MN 03-02-04 . සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බ සූත්‍රය

පුජ්‍ය පිටිගල ගුණරතන ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය 1 දේශනාව
පුජ්‍ය පිටිගල ගුණරතන ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය 2 දේශනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.1069
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬුසිටුහු විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි,’යි කියා භික්ෂූන්ට කථා කළසේක.
“ස්වාමීනි,’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

[1069:-“සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බ” යනු සේවනය කලයුතු හා සේවනය නොකළයුතු .. ලෙස සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත. සේවනය යන්නේ අදහස ..ඒ ආකාරයයට පැවැත්විය යුතු, ඒ අනුව කල යුතු, ඒ ආකාරයට හැසිරිය යුතු ලෙස සැලකිය හැක.]

§ 2. “මහණෙනි, මම ඔබට සේවනය කළ යුතුවූද, සේවනය නොකළ යුතුවූද, ධර්ම ගැන දේශනා කරන්නෙමි. එය මැනවින් අසව්, මැනවින් මෙනෙහි කරව්. දේශනා කරන්නෙමි”යි කියායි.
“එසේය ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක. 1070

[1070: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල මේ පහත ඇති නිල් පාට චේදයේ දැක්වූ සාරාංශ ගත දේශනාව අසා හුන් සාරිපුත්ත මහා රහතුන් වහන්සේ “ස්වාමින් මේ මා ඒ කාරණය වටහා ගත ආකාරය යයි පවසමින් විස්තරාත්මකව මේ සුත්‍රය ඉදිරිපත් කරයි. ඒ අසන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ අනුමත කරමින්. “එසේය සාරිපුත්‍රය, ඒ ….. දෙසනා කොට නැවත සැරියුත් හිමියන්ගේ විස්තර කිරීම සඳහන් කරයි. මේ පරිවර්තනයේදී එසේ දෙවනුව බුදුන් වහන්සේ සඳහන් කල චේදය නැවතත් සම්පුර්ණයෙන්ම නොලියා කෙටිලෙස දැක්වීමු.]

පළමු සුත්‍ර වාරය

§ 3. “මහණෙනි,

  1. මිනිසාගේ කායික පැවැත්ම සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය. සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් ඇති බව කියමි. කායික පැවැත්මේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය, 1071
  2. වචන පාවිච්චියේදී නොහොත් කතා කිරීමේදී ද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය
  3. මහණෙනි, සිතීමේදීද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ සිතන දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  4. සිතේ ව්ත්තුපාදය1072 පැවැත්මද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ සිතීමේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය
  5. මහණෙනි, මම සිතද සේවනය කළ යුත්තය, සේවනය, නොකල යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ සිතද සේවනය කළ යුත්ත අනිකකි, සේවනය නොකළ යුත්ත අනිකකියි, කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  6. මහණෙනි, සංඥාවද සේවනය කළ යුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ සංඥාව පැවැත්වීමේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  7. මහණෙනි, මම දෘෂ්ටියද සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ දෘෂ්ටිය ලැබීමේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  8. “මහණෙනි, යමෙකුගේ ස්වීයත්වය ඇතිකරගැනීමෙදීද, සේවනය කළ යුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ ස්වීයත්වය ඇතිකරගැනීම පිලිබඳ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.

[1071:- “අඥමඥ” යන පාලි පදය “සහමුලින්ම” වෙනස්ය ලෙස දැක්වීමි. එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ධර්මයන් සේද දැක්වීම වැරදි නොවේ.]

[1072:- චිත්තුපාදය යනු සිතන විට තම සිත කුමන ආකාරයට ඇති සිතිවිලි වෙත නැමේදැයි යන්නය. පහත ඇති වෙනි චේදය මේ විස්තර වශයෙන් දක්වයි.]

§ 4. මෙසේ දේශනා කළ කල්හි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය.
“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂේපයෙන් දේශනා කරන ලද, විස්තර නොකරන ලද මේ ධර්මයේ අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් මා දැනගතිමි”යි කියායි.

§ 5 . “මහණෙනි, කායික පැවැත්ම සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය. සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් ඇති බව කියමි. කායික පැවැත්මේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.” මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී. ”

ඒ කුමක් සඳහා මෙසේ ඔබ වහන්සේ දේශනා කරණ ලදද යත් ?

“ස්වාමීනි, යම් කාය සමාචාරයක් කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ කායසමාචාරය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් කායසමාචාරයක් සේවනය කරන්නා තුල අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ කාය සමාචාරය සේවනය කළ යුතුයි. ”

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ කාය සමාචාරයක් සේවනය කරන්නා හට අකුශල ධර්මයෝද වැඩෙත්ද, කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත් ,

  • ස්වාමීනි, යමෙක් , ප්‍රාණීන් කෙරෙහි දයා රහිතව, ලේ තැවරුණු අතින් යුතුව, කෘර සිති යුතුව ප්‍රාණඝාත කරන්නේද, දඬු මුගුරු ගෙන සතුනට හිංසා පීඩා පමුනුවන්නේද
  • ගමෙහි වේවා අරණ්‍යයෙහි වේවා, අන්සතු දේ ගන්නේද, තමන්ට නොදුන්නාවූ දේ සොර සිතින් ගන්නේද, නුදුන් දෙය පරිභෝජනය කරන්නේද ,
  • මව විසින් රක්නා ලද, පියා විසින් රක්නා ලද, සොහොයුරන් විසින් රක්නා ලද, සොහොයුරියන් විසින් රක්නා ලද, ඥාතීන් විසින් රක්නා ලද, දැරියක්, විවාහයට පත්ව ඉන්නා වූ ස්ත්‍රියක්, කාන්තාවක්, විවා ගිවිසුම් ගෙන ඉන්නා වූ ස්ත්‍රියක් සමග අයතා කාම සෙවන වශයෙන් හැසිරී , කාම මිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදෙත්ද, ස්වාමීනි, එබඳුවූ කායික පැවැත්ම සේවනය කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳු කායික ක්‍රියා කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද?

  • ස්වාමීනි, යමෙක් ප්‍රාණඝාතය නොකරන්නේද, ප්‍රාණඝාතයෙන් වෙන්වූයේද, දඬු මුගුරු අවි ආයුධ පරිහරණය නොකරන්නේද, අන් සතුන් කෙරෙහි දයාවෙන් යුක්තවූයේද, සියළු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇතිව වාසය කෙරේද,
  • දුන් දෙය පමණක් ගන්නේද , නොදුන් දෙය ගැණීමෙන් වෙන්වූයේ ද, ගමෙහි හෝ වේවා අරණ්‍යයෙහි හෝ වේවා, අන්සතු වස්තුවක්, උපකරණයක් , සොරසිතින් නොගන්නේද,
  • ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි , කාම සේවනය වශයෙන් හැසිරීමට නොයන්නේද , කාම මිථ්‍යාචාරයෙහි නොයෙදෙත්ද, .

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ කායික පැවැත්ම සේවනය ඇත්හතාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.

එසේ හෙයින් ඔබ වහන්සේ “මහණෙනි, කායික පැවැත්ම සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය. සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් ඇති බව කියමි. කායික පැවැත්මේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.”යි වදාරණ ලදී”යි මේ සඳහා දේශනා කරන ලදී.

§ 6. “මහණෙනි, කතා කිරීමේදී ද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය“.යි ඔබ වහන්සේ දේශනා කල සේක.”

ඒ කුමක් සඳහා දේශනාකරන ලදද යත් ?”

“ස්වාමීනි, කුමන ආකාර වචන සේවනය කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ වචනයේ පැවැත්ම සේවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි යම් වචන පැවැත්මක් සේවනය කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ වචන පැවැත්ම සේවනය කළයුතුයි”.

“ස්වාමීනි, කෙබඳු ලෙස වචනය කතාව පාවිච්චි කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත්?

  • ස්වාමීනි, යමෙක් සභාවක , හෝ පිරිසක් මැද, නෑයන් මැද හෝ රජකුල මැද සිටියේද, උසාවියකට සාක්ෂි දෙනු පිණිස ආවේද , ‘පින්වත් පුරුෂය මෙහි එව. යමක් දන්නෙහිනම් එය කියව’යි, සාක්ෂ්‍ය අසන ලද්දාවූ විට, නොදන්නා දෙය, දනිමියි කියත්ද . දන්නා දෙය හෝ ‘නොදනිමි’යි කියත් ද . නොදැක්කා වූ දෙය දැක්කෙමි ’යි කියත් ද, . දක්නා ලද දෙය ‘නොදැක්කෙමි ’යි කියත් ද, මෙසේ තමා ට ලාභයක් පිණිස හෝ අන් කෙනෙකුට වාසියක් පිණිස, දැන දැන බොරු කියන්නේ ද,
  • එක්ව ඉන්නා පිරිසක් බිඳවීම පිණිස, අසමගි කිරීම පිණිස එතැනින් අසා මෙතැන දී කියන්නේද, මෙතන්හි අසා එතනට ගොස් කියන්නේද, මෙසේ සමගිවූවන් භේද කරන්නේද, භේදවූවන්ගේ භේදයට අනුබල දෙන්නේද , භේදයෙහි ඇළුනේද , භේදවූ අය දැක සතුටුවන්නේද , භේද කරන කතා කියන්නේද , මෙසේ කේලාම් බස් කියන්නෙක් වේද,
  • “යම් වචනයක් අනුන්ට ගැරහීම් වශයෙන් කියයිද, රළු, කර්කශ වූද අනුන්ගේ සිතට කටුක වූද, අනුන් සිත් කටු අත්තක මෙන් ඇමිණෙන සුළු බඳු කතා ඇත්තේ ද, ඇසුවන් අසන්තෝෂයට , අමනාපයට , කෝපයට පත්කරන අයුරින් කතා කරන්නේද , අනුන්ගේ සිත් අවුස්සන ඔවුනගේ සිත් කළඹන දේ කියන්නේද, ඵරුෂ වචන කියන්නේ ද ,
  • නොකල්හි කථා කරන්නේද , බොරු කියන්නේද , වැඩකට නැති හිස් බස් දොඩන්නේද , ධර්මයට නොගැලපෙන , විනයට නොගැලපෙන දේ කියන්නේද, සිත තබාගැනීමට නුසුදුසු දේ දොඩවන්නේද, නොකල්හි, සීමාවක් නැතිව, වැඩකට හේතු නොවන වචන , සම්ඵප්‍රලාප බස් ඇත්තේද,

“ස්වාමීනි, මෙබඳු වචන සේවනය කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝම වැඩෙත්. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ වචනයේ පැවැත්මක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත්,..?

  • “ස්වාමීනි, යමෙක්, සභාවක , හෝ පිරිසක් මැද, නෑයන් මැද හෝ රජකුල මැද සිටියේද, උසාවියකට සාක්ෂි දෙනු පිණිස ආවේද , ‘පින්වත් පුරුෂය මෙහි එව. යමක් දන්නෙහිනම් එය කියව’යි, සාක්ෂ්‍ය අසන ලද්දාවූ විට, නොදන්නා දෙය, නොදනිමියි කියත්ද . දන්නා දෙය හෝ ‘දනිමි’යි කියත් ද . නොදැක්කා වූ දෙය නොදැක්කෙමි ’යි කියත් ද . දක්නා ලද දෙය ‘දැක්කෙමි ’යි කියත් ද, මෙසේ තමා ට ලාභයක් පිණිස හෝ අන් කෙනෙකුට වාසියක් පිණිස, බොරු නොකියන්නේ ද,
  • එක්ව ඉන්නා පිරිසක් බිඳවීම පිණිස, අසමගි කිරීම පිණිස එතැනින් අසා මෙහි නොකියන්නේද, මෙතන්හි අසා එතනට ගොස් නොකියන්නේද, මෙසේ සමගිවූවන් භේද නොකරන්නේද , භේදවූවන්ගේ භේදය නැති කොට එකමුතු කරන්නට උත්සාහ කරන්නේද, භේදවූ අය දැක දුක්වන්නේ ඔවුන් අතර මිත්‍රත්වය, සමගිය වැඩෙන වචන කියන්නේද ,
  • ඵරුෂ වචන නොකියන්නේ අනුනට ප්‍රිය වූ සතුට ඇති කරවන්නාවූ , කණට සුව එලවන , ප්‍රෙමය ඇති කරවන , සිත සතුටු කරවන , ශිෂ්ට වචන කියන්නේ ද, බොහෝ දෙනාගේ සිත් ඇදගන්නා වචන කියන්නේද, බොහෝ දෙනාගේ මනාපය වඩන වචන කියන්නේ වේද,

“ ස්වාමිනි, මෙබඳුවූ වචන සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. “

මහණෙනි, වචන පාවිච්චියේදී ද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය“.යි ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා දේශනාකරන ලද බව මම දකිමි.

§ 7. ” මහණෙනි, සිතීමේදීද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. සිතන දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය. “යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරන ලදද යත් ?”

“ස්වාමීනි, යම් ආකාරවූ සිතිවිලි නිසා කෙනෙකුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ මනෝ සමාචාරය සේවනය නොකළ යුතුය. එබඳුවූ සිතුවිලි නොසිතිය යුතුය. ස්වාමීනි, යම් මනෝසමාචාරයක් සේවනය කරන්නහුගේ, යම් ආකාර සිතිවිලි ඇති විට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ මනොසමාචාරය සේවනය කළයුතුය.”

“ස්වාමීනි කෙබඳුවූ මනොසමාචාරයක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, යත්.”

  • ‘ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් අභිජ්ජාව යන, දැඩි විෂම ලෝභය1073 ඇත්තේ නම් , ඒ අන්සතු සම්පත මා සතුවන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැයි ආශා කරන්නේද, විපල්ලාසවූ සිතින් මේ කාම වස්තුන් මා සතු වුවද, අන් සතු උවද ඒ සියල්ල අනිත්‍ය, දුක්ඛ , අනාත්ම බව නොදැක මටත් මේ බඳු දේ ඇත්නම් හොඳය කියා සිතන්නේද.
  • දූෂ්‍යවූ අදහස් ඇතිව මා හට විරුද්ධවූ මේ මිනිසුන්, මා අකමැති මේ සත්වයන් නැසෙත්වා, වධයට පැමිණෙත්වා, සිඳෙත්වා, විනාශවෙත්වා, නොපවත්වෙත්වා”යි අනුන්ගේ විනාශය කැමති වන්නේවේද,

ස්වාමීනි, මෙබඳු මනො සමාචාරයක් සේවනය කරන්නහුගේ, මෙලෙස සිතන්නාගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

[1073:- 1. අභිජ්ජාව : විෂම ලෝභය ලෙසින් බොහෝ විට හැඳින්වෙන උප ක්ලේශයයි. හමුවන රූපයක් (වර්ණ, ශබ්ධ, ඝන්ධ, රස, ස්පර්ශ රූපයක්) ගැන විපල්ලාසවූ සිතින් සිතා (එම රුපයේ අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම බව නොදැක) මේ රුපය මට ඇතිනම් හොඳය. මේ වගේ එකක් මා සතුවෙයි  නම් හොඳ යැයි ඇතිවෙන සිතිවිල්ල හෝ තමනට අප්‍රිය  රුපයක් හමුවේ නම් මෙය  නැත්නම් මට සුවයක් වේයැයි කරන සිතිවිල්ල (අනුන්ගේ දේ මට ඇත්නම් හොඳයයි ආශා කරන දැඩි ලොභය)

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ මනො සමාචාරයක් සේවනය කරන්නාහට, කෙලෙස සිතන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත් ?”

ස්වාමීනි, මෙලෙව්හි ඇතැමෙක්

  • .ස්වාමීනි, යමෙක් සිත තුල අභිජ්ජාව යන, විෂම ලෝභය නැති නම් , ඒ අන්සතු සම්පත මා සතුවන්නේ නම් හොඳයැ”යි අන් සතු දෙයට ආශා නොකරන්නේය, මේ කාම වස්තුන් මා සතු වුවද, අන් සතු වූවද ඒ සියල්ල අනිත්‍ය, දුක්ඛ , අනාත්ම ය යි සිතා උපේක්ෂාවෙන් ඉන්නේද, “‘මේ බඳු වස්තු ඔහුට ඇත්තේ පෙර කල පින නිසාය. මට නැත්තේ මා එසේ පෙර දී පින් නොකළ නිසාය. ඒ නිසා මාද වහ වහා පින් කරන්නෙමි’යි කියා සිතන්නේද.
  • මෛත්‍රී අදහස් ඇතිව, මා හට විරුද්ධවූ මේ මිනිසුන්ද, සුවපත් වෙත්වා, සැපතට පැමිනෙත්වා, යි තමන් කැමති අකමැති බෙදීමකින් තොරව සියල්ලන්ගේ සුඛ විහරණය පතන්නේද, අනුන්ගේ සැපයට කැමති වන්නේ ද,

“ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ මනොසමාචාරයන් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. “

“මහණෙනි, මම මනොසමාචාරය සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළයුත්තය යයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ මනොසමාචාරයද සේවනය කළයුත්ත අනිකකි, සේවනය නොකළයුත්ත අනිකකියි කියමි“යි. ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දේ මේ සඳහාය.

§ 8. ” සිතේ ව්ත්තුපාදය1074 නොහොත් “සිතේ නැඹුරුව පැවැත්මද කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ සිතීමේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය “යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

[1074:- චිත්තෝත්පාද” යනු සිතිවිලි ඇතිකරගැනීමේ දී කෙනෙක් සිත මෙහෙයවන ආකාරය ය. සිතුවිලි ඉබේම ඇතිවෙනවා නොව මනුෂ්‍යයා ඊට පෙරදී කෙසේ සිත පුරුදු කල ආකාරයට ඇතිවෙන බව සැලකීම වටී. කුසල පුරුදු හොඳ දේ සිතන මිනිසෙක්ට අභිජාව, ද්වේශය, තරහව ඇතිවෙනවා අඩුය. ඉංග්‍රීසියෙන් inclination of mind ලෙස චිත්තෝත්පාද “සිතේ නැඹුරුව” කියා කිය හැකිය. §7 වන චේදයේ සඳහන් කල “මනෝ සමාචාර” නොහොත් “සිතීම්” සම්පුර්ණ කම්ම පථ එනම් විපාක පිණිස කර්ම සකස් වෙන ඒවා ලෙසත් මේ චිතොත්පාද, එතරම් බලගතු නොවෙන, තවමත් කර්ම පථ නොවෙන ධර්ම ලෙසත් අටුවාව දක්වයි.]

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරන ලදද යත් ?”

“ස්වාමීනි, යම් සිතක පුරුද්ද (චිත්තෝත්පාද) නිසා ඔහුගේ සිතේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ සිතිවිලි පුරුදු සේවනය නොකළයුතුය. ස්වාමීනි, යම් සිතක සිතන පුරුදු හෙවත් චිත්තොත්පාද සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද එබඳුවූ සිතන පුරුදු සේවනය කළයුතුය.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සිතීම් පුරුදු නම් චිත්තෝත්පාද සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත් ?

  • ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් විෂම ලෝභය ඇත්තේ අන් සතු දේ ගැන ආසාවෙන් කෑදරකමින් යුත් සිතින් වෙසේද,
  • ව්‍යාපාද සිත් ඇත්තේ අනුන්ට විනාසයක් නපුරක් වේවායි පතමින් ව්‍යාපාදයෙන් යුත් සිතින් වෙසේද, හිංසාකිරීම්ට කැමතිව හිංසා කරන සිතින් යුක්තව වෙසේද,

“ස්වාමිනි, එබඳුවූ සිතේ පුරුදු සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සිතන පුරුදු චිත්තෝත්පාද, සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත්”,

  • ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් විෂම ලෝභ නැත්තේ, දැඩි ලෝභ නැති සිතින් වෙසෙයිද , අන් සතු දේ ගැන උපේක්ෂාවෙන් සිතයිද,
  • ව්‍යාපාද නැත්තේ, ව්‍යාපාද රහිත සිතින් වෙසෙයි. හිංසා කරන සිත් නැත්තේ හිංසා නොකරන සිතින් යුක්තව වෙසෙයිද .

“ස්වාමීනි, එබඳුවූ සිත් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.”

“මහණෙනි, මම චිත්තෝත්පාද ද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තය’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ චිත්තෝත්පාද වශයෙන් ද සෙවනය කළයුත්ත අනිකකි. සෙවනය නොකළ යුත්ත අනිකකි’යී කියමි” යි ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා දේශනා කරණ ලදී.

§ 9. “මහණෙනි, මම සංඥාවද සේවනය කළයුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තය යි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය. සෙවනය කළයුත්ත අනිකකි. සෙවනය නොකළයුත්ත අනිකකි’යි කියමි” යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලදී.

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරන ලද්දේ ද යත් ,
“ස්වාමීනි, යම් සංඥාවක් සේවනය කරන්නහු ගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත් ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත් ද, එබඳුවූ සංඥාව සේවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි, යම් සංඥාවක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ සංඥාව සෙවනය කළ යුතුයි.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සංඥාවක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශලධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත්?”,

  • ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් විෂම ලෝභය ඇත්තේ ලෝභ සහගත සංඥාවෙන් වෙසෙයිද අසහන
  • අසහන වූ, ව්‍යාපාද සිත් ඇතිව ව්‍යාපාද සහගත සංඥාවෙන් වෙසෙයිද,
  • අනුනට කයෙන් වචනයෙන් හිංසා කරන්නේ හිංසා සහගත සංඥාවෙන් වෙසෙයිද,

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ සංඥාව සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සංඥාවක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත් ?

  • ස්වාමීනි, ඇතමෙක් අන් සතු දේ කෙරෙහි කෑදර බව නොහොත් විෂම ලෝභය නැතිව උපේක්ෂ සිතින් වසයිද
  • ව්‍යාපාද නැත්තේ ව්‍යාපාද නැති සංඥාවෙන්, අනුනට ව්යාසනයක් නපුරක් නොපතමින් වසයිද,
  • මෛත්‍රී සහගත සිතින් සියලු සත්වයනට යහපතක් වේවායි පතමින් වසයිද

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ සංඥාවන් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්.

මහණෙනි, මම සංඥාවද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ සංඥාවද සේවනය කළයුත්ත අනිකකි. සේවනය නොකළ යුත්ත අනිකකි”යි කියමි”යි ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා දේශනාකරන ලදී.

§ 10 . “මහණෙනි, “දෘෂ්ටි සේවනය” ද, කළ යුත්තය සෙවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය. දෘෂ්ටි සේවනය කළයුත්ත එකකි, සෙවනය නොකළ යුත්ත අනිකකි,යි කියමි”යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරණලදී.

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරණ ලද ද යත් ?

“ස්වාමීනි, යම් දෘෂ්ටියක් සෙවනය කරන්නහු ගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ දෘෂ්ටිය සෙවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි, යම්බඳුවූ දෘෂ්ටියක් සෙවනය කරන්නහුගේ අකුශලයෝ පිරිහෙත්ද, කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ දෘෂ්ටිය සෙවනය කළ යුතුය.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ දෘෂ්ටියක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත්?”,

  • ස්වාමීනි, ඇතමෙක් මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තේවේ. ‘
  • දෙන දානයෙහි , ත්‍යාගයෙහි ඵල නැත.
  • “කළ හොඳ නොහොඳ දෙක්හි ඵල විපාක නැත.
  • මරණින් පසු යලි ඉපදීමක් නැත.
  • මවට පියාට සැලකීමෙන් විපාක නැත.
  • චුතව උපදින ඕපපාතික සත්වයෝ නැත.
  • මෙලොව හා පරලොව තම නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ප්‍රකාශ කරන මහණ බමුණන් ලොව නැත’
    යනුවෙනි.

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ දෘෂ්ටි සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ දෘෂ්ටිය සේවනය කරන්නහුගේ අකුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත්?”,

  • ස්වාමීනි ඇතමෙක්, මෙබඳු දාෂ්ටි ඇත්තේවේ.
  • ‘දුන් දැයෙහි ඵල ඇත. “
  • කළ හොඳ නොහොඳ දෙක්හි ඵල විපාක ඇත.
  • නැවත පුනර්භවයක් ඇත.
  • මවට , පියාට සැලකීමෙන් හොඳ විපාක ඇත.
  • ඕපපාතිකව උපදින සත්වයෝ ඇත.
  • මෙලොව හා පරලොව තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ප්‍රකාශ කරන මහණ බමුණන් ලොව ඇත.’
    යනුවෙනි.

“ස්වාමීනි, මෙබඳු වූ දෘෂ්ටි සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.

මහණෙනි, මම දෘෂ්ටියද සේවනය කළ යුත්තය සෙවනය නොකළ යුත්තයයි දෙපරිදිකොට කියමි. ඒ දෘෂ්ටියද සෙවනය කළයුත්ත අනිකකි. සෙවනය නොකළයුත්ත අනිකක”යි කියමි” යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දේ මේ නිසාය.

§ 11 . මහණෙනි, ආත්මභාව ප්‍රතිලාභය1075 නොහොත් ස්වීයත්වය, පෞරුෂත්වය ලැබීමද දෙපරිදි යැයි කියමි. සේවනය කළ යුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. හෙද සේවනය කළයුතු ආත්මභාවය ලැබීම අනිකකි. සේවනය නොකළයුතු ආත්මභාවය ලැබීමද අනිකකි”යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා දේශනා කරණ ලදද?”

[1075:- අත්තභාව පටිභා = ආත්මභාව ප්‍රතිලාභ (උත්පත්ති ලැබීම්) ලෙස දීඝ නිකායේ සංගීති සුත්‍රයේ මෙසේ දක්වා ඇත.
“ආත්මභාව ප්‍රතිලාභ සතරක් වෙත්.
a. ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි ආත්ම සඤ්චෙතනාව (තමාගේ මෙහෙයීම) කරණකොටගෙනම චුතවෙයිද, අනුන්ගේ මෙහෙයවීම හේතුකොටගෙන චුත නොවෙයිද, එබඳු උත්පත්තියක් ඇත.
b. ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි අනුන්ගේ මෙහෙයවීම නිසා චුතවන්නේද තමාගේ මෙහෙයීමෙන් චුතනොවන්නේද එබඳු උත්පත්තියක් ඇත්තේය.
c. ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි තමාගේ මෙහෙයීමත් අනුන්ගේ මෙහෙයවීමත් නිසා චුතවන්නේද එබඳු උත්පත්තියක් ඇත්තේය.
d.ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි තමාගේ මෙහෙයීමත් අනුන්ගේ මෙහෙයවීමත් නිසා චුතනොවන්නේද. එබඳු උත්පත්තියක් ඇත. (යන සතරයි)
DN 03-10 සංගීති සුත්‍රය ]

“ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ ආත්මභාවය ලැබීමක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? එබඳුවූ, ආත්මභාවය ලැබීම සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම්බඳුවූ, ආත්මභාවය ලැබීමක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ ආත්මභාවය ලැබීම සේවනය කළ යුතුයි.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත්තහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත් ?”

“ස්වාමීනි, දුක් සහිත ආත්මභාවය ලැබීම ඇත්තහුගේ උත්පත්තිය නොනිමි බැවින් අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ ආත්මභාවය ලැබීමක් ඇත්තහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? ස්වාමීනි, දුක් රහිත ආත්මභාවය ලැබීම ඇත්තහුගේ උත්පත්තිය නිමි බැවින් අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.” 1074

[1074:- අපරිනිට්ටිතභාවාය ‘ යන පදය මේ සුත්රයටම විශේෂ වුවකි. අටුවාව මේ විස්තර කරන්නට භාවනා අපරිනිට්ටිතභාවාය යන වෙනත් යෙදුමක් හා සැසඳීම කරයි. මේ භවයේදීම සිය ක්ලේශ ප්‍රහාණය සිදු කරගන්නට අසමත් සත්වයා මුළු ජීවිතය පුරාම අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. දුක් විඳින්නාවූ භවයක හිමි කරුවෝ වෙති. භව තන්හාව නොහල සෝවාන්, සකෘදාගාමි, අනාගාමි උතුමන් පවා උත්පත්තිය නිමා නොකරන තාක්, එනම් අරහත් ඵලය සාක්ෂාත් කරන තෙක් දුක් සහිත ආත්මභාවම ලබන්නවුන් ය.]

“මහණෙනි, මම ආත්මභාවය ලැබීමද දෙපරිදි කොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද, යනුවෙනි. හෙද සේවනය කළ යුතු ආත්මභාවය ලැබීම අනිකකි. සේවනය නොකළ යුතු ආත්මභාවය ලැබීමද අනිකකියි, මෙසේ යමක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලදද? ඒ මේ සඳහා දේශනා කරණ ලදී.”

§ 12 . “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙපයෙන් වදාරනලද විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදන ලද මේ ධර්මයාගේ අර්ථය මම විස්තර වශයෙන් මෙසේ දනිමි”යි කීය.

පළමු පිලිගැන්ම හා අනුමැතිය

§ 13. “යහපත, යහපත ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සංක්ෂෙපයෙන් කියන ලද විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මේ ධර්මයේ අර්ථ විස්තර වශයෙන්ම තෙපි දන්නා අයුරු නිවැරදිය..

“ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සංක්ෂෙපයෙන් කියන ලද මෙහි අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් දතයුතුය.

දෙවන විස්තර කිරීම

§ 14 .ශාරිපුත්‍රය,

  • චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයද මම සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.
  • සොතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ශබ්දයද මම සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තය දෙයාකාරයකින් කියමි.
  • ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ගන්ධයද මම සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්ත යයි දෙපරිදිකොට කියමි.
  • ජිව්හා විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ රසයද සේවනය කළ යුත්ත සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.
  • කායවිඥානයෙන් දැනගතයුතු ස්පර්ශයද මම සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙපරිදි කොට කියමි.
  • මනොවිඥානයෙන් දැනගතයුතු ධර්මාරම්මණයද සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්වාමින් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළ කෙළේය.

“ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙපයෙන් වදාරණ ලද විස්තර වශයෙන්, අර්ථ නොබෙදන ලද මෙහි මෙසේ විස්තර වශයෙන් අර්ථය දනිමි.”

§ 24.‘ශාරිපුත්‍රය, මම චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු වූ රූපයද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමියි ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.1075

[1075: පසිඳුරන් ගෙන් ලබන ආරම්මණ නිසාම අකුසල් ධර්මයෝ වැඩෙති. ඉන්ද්‍රිය සංවරය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කලේ මේ පිණිසය . § 24 සිට § 29 දක්වා ඇත්තේ පස් ඉඳුරන්ගෙන් ලබන ආරම්මණ පරිහරණය කලයුතු හා නොකළ යුතු ආකාරයය.]

එය කුමක් සඳහා වදාරණ ලදද යත්?”,

“ස්වාමීනි, යම් චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයක් සෙවනය කරන්නහුට එසේ දැකීමෙන් අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, මෙබඳුවූ චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපය නොදැකිය යුතුයි.’

ස්වාමීනි, යම් චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයක් සෙවනය කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ රූප දැකිය යුතුය”

ශාරිපුත්‍රය, චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි‘යි ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදනම් එය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 25 .“ශාරිපුත්‍රය, ශ්‍රොත විඥානයෙන් දැනගතයුතු ශබ්දයද දෙපරිදි කොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද? යත්”

“ස්වාමීනි, යම් ශබ්දයක් අසන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ ශබ්දයක් නොඇසිය යුතුයි.
“ස්වාමීනි, යම් ශබ්දයක් අසන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, මෙබඳුවූ ශබ්දය ඇසිය යුතුයි.
ශාරිපුත්‍රය, සොත විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ශබ්දයද දෙපරිදිකොට කියමි සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”

§ 26.“ශාරිපුත්‍රය, මම ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ගන්ධයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද යත් ”

“ස්වාමීනි, යම් ඝන්ධයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද එබඳුවූ, ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ, ගන්ධයක් සේවනය නොකළ යුතුයි.
ස්වාමීනි, යම් ඝාණ ගන්ධයක් සේවනය කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ, ගන්ධය සෙවිය යුතුයි.

ශාරිපුත්‍රය, ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු වූ, ගන්ධය දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදද, එය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”

§ 27 .“ශාරිපුත්‍රය, ජිව්හා විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රසය……
§ 28.“ශාරිපුත්‍රය, කාය විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ස්පර්ශය ……
§ 29 .“ශාරිපුත්‍රය, මනො විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ධර්මය දෙපරිදි කොට කියමි. සිතිය යුත්තද නොසිතිය යුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මයක් සිතන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මයන් නොසිතිය යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මයක් සිතන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මය සේවනය කළයුතුයි.
ශාරිපුත්‍රය, මම මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මය දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් ඒ සඳහා වදාරණ ලදී”

§ 30.“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් දෙසනලද විස්තර වශයෙන්ද නොබෙදනලද මෙහි අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් දනිමි,” කියායි.

“යහපත, යහපත ශාරිපුත්‍රය, ශාරිපුත්‍රය, තොපි මා විසින් සංක්ෂෙපයෙන් කියනලද විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් දන්නහුය.

“ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සැකෙවින් කියනලද මෙහි විස්තර වශයෙන් අරුත් මෙසේ දතයුතුය.

තුන්වන විස්තර කිරීම1076

[1076:- මේ කොටසේහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංඝ සමාජය පිණිස වැදගත් කාරනා සියල්ලම කුසල සහ අකුසල වශයෙන් දෙකොටසට බෙදා දක්වයි. ආමිස පරිහරණයේදී සති සම්පජනයෙන් යුතුව මේ දෙආකාරයෙන් සේවනය කලයුතු ආකාරයට කිරීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුමත කරයි.]

§ 39. “ශාරිපුත්‍රය,

  • චීවරයද, දෙපරිදියැයි කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ශාරිපුත්‍රය, මම පිණ්ඩපාතයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ සේනාසනයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “නිගමයද, දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි.
  • “ නගරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ ජනපදයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළ යුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “පුද්ගලයන් ද සේවනය කළයුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.”

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්වාමින්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළකෙළේය.

“ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන්වහන්සේ විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් නොබෙදූ මෙහි මෙසේ විස්තර වශයෙන් අදහස දනිමි.”

§ 40. “ශාරිපුත්‍රය, මම චීවරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම්, චීවරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ චීවරය සේවනය නොකළ යුතුයි.
“ස්වාමීනි, යම්, චීවරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ චීවරය සේවනය කළයුතුයි.

“ශාරීපුත්‍රය, මම චීවරය දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි.
මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදද? එය මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 41. “ශාරිපුත්‍රය, මම පිණ්ඩපාතයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි යම් පිණ්ඩපාතයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? එබඳුවූ, පිණ්ඩපාතය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් පිණ්ඩපාතයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, පිණ්ඩපාතය සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම පිණ්ඩපාතයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 42. “ශාරිපුත්‍රය, සේනාසනයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් සේනාසනයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, සේනාසනය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ, සේනාසනයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, සේනාසනය සේවනය කළයුතුයි”

ශාරිපුත්‍රය, සේනාසනයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 43. “ශාරිපුත්‍රය, ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණලදී.
මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම්බඳුවූ, ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, ගම සේවනය නොකළ යුතුයි.”

“ස්වාමීනි යම් ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ ගම සේවනය කළයුතුයි.

” ශාරිපුත්‍රය, ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද, නොසෙවිය යුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 44. “ශාරිපුත්‍රය, මම නිගමයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදි.
මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ නියම්ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, නියම්ගම සේවනය නොකළ යුතුයි.”

“ස්වාමීනි යම් නියම්ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, නියම්ගම සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම නියම්ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින්මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 45. “ශාරිපුත්‍රය, මම නගරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.
මෙසේ කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් , නගරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, නගරය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ, නගරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, නගරය සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම නගරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද, නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 46. “ශාරිපුත්‍රය, මම ජනපදයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී. මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි යම්, ජනපදයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? එබඳුවූ, නගරය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනිත යම්බඳුවූ, ජනපදයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, ජනපදය සේවනය කළයුතුයි.”

“ශාරිපුත්‍රය ජනපදයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද, නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 47. “ශාරිපුත්‍රය, පුද්ගලයාද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි! යම් පුද්ගලයෙකු සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, පුද්ගලයා සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් පුද්ගලයකු සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, පුද්ගලයා සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම පුද්ගලයාද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා කියනලදී.”

‘ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් අරුත් නොබෙදූ මෙහි මෙසේ විස්තර වශයෙන් අදහස් දනිමි.”

තුන්වන අනුමත කිරීම

“යහපත, යහපත ශාරිපුත්‍රය, ඔබ මා විසින් සැකෙවින් ප්‍රකාශකළ විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් දන්නෙහිය. (මෙතැන් සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් , 40 සිට 47 දක්වා සැරියුත් හිමියන් කල විස්තරය නැවත දේශනා කලේ යයි සුත්‍රයේ සඳහන් වේ.)

“ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් අරුත් නොබෙදූ මෙහි විස්තර වශයෙන් අර්ථය මෙසේ දතයුතු.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියලු ක්ෂත්‍රියයෝ මා විසින් සැකෙවින් කී විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියළු ක්ෂත්‍රියයින්ට මෙය බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියළු බ්‍රාහ්මණයෝ මා විසින් කෙටියෙන් කී, විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදූ, මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියලු බ්‍රාහ්මණයින්ට මෙය බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියලු වෛශ්‍යයෝ මා විසින් කෙටියෙන් කී, විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදූ, මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියලු වෛශ්‍යයින්ට මෙය බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියලු ක්ෂුද්‍රයෝ මා විසින් කෙටියෙන් කී, විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදූ, මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියලු ක්ෂුද්‍රයින්ට මෙය බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් දෙවියන් මරුන් බඹුන් මහණ බමුණන් සහිත ලෝකය දෙවිමිනිසුන් සහිත සත්වයෝ මා විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නේ නම් දෙවියන් මරුන් බඹුන් මහණ බමුණන් සහිත ලෝකයට දෙවිමිනිසුන් සහිත ප්‍රජාවට බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය”යි වදාළේය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනාකළ සේක.
සතුටුවූ ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කථාවට බෙහෙවින් සතුටු වූහ

DN 01-011  කේවඩ්ඩ සූත්‍රය

අද පවා බොහෝ බෞද්ධයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මනුෂ්‍යයෙකු ලෙස සැලකීම උන්වහන්සේට කරන නින්දාවක්ය, එයින් තමන්ට අප්‍රමාන අකුසල් සිදුවෙය කියා විශ්වාස කරති. මනුෂ්‍ය භවයක් ලබා ඉපිද මනුෂ්‍යයකුට ලැබිය හැකි උත්තරීතරම මානසික සුවය ලබන මග ස්වයං ඥානයෙන් අවබෝධකළ ඒ උත්තමයා මිනිසුන් සිය මතයට අනුගත කරන්නට නොයෙකුත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පෑවාය. උන් වහන්සේගේ ශරීරයෙන් සවනක් ආලෝක රැස් විහිදෙන්නේය. යනාදී මිත්‍යා කතා සුමංහල විලාසිනිය, ධම්මපදට්ට අට්ට කථා ආදී පසු කාලින නිබන්ධන වල ලියා ඇති නිසා, ඒවා විස්වාස කරන මිනිසුන්ට සැබෑ බුදු රජාණන් වහන්සේ කව්දැයි දැනගන්නට නොහැකිව ඇත. සෝ ධම්මං පස්සති! සෝ මං පස්සති! යි දෙසු පරිදි ධර්මය අවබෝධ කරගන්නට උත්සාහ නොකොට මේ බුදුන් වහන්සේ විජ්ජාකාරයෙකු, මායා පන්නෙකු ලෙස දැක්වීම ලංකාවේ සිදුවේයැයි සිතනු දුෂ්කරය. සෘද්ධි පෑම තහනම් කොට විනය නීතියක් පවා පැනවූ බව සැවොම දන්නා කරුණකි. මේ සුත්‍රයේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් තමන් සෘද්ධිය අසුචි සේ පිළිකුලෙන් සලකන බව සඳහන් කර ඇත. ධර්මය පහදවා දෙන්නට සෘද්ධි, ආදේසනා ප්‍රාතිහාර්ය නොව, අනුසාසනාවම සුදුසු බව මේ සුත්‍රයේ දැක්වේ. මිනිසුන්ට බන කියත්දී , කවි කතන්දර කියා , බුදුන්ගේ ගුණ ගැන කියා විමුක්ති මාර්ගයට යොමුකිරීම උකහටය. ඉඳුරන් සංවර කරගෙන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් ලොව දැකීමෙන් ලෝභ දෝස මෝහ යන කෙලෙස් මුල් නැති කර හැකි බව ඉස්මතු කරන දෙසනාම කරත්වා.

මේ සුත්‍රය බොහෝවිට අලුතින් කාරනා එක් කර නිමවා ඇති එකක් බව අන්තිමට සඳහන් වන මහා බ්‍රහ්මයා ට ඇති දැනීම බුදු රජාණන්වහන්සේගේ දැනීමට වඩා බොහෝ අඩුය කියන්නට ගෙතු සක්වල සැරිසරන බෞද්ධ භික්ෂුවකගේ කතාවෙන් පෙනේ.

සුත්‍ර විවරණ දේසනාව – පළමු කොටස
සුත්‍ර විවරණ දේසනාව – දෙවන කොටස
කෙවට්ටගහපති පුත්ත වත්ථු

§ 1. “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාලන්දා නුවර සමීපයේවූ පාවාරික සිටාණන්ගේ අඹවනයේ වාසය කරනසේක. එවිට කේවඩ්ඩ නම් ගෘහපතියෙක් භාග්‍යවතුන්වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පැත්තක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය කීවේය.

§ 2. “ස්වාමීනි, මේ නාලන්දා නුවර ජනයා පොහොසත්ය, දියුණුය. බොහෝ ජනයා මෙහි ඉන්නේය. ඔව්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන්ම පැහැදුණාහුය. ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ , මේ භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්නට කිවහොත්, එසේ පාන සෘද්ධි දැක තව බොහෝ නාලන්දාවේ වැසියෝ ඔබ වහන්සේ කෙරෙහිත්, මේ සාසනය කෙරෙහිත් පහදිනවා ඇත. එහෙයින් භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන ලෙස අනුදැන වදාරන සේක්වා ” යි කීහ.

§ 3 .මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කේවඩ්ඩ ගෘහපතිට මෙසේ වදාළ සේක.

“කේවඩ්ඩය, සුදු වත් හඳනා ගිහි ශ්‍රාවකයන් පහදවා ගන්නට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්න යැයි මම මේ සාසනයේ භික්ෂුන්ට කියා නැත. එසේ කියන්නේත් නැත. ” යි කී සේක.

දෙවනුවද, කේවඩ්ඩ ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණයම කීයේය.
“ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ කීමට ගරු නොකරන්නෙක් නොවෙමි. එනමුත් මම නැවතද, මෙසේ කියමි. ස්වාමීනි, මේ නාලන්දා නුවර පොහොසත්ය, දියුණුය. බොහෝ ජනයා ඇත්තේය. මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් ඔව්හු පැහැදුණාහ. ස්වාමීනි, මේ භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්නට හැකි නම් බොහෝ නාලන්දා වැසියෝ බොහොසේ භාග්‍යවතුන්වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් පහදින්නාහ. එසේ හෙයින් ස්වාමිනි ඔබවහන්සේ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය කරන්නට භික්ෂුවකට නියම කරණසේක්වා. ”

දෙවනුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ” කේවඩ්ඩය , සුදු වත් හඳනා ගිහි ශ්‍රාවකයන් පහදවා ගන්නට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්න යැයි මම මේ සාසනයේ භික්ෂුන්ට කියා නැත. එසේ කියන්නේත් නැත. ” යි කී සේක.

§ 4. තුන්වනුවද, කේවඩ්ඩ ගෘහපති පුත්‍ර භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණයම කීයේය. “ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ කීමට ගරු නොකරන්නේ නොවෙමි. එනමුත් මම නැවතද, මෙසේ කියමි. ස්වාමීනි, මේ නාලන්දා නුවර පොහොසත්ය, දියුණුය. බොහෝ ජනයා ඇත්තේය. මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් ඔව්හු පැහැදුණාහ. ස්වාමීනි, මේ භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්නට හැකි නම් බොහෝ නාලන්දා වැසියෝ බොහෝ සේ භාග්‍යවතුන්වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් පහදින්නාහ. එසේ හෙයින් ස්වාමිනි ඔබවහන්සේ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය කරන්නට භික්ෂුන්ට නියම කරණසේක්වා” යි කීහ.

§ 5 .මෙසේ තුන් වන වරටත් කෙවඩ්ඩ ගෘහපති මේ ඉල්ලීම කල විට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

කේවඩ්ඩය, මා විසින් විශේෂ ඥානයෙන් දැන අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරනලද ප්‍රාතිහාර්යයෝ තුන් ආකාර වෙත්. ඒ තුන මොනවාද යත්.

  • එනම් (ඍද්ධි) නොයෙක් මැවීම් ආදිය කිරීමේ ප්‍රාතිහාර්යය
  • (ආදේශනා) අනුන්ගේ සිත් දැකීමේ ප්‍රාතිහාර්යය
  • (අනුසාසනී) අනුශාසනා කිරීමේ ප්‍රාතිහාර්යය යන තුනයි.

ඉද්ධි පාටිහාරියං

§ 6 . කේවඩ්ඩය, ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය යනු කවරේද?

“කේවඩ්ඩය, සමහර ශ්‍රමණයෙක්, තවුසෙක් සිය සිත යම් ලෙසකින් වඩා ගත් පසු ඔහුට නොයෙක් අයුරු ඇති ඍද්ධි විධි දක්වන්නට හැකියාව ඇත. සමාධියෙන් සිත එකඟ කරගත් පසු ඔහුට …

  • තම ශරීරය බඳු බොහෝ ශරීර මවා පෙන්නීමට හැකියාව ඇත.
  • ඒ බොහෝ රූප යලි එක් රූපයක් බවට පෙන්නීමට හැකියාව ඇත.
  • විටෙක ඔහුව නොපෙනී යන්නටත් විටෙක නැවත තමන් පෙනීමටත් කල හැක.
  • බිත්ති, තාප්ප, කඳු ආදී ඕනෑම දෙයක් තුලින් ඒ හරහා යාමට හැක.
  • දියෙහි ගිලී යලි මතුවන්නා සේ මහා පොලොව තුලට කිඳා බසින්නටත්, නැවත මතුවන්නටත් හැක.
  • බිම ඇවිදින්නා සේ ජලය මත ඇවිද යන්නට හැක.
  • එරමිණිය ගොතාගත් සිරුරෙන් ඔහු කුරුල්ලෙකු පියඹා යන්නාසේ අහසේ ගමන් කරයි.
  • හිරු හා සඳු ඔහු සිය අත්වලින් අල්ලයි. 127
  • බ්‍රහ්ම ලෝකයට පවා ඔහුට යන්නට හැක.

[127: හිරු සඳු ඇල්ලීම වැනි දේ ගැන අටුවාව පවා කිසිවක් සඳහන් නොකරයි. මේ බොහෝ විට දෘෂ්ඨි මායා ලෙස මිනිසුන්ට දකින්නට හැකි “ඇස් බැන්දුම් ” ලෙස කියනා මවා පෑම් වෙන්නට ඇත.]

§ 7. මෙසේ නොයෙක් ඍද්ධි විධි වෙන් වෙන් කොට දක්වන්නාවූ ඔහු මහණෙක් නම් , මේ මහණා දැක ශ්‍රද්ධාව නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ කෙනෙකුට ඔහුගේ මහා ආනුභාව දැක, “පින්වත, ඇත්තෙන්ම පුදුමය, පින්වත, ඇත්තෙන්ම ඉතා පුදුමය”යි කියන්නේය.

ශ්‍රද්ධා නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ අය, ඒ ශ්‍රද්ධා ඇත්තාවූ පැහැදුන අයට මෙසේ කියන්නේය.
“පින්වත, ගන්ධාර රට බොහෝ ඍෂීහු අතර, ගන්ධාරී නම් විද්‍යාවක් ඇත්තීය. ඔවුන් අතරෙහි එකෙකු විසින් කරණ ලද ඒ විද්‍යාවද ‘ගන්ධාරී’ නම් වීය. ඒ විද්‍යාවෙන් සෘෂිවරු, තාපසවරු නොයෙක් අයුරු ඇති ඍද්ධි විධි වෙන් වෙන්ව කොට දක්වයි.

එකෙක්ව බොහෝසේ වෙයි. බොහෝසේ පෙනී යලි එකෙක් වෙයි. ප්‍රකට බවට, මුවහ බවට, අහසෙහි මෙන් බිත්තිය හරහට, පවුර හරහට, පර්වත හරහට නොහැපෙමින් යයි. අහසෙහි මෙන් පොළොවෙහි කිමිදීම් මතුවීම් කෙරෙයි. පොළොවෙහි මෙන් දියෙහි දිය නොබෙදා ගමන් කරයි. පක්ෂියකු මෙන් අහසෙහිද පර්යංකයෙන් හිඳගෙනම යයි. මේ මහත් ඍද්ධි ඇති මහත් ආනුභාව ඇති සඳ හිරු දෙදෙන අතගායි, පිරිමදියි, බඹලොව තෙක් ශරීරයෙන් වසඟ බව පවත්වයි” කියායි.

“කේවඩ්ඩය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
ශ්‍රද්ධා නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ මිනිසුන්, ඒ ශ්‍රද්ධාවත් පැහැදුනාවූ තැනැත්තාට මෙසේ නොකියන්නේදැ”යි ඇසූසේක.
“ස්වාමීනි, කියන්නේයයි” කීයේය,

“කේවඩ්ඩය, මම ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයෙහි මේ දොෂ හොඳින් දන්නෙමි. ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පාන්නට මම ලජ්ජා වෙමි. ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පාන්නවුන් අසුචි මෙන් පිළිකුල් කරමි“යි වදාළේය. *

[“‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කෙවට්ට, අපි නු සො අස්සද්ධො අප්පසන්නො දිගුච්ජති තං සද්ධං පසන්නං එවං වදෙය්‍යා’’

මෙසේ සෘද්ධි පෑම ගැන අදහස් දැරූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නෙයෙක් විට මිනිසුන් විමතියට පත් කරමින් සෘද්ධි පෙන්නු බව සුත්‍රවල දකින්නට නැතත්, පටිසම්භිධාමග්ග පාලිය ආදී පසු කාලින නොයෙක් වේනත් ලේඛනවල විස්තර කර ඇත්තේ හුදෙක් අඥාන ජනයා ට ශ්‍රද්ධාව බලෙන් පෙවීමට බව පෙනේ. ]

ආදෙසනා පාටිහාරියං- (TELEPATHI)

§ 8 කේවඩ්ඩය, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය යනු කවරේද?

““කේවඩ්ඩය, යම් භික්ෂූවකට පර චිත්ත විජානන ඥානය ඇත්තේනම් ඔහු අනුන්ගේ සිත දැන ගනීයි.

  • සිතේ ස්වභාවය දැක ඔහු සතුටින් ඉන්නේද, අසතුටින් ඉන්නේද යි දැන ගනියි.
  • හටගත් සතුට හෝ අසතුට දැන ඒ බව කියයි.
  • කෙනෙකු කල්පනා කරන ලද කරුණු දැන කියයි.
  • විමසා බලන ලද කරුණු දැන කියයි.
  • ඔබේ හිත මෙසේ කාම සිතිවිලි වලින් යුක්තවූයේ වෙයි.
  • ඔබේ හිත මේ ආකාරද වෙයි. ඔබේ හිත මේ මේ දෙයක් සිතමින් පවතීයයි කියයි.
  • මෙසේ අනුන්ගේ සිත දැන කියන්නාවූ, සිතෙහි හටගත් සතුට සහ අසතුට දැන කියන්නාවූ කල්පනා කරන ලද කරුණු දැන කියන්නාවූ විමසා බලන ලද කරුණු දැන කියන්නාවූ ඔබේ හිත මෙසේ කාම සිතිවිලි වලින් යුක්තවූයේයයිද, ඔබේ හිත මේ ආකාරයෙන් පැවතෙන්නේයයිද, ඔබේ හිත මෙසේ මේ මේ දෙයක් සිතමින් පවතීයයි කියන්නාවූද ඒ භික්ෂුවට ප්‍රසන්නවූ එක් මිනිසෙක් ඒ ගැන සතුටින් මෙසේ කියයි.

“අනුන්ගේ සිත් දැක ඒ සිතිවිලි කියනා භික්ෂුවක් මම දුටුයෙමි”යි ඒ ශ්‍රද්ධාවත් ප්‍රසන්නවූ තැනැත්තා ශ්‍රද්ධා නැත්තාවූ කෙනෙකුට භික්ෂුහුගේ මහත් ඍද්ධි ඇති බවද, මහා ආනුභාව ඇති බව කියන්නේය.

එවිට ශ්‍රද්ධාව නැති මිනිසා මෙසේ කියන්නේය.

“පින්වත, චින්තාමණි නම් විද්‍යාවක් ඇත. ඒ විද්‍යාවෙන් ඒ භික්ෂුව අනුන්ගේ සිත දැන එසේ කියයි. සිතේ හටගත් සතුට හෝ අසතුට දැන කියයි………… කියයි. “

කේවඩ්ඩය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
“ඒ ශ්‍රද්ධාව නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ තැනැත්තා, ඒ ශ්‍රද්ධාව ඇත්තාවූ පැහැදුනාවූ තැනැත්තාට මෙසේ නොකියන්නේද?”
” ස්වාමීනි, කියන්නේයයි” කීයේය.

“කේවඩ්ඩය, මම ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යයෙහි මේ දොෂය ද හොඳින් දකින්නෙමි. ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යයෙන් මම ලජ්ජා වෙමි. අසුචියක් මෙන් පිළිකුල් කරමි.

අනුසාසනී පාටිහාරියං–

§ 9 . “කේවඩ්ඩය, (අනුශාසනී) අනුශාසනා කිරීමේ ප්‍රාතිහාර්යය කවරේද?

කේවඩ්ඩය, භික්ෂුවක් මෙසේ අනුශාසනා කෙරෙයි.
“මෙසේ කල්පනා කරව්, මෙසේ කල්පනා නොකරව්. මෙසේ මෙනෙහි කරව්, මෙසේ මෙනෙහි නොකරව්. මෙය දුරු කරව්, මීට පැමිණ වාසය කරව් කියයි”
මෙය කේවඩ්ඩය, අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 10 .“කේවඩ්ඩය, අර්හත්වූ, සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ, විදර්ශනාඥාන ආදී විද්‍යාඅට සීල සංවරය ආදී හසුරුවන ධර්ම පසළොස යන අෂ්ටවිද්‍යා පසළොස්චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ, යහපත් ගති ඇත්තාවූ, සියලු ලෝකයන් දන්නාවූ, ශ්‍රේෂ්ඨවූ, හික්මවිය යුතු පුරුෂයන් දමනය කිරීමෙහි ඇදුරෙකු වැනිවූ, දෙවි මිනිසුන්ට ගුරුවරයෙක්වූ, (චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍ය) සත්‍යවූ උතුම් ධර්ම සතර අවබෝධකළාවූ, තථාගත කෙනෙක් මෙලොව උපදනාහ.

ඒ තථාගතයන් දෙවියන් සහිතවූ, මාරයන් සහිතවූ, බ්‍රහ්මයන් සහිතවූ, මහණ බමුණන් සහිතවූ, රජුන් හා මිනිසුන් සහිතවූ, සත්ව වර්ගයා ස්වකීය උසස් ඥානයෙන් දැන ධර්මය පැහැදිලි කොට ප්‍රකාශ කෙරේ. ඒ තථාගතයන් මුල යහපත්වූ, මැද යහපත්වූ, කෙළවර යහපත්වූ අර්ථ සහිතවූ, දස ආකාරයෙන් නියමවිදියට වචන ශබ්ද කරන්නාවූ (බ්‍යඤ්ජන සහිත) සියලු ලෙසින් සම්පූර්ණවූ, පිරිසිදුවූ සියලු ශාසන මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව ගෙන හැර දක්වති.

§ 11. “ඒ ධර්මය ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් අසයි. ඔහු ඒ දහම අසා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්තවූයේ මෙසේ සලකන්නේය. “ගෘහවාසය පීඩා සහිතය. රාගාදී කෙලෙස් සහිත තැනෙකි. මහණකම කිසි බාධාවක් නොමැති අවකාශය මෙන් නිදහස්ය. ගිහිගෙයි වසන්නහු විසින් සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ සියලු ආකාරයෙන් පිරිසිදුවූ, ලියවූ හක්ගෙඩියක් වැනිවූ මෙම බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙන්ට නොහැක්කේය. මම කෙස් දැළිරැවුලු කපාදමා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි මහණ වන්නෙම් නම් යහපතැ”යි කියායි.

“ඔහු පසු කාලයක ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ හෝ සිය සම්පත් හැර දමා , ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ නෑපිරිස් හැර දමා , කෙස් රැවුලු කපා දමා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි මහණවේ.

මෙසේ මහණවූ ඔහු පධාන සංවර සීලයෙන් යුක්ත වූයේ, යහපත් හැසිරීමෙන් හා නිවැරදි පැවැත්මෙන් යුක්ත වූයේ, ස්වල්පවූ මුත් අකුසලයන්හි විශේෂයෙන් භයදක්නා ගති ඇත්තෙකුව, යහපත්වූ කාය ක්‍රියා වචී ක්‍රියාවෙන් යුක්ත වෙයි., ශික්ෂාපද සමාදන්ව එහි මොනවට හික්මෙයි. පිරිසිදුවූ ජීවිත පැවතුම් ඇත්තේ වෙයි. ශීලයෙන් යුක්ත වූයේ වෙයි, ඉන්ද්‍රියයන්හි වැසූ දොරටු ඇත්තේ වෙයි, කෑමෙහි පමණ දන්නේ වෙයි. යහපත් සතියෙන් හා නුවණින් යුක්ත වූයේ වෙයි. සන්තෝෂයෙන් යුක්තවෙයි.

§ 12. කේවඩ්ඩය, භික්ෂුවක් කෙසේ නම් සීල සම්පන්න වේද?

  • ප්‍රාණවධය හැර ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, අවි ආයුධ දඬු මුගුරු නොගන්නේ , පව් කිරීමෙහි ලජ්ජා ඇත්තේ කරුණාවන්තවූයේ, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිත අනුකම්පාව ඇතුව වාසය කෙරේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයක්වේ.
  • නොදුන්දෙය ගැනීමෙන් වෙන්ව, එයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, දුන් දෙයක්ම පමණක් ගන්නේ, දුන් දෙයම කැමතිවන්නේ, සොර නොවූ පිරිසිදුවූ සිතින් යුක්තව වාසය කෙරේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • අබ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව හැර උතුම් පැවතුම් ඇත්තේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සංසර්ගය නම්වූ ග්‍රාම ධර්මයෙන් වෙන්වූයේ බ්‍රහ්මචාරීවේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • බොරු කීමෙන් දුරුව, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, සැබෑ තෙපුල් කියන්නේ, සැබවින් සැබව ගළපන ගති ඇතුව ස්ථිර කථා ඇත්තේ, ඇදහිය යුතු වචන ඇත්තේ ලෝකයා අතර විරුද්ධ කථා ඇති නොකෙරේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • පිසුණු බස් හැර දමන්නේ , ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, මෙතනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස එතැන නොකියන ගති ඇත්තේද, එතැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස මෙතැන නොකියන ගති ඇත්තේද, මෙසේ භෙදවූවන් ගළපන්නේ සමගිවූවන්ගේ සමගිය තහවුරු කිරීමට අනුබලදෙන්නේ, සමගියෙහි ඇලුම් බහුලකොට ඇත්තේ, සමගිකම්හි ඇලුනේ, සමගිකම්හි සතුටුවන ගති ඇත්තේ සමගිය ඇති කරණ තෙපුල් කියන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • ඵරුෂ වචනය හැර ලා, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ යම් වචනයක් නිදොස් වේද, කනට සැපද, ප්‍රෙමණීයද, සතුටු කරයිද, යහපත්ද, බොහෝ දෙනාට ප්‍රියද, බොහෝ දෙනාගේ හිත් ප්‍රියකරන්නේද, එබඳු වචනම කියන්නේ වේ. මෙයද ඔහුගේ එක් සීලයෙකි.
  • හිස් ප්‍රලාප කථාවෙන් තොරව, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ. කාලයට සුදුසු කථා කරන්නේ, සිදුවූ තෙපුල්ම කියන්නේ, අර්ථයෙන් යුක්තවූ, ධර්මයෙන් යුක්ත විනය සම්බන්ධවූ තෙපුල් කියන්නේ, සුදුසු කල්හි උපමා හා කරුණු සහිතවූ, සීමාඇති, අර්ථයෙන් යුත්, නිධානයක් මෙන් සිතෙහි තැබිය යුතු වචන කියන්නේවේ. මෙසේ ඒ හිස් කථාවෙන් වැළැක්කේද දියුණුවට හේතුවන වචන කියන්නේද, මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.

§ 13. යහපත් ආජීවයෙන් බැහැර වූ ජීවනෝපාය හා දළ ග්‍රාම්‍ය ක්‍රියාවන්ගෙන් ඔහු වැලකෙන්නේය.

  • “තණ, ගස්, වැල් සිඳීම් බිඳීම් ආදියෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, දිනකට එක් වේලක් පමණක් වළඳන්නේ , රාත්‍රී ආහාරයෙන් හා අවේලේ කෑමෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය
  • නැටීම්, ගීකීම්, බෙර ආදිය වැයීම්, විසුලුදැකීම් යන මෙයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේය.
  • මල්, ගඳ සුවඳ විලවුන් පැළඳීම, ඉන් සැරසීම, අඩු තැන් පිරවීමෙන් අලංකාර කිරීම යන මෙයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • උස් අසුන් මහ අසුන් යන මෙයින් වැළකෙන්නේය.
  • රන් රිදී මසුරන් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • අමුවූ ධාන්‍ය වර්ග පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් තොරවූයේ. අමුමස් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • ස්ත්‍රීන් හා ගෑනුලමයින් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් තොරවූයේද වේ. වැඩකරුවන් වැඩකාරියන් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන්තොරවූයේ, එළුවන් හා තිරෙළුවන් පිළිගැනීමෙන් තොරවූයේ, කුකුළන්, හූරන්, ඇතුන්, ගවයන්, අසුන්, වෙළඹුන් කෙත්, වත්, යන මේ පිළිගැන්මෙන්ද, සම්පූර්ණයෙන් තොර වූයේය.
  • ගිහීන්ගේ දූත මෙහෙවරය, ගෙන්ගෙට යන මහත් මෙහෙවරය යන මෙවායින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය
  • ගනු දෙනු කිරීමය, තරාදි ආදියෙන් වඤ්චාකිරීමය, රන් හා තොරන් මිශ්‍ර වඤ්චාකිරීමය. වී ආදිය මැණීමෙන් වඤ්චා කිරීමය, හිමියන් අහිමි කිරීමාදිය සඳහා අල්ලස් ගැන්මය, උපායෙන් අනුන් රැවටීමය, යකඩ ආදී ලොහ රන් රිදීයයි අඟවා වඤ්චා කිරීමය, නොයෙක් ආකාරවූ කුටිල ප්‍රයොගය යන මෙයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • කැපීමය. මැරීමය, බැඳීමය, සැඟවී සිට වස්තු පැහැරගැන්මය. ගම් නියම්ගම් ආදිය පැහැරීමය, බලාත්කාරකමින් අන් සතු වස්තු පැහැරගැන්මය, යන මෙවායින්ද සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය, මෙයද ඔහුගේ සීලයක් වේ.
  • § 14.
  • “සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා මූලබීජය, බන්ධබීජය, ඵලබීජය, දලුබීජය, පස්වැනිවූ බීජබීජය යන මේ ගස් ආදිය වැවීමෙහි යෙදී වාසය කරත්. මෙබඳුවූ බීජගාම භුතගාමයන් සිඳීම් බිඳීම් ආදියෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේවේනම් මෙයද ඔහුගේ එක් සීලයක් වේ.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන ලද කෑම කා ආහාර වර්ග දෙවෙනි දිනට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මය, බීම වර්ග දෙවෙනි දිනට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මය, නොඉටන ලද (අයිතියට නොගත්) සිවුරු ආදිය, යාන සංඛ්‍යාත වහන් දෙකකින් වැඩි සයන, සුගන්ධයන්, තල සහල් ආදිය තැන්පත් කොට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මයයි කියන ලද පසුවට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මෙහි යෙදී වාසය කරත්. මෙබඳුවූ සත්නිධිකාර පරිභොගයෙන් වැළකී වෙසේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා නැටීමය, ගී කීමය, බෙර ආදිය වැයීමය, රඟමඬුලු සැරසීමය, වැඩක් නැති කථා ඇසීමය, කයිතාලම් හා අත්ලෙන් අත්ල ගැසීමය, මන්ත්‍ර පිරචීමෙන් මළමිණී නැංවීමය, සතරැස් හෝ කළ බෙර ගැසීමය, ශොභන චිත්‍ර විචිත්‍රය, සණදොවූන් කෙළිය, හුණගස් ඔසවා නැටීමය, මිනීඇට සෝදා තැබීමය, ඇතුන් හා පොරය, අශ්වයින් යොදා පොරය, මීවුන් හා පොරය, ගවයින් හා පොරය, එළුපොරය, මෙණ්ඩක එළුපොරය, කුකුළුපොරය, වටුපොරය, දඬු (පොලු) පොරය, තොරතුරු ඇනීමය, මල්ලව යුද්ධය, යුද්ධය, ඇත් අස් ආදිය දැකීමය යන විකාර දර්ශනයෙහි යෙදී වාසය කරත්. මෙසේ මෙබඳු විසුලු දැක්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන ලද කෑම කා දූ පෝරු ආදියෙහි කෙළීම්වූ ක්‍රීඩාවය, දශපද ක්‍රීඩාවය, දූ පෝරු ආදියෙහි මෙන් ආකාශයෙහි ක්‍රීඩාකිරීමය, බිම මණ්ඩල වශයෙන් සාදා පැන පැන ක්‍රීඩාකිරීමය, දූ කැට නොසොල්වා නියෙන් ගසා ක්‍රීඩා කිරීමය, දාදු කෙළීමය, සිං කෙළීමය, භිත්ති ආදියෙහි ඉරටමිටි ගසා ඇත් අස් ආදි රූප දක්වා කෙළීමය, පන්දු කෙළිමය, නලා පිඹීමය, ක්‍රීඩා නගුල් ගෙන සෙල්ලම් සීසෑමය, කරනම් ගැසීමය, තල්පත් ආදියෙන් කන්නන්ගුරුවා තනා ක්‍රීඩා කිරීමය, කොළ නැළියෙන් වැලි ආදිය මැන කෙළීමය, කුඩා රථයෙන් කෙළීමය, කුඩා දුන්නෙන් කෙළීමය, අහසෙහි හෝ පිටෙහි හෝ අකුරු ඇඳ කෙළීමය, සිතූ දේ කියවිම් කීම් ආදියෙන් කෙළීමය, ඒ ඒ දොෂ රූප දක්වා කෙළීමය, යන මෙබඳුවූ ප්‍රමාදයට කාරණාවූ දූ කෙළීමෙහි යෙදී වාසය කෙරෙත්. මෙසේ මෙබඳුවූ දූ කෙළියෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා දික්හඟලා පුටුය, පලස්ය, සතරඟුලෙන් දිග ලොම් ඇතිරිය, විසිතුරු එළුලොම් ඇතිරිය, එළුලොම් සුදුඇතිරිය, එළුලොමින් කළ ඉදිරියට නෙරූ මල් ඇති ඇතිරිය, සිංහාදි රූපයෙන් විසිතුරු එළුලොම් ඇතිරිය, එක් පිට ලොම් ඇති ඇතිරිය, දෙපිට ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිය, රත්රන් නූලෙන් කළ පට ඇතිරිලිය, එක්විට නැට්ටුක්කාරියන් දහසය දෙනෙක් නටනා එළුලොමින් කළාවූ මහඇතිරිය, ඇතුන් පිට අතුරණ ඇතිරිය, අසුන් පිට අතුරන ඇතිරිය, රථපිට අතුරණ ඇතිරිය, අඳුන්දිවි සමින් කළ ඇතිරිය, කෙසෙල් මුව සමින් කළ උතුම් ඇතිරිය, දෙපස තබනලද රතුපාට කොට්ට ඇති ආසනය යන මෙබඳු උස් අසුන් මහ අසුන් පාවිච්චි කෙරෙත්. මෙසේ මෙබඳුවූ උස් අසුන් මහ අසුන්හි හිඳීම් ආදියෙන් වළකියි. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා ඇඟ ඉලීමය, පිරිමැදීමය, නෑවීමය, මැඩීමය, මූනබලන කන්නාඩි, අඳුන් තෙල් හා සුවඳ පාවිච්චිය, මූණේ ගානා සුවඳ කුඩු, මූණේ ගානා සුවඳ ද්‍රව්‍ය අත්වල බඳින ආභරණ යන මේ දේ දැරීම හා පැළඳීමය, රත්රන් නූල් ආදියෙන් කුඩුම්බි බැඳීමය, විසිතුරු දඬුගෙන හැසිරීමය. බෙහෙත් නල එල්වාගෙන ඇවිදීමය, කඩු විසිතුරු කුඩ ගෙනයෑම, විසිතුරු සෙරෙප්පු හෝ සපත්තු පයලා ඇවිදීමය, නලල්පට බැඳීමය, කොණ්ඩා මාණික්‍ය පැළඳීමය, අවන් දැරීමය දික්වූ හවලු ඇති සුදුරෙදි ඇඳීමයයි මෙසේවූ සැරසීම් හා අඩුතැන් පිරවීමෙහි නිතර නිතර යෙදෙත්. මෙබඳුවූ සැරසීම් අලංකාර කිරීම් ආදියෙහි යෙදීමෙන් සම්පූර්ණයෙන් වළකියි. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම ඇතැම් පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා රජුන් පිළිබඳ කථාය, සොරුන් පිළිබඳ කථාය, මහඇමතියන් පිළිබඳ කථාය. සෙනා පිළිබඳ කථාය, භය පිළිබඳ කථාය, යුද පිළිබඳ කථාය, ආහාර පිළිබඳ කථාය, පානවර්ග පිළිබඳ කථාය, ඇඳුම් පිළිබඳ කථාය, ඇඳන් පිළිබඳ කථාය, මාලා පිළිබඳ කථාය, ගන්ධද්‍රව්‍යයන් පිළිබඳ කථාය, නෑයන් පිළිබඳ කථාය, රථ පිළිබඳ කථාය, ගම් පිළිබඳ කථාය, නියම්ගම් පිළිබඳ කථාය, නුවර පිළිබඳ කථාය, දනව් පිළිබඳ කථාය, ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ කථාය, පුරුෂයන් පිළිබඳ කථාය, ගෑනු දරුවන් පිරිමි දරුවන් පිළිබඳ කථාය, යොධයන් පිළිබඳ කථාය, වීථි පිළිබඳ කථාය, වතුර ගෙන යන දාසීන් හෝ වතුර ගෙන යන තැන් හෝ පිළිබඳ කථාය, මළ නෑයන් යන ආදීන් පිළිබඳ කථාය, මුහුද පිළිබඳ කථාය, භවාභව කථාය යන මෙබඳු පහත් කථාවෙහි යෙදී වෙසෙත්. මෙබඳුවූ පහත් කථාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා ‘ඔබ මේ ධර්මවිනය නොදන්නෙහිය, මම මේ ධර්මවිනය දනිමි’ ඔබ මේ ධර්මවිනය කුමකැයි දන්නෙහිද? ඔබ වරදවා පිළිපදින්නෙහිය, මම මනාකොට පිළිපදින්නේ වෙමි’ ‘මාගේ වචන යහපත්ය හෝ අර්ථසහිතය, ඔබගේ වචන අර්ථ රහිතය.’ ‘පළමු කියයුත්ත පසුව කීයෙහිය, පසුව කිය යුත්ත පළමුව කීයෙහිය. යමක් ඔබ බොහෝ කල් පුරුදු කරණ ලද නම් ඒ සියල්ල නිෂ්ඵලවිය. ඔබට වාදාරොපනය කරණලදී. නින්දා කරණ ලද්දෙහිය. වාදයෙන් මිදෙනු පිණිස ක්‍රියා කරව. ඉදින් හැක්කෙහි නම් වාදයෙන් ගැළවෙව’ යන ආදි දොෂාරොපණ කථාවෙහි යෙදී වෙසෙත්. මෙසේ මෙබඳු දොෂාරොපණ කථාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. . මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • ‘එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා රජුන්ගේ, රජ මහ ඇමතියන්ගේ, ක්ෂත්‍රියයන්ගේ, බමුණන්ගේ, ගෘහපතියන්ගේ සහ කුමරුන්ගේද හසුන් ගෙණ, ‘මෙතනින් අසවල් තැනට යව. අසවල් තැනින් මෙහි එව, මෙය ගෙණ යව, එතැනින් අසවල් දෙයගෙණෙවයි දූතභාවයෙහි හා හසුන් ගෙණ යෑමෙහි යෙදී වෙසෙත්. මෙබඳු දූතභාවය, හසුන් ගෙනයෑම යන මෙයින් වැළකෙන්නේය. . මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “ඒසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා කුහකයෝද, සිව්පස උදෙසා කථා කරන්නෝද, නිමිති කියන්නෝද නොහොත් ලාභ සත්කාර සඳහන් කරවන්නෝද, පරලාභාදිය උදෙසා කියන්නෝද, ලාභයකින් ලාභයක් සොයන්නෝද වෙත්. මෙබඳුවූ කුහක වංචා ප්‍රයෝග ආදියෙන් වළකියිද මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.”
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා සාමුද්‍රිකා ශාස්ත්‍රය, නිමිති ශාස්ත්‍රය, හෙනගැසීම ආදී මහ නිමිතිබලා කියන ශාස්ත්‍රය, ස්වප්න ශාස්ත්‍රය, ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රය, මීයන්කැපූ වස්ත්‍රාදිය බලාකියනශාස්ත්‍රය ගිනිදෙවියා පිදීමය, දබ්බිහොමය, ථූස හොමය, තණ්ඩුල හොමය, කණ හොමය, සප්පි හොමය, තෙල හොමය, මුඛහොමය, ලේ හොමය, ශරීර විද්‍යා, වස්තුවිද්‍යා, නීති ශාස්ත්‍රය, සොහොනෙහි ශාන්ති කරන්නාවූ විද්‍යා, භූත විද්‍යා, නාග විද්‍යා, විෂ විද්‍යා, ගෝනුසු විද්‍යා, මී විද්‍යා, කුරුලු විද්‍යා, කපුටු විද්‍යා, ජීවිත කාලය කීම, ආයුධ වැළැක්වීම, තිරිසන් සතුන්ගේ ශබ්ද දැනීම වශයෙන් පැවති මන්ත්‍රය යන පහත් විද්‍යා හේතුකොට ගෙන වැරදි ජීවිතයෙන් ජීවිකා කෙරෙත්. මෙසේ මෙබඳු පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් කරණ ලාමක ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ වේද මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම, සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන ලද කෑම කා මණි ලක්ෂණය, වස්ත්‍ර ලක්ෂණය, දණ්ඩ ලක්ෂණය, කඩු ලක්ෂණය, දුනු ලක්ෂණය, ආයුධ ලක්ෂණය, ස්ත්‍රී ලක්ෂණය, පුරිස ලක්ෂණය, පිරිමිදරු ලක්ෂණය, ගෑනුදරු ලක්ෂණය, දාස ලක්ෂණය, දාසී ලක්ෂණය, ඇත් ලක්ෂණය, අශ්ව ලක්ෂණයත කැස්බෑ ලක්ෂණය, එළු ලක්ෂණය, මීහරක් ලක්ෂණය ගව ලක්ෂණය, ලොකු එළු ලක්ෂණය, කුකුළු ලක්ෂණය, වටු ලක්ෂණය, තලගොයි ලක්ෂණය, කර්ණිකා ලක්ෂණය, මුව ලක්ෂණයයි, මෙබඳු පහත් විද්‍යාවන් කරණකොට ගෙණ වැරදි ජීවිකාව කෙරෙත්. මෙසේවූ පහත් විද්‍යාවන් නිසා කරණ වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේද මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා අසවල් දිනට රජුන්ගේ බැහැරයෑම වන්නේය. අසවල් දින ඇතුළු නුවරට එන්නේය. අසවල් දින ඇතුළු නුවර රජුන් වෙත පැමිණීම වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ බැහැරට යෑම වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ ඇතුළු නුවරට ඊම වන්නේය. ඇතුළු නුවර රජුන්ගේ ආපසු යෑම වන්නේය. ඇතුළු නුවර රජුන්ට ජය වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ පරාජය වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ ජය වන්නේය. ඇතුළු නුවර රජුන්ගේ පරාජය වන්නේය. මෙසේ මොහුට ජය වන්නේය. මෙසේ පරාජය වන්නේයයි කියා මෙසේ පහත් විද්‍යා හේතුකොට ලාමක ජීවිකා කෙරෙත්. මෙබඳුවූ පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් කරණ වැරදි ජිවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයක් වේ.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දුන් කෑම කා චන්ද්‍රග්‍රහණය වන්නේය. සූර්යග්‍රහණය වන්නේය, තාරකා සමාගමය වන්නේය, සඳහිරු දෙදෙනාගේ නියම මාර්ග ගමන වන්නේය, සඳ හිරු දෙදෙනාගේ නොමග යෑම වන්නේය, තාරකාවන්ගේ මාර්ග ගමන වන්නේය. තාරකාවන්ගේ නොමග යෑම වන්නේය, උල්කාපාතය වන්නේය, දිසා දැවීම වන්නේය, පොළොව කම්පාව වන්නේය, අහස ගිගුරුම් වන්නේය, සඳ, හිරු, තාරකාවන්ගේ නැඟීම හා බැසීමද කෙළෙසීමද පිරිසිදු වීමද වන්නේය, චන්ද්‍ර ග්‍රහණය මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, සූර්යග්‍රහණය මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, තාරකා සමාගමය මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ මාර්ගයෙහි ගමන මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, ඔවුන්ගේ නොමග ගමන මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, තාරකාවන්ගේ මාර්ගයෙහි ගමන මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, තාරකාවන්ගේ නොමග ගමන මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය. උල්කාපාතය මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය. දිගුන් දැවීම මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, භූමි කම්පාව මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, අහස් ගිගුම් මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, සඳ, හිරු, තාරකාවන්ගේ නැගීම, බැසීම, කිලිටු වීම හා පිරිසිදුවීම මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේයයි කියා මෙසේ පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් කරණ වැරදි ජීවිකාවෙන් ජීවිකා කෙරෙත්. මෙසේවූ පහත් විද්‍යා හේතුකොට ගෙණ කරණ ලාමක ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දුන් කෑම කා මනා වැසි ඇතිවන්නේය, මනා වැසි නැතිවන්නේය, යහපත් ආහාරපාන ඇතිවන්නේය, ආහාර පාන නැති වන්නේය, නිර්භය ඇතිවන්නේය, භය ඇතිවන්නේය, රොග ඇතිවන්නේය, නිරෝගී බව ඇතිවන්නේයයි කීමද, ඇඟිල්ල ඇල්ලීමය, ගණන්කිරීමය, කොටස්කර ගණන්කිරීමය, කාව්‍ය කිරීමය, ලෝකයට සිදුවන දේ ගැන ශාස්ත්‍ර ඉගෙණීමයයි මෙසේ පහත් විද්‍යාවන් කරණකොට වැරදි ජීවිකා කෙරෙත්. මෙසේවූ පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් වන වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දුන් කෑම කා ආවාහ කරවීමය, විවාහ කරවීමය, සමගිය පිළිබඳ කථාකිරීමය, වියොගය පිළිබඳ කථාකිරීමය, ධන රැස් කිරීමය, වියදම් කිරීමය, යහපත් ශ්‍රියාව ඇතිකිරීමය, දුර්ගර්භකරණය, ගර්භවිරොධි කරණය, දිව් තද කිරීමය, නූල්බැඳීමය, අත් පෙරළීම පිණිස මන්ත්‍ර ජප කිරීමය, ශබ්ද නොඇසීම පිණිස මන්ත්‍ර ජප කිරීමය, කැඩපත්හි දෙවතාරොපණයකොට ප්‍රශ්න ඇසීමය, ගෑනුදරුවන්ගේ ශරීරයෙහි දෙවතාරොපණය කොට ප්‍රශ්න ඇසීමය, දෙවදාසියගේ ශරීරයෙහි යකුන් ආරොපණය කොට ප්‍රශ්න ඇසීමය හිරු වැඳීමය, මහබඹුට උපස්ථාන හෝ වැඳුම් කිරීමය, කටින් ගිනිදැල් පිට කිරීමය, ශ්‍රී දෙවිය කැඳවීමයයි කියන මෙබඳු පහත් විද්‍යාවෙන් වැරදි ජීවිකා කෙරෙත්.
    මෙබඳුවූ පහත් විජ්ජාවෙන් කරණ වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “කේවඩ්ඩය, එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා ශාන්ති කර්ම කිරීමය, කාර්ය සමෘද්ධි කටයුතු කර්මය, මන්ත්‍ර කිරීමය, භුරිකර්මය, පණ්ඩකයා පුරුෂයකු කිරීමය, පුරුෂයා පණ්ඩකයකු කිරීමය, ගෙවල් සාදන බිම් මතුරා පිරිසිදු කිරීමය, ගෙට සුදුසු තැන බලිකම් විධානය, දියෙන් මූන සුද්ධ කිරීමය, නැහැවීමය, ගිනි පිදීමය, වමන කරවීමය, විරේක කරවීමය, උඩුකය විරේකය, යටිකය විරේකය, හිස විරේකය, කන්තෙලය, ඇස් බෙහෙත් ගැල්වීමය, නස්‍ය කිරීමය, අඳුන් ගෑමය, සිසිල් බෙහෙත් අඳුන් සෑදීමය, ආයුධ කටු ගසා කරන වෙදකමය, ශල්‍යකර්මය, ළදරුවන් පිළිබඳ වෙදකම්ය, මූලික බෙහෙත් දීමය, සැර බෙහෙත් දී පසුව එහි බල හැරීමය කියා හෝ මෙබඳු පහත් විද්‍යා කරණකොට වැරදි ජීවත්වීමෙන් ජීවිකා කෙරෙත්.
    මෙබඳුවූ වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.

§ 31. කේවඩ්ඩය, මෙසේ සීලසම්පන්නවූ භික්ෂුවහට බියට හේතුවන කාරනා කිසිවක් ඔහුගේ සීලසංවරය හේතුකොටගෙණ කිසිතැනකදී නොඋපදනේය.

කුමක් මෙන්ද යත්:- කේවඩ්ඩය, ක්ෂත්‍රියාභිෂෙකයෙන් කිරුළු පලන්, අභිෂෙක ලද්දාවූ, සතුරන් නැති කළාවූ ක්ෂත්‍රිය රජෙක් කිසිම සතුරෙකුගෙන් කිසි භයක් නොදක්නේද, එපරිද්දෙන්ම, කේවඩ්ඩය, සීලසම්පන්නවූ භික්ෂුව භය වවන්නට ඇති කාරණයන් අතුරෙන් එකකුදු සීලසංවරය හේතුකොට කිසි තැනකදී නොදක්නේය. ආර්යවූ (උතුම්වූ) මේ ශීල ගුණයෙන් යුක්තවූ ඒ භික්ෂුව, තමන් තුළ පිරිසිදුවූ (කායික හා චෛතසික) සැපය විඳියි. කේවඩ්ඩය, මෙසේ දැක්වූ ශීලයෙන් යුක්තවූ භික්ෂුව සීලසම්පන්න නම් වේ.

§ 32. කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව සිය ඉන්ද්‍රියයන්හි දොරටු වැසූවේ, සතර ධ්‍යානයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගන්නේය. භික්ෂුව්ක් කෙසේ නම් ඉන්ද්‍රිය සංවරය ඇතිව ඉන්නේද ?

  • කේවඩ්ඩය, මේ සස්නෙහි භික්ෂුවක් ඇසින් රූපයක් දැක එහි අරමුණුවල නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. (ඇස්) චක්කු ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීම ආදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නේය, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළි පදී. ඔහු තමාගේ ඇස් ඉන්ද්‍රියය රකී. ඇස් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ.
  • කණින් ශබ්දයක් අසා එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. කන් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීමාදි අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී. තමාගේ කන් ඉන්ද්‍රියය රකී. කන් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. නාසයට ගඳ සුවඳ දැනී එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. නාස් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආසාව හා කිපීමාදී අකූශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී.
  • තමාගේ නාස් ඉන්ද්‍රියය රකී. නාස් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. දිවෙන් රසයක් විඳ එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. දිව් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීමාදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල් වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී.
  • තමාගේ දිව් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. කයින් ස්පර්ශයක් ස්පර්ශකොට එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. ශරීර ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීම ආදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද එබඳු දෙයින් වැලකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී. තමාගේ ශරීර ඉන්ද්‍රියය රකී.
  • ශරීර ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. සිතින් (ධර්මයක්) අරමුණක් දැන එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය.
  • සිත් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට යමක් නිසා දැඩි ආසාව හා කෝපය ආදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී. හෙතෙම සිත් ඉන්ද්‍රිය රකී. සිත් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ.

එබඳුවූ භික්ෂුව උතුම්වූ ශීලරාශියෙන් යුක්තවූයේ අභ්‍යන්තරයෙහි පිරිසිදුවූ අධිචිත්ත සැපය විඳියි. කේවඩ්ඩය, මෙසේවූ භික්ෂුව ඉන්ද්‍රියයන්හි වසන ලද දොරටු ඇත්තේ වේ

§ 33. “කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව කෙසේ නම් සතියෙන් හා සම්පජන්නයේන් යුක්ත වේද?”

  • “කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව ඉදිරියට යෑමෙහිද ආපසු යෑමෙහිද, සතියෙන් යුක්තව එසේ කරන බැව් දැන කරන්නේය.
  • ඉදිරිය බැලීමෙහිද, වටපිට බැලීමෙහිද සතියෙන් දැන බලන්නේය.
  • අත් පා හැකිලීමෙහිද, දිගු කිරීමෙහිද, මනා සතියෙන් දැන එසේ කරන්නේය.
  • දෙපට සිවුරය, පාත්‍රය, සිවුරුය යන මේ දේ දැරීමෙහිද මනා සතියෙන් දැන එසේ කරන්නේය.
  • අනුභව කිරීමය, පානය කිරීමය, වැළඳීමය, රස විඳීමය යන මෙහිද මනා සතියෙන් යෙදී එසේ කරන්නේය.
  • මල මූත්‍ර පහකිරීම් පවා සතියෙන් සලකා කරන්නේය.
  • යෑම්, සිටීම්, හිඳීම් සැතපීම්, නිදි තොරකිරීම්, කථාකිරීම්, නිශ්ශබ්දව සිටීම් යන මේ දේ මනා සතියෙන් දැන කරන්නේය.

කේවඩ්ඩය, මෙසේ කරන්නාවූ භික්ෂුව සතියෙන් යුක්තවූයේය. යහපත් නුවණින් යුක්ත වූයේද වෙයි.

§ 34 . “කේවඩ්ඩය, භික්ෂුවක් කෙසේ ලද පමණින් සතුටු වේද (සන්තුට්ඨිමත් වේද )?

“කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව යන්තම් කය වැසීමට තරම්වූ සිවුරෙන්ද, ශරීරය පවත්වා ගන්නට ප්‍රමාණවූ ආහාරයෙන්ද සතුටු වේ. යම්සේ පක්ෂියෙක් යම් තැනෙක සිට පියාඹායේ නම් ඒ සියලුතැන සිය පියාපත් බර පමණක් දරමින් පියාඹා යේද, කේවඩ්ඩය, එපරිද්දෙන්ම භික්ෂුව සිය සිවුරු පමණක් රැගෙණ බැහැරයයි. කේවඩ්ඩය, මෙසේවූ භික්ෂුව සන්තොෂයෙන් යුක්ත වේ.

. “උතුම්වූ මේ සීලසමූහයෙන් යුක්තවූද, උතුම්වූ මේ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්තවූද, මේ උතුම්වූ සති සම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්තවූද, මේ උතුම්වූ සන්තොෂයෙන් යුක්තවූද ඒ භික්ෂුව කැලයද, ගහක් මුලද, කඳු පළාත්ද, කඳුරැලි ගල්ගුහාවන් හෝ මහා මගද, සොහොන්ද, ඉතා දුරවූ කැලෑ වාසස්ථානද, බොහෝ ඉඩකඩ ඇති තැන් සහ තණ ගුහාද යන මේ ස්ථාන වල වාසය කෙරෙයි. ඔහු පිණ්ඩපාතයෙන් හා දානය ගැනීමෙන් පසු පර්යංකය බැඳ, (කකුල් අකුලුවා හිඳ) උඩු කය කෙලින් තබා භාවනා අරමුණට සිහිය එළවා හිඳී. 119

[119: පරිමුඛන් සතින් උපට්ටිපෙත්වා – සතියම පෙරමුනෙහි තබාගෙන යනු භාවනා අරමුණ පෙරමුව තබා ගැන්මය. ආන පානය වේවා, අන් යම් ආරම්මනයක් වේවා සතිය ඉන් බැහැර නොයා රැක ගැනීම ]

  • “ඔහු ලෝකයෙහි ඇති කාම අරමුනු කෙරෙහි ආසාව, කැමැත්ත පහකොට ලෝභ රහිත සිතින් යුක්තව වාසය කෙරේ.
  • ලෝභයෙන් සිත මුදා ඉන් සිත පිරිසිදු කෙරේ. සිත කෙලෙසන්නාවූ අසහනය පහකොට, කෝධයෙන් දුරුවූ සිත් ඇතිව, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇත්තේව වාසය කරයි. ක්‍රොධ දොෂයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • කාය චිත්ත දෙකෙහිම අලස බව දුරුකොට කය-සිත පිළිබඳ පහවූ අලස බව නැත්තේ පිරිසිදු හැඟීම් ඇත්තේ, සතිය ඇත්තේ, යහපත් ප්‍රඥා ඇත්තෙක්ව වෙසේ. අලස බව දුරුකොට සිත පිරිසිදු කෙරේ. නොසන්සුන්කම හා පසුතැවීම දුරුකොට, සංසිඳුනු සිත් ඇතිව වාසය කෙරේ. ඇතුළත සංසිඳුනු සිත් ඇත්තේ, සිත විසිරයාම හා පසුතැවීමෙන් පිරිසිදු කෙරේ. විචිකිච්ඡාව (සැකය) දුරු කොට පහකළ විචිකිච්ඡා ඇත්තේ කුශලධර්ම විෂයෙහි සැක නැතිව වෙසේ. විචිකිච්ඡාවෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.

§ 35 . “කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් ණයක් ගෙණ කර්මාන්තයන්හි යොදන්නේද, ඔහුගේ කර්මාන්තය දියුණු වන්නේ නම් ඔහුගේ ඒ පරණ ණය මුදල් සියල්ලම ඔහු ගෙවන්නේය. ඔහුගේ අඹු දරුවන් ආරක්ෂාකරණ පිණිස වැඩි යමක් ඉතුරුවූයේ නම් ඕහට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවේ. ‘මම පළමුවෙන් ණයක් ගෙණ කර්මාන්තයන්හි යෙදුවෙමි. මාගේ කර්මාන්තයෝ දියුණුවූහ. මම පැරණි ණය ගෙවූයෙමි. අඹු දරුවන් පොෂ්‍යකිරීම පිණිස අතිරේක මුදලක්ද මට ඉතිරිව ඇත්තේය’ කියායි. හෙතෙම තමන් ණය නැති බව සිහි කොටගෙණ බලවත් සතුටක් ලබන්නේය. සොම්නසට පැමිණෙන්නේය.

§ 36. කේවඩ්ඩය, යම් රොගයෙකින් පෙළෙන, ඉන් දුකට පත්වූ, දැඩි සේ ගිලන්වූ පුරුෂයෙක් වන්නේය., ඕහට ආහාර රුචි නොවන්නේය. , ඔහුගේ ශරීරයෙහි කිසි ශක්තියක් නැත්තේය. ඒ පුරුෂයා පසු කාලයක ඒ ආබාධයෙන් මිදෙන්නේ නම්, ඔහුට ආහාර රුචිය ඇතිවන්නේ නම්, ඔහුගේ ශරීර බලය ඇතිවන්නේ නම්, ඔහුට මෙසේ සිතෙයි. ‘මම පෙරදී රෝග ආබාධ ඇත්තාවූ, දුක් ඇති දැඩි ගිලන් බව ඇති කෙනෙක් වීමි. මට බත් රුචියද නොවීය, ශරීර බලයද නැතිවිය. මම පෙරවූ ඒ රෝග ආබාධයෙන් මිදුනෙමි. මට ආහාර රුචියද ඇත්තේය. කාය බලයද තිබේය’ කියායි. ඔහු ඒ කාරණය මුල්කොට බලවත් සතුටක් ලබන්නේය. සොම්නසටද පැමිණෙන්නේය.

§ 37. කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් යම් වරදක් නිසා සිරගෙයි ලන ලද්දේ වේද, ඔහු පසු කලක පීඩා නැතුව සැපසේ ඒ සිරගෙයින් මිදෙන්නේය. ඔහුගේ නිදහස පිණිස කිසිත් වියදමක් නොවූයේය. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය. එනම් “මම පෙර සිරගෙයි බැඳුනෙක් වූයෙමි. මම දැන් පීඩා රහිතව සැපසේ. ඒ සිරගෙයින් මිදුනෙමි. මගේ නිදහස පිණිස කිසි වියදමක්ද නොවූයේය’ කියායි. ඔහු සිරගෙයින් මිදීම නිමිති කොට බලවත් සතුටටද පැමිණෙන්නේය.

§ 38. කේවඩ්ඩය, සිය කැමැත්තෙන් යමක් කරන්ට නොහැකිවූ, අනුන්ට අයත්වූ තමා, කැමති ගමනක් ඒ වූ පරිදි යා නොහැකිවූ වහලෙක් වන්නේද, ඔහු පසු කලක ඒ දාස භාවයෙන් මිදෙන්නේ, තමාම තමාට අධිපතිකොට ඇත්තේ, අනුන්ට යටත් නොව තමාගෙන්ම යැපෙන්නේ. සිය අදහස් පරිදි ඒ ඒ තැන යා හැකි වන්නේද, ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය. එනම්, ‘මම පෙර තමා කැමති පරිදි යමක් කරන්ට නොහැකි, අනුන්ට යටත් මා අදහස් පරිදි කිසිතැනෙක යානොහැකි දාසයෙක්වීමි. ඒ මම දැන් ඒ දාස භාවයෙන් මිදුනෙක්මි. තමා අධිපතිකොට ඇත්තෙක් වීමි. අනුන්ට යටත්නූන කෙනෙක්වීමි. අනුන්ට යටත් නොව මා සපයාගත් දෙයින්ම යැපෙන්නෙම්, මා අදහස් පරිදි ඒ ඒ කැමැති තැනෙක යාහැක්කේද වෙමි’යි කියායි ඔහු ඒ දාසභාවයෙන් මිදීම හේතුකොට බලවත් සතුටක් ලබන්නේය එසේම සොම්නසට ද පැමිණෙන්නේය.

§ 39 .“කේවඩ්ඩය, යම් ධනවත් භොග සම්පත් ඇති පුරුෂයෙක්, ආහාර දුර්ලභවූ, භය සහිතවූ, දීර්ඝවූ කාන්තාර මාර්ගයකට පැමිණෙන්නේය. ඔහු කලකින් පසු ඒ කාන්තාර මාර්ගය ඉක්මවා එන්නේ සොර සතුරන්ගෙන් පීඩා නැති ගම්මානයකට සැපසේ ක්‍රමයෙන් පැමිණෙන්නේය. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවේ. එනම්- ‘මම පෙර ධනවත් වූයෙම්, භොග සම්පත් සහිත වූයෙම්, දුර්ලභ භික්ෂා ඇති, භය සහිතවූ, දීර්ඝවූ කාන්තාර මාර්ගයක දුකසේ ආවෙමි. එසේවූ මම දැන් එම කාන්තාර මාර්ගය පසු කළෙමි. සැපවත්වූ භය රහිතවූ, ගමකට සැපසේ ක්‍රමයෙන් පැමණියෙමි’ යි කියායි. ඒ පුරුෂයා ඒ කාන්තාර මාර්ගය එතර කිරීම නිමිති කොට බලවත් සතුටක් ලබන්නේය. එසේම සොම්නසට පැමිණෙන්නේය.

§ 40 . කුසල් වළක්වන කරුණු පහ තමා කෙරෙහි දුරු නොවූ බව නුවණින් දකීන්නාවූ භික්ෂූවක්, ඒ ණයක් ගෙන ආපසු හෙවන්නට නොහැකිවන නය කරුවෙක් සේ, රෝගය සුව නොවූ රෝගියෙකු සේ, දාස බැවින් නොමිදුනු මිනිසෙකු සේ , සිර ගෙයින් නිදහස් නොකළ සිරකරුවකු සේ, කාන්තාරය තරණය නොකළ මගියෙකු සේ තමා අසරණ බව දකියි.

§ 41 . කේවඩ්ඩය, තමා තුල මේ නීවරණ පස දැන් දුරුව ගීය බව දකිනා භික්ෂුව, රෝගයෙන් සුව වූ රෝගියා සේ, ණය ගෙවා නිම කල මිනිසා සේ, රෝගය සුව කරගත් මිනිසා සේ, සිර ගෙයින් මිදුනු මිනිසා සේ, අනුන්ට යටත් නැති මිනිසා සේ , කාන්තාරය ඉක්මවා ගිය මගියා සේ, ප්‍රීතියෙන් පිරී යයි. ඔහුගේ සන්තානය අකම්පිත වේ. ඒ භික්ෂුවට සතුට උපදී. සතුටු වූවහුට ප්‍රීතිය උපදී. ප්‍රීතිසහගත සිත් ඇත්තහුගේ නාමකය (වේදනාදී ස්කන්ධ හතර) සංසිඳෙයි. සංසිඳුනු කය ඇති තැනැත්තේ කායික හා චෛතසික සැපය විඳියි. සැප ඇත්තහුගේ සිත, සමාධියට (එකඟ බවට) පැමිණෙයි. ඒ සමාධිය නිසා භික්ෂුවගේ සන්තානය වස්තු කාම, ක්ලෙශ කාමයන්ගෙන් වෙන් වෙයි., අකුශල ධර්මයන් කෙරෙන්ද වෙන් වෙයි. විතක්ක නොහොත්ය්, අරමුණට සිත පැමිණවීම සිදු නොවේ. , විචාර හෙවත් අරමුණෙහි නැවත නැවත යෙදී හැසිරීම සිදු නොවේ., භික්ෂුව මෙසේ සිත තැන්පත්වූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කෙලෙස් රහිතවූ කල්හි ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, විදර්ශනා ඥානය ඉපදවීම පිණිස සිත එලවයි. ඒ සඳහා වෙසෙසින් සිත නමයි. ඔහු මෙසේ දැන ගනී. රෙදි සෝදන්නට සබන් කුඩු අනනා රෙදි ශෝධකයෙක් විසාල දිය බඳුනක සබන් අනා කලතා ලු විට එහි ලු සළුවක් හාත් පසින්ම, මුළුමනින්ම ඒ සබන් වලින් වැසේන්නසේ ඒ සබන් ස්පර්ශ කරන්නා සේ ඔහු මේ ප්‍රීතියෙන් වැසී ගනී. ගිලී යයි. ඔහුගේ සියළු අඟ පසඟයෝ විවේකයෙන් උපන් පීති සුඛයෙන් තෙත් වෙයි . එම භික්ෂුව සිතෙහි විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති, ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙරේ.
මෙසේ පළමුවන ධ්‍යානයටද පැමිණ වාසය කෙරේද, කේවඩ්ඩය, මෙයද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 43 . නැවත ද , කේවඩ්ඩය, කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ සිත, සියලු අකුසල් ධර්මයෙන් මිදුන ඔහු සිත දැන් වීතක්ක, විචාරයන් ගෙන් මිදී., ඔහු සන්තානය නිසල වන්නේ ඒ නිසල බව නිසා උපන් පීති සුඛයෙන් පිරුණු දෙවෙනි ධ්‍යානයට පැමිණෙයි.

දිය උල්පත් වලින් දිය පිරෙන්නාවූ යම් පොකුණකට උතුරු දිසාවෙන් ගලන දිය පාරක් නැතත්, දකුණු දිසාවෙන් ගලන දිය පාරක් නැතත්, අන් කිසි දිසාවකින් ගලන දිය පාරක් නැතත්, ඒ පොකුණ තුලින්ම මතුවූ උල්පත් දිය නිසා පොකුණ පිරී යයි. පොකුණේ සියලු බිත්ති ජලයෙන් පෙගී යයි. සියලු අකුසල් ධර්මයෙන් මිදුන ඔහු සිත දැන් වීතක්ක, විචාරයන් ගෙන් මිදී., ඔහු සන්තානය නිසල වන්නේ ඒ නිසල බව නිසා උපන් පීති සුඛයෙන් ඔහුගේ සියොළඟ තෙමී සංතෘප්ත වේ. කේවඩ්ඩය, මේද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 25, “කේවඩ්ඩය,

ඔහු සිය විදර්ශනා නුවන යොමා මෙසේ දැන ගනියි. ‘මාගේ මේ ශරීරය දෙතිස් රූපයෙන් යුක්තය, ඒ සියලු රූපයෝ සතර මහාභූතයන්ගේ හේතුවෙන් හටගත්තේය. මව්පියන් නිසා හටගත්තේය. ආහාරයෙන් වඩනා ලද්දේය. අනිත්‍ය බවය, ඇඟ ඉලීමය, පිරිමැදීමය, බිඳීමය, විනාශය යන මේ දේ ස්වභාවකොට ඇත්තේය, මාගේයයි ගන්නා මේ විඤ්ඤාණය මේ ශරීරය ආශ්‍රය කෙරේ. එහිම බැඳුනේ වෙයි’ කියායි.

§ 25, “කේවඩ්ඩය,, යහපත්වූ පිරිසිදු ආකාරයෙන් හටගත්තාවූ , අටැස්වූ, ගල් ආදී දොස් බැහැර කිරීමෙන් හොඳ ලෙස සකස් කරණ ලද්දාවූ, නිර්මලවූ, විශේෂයෙන් ප්‍රසන්නවූ කැලැල් නැතිවූ, සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ, වෛධූර්‍ය මැණිකක් වේද, එහි නිල්වූ හෝ කහපාටවූ හෝ රතුවූ හෝ සුදුවූ හෝ පඬුවන්වූ හෝ නූලක් අමුණන ලද්දේද ඒ මැණික පුරුෂයෙක් අතට ගෙණ මෙසේ සලකා බලන්නේය.

මේ වෛධූර්‍ය මැණික මනාසේ කාන්තිමත් හෙයින් යහපත්වේ. පිරිසිදු ආකාරයෙන් උපන්නේය. අටැස් ඇත්තේය, දොස් දුරුකිරීමෙන් මනාකොට සකස් කරණ ලද්දේය. නිර්මලය, විශේෂයෙන් ප්‍රසන්නය, කැලැල් නැත, සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණය. ඒ මැණිකෙහි මේ නීලවර්ණවූ හෝ කහපාටවූ හෝ රතුවූ හෝ සුදුවූ හෝ පඬුවන්වූ හෝ නූලක් අමුණන ලද්දේය’ කියායි.

“කේවඩ්ඩය, එපරිද්දෙන් යොගී භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කෙලෙස් රහිතවූ කල්හි, පහවූ ක්ලෙශයන් ඇතිවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, විදර්‍ශනාඥානය පිණිස සිත එලවා තබයි, ඒ සඳහා විශේෂයෙන් සිත නමයි.

ඒ භික්ෂුව මෙසේ දන්නේය, කෙසේද යත්, ‘මාගේ මේ ශරීරය නිර්මිත රූපය සතර මහා භූතයන්ගෙන් හටගත්තේය. මව්පියන් නිසා හටගත්තේය, ආහාරයෙන් වඩනා ලද්දේය. අනිත්‍ය බවය, ඉලීමය පිරීමැදීමය, බිඳීමය, විනාශය යන මේ ස්වභාවකොට ඇත්තේය. මේ විඤ්ඤාණය මේ ශරීරය ආශ්‍රය කෙළේ වෙයි. මෙහිම බැඳී සිටියේය’ කියායි.
මෙයද කේවඩ්ඩය, අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනුලැබේ.

§ 26 . “ඔහු මෙසේ ධ්‍යානයෙන් සිත එකඟවූ කල්හි. පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි කෙලෙස් නැතිවූ කල්හි ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි. මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, නොසැලෙන බවට පැමිණි කල්හි, මනොමයවූ රූපයක් නිපදවීම පිණිස සිත එලවා තබයි, වෙසෙසින් නමයි. ඔහු ආකාරවත්වූ, මනොමයවූ (ධ්‍යාන සිතින් නිපදවනලද) ශරීරය හා අත පය ආදී අවයව ඇති, විකලනුවූ ඉඳුරන් ඇති, මේ ශරීරයෙන් අන්‍යවූ ශරීරයක් හොඳ ලෙස මවයි.

“කේවඩ්ඩය,, යම්සේ පුරුෂයෙක් මුදු තණ ගසින් තණ බඩය උදුරා ගන්නේද, මේ තණ ගසය, මේ තණබඩයය, තණගස අනිකෙක, තණබඩය අනිකෙක, තණ ගසින්ම තණබඩය ඇදගන්නා ලද්දේය, තනන ලද්දේය යන වැටහීම ඕහට පහළ වන්නේය.

“කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් කඩුවක්, එහි කොපුවෙන් ඉවත් කරන්නේද ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය. මේ කඩුවය, මේ කොපුවය, කඩුව අනිකෙක, කොපුව අනිකෙක, කොපුවෙන් කඩුව ඉවත් කරණ ලද්දේය කියායි.

“කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් සර්පයකු සැවයෙන් පහ කරන්නේද ඕහට මේ සර්පයාය, මේ සැවයය, සර්පයා එකෙකි, සැවය අනිකකි, සැවයෙන් සර්පයා වෙන්කරණ ලද්දේයයි වැටහීමක් ඇතිවන්නේය.

“කෙවඩ්ට්ය, එසේම භික්ෂුව (මෙසේ සිත සමාධිගතවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමය සිතෙහි නැති වූ වූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි) සිතින් උපදවන කය මැවීම පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත්කොට ඊට නමයි. ඔහු මේ කයින් රූ ඇති, සිතින් මවනලද, සියලුශරීරය සහ අතපය ආදී අවයවඇති, නොපිරිහුණු ඉන්ද්‍රිය ඇති, වෙන කයක් මවයි.

කේවඩ්ඩය, මෙයද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 28. “ඔහු (මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, නැවතීමට පැමිණි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි) ඍද්ධිවිධි පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉදිරිපත්කොට නමයි. 128

“කේවඩ්ඩය, දක්ෂ කුඹල්කරුවෙක් යහපත්සේ පදම්කළ මැටියෙන් කැමති කැමති වලන් සැලි ආදි වර්ගයන් යම්සේ කරන්නේද, නිපදවන්නේද, කේවඩ්ඩය, දළ කැටයම් කරුවෙක් සකස්කළ දළයෙහි යම්සේ කැමති කැමති දළ කැටයම් වර්ගයක් කරන්නේද, නිපදවන්නේද, කේවඩ්ඩය, දක්ෂ රන්කරුවෙක් පදම්කළ රණින් කැමති කැමති රන් අබරණ ජාතීන් යම්සේ කරන්නේද, නිපදවන්නේද කේවඩ්ඩය, එසේම භික්ෂුව සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, ඍද්ධි විධි පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත්කොට නමයි.

ඔහු නොයෙක් ඍද්ධි විධි වෙන් වෙන් කොට දක්වයි. එකෙක්ව බොහෝ සේ වෙයි. බොහෝසේව එකෙක් වෙයි. ප්‍රකට බවට, මුවහ බවට, අහසෙහි මෙන් බිත්තිය හරහට, පවුර හරහට, පර්වත හරහට නොහැපෙමින් යෙයි. දියෙහි මෙන් පොළොවෙහි කිමිදීම් මතුවීම් කෙරෙයි. පොළොවෙහි මෙන් දියෙහි දිය නොබෙදා ගමන් කරයි. පක්ෂියකු මෙන් අහසෙහිද පර්යංකයෙන් හිඳගෙනම යෙයි. මේ මහත් ඍද්ධි ඇති, මහත් ආනුභාව ඇති, සඳ හිරු දෙදෙන අතගායී. පිරිමදියි. බඹලොව තෙක් ශරීරයෙන් වසඟබව කෙරෙයි.) මෙයද කෙවට්ටය අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

[128: මේ සෘද්ධි ගැන කල සඳහන 5 වන චේදය හා නොගැලපේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිය භික්ෂු සංඝයාට නොකරන්න යයි දෙසනා කල සෘද්ධි පිණිස භික්ෂුව සිත මෙහෙයවයි යයි කීම පසු කාලින එක් කිරීමක් බව සලකනු වටී.]

§ 29. “ඔහු මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලේශයන් පහව ගිය කල්හි මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉදිරිපත් කොට නමයි. ඒ භික්ෂුව පිරිසිදුවූ මිනිස් බව ඉක්මවූ, දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානයෙන් දිව්‍යමයවූද, මනුෂ්‍යමයවූද, දුරෙහිවූද, සමිපයෙහිවූද, දෙයාකාර ශබ්දයන් අසයි.

“කේවඩ්ඩය, දික් මඟකට පැමිණි පුරුෂයෙක් බෙර හඬද, මිහිඟු බෙර හඬද, සක්, පණාබෙර, ගැටබෙර හඬද, අසත්දී , මේ බෙරයේ හඬයයිද, මේ මිහිඟු බෙරයේ හඬයයිද, මේ සක් බෙරයේ හඬ යැයි, මේ පණාබෙර, හඬයැයි, මේ ගැටබෙර හඬයයි පැහැදිලිව දැන ගන්නේද , කේවඩ්ඩය, එලෙසින්ම භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමසිත් රහිතවූ කල්හි, පහවූ ක්ලෙශයන් ඇති කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, ස්ථිර බවට පැමිණි කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත්කොට නමයි. ඔහු මෙසේ පිරිසිදුවූ, මිනිස් කණ ඉක්මවූ දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානයෙන් දිව්‍යමයවූද, මනුෂ්‍යමයවූද, දුරෙහිවූද, සමීපයෙහිවූද, දෙයාකාර ශබ්දයන් අසයි. මෙයද කෙවට්ටය, අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 30 .‘ඔහු මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, සිතේ කාමයන් සිඳුණු කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, සිත මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුවූ කල්හි, ස්ථිර බවට පැමිණි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, පර සිත් දැනගන්නා ඤාණය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉදිරිපත් කොට නමයි.

“කේවඩ්ඩය, අලංකාර වී හැඩවෙන්නට සැරසෙන ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් හෝ ළමයෙක් හෝ තරුණයෙක් හෝ පිරිසිදු නොකිළිටි කැඩපතෙක හෝ පිරිසිදු දිය භාජනයෙක්හි හෝ තමාගේ මූනේ ශෝභාව පරීක්ෂා කරන්නේද, එවිට සිය මුහුණේ කැලල් සහිත නම් කැලල් සහිතයයි දැනගනියීද, කැලල් රහිත නම් කැලල් රහිතයයි දැනගනියිද. “කේවඩ්ඩය, එසේම භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි, පරසිත් දැනගන්නා ඤාණය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත් කොට නමයි.

  • ඔහු අන්‍ය සත්වයන්ගේ, අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සිත සිතින් පිරිසිඳ දනියි.
  • රාග සහිත සිත රාග සහිත සිතයයි දනියි.
  • රාගය පහවූ සිත රාගයෙන් තොරවූ සිතයයී දනියි.
  • දෝස සහිත සිත දොසසහිත සිතයයී දනියි.
  • දෝසය නැති සිත දොස රහිත සිතයයී දනියි
  • මෝහ සහිත සිත මෝහ සහිත සිතයයි දනියි,
  • මෝහය පහවූ සිත මෝහයෙන් තොරවූ සිතයයි දනියි.
  • හැකුලුණු සිත හැකුලුණු සිතයයි දනියි.
  • විසුරුණු සිත විසුරුණු සිතයයි දනියි.
  • මහත් බවට ගිය සිත, මහත් බවට ගිය සිතයයි දනියී.
  • මහත් බවට නොගිය සිත, මහත් බවට නොගිය සිතයයි දනියි.
  • කාම සහිත සිත, කාම සහිත සිතයයි දනියි.
  • ලෞකික හිත් අතුරෙන් උසස්ම සිත අනුත්තර සිතයයි දනියි.
  • සමාධිගතවූ සිත සමාධිගත සිතයයි දනියි.
  • සමාධිගතනොවූ සිත සමාධි ගත නොවූ සිතයයි දනියි.
  • ක්ලෙශයන්ගෙන් මිදුනු සිත, මිදුනු සිතයයි දනියි.
  • නොමිදුනු සිත නොමිදුනු සිතයයි දනියි.

§ 31 . “ඔහු සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාම සිත් රහිතවූ කල්හි ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, පෙර ජාති සිහිකිරීමේ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි.

“කේවඩ්ඩය, පුරුෂයෙක් යම්සේ තම ගමින් අන් ගමකට යන්නේද, ඒ ගමිනුත් අන් ගමකට යන්නේද, ඒ ගමිනුත් තමන්ගේ ගමට එන්නේද. ‘මම සිය ගමින් අසවල් ගමට ගියෙමි. එහිදී මෙසේ සිටියෙමි. මෙසේ හුන්නෙමි. මෙසේ කථාකළෙමි. මෙසේ නිශ්ශබ්ද වීමි. එගමිනුදු අසවල් ගමට ගියෙමි. එහිද මෙසේ සිටියෙමි. මෙසේ හුන්නෙමි. මෙසේ කථාකෙළෙමි. මෙසේ නිශ්ශබ්ද වීමි. ඒ මම ඒ ගමින් සිය ගමට පැමිණියෙමි’යි හෙතෙම දන්නේය.

  • හේ තෙමේ නොයෙක් විධියේ පෙර විසීම් සිහිකෙරෙයි.
  • කෙසේද යත්, (එක් ජාතියක්ද, දෙ ජාතියක්ද, තුන් ජාතියක්ද, හතර ජාතියක්ද, පස් ජාතියක්ද, දස ජාතියක්ද, විසි ජාතියක්ද, තිස් ජාතියක්ද, සතළිස් ජාතියක්ද, පණස් ජාතියක්ද, සියක් ජාතියක්ද, දහස් ජාතියක්ද, සියක් දහස් ජාතියක්ද, නොයෙක් විනාශ වෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් හැදෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් විනාශවන හෝ හැදෙන කල්පයන්ද,
  • ‘අසුවල් තැන වීමි, මෙනම් ඇත්තෙමි, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම කෑවෙම්, මේ සැප දුක් වින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි.
  • මම එයින් චුතවූයෙම් අසවල් තැන උපන්නෙමිත එහිදු මෙනම් ඇත්තෙම්, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම්, මේ කෑම ගත්තෙමි , මේ සැප දුකුවින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවරකොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම්, මෙහි උපන්නෙමි’ යි මෙසේ ආකාර සහිතව දැන්වීම් සහිතව, නොයෙක්විදියේ පෙර ජීවිත සිහි කෙරෙයි.

§ කේවඩ්ඩය, ඔහු (මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසුදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි (සත්වයන් ගේ මරණින් පසු උත්පත්ති දැනගන්නා නුවණ පිණිස සිත ඉදිරිපත්කෙරෙයි. ඉදිරිපත්කොට නමයි.

කේවඩ්ඩය යම්සේ පාරේ හන්දියක ප්‍රාසාදයක් වේද, එහි ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් සිටියේ ගෙට ඇතුල්වෙන ගෙයින් නික්මෙන, වීථියෙහි හැසිරෙන, පාර හන්දියේ හිඳින මනුෂ්‍යයන් දක්නේද, ඔහුට මෙසේ සිතෙයි. ‘මේ මිනිස්සු ගෙට ඇතුළුවෙති, මොවුහු නික්මෙති, මොවුහු වීථියෙහි හැසිරෙති, මොවුහු පාර හන්දියේ ඉඳිති’යි කියායි. කෙවට්ටය, එසේම භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාම හිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි සත්වයන්ගේ චුති උත්පත්ති දැනගන්නා නුවණ පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, සිත ඉදිරිපත් කොට නමයි.

  • හේ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිවඇසින් චුතවන උපදින සත්වයන් දකී.
  • පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද හොඳලොව ගියාවූද නරක ලොව ගියාවූද කර්මය ලෙස පැමිණි සත්වයන් දනී.
  • මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්තය, වචි දුශ්චරිතයෙන් යුක්තය, මනෝ දුශ්චරිතයෙන් යුක්තය, උත්තමයින්ට බණින්නෝය, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෝය, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකර්ම සමාදන් වූවෝය. ඔවුහු ශරීරයෙන් වෙන්ව මරණින් මතු අපායවූ, දුර්ගතියවූ, දුකවූ, නිරයට පැමිණෙත්.
  • නැතහොත් ‘මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය සුචරිතයෙන් යුක්තය, වචී සුචරිතයෙන් යුක්තය, මනෝ සුචරිතයෙන් යුක්තය, උත්තමයින්ට නොබනින්නෝය, සත්‍යය අදහන්නෝය, සත්‍යය ඇදහීම් සමාදන් වූවෝය. ශරීරයෙන් වෙන්ව මරණින් මතු යහපත් ගතියවූ, ස්වර්ගලෝකයට පැමිණියෝය’යි
  • මෙසේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්වයන් දකී. පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද සුගතියට පැමිණියාවූද දුර්ගතියට පැමිණියාවූද කර්මය ලෙස පැමිණි සත්වයන් දනී.

මෙයද, කෙවට්ටය අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ “කේවඩ්ඩය, යම්සේ පර්වත මුදුනක පිරිසිදු, සිත් සතුටු කරන නොකැළඹුනු, දියවිලක් වේද, එහි ඉවුරේ ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් සිටියේ නැවතී තිබෙන්නාවූ සිප්පිබෙල්ලන් හා සක්බෙල්ලන්ද, කැටකැබිලිතිද, එහා මෙහා යන්නාවූ මසුන් රෑන්ද, දක්නේද, ඔහුට මෙසේ සිතෙන්නේය. ‘මේ දිය විල පිරිසිදුය, මනා සිත් ප්‍රිය කරන්නේය, නොකැළඹුනේය, එහි සිප්පි බෙල්ලන් හා සක්බෙල්ලන්ද, කැටකැබිලිතිද නැවතී තිබේ. මසුන් රෑන් හැසිරෙත්ය’කියායි.

කේවඩ්ඩය, එලෙසින් භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමසිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි, බොහෝ කල් සිට එන ක්ලෙශයන් නැතිකිරීමේ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉද්රිපත්කොට නමයි.

  • ඔහු මේ දුකයයි තතු ලෙස දැනගණී.
  • මේ දුක් ඉපදීමේ හේතුවයයි තතු ලෙස දැනගණී.
  • මේ දුක් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ දුක් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ කෙලෙස්යයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ කෙලෙස් හේතුයයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ කෙලෙස් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැන ගණී.
  • මේ කෙලෙස් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයයි තතුලෙස දැනගණී
  • මෙසේ දන්නා ඔහුගේ සිත කාම ආශාවන් කෙරෙන්ද මිදේ, භවයට ඇති ආශාවන් කෙරෙන්ද මිදේ, මෝහය කෙරෙන්ද සිත මිදේ,
  • මිදුනු කල්හි මිදුනේය යන සිත වෙයි. ඉපදීම නැති විය, උතුම් හැසිරීමෙහි වසනලදී, කටයුත්ත කරණලදී, මෙයින් පසු කටයුතු අනිකක් නැතැයි’ දැනගණී.

කෙවට්ටය, මෙයද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 67. මේ ප්‍රාතිහාර්යය තුන මා විසින් තමන්ගේ විශේෂ ඥානයෙන් දැන අවබෝධකොට ප්‍රකාශකරණ ලද්දාහුය.

භූත නිරෝධෙසකභික්ඛු වත්ථු

§ . කේවඩ්ඩය පෙරවූ දෙයක් කියමි.
මේ භික්ෂු සංඝයා අතුරෙහිමවූ එක්තරා භික්ෂුවක්හට මෙවැනි අදහසක් පහළ වූයේය.
“පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හිදී, කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණ අවශේෂයක් ඉතිරි නොවී නැවත ඇති නොවන පරිදි විනාශ වන්නාහුදැ“යි කියාය.

කේවඩ්ඩය, එවිට ඒ භික්ෂුව සිත එකඟවූ කල දිව්‍ය ලෝකයට යන මාර්ගයයි කියන ලද ඍද්ධිවිධ ඥානය පහළවන්නේද එවැනි සමාධියකට සමවැදුනේය. කේවඩ්ඩය, එවිට ඒ භික්ෂුව චාතුර්මහාරාජික දෙවියෝ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ චාතුර්මහාරාජික දෙවියන්ගෙන් මේ කාරණය ඇසුයේය.

“ඇවැත්නි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හිදී, කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණ අවශේෂයක් ඉතිරි නොවී නැවත ඇති නොවන පරිදි විනාශ වන්නාහුදැ, කියාය.’

“කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව මෙසේ ඇසු කල චාතුර්මහාරාජික දෙවියෝ ඒ භික්ෂුවට මේසේ කීවෝය.
‘මහණ, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතිරිනොවී නැවත නොපවතින අන්දමින් විනාශ වන්නාහුද යන මේ කාරණය අපිද නොදනිමු. අපට වඩා රූප සම්පත්තියෙන් හා ප්‍රඥා ආදී ගුණවලින් යුක්තවූද ශරීර වර්ණය පිරිවර ආදියෙන් ඉතා උතුම්වූද සතරවරම් රජකෙනෙක් ඇත්තාහුය. මේ කාරණය ඒ සතරවරම් මහරජහු දන්නාහුය. ” කියාය.

“එවිට ඒ භික්ෂුව සතර වරම් රජහුගෙන් ඇසු ….තාවතිංස දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

” තාවතිංස දෙවිවරු රජහුගෙන් ඇසු ….ශක්‍ර දෙවි රජු දන්නාහුය. කියාය.

“ශක්‍ර දෙවි රජුගෙන් ඇසු ….යාම දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

“යාම දෙවිවරුගෙන් ඇසු ….සුයාම දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

“සුයාම දෙවිවරුන් ගෙන් ඇසු ….තුසිත දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

“තුසිත දෙවිවරුන්ගෙන් ඇසු …සංතුසිත දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

.සංතුසිත දෙවිවරුන්ගෙන් ඇසු ….නිම්මානරති දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

නිම්මානරති දෙවිවරු න්ගෙන් ඇසු ….සුනිමිත්ත දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

.සුනිමිත්ත දෙවිවරුන් ගෙන් ඇසු ….පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරුන්ගෙන් ඇසු …වසවත්ති දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

වසවත්ති දෙවිවරුගෙන් ඇසු ….බ්‍රහ්මයන් දන්නාහුය. කියාය.

§ බ්‍රහ්මයන්ගෙන් ඇසු ….මහා බ්‍රහ්මයා දන්නාහුය. කියාය.
.” ඇවැත්නි, ඒ මහාබ්‍රහ්මතෙම දැන් කොතනදැයි ඇසුවේය.
“මහණ, මහා බ්‍රහ්මයා යම් තැනකදැයි කියා හෝ මහා බ්‍රහ්මයා යම් ස්ථානයකදැයි කියා හෝ අපි නොදනිමු. මහණ, එසේද වුවත් යම් නිමිති ලකුණු දකින්ට ලැබෙත්ද, එලියක් හටගනීද, බැබලීමක් පහළවේද එකල මහා බ්‍රහ්මයා පහළවන්නේය. එලියක් හටගනීද බැබලීමක් පහළවේද යන මේ එක පූර්වලකුණක් මහා බ්‍රහ්මයාගේ පහළවීම ගැන ඇත්තේය.”

“කෙවට්ටය, එවිට ඒ බ්‍රහ්මතෙම ටික වේලාවකින්ම පහළවූයේය. කෙවට්ටය, එවිට ඒ භික්ෂුව මහාබ්‍රහ්මයා වෙත පැමිණ, බ්‍රහ්මයාගෙන් මේ කාරණය ඇසුවේය. “ඇවැත්නි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතිරිනොවී නැවත නොපවතින අන්දමින් විනාශ වන්නාහුද යි’ කියාය.

“කෙවට්ටය, මෙසේ ඇසූ කල මහාබ්‍රහ්මයා ඒ භික්ෂුවට මෙසේ කීයේය.
“මහණ, මම බ්‍රහ්මවෙමි, මහා බ්‍රහ්මවෙමි, සියල්ලන් මැඩපවත්වා සිටින්නාවූ ප්‍රධානයා වෙමි, අනුන් විසින් මැඩපැවැත්විය නොහැක්කෙක් වෙමි. ඒකාන්තයෙන් සියල්ල දක්නෙමි. සියලු ජනයා වසඟයෙහි පවත්වමි. ලොවට ප්‍රධාන දෙවියා වෙමි, ලෝකයට කර්තෘවෙමි, ලෝකය මවන්නෙක් වෙමි, ලෝකයට උත්තම වෙමි, සත්වයන් කොට්ඨාසවලට බෙදන්නෙක් වෙමි, පුරුදු කරනලද ධ්‍යාන ඇත්තෙමි, උපන්නාවූද උපදින්නාවූද සියලු සත්වයන්ට පියා වෙමි.”

“කෙවට්ටය, දෙවනුවද ඒ භික්ෂුව මහාබ්‍රහ්මයාට මේ කාරණය කීයේය.
‘ඇවැත්නි, මම ඔබගෙන් ඒ ගැන නොඇසීමි, ඔබ බ්‍රහ්මයෙක් ද, මහා බ්‍රහ්මයෙක්ද, සියල්ල මැඩපවත්වා සිටින ප්‍රධානියාද, අනුන් විසින් මැඩපැවැත්විය නොහැක්කෙක්වූයෙහිද, ඒකාන්තයෙන් සියල්ල දක්නෙක්ද, සියලු ජනයා වසඟයෙහි පවත් වන්නාද , ලොවට ප්‍රධාන දෙවියාද, ලෝකයට කර්තෘද, ලෝකය මවන්නෙක් වූයෙහිද, ලෝකයට උත්තම වූයෙහිද, සත්වයන් කොට්ඨාස වලට බෙදන්නෙක් වූයෙහිද, පුරුදු කරණ ලද ධ්‍යාන ඇත්තෙක් වූයෙහිද, උපන්නාවූද උපදින්නාවූද සියලු සත්වයන්ට පියා වූයෙහිදැයි’ කියා නොඇසීමි. ‘ඇවැත්නි, මම ඔබගෙන් මෙසේ ඇසුවෙමි.

‘ඇවැත්නි, “ඇවැත්නි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතිරිනොවී නැවත නොපවතින අන්දමින් විනාශ වන්නාහුද යි’ කියාය.

කෙවට්ටය, දෙවනුවද ඒ මහාබ්‍රහ්මයා භික්ෂුවට මෙසේ කියේය.
“මහණ, මම බ්‍රහ්මවෙමි, මහාබ්‍රහ්ම වෙමි, සියල්ලන් මැඩපවත්වා සිටින්නාවූ ප්‍රධානයා වෙමි, අනුන් විසින් මැඩපැවැත්විය නොහැක්කේ වෙමි, ඒකාන්තයෙන් සියල්ල දක්නෙමි, සියලු ජනයා වසඟයෙහි පවත්වමි, ලොවට ප්‍රධාන දෙවියා වෙමි, ලෝකයට කර්තෘ වෙමි, ලෝකය මවන්නෙක් වෙමි. ලෝකයට උත්තම වෙමි. සත්වයන් කොටස්වලට බෙදන්නෙක් වෙමි, පුරුදු කරණ ලද ධ්‍යාන ඇත්තෙමි. උපන්නාවූද උපදින්නාවූද සියලු සත්වයන්ට පියා වෙමි.”

කෙවට්ටය, තෙවනුවද ඒ භික්ෂුව ……ඇවැත්නි, මම ඔබගෙන් මෙසේ අසමි. ඇවැත්නි, පස්ධාතු දියධාතු ගිනිධාතු වායුධාතු යන මේ සතර මහා භූතයෝ කවර තැනක කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණි තැනැත්තාහට ඉතුරුනොවී නැවත නූපදින පරිදි විනාශ වන්නාහුදැයි කියාය.

§ “කෙවට්ටය, එවිට ඒ මහාබ්‍රහ්මතෙම ඒ භික්ෂුව අතින් අල්වාගෙන එක්පැත්තකට පමුණුවා, ඒ භික්ෂුවට මේ කාරණය කීයේය.
‘මහණ, මේ බ්‍රහ්මකායික දෙවියෝ මා ගැන මෙසේ දනිත්:
“මහාබ්‍රහ්මයා විසින් නොදක්නාලද කිසිවක් නැත්තේය. මහාබ්‍රහ්මයා විසින් අවබෝධ නොකරන ලද කිසිවකුත් නැත්තේයයි කියායි. එහෙයින් මම ඔවුන් ඉදිරියෙහි මේ කාරණය නොදන්නා බව ප්‍රකාශ නොකෙළෙමි. මහණ, පස්ධාතු දියධාතු ගිනිධාතු වායුධාතු යන සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතුරුනොවී නැවත නූපදින පරිදි විනාශවන්නාහුද යන මේ කාරණය මමද නොදනිමි’ කියායි.

“මහණ, කුමන හේතුවකින් නුඹවහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉක්මවා මේ ප්‍රශ්නය විසඳීම පිණිස බඹලොව දක්වා පිටත සෙවීමට පැමිණියෙහිද. මහණ, එබැවින් නුඹ වහන්සේ විසින් මේ කාරණය වරදවා කරණ ලද්දේය, අපරාධයක් කරණ ලද්දේය. මහණ, නුඹවහන්සේ වැඩිය මැනව. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතට පැමිණ මේ ප්‍රශ්නය ඇසුව මැනව. යම් ආකාරයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නුඹවහන්සේට ප්‍රකාශකරණසේක්ද එපරිද්දෙන් එය පිළිගත මැනවයි’ මහාබ්‍රහ්මයා කීයේය.

“කෙවට්ටය, එවිට ඒ භික්ෂුතෙම ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළාගත් අතක් දිඟුකරන්නේ හෝ යම්සේද, දිඟුකළ අතක් හකුළන්නේ හෝ යම්සේද, ඒ ආකාරයෙන් බ්‍රහ්මලෝකයෙන් නොපෙනී ගොස් මාගේ ඉදිරියෙහි පහළවූයේය. කෙවට්ටය එවිට ඒ භික්ෂුතෙම වැඳ එකපැත්තක උන්නේය. කෙවට්ටය, එකපැත්තක උන්නාවූ ඒ භික්ෂුතෙම මා මෙසේ ප්‍රශ්නකළේය.”

“ස්වාමීනි (පස්ධාතු, දියධාතු, ගිනිධාතු, වායුධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හි කුමකට පැමිණ, කුමකට පැමිණි තැනැත්තාහට ඉතුරුනොවී නැවත නූපදින පරිදි විනාශවන්නාහුදැයි”) කියායි

තීර දස්සිස කුණුපමා

§ 85. “කෙවට්ටය, මෙසේ ඇසූ කල මම ඒ භික්ෂුවට මේසේ කීවෙමි.

“මහණ, පෙර පැවැති කරුණක් කියමි.
මුහුදෙහි යාත්‍රා කරන්නාවූ වෙළෙන්දෝ වෙරළ දකින ගති ඇති කවුඩු, උකුසු වැනි කුරුල්ලෙකු ගෙන නැවෙන් මුහුද තරණය කරත්ද, ඔව්හු වෙරළ නොදක්නාවූ බැවින් වෙරළ දකින ගති ඇති කුරුල්ලා මුදත්. ඒ කුරුල්ලා නැගෙනහිර දිසාවට යයි, දකුණු දිසාවට යයි, බස්නාහිර දිසාවට යයි, උතුරු දිසාවට යයි, උඩටද යයි, පහල දිසාවටද යයි. ඉදින් ඒ කුරුල්ලා හාත්පස වෙරළක් දක්නේද ඒ වෙරළ දෙසට යන්නේය. ඉදින් ඒ කුරුල්ලා හාත්පස වෙරළක් නොදක්නේ නම් ඒ නැවටම ආපසු එයි’

මහණ, එපරිද්දෙන්ම ඔබ බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වා සොයන්නේ මේ ප්‍රශ්නය විසඳන්නෙකු හමු නොවූයෙහිද එහෙයින් නැවත මා වෙතම හැරී ආයෙහිය. මහණ, ඒ ප්‍රශ්නය මෙසේ නොඇසිය යුතුයි. කෙසේද?
“ස්වාමීනි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හිදී, කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණ අවශේෂයක් ඉතිරි නොවී නැවත ඇති නොවන පරිදි විනාශ වන්නාහුදැ, කියා නොඇසිය යුතුය.’

මහණ මේ ප්‍රශ්නය ඇසිය යුත්තේ මෙසේය:-

කුමකට පැමිණ කුමක් හේතුකොටගෙන පස්, දිය, වතුර වායු යන සතර මහාභූතයෝ නොපිහිටත්ද හෙවන් පිහිටීම නොලබත්ද කවර තැනෙක්හි දීර්ඝවූ හෝ කොටවූ හෝ සියුම්වූ හෝ මහත්වූ හෝ ප්‍රියවූ හෝ අප්‍රියවූ හෝ (උපාදාය රූප රැස) මහාභූතයන් නිසා පවත්නා කුඩා රූපධාතු සමූහය නොපිහිටාද හෙවත් පිහිටීම නොලබාද කවර තැනක කුමකට පැමිණ නාමයත් රූපයත් (සිතත් කයත්) ඉතිරි නොවී නිරුද්ධවේද කියායි.

‘එහි විවරණය මෙසේ වෙයි.’

‘නුවණින් දැනගත යුතුවූ ඇසින් නොදැක්ක හැකිවූ ඉපදීම්, නැතිවීම කොන් නැති හැම පැත්තෙන්ම පැමිණිය හැකි තොටවල් ඇති මේ නිර්වාණ ධාතුවට පැමිණ පස්, දිය, ගිනි, වායු යන සතර මහාභූතයෝ පිහිටීම නොලබත්. මෙහි දීර්ඝවූ හෝ කොටවූ හෝ කුඩාවූ හෝ මහත්වූ හෝ ප්‍රියවූ හෝ අප්‍රියවූ හෝ මහාභූතයන් නිසා පවත්නා කුඩා රූපයෝ නොපිහිටත්. මෙහි නාම රූප දෙක ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වෙයි. විඤ්ඤාණ (සිත) නිරෝධයෙන් මේ නාමරූප රාශිය මේ නිර්වාණයට පැමිණ ඉතිරි නොවී නැවත නූපදින පරිදි නිරුද්ධ වෙයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ධර්මය වදාළසේක. සතුටු සිත් ඇති “කේවඩ්ඩ, ගෘහපති පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මදේශනාව සතුටින් පිළිගත්තේය.

MN 03-02-03 සත්පුරුෂ සුත්‍රය

පැවිද්දන් අතර අදද දකින්නට හැකි අසත්පුරුෂ ලක්ෂණ ගැන මේ සුත්‍රයේ සඳහන් වෙයි. මමඥතාව දුරු කිරීම බොහෝ ඈත අනාගතයේදී සිදු වුවත් අද අදම තමන්ගේ ප්‍රසිද්ධිය, ඉගෙනීම, ගරු සම්මාන, වත් පොහොසත්කම් ගැන ඇති මානය, ආඩම්බරය දුරු කරගෙන නිහතමානි, සත්පුරුෂයන් වීමට මේ සුත්‍ර විවරණය උපකාරී වේවා.

පුජ්‍ය කහගල සාරානන්ද හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැන් නුවර අනේපිඩු සිටුහු විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි” කියා භික්ෂූන්ට කථාකළසේක.
“ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

§ 2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක. “මහණෙනි, තොපට සත්පුරුෂයෙකු ගේ ලක්ෂණද , අසත්පුරුෂයෙකුගේ ලක්ෂණ ද දේශනාකරන්නෙමි. එය අසව්, මැනවින් මෙනෙහි කරව්, දේශනා කරන්නෙමි”යි කියායි.
‘ස්වාමීනි, එසේයයි’ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

§ 3 . භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය.
“මහණෙනි, අසත්පුරුෂයෙකු ගේ ගති ස්වභාව කෙසේද?

මහණෙනි, අසත්පුරුෂයෙක් තමා උසස් කුලයකින් නික්ම පැවිදිවූයේ නම්, මෙසේ කල්පනා කරයි. “මම උසස් කුලයකින් නික්ම පැවිදිවූයෙමි . මේ අනික් භික්ෂූහු , මා මෙන් උසස් කුලයෙන් නික්ම පැවිදි වූවෝ නොවෙති.” ඔහු තම කුල 1063 පරපුරේ උසස්බව කුලවත්බව නිසා තමා ගිහි ගෙය හැර සිටිතත් , තමා අන් පැවිද්දන්ට වඩා උසස්කොට සලකයි. අනුන් පහත්කොට සලකයි. මහණෙනි, මෙය අසත්පුරුෂ මිනිසාගේ ලක්ෂණයකි.

[1063: කුල වාදය ඉතා බලවත් සේ සැලකු බුද්ධ කාලින සමාජයේ පැවිද්දන් පවා මේ අත් නොහල බව විවිධ අවස්ථාවල දැක්ක හැක.]

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘උසස්බව නිසා, කුලවත්බව නිසා, ලෝභය අඩුවීම සිදු නොවේ. දෝස ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ. මෝහ ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ1064.. ඉදින් උසස් කුලයෙකින් නික්ම පැවිදි නොවූ කෙනෙකු ධර්මය අනුව ප්‍රතිපත්තියේ යෙදෙන්නේ නම් , ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට පිළිපන්නේ නම්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නේ නම්, ඒ භික්ෂූව ට ගරු කල යුතුය. ප්‍රසංසා කල යුතුවේ.” කියායි.
ඔහු ධර්ම ප්‍රතිපත්තියම පමණක් වැදගත් ලෙස දකිනා ඔහු තමා උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසිතයි මහණෙනි, මෙය සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 4. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා තමන්
“මහා මුදලි, හෝ රජ පරම්පරාවකින් පැවිද්දට ආ කෙනෙක් නිසා මෙසේ කල්පනා කරයි. මම මහා මුදලි රජ පරම්පරාවකින් නික්ම පැවිදි වූයේමි. මේ අනිත් පැවිද්දෝ මගේ පරම්පරාව බඳු උසස් පවුලකින් ආවෝ නොවෙති. ඔහු තම පරපුරේ උසස්බව නිසා තමා ගිහි ගෙය හැර සිටිතත් , තමා අන් පැවිද්දන්ට වඩා උසස්කොට සලකයි. අනුන් පහත්කොට සලකයි. මහණෙනි, මෙය අසත්පුරුෂ මිනිසාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘උසස්බව නිසා, ලෝභයේ අඩුවීම සිදු නොවේ. දෝස ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ. මෝහ ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ.. ඉදින් උසස් කුලයෙකින් නික්ම පැවිදි නොවූ කෙනෙකු ධර්මය අනුව ප්‍රතිපත්තියේ යෙදෙන්නේ නම් , ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට පිළිපන්නේ නම්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නේ නම්, ඒ භික්ෂූව ට ගරු කල යුතුය. ප්‍රසංසා කල යුතුවේ.” කියායි.
ඔහු ධර්ම ප්‍රතිපත්තියම පමණක් වැදගත් ලෙස දකිනා ඔහු තමා උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසිතයි මහණෙනි, මෙය සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 5 . “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා තමන්
“ධනවත් පවුලකින් නික්ම පැවිද්දට ආ කෙනෙක් නිසා මෙසේ කල්පනා කරයි. මම මහා ධනවත් පවුලකින් නික්ම පැවිදි වූයේමි. මේ අනිත් පැවිද්දෝ මගේ පවුල බඳු ධනවත් පවුලකින් ආවෝ නොවෙති.

ඔහු තම පවුලේ ධනවත් බව නිසා තමා ගිහි ගෙය හැර සිටිතත් , තමා අන් පැවිද්දන්ට වඩා උසස්කොට සලකයි. අනුන් පහත්කොට සලකයි. මහණෙනි, මෙය අසත්පුරුෂ මිනිසාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘ ධනවත් කම නිසා, ලෝභයේ අඩුවීම සිදු නොවේ. දෝස ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ. මෝහ ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ.. ඉදින් දුප්පත් පවුලකින් නික්ම පැවිදිවූ කෙනෙකු ධර්මය අනුව ප්‍රතිපත්තියේ යෙදෙන්නේ නම් , ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට පිළිපන්නේ නම්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නේ නම්, ඒ භික්ෂූව ට ගරු කල යුතුය. ප්‍රසංසා කල යුතුවේ.” කියායි.
ඔහු ධර්ම ප්‍රතිපත්තියම පමණක් වැදගත් ලෙස දකිනා ඔහු තමා උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසිතයි මහණෙනි, මෙය සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 6 . “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා තමන් ” (දේශපාලන වශයෙන්, හෝ ඥාති වර්ගයාගේ බලවත් කම නිසා) බලවන්ත පවුලකින් නික්ම පැවිද්දට ආ කෙනෙක් නිසා මෙසේ කල්පනා කරයි.
“මම මහා බලවත් පවුලකින් නික්ම පැවිදි වූයේමි. මේ අනිත් පැවිද්දෝ මගේ පවුල බඳු බලවත් පවුලකින් ආවෝ නොවෙති.”

ඔහු තම පවුලේ බලවත් බව නිසා තමා ගිහි ගෙය හැර සිටිතත් , තමා අන් පැවිද්දන්ට වඩා උසස්කොට සලකයි. අනුන් පහත්කොට සලකයි. මහණෙනි, මෙය අසත්පුරුෂ මිනිසාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘ බලවත් කම නිසා, ලෝභයේ අඩුවීම සිදු නොවේ. දෝස ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ. මෝහ ස්වභාවයෝ අඩු නොවේ.. ඉදින් බලවත් නොවූ පවුලකින් නික්ම පැවිදිවූ කෙනෙකු ධර්මය අනුව ප්‍රතිපත්තියේ යෙදෙන්නේ නම් , ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට පිළිපන්නේ නම්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නේ නම්, ඒ භික්ෂූව ට ගරු කල යුතුය. ප්‍රසංසා කල යුතුවේ.” කියායි.
ඔහු ධර්ම ප්‍රතිපත්තියම පමණක් වැදගත් ලෙස දකිනා ඔහු තමා උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසිතයි මහණෙනි, මෙය සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 7 . “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා ප්‍රසිද්ධ කෙනෙක් වූයේනම්, බොහෝ පිරිවර ඇත්තේ නම්, මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම බොහෝ ප්‍රසිද්ධ දේශකයෙක් , ධර්ම කතිකයෙක්, වෙමි. බොහෝ මිනිසුන් මට කැමති වෙති. මා යන යන තැන බොහෝ පිරිස් මා පිරිවරමින් එන්නේය. මේ අනික් භික්ෂූන්හට, මට මෙන් ප්‍රසිද්ධියක් නැත. මට මෙන් පිරිකර , සැලකුම් ලැබෙන්නේද නැත. මට මෙන් පිරිවරණ දායකයෝද නැත.”

මෙසේ තම ප්‍රසිද්ධ බව කරණකොට ගෙන තමා උසස්කොට සිතයි. අනුන් පහත්කොට සලකයි. මහණෙනි, මෙයද අසත් පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයකු මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘ප්‍රසිද්ධ වීම, පිරිවර ඇතිවීම නිසා ලෝභ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති. දෝෂ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති.. මෝහ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති.. ඉදින් අප්‍රකටවූද, පිරිවර නැත්තේ නමුදු, භික්ෂුවක් ධර්මය අනුව ප්‍රතිපත්තියේ යෙදෙන්නේ නම් , ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට පිළිපන්නේ නම්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නේ නම්, ඒ භික්ෂූව ට ගරු කල යුතුය. ප්‍රසංසා කල යුතුවේ.” කියායි.
ධර්ම ප්‍රතිපත්තියම පමණක් වැදගත් ලෙස දකිනා ඔහු තමා උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසිතයි. මහණෙනි, මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි

§ 8. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා, තමා බොහෝ චීවර, පිණ්ඩපාත, සෙනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය යන සිව්පසය ලබන්නෙක් වේද, හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘මම බොහෝ චීවර, පිණ්ඩපාත, සේනාසන ගිලානප්‍රත්‍යය යන සිව්පසය ලබන්නෙමි. අනික් භික්ෂූහු එසේ චීවර, පිණ්ඩපාත, සෙනාසන, ගිලානප්‍රත්‍යය නොලබත්ය’ කියායි.

හෙතෙම ඒ සිව් පස ලාභය කරණ කොටගෙන තමා උසස්කොට සලකයි. අනුන් හෙළාදකියි. මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘සිව් පස ලාභය නිසා ලෝභ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති. දෝෂ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති.. මෝහ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති.. ඉදින් අප්‍රකටවූද, පිරිවර නැත්තේ නමුදු, භික්ෂුවක් ධර්මය අනුව ප්‍රතිපත්තියේ යෙදෙන්නේ නම් , ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයට පිළිපන්නේ නම්, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නේ නම්, ඒ භික්ෂූව ට ගරු කල යුතුය. ප්‍රසංසා කල යුතුවේ.” කියායි.
ධර්ම ප්‍රතිපත්තියම පමණක් වැදගත් ලෙස දකිනා ඔහු තමා ලබන ලාභයන් නිසා තමන් උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසිතයි. මහණෙනි, මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂ යාගේ ලක්ෂණයකි

§ 9 .“තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තෙක් වේනම්, බොහෝ සේ උසස් අධ්‍යාපනය ලබා බොහෝ විභාග සමත්ව උපාධි, සහතික, සම්මාන, රාජකීය පණ්ඩිත, අභිධර්ම විශාරද, වාගීශ්වර, තනතුරු ලබා මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘මම බොහෝ බහුශ්‍රැත භික්ෂුවක් වෙමි. මේ අන්‍ය භික්ෂූහු මා මෙන් එසේ බහුශ්‍රැත නොවෙතියි’ කියායි.
ඔහු ඒ බහුශ්‍රැත බැවින් තමා උසස්කොට සලකයි. අනුන් හෙළාදකියි.
මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ කල්පනා කරයි.
“බහුශ්‍රැත බව නිසා ලෝභ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති. දෝෂ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති. මෝහ ස්වභාවයෝ අඩු නොවෙති. ඉදින් බහුශ්‍රැත නොවූයේ නමුදු, තමා ධර්මය අනුව පිළිපදින්නේ, සුදුසු පිළිවෙතට පිළිපන්නේ, ධර්මය අනුව හැසිරෙන්නේ වේද, හෙතෙම ඒ භික්ෂූන් අතුරෙන් පිදිය යුතු වේ. හෙතෙම ඒ භික්ෂූන් අතුරෙන් ප්‍රශංසා කටයුතුවේ’ කියායි.

ධර්ම ප්‍රතිපත්තියම පමණක් වැදගත් ලෙස දකිනා ඔහු තමාගේ උගත් කම උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසිතයි.
මහණෙනි, මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 10. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා විනයධරයෙක් වේ නම් , ඔහු මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘මම විනයධරයෙක් වෙමි. මේ අන්‍ය භික්ෂූහු විනයධරයෝ නොවෙති’ කියාය. හෙතෙම ඒ විනයධර බැවින් තමා උසස් කොට සලකයි. අනුන් හෙළාදකියි. මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි. …….

§ 11. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා ප්‍රසිද්ධ ධර්ම දේශකයෙක් වේ නම් , ඔහු ……

§ 12. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා වන වාසී භික්ෂුවක් නම් ඔහු …..

§ 13. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා පාංශුකුලික සිව්රු පමණක් දරන්නෙක් වේ නම් , ඔහු ……

§ 14. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා පිණ්ඩපාතයෙන් පමණක් යපෙන්නෙක් වේ නම් , ඔහු….

§ 15. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා වෘක්ෂමුලික වාසි වේ නම් , ඔහු……

§ 16. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා සොහොන් බිමක වසන්නේ නම් , ඔහු……

§ 17. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා එළිමහනේ පමණක් වසන්නේ නම් , ඔහු……

§ 18. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා ඵලක් බැඳගෙන පමණක් සිටින්නේ නම් (නෙසජ්ජිකාංගය රකින්නේ නම්) , ඔහු……

§ 19 “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා වෘක්ෂමුලික වාසි වේ නම් , ඔහු……

§ 20. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා එක ආහාරයක් පමණක් ගන්නේ නම් , ඔහු, ඒ …. බැවින් තමා උසස් කොට සලකයි. අනුන් හෙළාදකියි. මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි. …….

§ 21. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයෙකු කාමයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක සහිතවූ, විචාර සහිතවූ, විවේකයෙන් හටගත්තාවූ ප්‍රීතිසැපය ඇති ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙරෙයි ද,. ඔහු මෙසේ කල්පනා කරයි

‘මම ප්‍රථමධ්‍යාන සමාපත්තිය ලාභියෙක් වෙමි. මේ අනික් භික්ෂුහු ප්‍රථමධ්‍යාන සමාපත්ති ලාභීහු නොවෙත්ය’ කියායි. හෙතෙම ඒ තමා ලත් ප්‍රථම ධ්‍යාන සමාපත්තිය කරණකොටගෙන තමා උසස්කොට සලකයි. අනුන් හෙළාදකියි. මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි.
‘මහණෙනි, ප්‍රථමධ්‍යාන සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිත වන බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණාව දෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිත්ද, එය එයින් අන් අයුරකින්ම වේ.’ 1064

[1064:- යං පස්සති න තං ඉච්ඡති, යඤ්ච න පස්සති තං කිරිච්ඡති;මඤ්ඤාමි චිරං චරිස්සති,
න හි තං ලච්ඡති යං ස ඉච්ඡති. යං ලභති න තෙන තුස්සති,
යඤ්ච පත්ථෙති ලද්ධං හීළෙති;ඉච්ඡා හි අනන්තගොචරා, විගතිච්ඡාන නමො කරොමසෙති. හි දක්වා ඇති ලෙස මමඥඥතාවය ඇති තාක් කල් සම්පුර්න වශයෙන් තෘෂ්ණාව දුරු කිරීම සිදු නොවේ. එය තමා තුලින් දකින සත් පුරුෂයා ඒ අවබෝධ කරගනී.]

එබැවින් ඔහු තෘෂ්ණා රහිත බව කරුණු කොට ඒ ප්‍රථමධ්‍යාන සමාපත්තියෙන් තමා උසස් කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසලකයි. මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 22 “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයෙක් විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳුවීමෙන් සිත පහදවන්නාවූ සිත එකඟ කරන්නාවූ විතර්ක රහිතවූ විචාර රහිතවූ ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි.
‘මම ද්විතීය ධ්‍යාන ලාභියෙක් වෙමි. මේ අනික් භික්ෂූහු ද්විතීය ධ්‍යාන ලාභීහු නොවෙත්” කියායි.

ඔහු තමා විඳින ද්විතීය ධ්‍යාන සමාපත්තිය නිසා තමා උසස් කොට සලකයි. අනුන් පහත් කොට සලකයි. මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි,
‘ද්විතීය ධ්‍යාන සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිත වන බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරනලදී, යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිද්ද, එය එයින් අන් අයුරකින්ම වේ.’

එබැවින් ඔහු ඒ තෘෂ්ණා රහිත බව කරුණු කොට තමා උසස් කොට නො සිතයි. අනුන් පහත් කොට නොසිතයි. මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි..

§ 23. “තවද මහණෙනි, අසත් පුරුෂයා ප්‍රීතියද දුරු කිරීමෙන් උපෙක්ෂාවෙන් යුක්තව වාසය කරයි. සිහි නුවණ දෙකින් යුක්තව කයින්ද සැපය විඳියි. යම් ධ්‍යානයක් උපේක්ෂාවෙන් යුක්ත වූයේ සිහියෙන් යුක්ත වූයෙන් සැපයෙන් යුක්තව වාසය කෙරේයයි, ආර්‍ය්‍යයෝ කියත්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

ඔහු මෙසේ සිතයි. ‘මම තෘතීය ධ්‍යාන ලාභියෙක් වෙමි. මේ අනික් භික්ෂූහු තෘතීය ධ්‍යාන ලාභීහු නොවෙත්’ කියායි. ඔහු ඒ තෘතීය ධ්‍යාන සමාපත්තිය කරණ කොට ගෙන තමා උසස් කොට සලකයි. අනුන් පහත් කොට සලකයි. මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි.
‘මහණෙනි, මේ තෘතීය ධ්‍යාන සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිතවන බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී. යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිත්ද, එය එයින් අන්අයුරකින්ම වේ.’

ඔහු තෘෂ්ණා රහිත බව කරුණු කොට ඒ තෘතීය ධ්‍යාන සමාපත්තියෙන් තමා උසස් කොට නොසිතයි. අනුන් පහත් කොට නොසලකයි. මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි..

§ 24 . “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා සැපය දුරු කිරීමෙන්ද දුක්ඛය දුරුකිරීමෙන්ද පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දෙක දුරුකිරීමෙන්ද, සැපයද, නැති දුකද නැති උපෙක්ෂාවෙන් හටගත් පිරිසිදු සිහිය ඇති චතුර්ථධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

ඔහු මෙසේ සිතයි. ‘මම දැන් චතුර්ථ ධ්‍යාන ලාභියෙක් වෙමි. මේ අන්‍ය භික්ෂූහු චතුර්ථ ධ්‍යාන ලාභීහු නොවෙත්, කියායි.’

චතුර්ථධ්‍යාන සමාපත්තිය කරණ කොටගෙන තමා උසස්කොට සලකයි. අනුන් හෙළාදකියි.
මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි

‘මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි. ‘චතුර්ථධ්‍යාන සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිත බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී. යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිද්ද එය අනික් පරිද්දකින්ම වේය” යනුවෙනි.

ඔහු තෘෂ්ණා රහිත බවම කරුණුකොට ඒ චතුර්ථධ්‍යාන සමාපත්තිය කරණ කොට ගෙන තමන් උසස්කොට නොසලකයි අනුන් පහත්කොට නොසිතයි.
මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 25. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥාවන්ගේ ඉක්මවීමෙන්, ගැටීම් සංඥාවන්ගේ දුරුකිරීමෙන්, නොයෙක්සංඥාවන්ගේ නොමෙනෙහි කිරීමෙන් ආකාශය අනන්තයයි භාවනාකොට ආකාසානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කෙරෙයි.

ඔහු මෙසේ සිතයි, ‘මම දැන් ආකාසානඤ්චායතන සමාධි ලාභියෙක් වෙමි. මේ අනික් භික්ෂූහු ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තිලාභීහූ නොවෙත්ය’ කියායි.
ඔහු ඒ ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තිය කරණකොට තමන් උසස්කොට සිතයි. අනුන් හෙළා දකියි.
මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි. ‘ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිතබව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණලදී. යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිද්ද, එය එයින් අන් අයුරකින්ම වෙයි’ කියායි.

ඔහු තෘෂ්ණා රහිත බව කරුණුකොට එම ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තිය කරණ කොටගෙන තමා උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් හෙළා නොදකියි.
මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 26. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා සියලු ආකාරයෙන් ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා විඤ්ඤාණය අනන්තය’යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරයි.

ඔහු මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම දැන් විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්ති ලාභියෙක් වෙමි. මේ අනික් භික්ෂුහු විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්ති ලාභීහු නොවෙති,’ කියායි.

ඔහු ඒ විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තිය කරණකොටගෙන තමන් උසස්කොට සිතයි. අනුන් හෙළාදකියි.
මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි.
‘විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිත බව භාග්‍යවතුන්වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී. යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිද්ද, එය එයින් අන් අයුරකින්ම වේය’ කියායි.

ඔහු තෘෂ්ණා රහිත බවම කරුණු කොට එම විඤ්ඤාණඤ්චායතන සමාපත්තිය කරණකොට ගෙන තමා උසස්කොට නොසිතයි, අනුන් පහත්කොට නොසලකයි.
මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි.

§ 27. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා සියළු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා කිසිවක් නැතැයි භාවනා කොට ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වෙසෙයි.

ඔහු මෙසේ සිතයි.
‘මම දැන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්ති ලාභියෙක් වෙමි. මේ අනික් භික්ෂූහු ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්ති ලාභීහු නොවෙති’ කියායි.

ඔහු ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තිය කරණකොටගෙන තමන් උසස් කොට සිතයි. අනුන් හෙළාදකියි.
මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි. ‘ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිත බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණලදී. යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිද්ද, එය අන් අයුරකින්ම වෙයි’ කියායි.

ඔහු තෘෂ්ණා රහිත බව කරුණුකොට එම ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තිය කරණකොටගෙන තමා උසස්කොට නොසිතයි. අනුන් පහත්කොට නොසලකයි.
මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂ ධර්මයකි.

§ 28. “තවද මහණෙනි, අසත්පුරුෂයා සියලු ආකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වෙසේ. හෙතෙම මෙසේ සිතයි.
‘මම දැන් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්ති ලාභියෙක් වෙමි. මේ අනික් භික්ෂූහු නෙවසඤ්ඤානා සඤ්ඤයතන සමාපත්තිලාභීහු නොවෙති’ කියායි.

ඔහු ඒ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤයතන සමාපත්තිය කරණකොටගෙන තමන් උසස්කොට සිතයි. අනුන් හෙළා දකියි.
මහණෙනි, මෙයද අසත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි

“මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මෙසේ සිතයි.
‘නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤා සමාපත්තියෙනුදු තෘෂ්ණා රහිත බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණලදී. යම් යම් ආකාරයකින් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් හඟිද්ද, එය එයින් අන් අයුරකින්ම වෙයි’ කියායි.

ඔහු තෘෂ්ණා රහිතබව කරුණුකොට එම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාපත්තිය කරණකොටගෙන තමා උසස්කොට නොසිතයි, අනුන් පහත්කොට නොසලකයි.
මහණෙනි, මෙයද සත්පුරුෂයාගේ ලක්ෂණයකි..

“තවද මහණෙනි, සත්පුරුෂයා මේ සියලු ආකාරයෙන් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සඤ්ඤාවේදයික නිරෝධයට පැමිණ වෙසෙයි. නුවණින් දැක ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය බවට පමුණුවත්. මහණෙනි, මේ භික්ෂුව කිසිවක් තණ්හා දිට්ඨි මාන වශයෙන් නොගනීයි. කිසි තැනෙක්හි තණ්හා දිට්ඨි මාන වශයෙන් නොසිතයි. කිසිවක් කරණ කොටගෙන තණ්හා දිට්ඨි මාන වශයෙන් නොසිතයි,” 1068

[1068:- න කිංචි මඥාති. න කුහින් චි මඥාති ]

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.
ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට සතුටුවූහ.

MN 03-01-08 . ගෝපක මොග්ගල්ලාන සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී නොබෝ කල්හි රජගහනුවර කලන්දක නිවාපනම්වූ වෙළුවනාරාමයෙහි1031 වාසය කරති.

[1031:- ශ්‍රී බුද්ධ ශරීරය ආදාහනයෙන් පසු ධාතුන් රජදරුවන්ට බෙදාදී පළමුවන ධර්ම සංගායනාවට සහභාගිවීම සඳහා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමින්වහන්සේ රජගහ නුවරට වැඩම කල බව අටුවාව කියයි.]

§ 2. එකල්හි වෙදෙහි පුත්‍රවූ මගධ රටට අධිපතිවූ අජාත ශතෘ රජ තෙම පජ්ජොත රජ සිය රජයට විරුද්ගැධව යුද වදිතැයි සැකයෙන් රජගහ නුවර නොයෙක් ආරක්ෂක ඉදිකිරීම් කරවමින් නගරය ප්‍රතිසංස්කරණය කරවයි. 1032

[1032:- පජෝත රජු මගධයෙහි රජකළ බිම්බිසාර රජුගේ මිත්‍රයෙකි. බිම්බිසාරගේ පුත් අජාත සත්තු ඔහුව මරා රජවූ නිසා පජෝත රජු සිය මිතුරාගේ ඝාතනය සිදුකල අජාසත් ට පහර දෙන්නට සැරසෙතැයි අජාසත් සැක කල බව අටුවාව කියයි.]

§ 3 . ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් උදය කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍රසිව්රු ගෙණ රජගහ නුවරට පිඩු පිණිස වැඩියේය. එකල්හි රජගහ නුවර පිඩුපිණිස හැසිරීමට තවම කල්වැඩිය කියා සිතු ආනන්ද ස්ථවිරයන් . ගොපක මොග්ගල්ලාන නම් බ්‍රාහ්මණයාගේ කර්මාන්තය (වැඩපොල) ට ගොස්, එහි ඉන්නෙම් නම් හොඳය’යි අදහස්විය.

§ 4. ‘ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් ගොපක මොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයාගේ වැඩපොල වෙත, පැමිණියේය. දුර එන්නාවූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ දැක
” පින්වත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් මෙහි එත්වා, පින්වත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ පැමිණීම යහපත්ය. පින්වත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් බොහෝ කලකින් මෙහි පැමිණියේය. පින්වතුන් වහන්සේ මෙහි වැඩ හිඳිනු මැනව. මේ ආසනය පනවනලදැයි” කීය.

ආයුෂ්මත් ආනන්දස්ථවිරයන් ද පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩ උන්නේය. ගොපක මොග්ගල්ලාන ද, එක් මිටි ආසනයක් ගෙණ එක් පසක උන්නේය. එක්පසක උන්නාවූ ගොපක මොග්ගල්ලාන ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය.

ශාසනයේ නායකත්වය

§ 5.  “ස්වාමිනි ආනන්දයන් වහන්ස. සෑම අතින්ම බුදු රජාණන් වහන්සේගේ අර්හත් සම්‍යක්සම්බුද්ධ ගුණ ඇති අන් එකදු ස්වාමින්වහන්සේ කෙනෙකු දැන් සාසනයේ ඉන්නේද?”යි ඇසීය.

“බ්‍රාහ්මණය, ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ සතු ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ අන්එක භික්ෂුවකුත් නැත්තේමය. බ්‍රාහ්මණය, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නූපන් මාර්ගය උපදවා දුන්නෙකි. නොතිබු මාර්ගයක් සාදා දුන්න්නෙකි. කලින් නොදත් මාර්ගය කියා දුන්නෙකි. උන් වහන්සේ මාර්ගය දන්නෙක. මාර්ගයෙහි දක්ෂයෙක, පසුව එන්නාවූ ඒ ධර්මයෙන් යුක්තවූ මාර්ගයට අනුව ගමන් කරන්නාවූ ශ්‍රාවකයෝ මෙකල වාසය කෙරෙත්යයි” කීය.

§ 6. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේත් මොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයාත් අතර පැවති මේ කථාව නිම කරන්නට පෙර , මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර නම් බ්‍රාහ්මණ ඇමති, මේ රජගහ නුවර කෙරෙන කර්මාන්තයන් පරීක්ෂාකර බලමින් යන්නේ, ගොපක මොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයාගේ වැඩපොලටද එවේලේ පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවීරයන් වහන්සේ දැක සතුටු වියයුතුවූ, සිහිකටයුතුවූ, කථාකොට නිමවා එකත් පසක හිඳ ආයුෂ්මත් ආනන්දස්ථවිරයන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය. “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, දැන් ඔබලා කිනම් කථාවකින් යුක්තව හුන්නාහුද? නුඹ වහන්සේ හා ගෝපක මොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණ තුමා අතර කිනම් කථාවක් කොට නිම කරණ ලද්දීදැයි” ඇසීය.

“බ්‍රාහ්මණය, මාගෙන් ගොපක මොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණතුමා මේ ප්‍රශ්නය ඇසීය. ‘භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, සෑම අතින්ම බුදු රජාණන් වහන්සේගේ අර්හත් සම්‍යක්සම්බුද්ධ ගුණ ඇති අන් එකදු ස්වාමින්වහන්සේ කෙනෙකු දැන් සාසනයේ ඉන්නේද?”යි ඇසීය

“බ්‍රාහ්මණය, මෙසේ ඇසු කල්හි මම ගොපක මොග්ගල්ලානට මෙසේ කීවෙමි. “බ්‍රාහ්මණය, ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ සතු ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ අන්එක භික්ෂුවකුත් නැත්තේමය. බ්‍රාහ්මණය, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නූපන් මාර්ගය උපදවා දුන්නෙකි. නොතිබු මාර්ගයක් සාදා දුන්න්නෙකි. කලින් නොදත් මාර්ගය කියා දුන්නෙකි. උන් වහන්සේ මාර්ගය දන්නෙක. මාර්ගයෙහි දක්ෂයෙක, පසුව එන්නාවූ ඒ ධර්මයෙන් යුක්තවූ මාර්ගයට අනුව ගමන් කරන්නාවූ ශ්‍රාවකයෝ මෙකල වාසය කෙරෙත්යයි” කීවෙමි. අපේ ඒ කථාව එසේ කෙරෙද්දී ඔබතුමා මෙහි ආවේය.” කීය.

§ 7. “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, බුදු රජාණන්වහන්සේ පිරිනිවීමට පෙර, මගෙන් පසු මේ අසුවල් භික්ෂුන් වහන්සේ තොපට පිළිසරණ වන්නේයයි නම් කරනලද , දැන් ඔබ වහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ යම් භික්ෂූ නමකුත් ඇත්තේද?” යැයි වස්සකාර ඇමති ඇසීය.

‘බ්‍රාහ්මණය, මොහු තොපට මාගේ ඇවෑමෙන් පිළිසරණ වන්නේයයි, සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල දක්නාවූ අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නම් කරන ලද්දාවූ, දැන් අප අනුගමනය කරන්නාවූ, එබඳුවූ එක භික්ෂුවකුත් නැත්තේ මැයි.”

§ 8. “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඇවෑමෙන් මෙතෙම අපට පිළිසරණ වන්නේයයි සංඝයා විසින් තෝරා ගත්තාවූ, සම්මත කරණ ලද්දාවූ, මහා ස්ථවිර භික්ෂූන් විසින් අනුමත කරන ලද්දාවූ, නුඹවහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ එක භික්ෂුවක්වත් ඇත්දැයි,” ඇසූයේය.

“බ්‍රාහ්මණය, මෙතෙම අපට පිළිසරණ වන්නේයයි සංඝයා විසින් තෝරා ගත්තාවූ, සම්මත කරණ ලද්දාවූ, මහා ස්ථවිර භික්ෂූන් විසින් අනුමත කරන ලද්දාවූ, නුඹවහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ එක් භික්ෂුවක් නැත්තේමය.”

§ 9 . “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, මෙසේ ඔබ වහන්සේලාට අවවාද උපදේස දීමට පිළිසරණ වීමට කිසි කෙනෙක් නැති කල්හි සංඝයා කෙසේ නම් එකතුව සමගියෙන් වසන්නේද?”

“බ්‍රාහ්මණය අපි පිළිසරණ නැත්තෝ නොවෙමු. බ්‍රාහ්මණය, අපි පිළිසරණ ඇත්තෝ වෙමු. අපි ධර්මය පිළිසරණ කොට ඉන්නෙමුයි,” කීය.

§ 10. “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, බුදු රජාණන්වහන්සේ පිරිනිවීමට පෙර, මගෙන් පසු මේ අසුවල් භික්ෂුන් වහන්සේ තොපට පිළිසරණ වන්නේයයි නම් කරනලද , දැන් ඔබ වහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ යම් භික්ෂූ නමකුත් ඇත්තේද? ඇසු විට එසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නම් කරනලද භික්ෂූවකුත් නැතැයි” කීයෙහිය.

‘භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, මෙතෙම අපට පිළිසරණ වන්නේයයි සංඝයා විසින් තෝරා ගත්තාවූ, සම්මත කරණ ලද්දාවූ, මහා ස්ථවිර භික්ෂූන් විසින් අනුමත කරන ලද්දාවූ, නුඹවහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ එක භික්ෂුවක්වත් ඇත්දැයි ඇසු විට ‘බ්‍රාහ්මණය, ජෙෂ්ට භික්ෂූන් විසින් අනුමත කරන ලද්දාවූ, ඔබලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ එක් භික්ෂුවක් නැත්තේය.” කීයෙහිය.

‘භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, අවවාද උපදේස දීමට පිළිසරණ වීමට කිසි කෙනෙක් නැති කල්හි සංඝයා කෙසේ නම් එකතුව සමගියෙන් වසන්නේද,’ ඇසු විට ‘බ්‍රාහ්මණය. අපි පිළිසරණ නැත්තෝ නොවෙමු. බ්‍රාහ්මණය, අපි පිළිසරණ ඇත්තෝ වෙමු. ධර්මය පිළිසරණ කොට ඇත්තෝ වෙමුයි.’ කීයෙහිය. භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ කීමේ අර්ථය කෙසේ දතයුත්තේදැයි” ඇසීය.

“බ්‍රාහ්මණය, සර්වඥතාඥානයෙන් සියල්ල දන්නාවූ බුදු ඇසින් සියල්ල දක්නාවූ අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් භික්ෂුන්ට පණවන ලද ශික්ෂා ප්‍රතිපත්ති මාලාවක් අඩංගු වූ ප්‍රාතිමොක්ෂයක් ඇත්තේය.

එක ගමක් ඇසුරුකොට වාසය කරන්නාවූ සියළු භික්ෂුන් පොහොය දිනයෙහි එක් ස්ථානයකට රැස් වෙමු. හි යම්තාක් භික්ෂුහු මුද, ඒ සියල්ලෝ එක තැනකට රැස්වෙමු. එසේ රැස්ව ප්‍රාතිමෝක්ෂය පාඩම් ඇති භික්ෂුන් ලවා ප්‍රතිමොක්ෂය සජ්ජායනා කරවා ගනිමු. එසේ කරත්දී යම් භික්ෂුවක අතින් යම් ඇවතක් වී ඇත්නම් , ශික්ෂාපද කඩකිරීමක් වී ඇත්නම්, එය අපි ධර්මයේ දැක්වූ පරිද්දෙන්, අනුශාසනාවවූ පරිද්දෙන් කරවමු. එසේ කරවන්නේ යම් එක භික්ෂුවක් නොව ධර්මයම ය, යයි” කීය. 1034

[1034:- මෙහි ගැබ්ව ඇති සිද්ධාන්තය නම් මේ විනය නීති එක් භික්ෂුවකගේ හෝ සමුහයකගේ අදහසට, මතයට අනුව නොව බුදුන් වහන්සේ වදාරණ ලද ධර්මය හා විනය නීති අනුව සියළු භික්ෂුන් ක්‍රියා කිරීමය. දීඝ නිකායේ මහා පරිනිබ්බාන සුත්‍රයේ දී සඳහන්ව ඇති පරිදි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින්ම මේ බව දෙසනා කර ඇත.]

§ 11. “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, නුඹවහන්සේලා මේ කාලයෙහි සත්කාර කරන්නාවූද, ගෞරව කරන්නාවූද, බුහුමන් කරන්නාවූද, පුදන්නාවූද, සත්කාර සම්මාන කොට ගෞරව කොට, ඇසුරු කරගෙන වාසය කරන්නා වූ , එක භික්ෂූවකුත් හෝ ඉන්නේද ?”

“ එසේය බ්‍රාහ්මණය, අපි සත්කාර කරන්නාවූද, ගෞරව කරන්නාවූද, බුහුමන් කරන්නාවූද, පුදන්නාවූද, සත්කාර සම්මාන කොට ගෞරව කොට, ඇසුරු කරගෙන වාසය කරන්නා වූ , එක භික්ෂූව ක්ය ඉන්නේය..”

§ 12. “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, තොපට මාගේ ඇවෑමෙන් පිළිසරණ වන්නේ මොහුයයි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් නම් කරන ලද, නුඹ වහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ භික්ෂුවකුත් ඇත්තේදැයි’ ඇසු විට ‘ නැත්තේයයි’ කීයෙහිය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඇවෑමෙන් මෙතෙම අපට පිළිසරණ වන්නේයයි සංඝයා විසින් තෝරා ගත්තාවූ, සම්මත කරණ ලද්දාවූ, මහා ස්ථවිර භික්ෂූන් විසින් අනුමත කරන ලද්දාවූ, නුඹවහන්සේලා විසින් අනුගමනය කරන්නාවූ එක භික්ෂුවක්වත් ඇත්දැයි,” ඇසූවිට “බ්‍රාහ්මණය, ……..සංඝයා විසින් තෝරා ගත්තාවූ, සම්මත කරණ ලද්දාවූ, මහා ස්ථවිර භික්ෂූන් විසින් අනුමත කරන ලද්දාවූ, ..එක් භික්ෂුවක් නැත්තේය.” යි කීවේය.

“නුඹවහන්සේලා , සත්කාර කරන්නාවූද, ගෞරව කරන්නාවූද, බුහුමන් කරන්නාවූද, පුදන්නාවූද, සත්කාර සම්මාන කොට ගෞරව කොට, ඇසුරු කරගෙන වාසය කරන්නා වූ , එක භික්ෂූවකුත් හෝ ඉන්නේද?”යි ඇසු විට ‘බ්‍රාහ්මණය, ….. එබඳු එක භික්ෂුවක් ඇත්තේයයි, කීයෙහිය.’

භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ කීමේ අර්ථය කෙසේ දතයුත්තේදැයි” ඇසීය.

දස ප්‍රසාදනීය ධර්ම

§ 13 . “බ්‍රාහ්මණය, සර්වඥතා ඥානයෙන් සියල්ල දන්නාවූ, බුදු ඇසින් සියල්ල දක්නාවූ අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරණලද පැහැදිය යුතු ධර්ම දසයක් (දස ප්‍රසාදනීය ධර්මයක්) ඇත්තේය. අප සංඝයා අතර යම් භික්ෂුන් වහන්සේ නමක් මේ දස ප්‍රසාදනීය ධර්මයන් ගෙන් යුතු වේද, අප ඒ භික්ෂුන් වහන්සේට සත්කාර කරන්නෙමු , ගෞරව කරන්නෙමු, බුහුමන් කරන්නෙමු, පුදන්නෙමු, සත්කාර සම්මාන කොට ගෞරව කොට, ඇසුරු කරන්නෙමු.

. ඒ කවර ධර්මයෝද යත්:-

§ 14 (i) සීලවන්ත වීම
“බ්‍රාහ්මණය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල්වත් වේද, ප්‍රාතිමොක්ෂ සංවරයෙන් සංවරව, ආචාරයෙන් හා ගොචරයෙන් යුක්තව සුළු වරදෙහි පවා බිය ඇත්තෙක් ව, සියලු කල්හි , ශික්ෂා පදයන්හි සමාදන්ව හික්මෙයිද,

§ 15 .(ii). බහුශෘත වීම :
බොහෝකොට ධර්මය අසන ලද්දෙක්ව, ඇසූ ධර්මය දරන්නෙක්ව , අසනලද ධර්මයෙන් හික්මෙන්නේද, මුල යහපත්වූද, මැද යහපත්වූද, කෙළවර යහපත්වූද, අර්ථ සහිතවූද, ව්‍යඤ්ජන සහිතවූද, මේ ධර්මයෝ අනුවම සියල්ලෙන් සම්පූර්ණවූ පිරිසිදුවූ බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවේ හැසිරෙත්ද, ඒ ඇසු, දැරූ ධර්මයෝ විමසමින්, තමන්ම ඒ ධර්මයන් ප්‍රඥාවෙන් අවබෝධ කර ගනීද,

§ 16 .(iii) “චීවරය, පිණ්ඩපාතය, සෙනාසනය, ගිලනුන්ට ප්‍රත්‍යවූ බෙහෙත් පිරිකරය යන ප්‍රත්‍යයන් ලද පමනට , ලද අයුරින් සතුටුවී පරිභෝජනය කරන්නේද,

§ 17 . (iv) අසීරුවක් අපහසුවක් නැතිව තමා රිසි විටෙක, සැප විහරණ ඇත්තාවූ සතර ධ්‍යානයන් කැමැති පරිදි ලබන්නේද,

§ 18 .(v).“අනෙක ප්‍රකාරවූ ඍද්ධි දක්වන්නට සමත්වෙයිද,1035
එකෙක්ද වී, බොහෝදෙනෙක් වෙත්. බොහෝදෙනෙක් වී එකෙක් වෙයි. ප්‍රකට බවට, මුවහවීමට, බිත්තියෙන් පිටතට, ප්‍රාකාරයෙන් පිටතට, පර්වතයෙන් පිටතට, නොගැටෙමින් අහසෙහි මෙන් ගමන් කරයි. පොළොවෙහිද මතුවීම ගිලීම දියෙහි මෙන් කරයි දියෙහිද දිය බිඳීමක් නැතිව පොළොවෙහි මෙන් ගමන් කරයි. අහසෙහිද පියාපත් ඇති පක්ෂියකු මෙන් පර්‍ය්‍යංක බැඳ ගමන් කරයි. මෙසේ මහත් ඍද්ධි ඇති මෙසේ මහත් ආනුභාව ඇති මේ චන්ද්‍ර සූර්‍ය්‍යයන්ද අතින් අල්වයි, පිරිමදියි, බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වාද කයින් වසඟයෙහි පවත්වයිද,

[1035: මේ විවාදාත්මක කාරණයකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඍද්ධි පෑම බොහෝ විටෙක පහත් කොට සැලකීම ගැන සුත්‍රවල සඳහන් වේ. සමහර තැනක ඍද්ධි පෑම නොකරන ලෙස සංඝයාට කියා ඇති බව පෙනේ. එනිසා මේ ඍද්ධි පිලිබඳ කතා පසු කාලින එක කිරීම් ලෙස සැලකීම වටී.]

§ 19 .(vi). ‘පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇසීම ඉක්ම පවත්නාවූ දිව්‍යවූ ශ්‍රොත්‍ර ඥානයෙන් දිව්‍යවූද, මනුෂ්‍යවූද, දුරවූද, ලඟවූද, ශබ්ද අසයිද,

§ 20 .(vii). “අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සිත තමන්ගේ සිතින් පිරිසිඳ දනිමින්ය .

  • රාග සහිතවූ හෝ සිත රාග සහිතවූ සරාග සිතයයි දැනගනියිද .
  • රාගය නැති කල සිත හෝ රාගය නැති වීතරාගී සිතයයි දැනගනියිද.
  • දෝසය සහිතවූ සිත දෝස සහිතවූ සද්වේශ සිතයයි දැනගනියිද.
  • දෝසය පහ කල සිත වීතදෝස සිතයයි දැනගනියිද.
  • මෝහ සහිතවූ සිත සමෝහ සිතයයි දැනගනියිද.
  • මෝහය නැති සිත හෝ මෝහය පහකළ සිත, වීතමෝහ සිතයයි දැනගනියිද.
  • හැකුළුණාවූ සිත හෝ හැකුළුණු සිතය සංඛිත්යිත චිත්තය’යි දැන ගනියිද.
  • විසිර ගියාවූ සිත හෝ විසිර ගියාවූ සිතයයි දැනගනියිද.
  • මහද්ගතවූ සිත හෝ මහද්ගත සිතයයි දැනගනියිද.
  • මහද්ගත නොවූ සිත හෝ මහද්ගත නොවූ සිතයයි දැනගනියිද.
  • උත්තර සහිතවූ සිත හෝ උත්තර සහිත සිතයයි දැනගනියිද.
  • නිරුත්තරවූ සිත හෝ නිරුත්තර සිතයයි දැනගනියිද.
  • එකඟවූ සිත හෝ එකඟවූ සිතයයි දැනගනියිද,
  • එකඟ නොවූ සිත හෝ එකඟ නොවූ සිතයයි දැනගනියිද.
  • මිදුනාවූ සිත හෝ මිදුනාවූ සිතයයි දැනගනියිද.
  • නොමිදුනාවූ සිත හෝ නොමිදුනාවූ සිතයයි දැනගනියිද,

§ 21 (viii). “නොයෙක් ආකාරවූ පෙරවිසූ ස්කන්ධ පිළිවෙළ සිහි කරන්නට සමත් වේද, කෙසේදයත්?

  • එක ජාතියක්ද, ජාති දෙකක්ද, ජාති තුනක්ද ජාති සතරක්ද, ජාති පහක්ද, ජාති දශයක්ද, ජාති විස්සක්ද ජාති තිසක්ද, ජාති සතළිසක්ද, ජාති පණසක්ද, ජාති සියයක්ද, ජාති දහසක්ද, ජාති ලක්ෂයක්ද, නොයෙක් සංවර්ත කල්පයන්ද, නොයෙක් විවර්ත කල්පයන්ද, නොයෙක් සංවර්ත විවර්ත කල්පයන්ද,
  • අසුවල් තැන්හි මෙනම් ඇත්තෙක් මෙබඳු ගොත්‍ර ඇත්තෙක් මෙබඳු වර්ණ ඇත්තෙක් මෙබඳු ආහාරය ඇත්තෙක් මෙබඳු සුව දුක් විඳින්නෙක් මෙබඳු ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙක් වීමි.
  • මම එයින් චුතවී අසුවල් තන්හි ඉපදුනෙමි. එහිදු මෙනම් ඇත්තෙක් මෙබඳු ගොත්‍ර ඇත්තෙක් මෙබඳු වර්ණ ඇත්තෙක් මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙක්, මෙබඳු සුව දුක් විඳින්නෙක් වීමි. මෙබඳු ආයුෂය කෙළවර කොට ඇත්තෙක් වීමි. මම එයින් චුතවූයේ මෙහි උපන්නේ වෙමියි
  • මෙසේ ආකාර සහිතවූ කොටස් සහිතවූ, නොයෙක් ආකාරවූ, පෙර විසීම් සිහි කරයිද,

§ 22 .(ix) “පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්ම පවත්නාවූ දිව්‍යවූ ඇසින් චුත වන්නාවූද, උපදින්නාවූද, හීනවූද, ප්‍රණීතවූද, යහපත් කුලවල උපදින්වුනාද, හීන කුලවල උපදින්වුනාද , සුගතිවල උපදින්නවුද, නරකයෙහි උපදින්නා වූද, සත්වයන් දකියිද. කම්වූ පරිද්දෙන් පරලොව ගියාවූ සත්වයන් දැනගනියිද,

§ 23. (x). “ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීමෙන් ආශ්‍රව රහිතවූ අර්හත් ඵල සමාධියටද අර්හත්ඵල ප්‍රඥාවටද මේ ආත්මයෙහිම තම විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පැමිණ වාසය කරයිද,

“බ්‍රාහ්මණය, සර්වඥතාඥානයෙන් සියල්ල දන්නාවූ බුදු ඇසින් සියල්ල දක්නාවූ අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ කරණ ලද්දාවූ මේ පැහැදිය යුතුවූ, ප්‍රසාදනීය ධර්ම දසය වෙත්.

යම් භික්ෂුන් වහන්සේ කෙරෙහි කෙරෙහි මේ ධර්ම දසය ඇත්තාහුද, අප ඒ භික්ෂුන් වහන්සේට අපි සත්කාර කරන්නෙමු , ගෞරව කරන්නෙමු, බුහුමන් කරන්නෙමු, පුදන්නෙමු, සත්කාර සම්මාන කොට ගෞරව කොට, ඇසුරු කරන්නෙමු.”යි කීය.

§ 24. මෙසේ කී කල්හි වස්සකාර , මහාමාත්‍යතුමා තමන් හා සිටි උපනන්ද නම් සේනාපතියාට කථාකෙළේය.
“සේනාපතිය, ඔබ කුමක් හඟින්නෙහිද?
“ඉදින් මේ පින්වත්හු මෙසේ සත්කාර කළයුත්තෙකුට සත්කාර කරද්ද? ගෞරව කළයුත්තාට ගෞරව කරද්ද? බුහුමන් කළ යුත්තාට බුහුමන් කරද්ද? පිදිය යුත්තාට පුදත්ද? ඒකාන්තයෙන් මේ පින්වත්හු, සත්කාර කළයුත්තාටම සත්කාර කෙරෙත්. ගෞරව කළයුත්තාටම ගෞරව කෙරෙත්. බුහුමන් කළ යුත්තාටම බුහුමන් කෙරෙත්. පිදිය යුත්තාටම පුදත්. “යි කීය.

“එසේය මහමැතිතුමනි, මේ පින්වත්හු මේබඳු තැනැත්තාට සත්කාර නොකරන්නාහු නම්, ගෞරව නොකරන්නාහු නම්, බුහුමන් නොකරන්නාහු නම් නොපුදන්නාහු නම් කවරෙකුට ඒ පින්වත්හු සත්කාර කරන්නාහුද? ගෞරව කරන්නාහුද, බුහුමන් කරන්නාහුද, පුදන්නාහුද, සත්කාර කොට, ගෞරව කොට, ඇසුරු කොටගෙණ වාසය කරන්නහුදැයි” උපනන්ද සෙනාපති කීය.

§ 25. “ඉක්බිති මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණතුමා ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේගෙන් “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ මේ කාලයෙහි කොහි වාසය කරන්නේදැයි” ඇසීය.
“බ්‍රාහ්මණය, මම මෙකල්හි වෙළුවනාරාමයෙහි වාසය කරමියි” කීයේය.

“භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ වෙළුවනාරාමය ඔබ වහන්සේට කැමැතිද? ශබ්ද ඝෝසා නැති , ජනයා බොහෝ නොගැවසෙන භාවනා වෙහි යෙදීමට සුදුසු තැනක්දැයි” ඇසීය.

“ එසේය. බ්‍රාහ්මණය, තොප වැනි රාජ්‍ය පාලකයන් මනාව ආරක්සා කරන නිසා, අඩු පාඩු සකස් කරන නිසා ඒකාන්තයෙන්ම, වෙළුවනාරාමය සිත් අලවන්නේය. ඝොෂා නැති, ජනයා බොහෝ විට නොගැවසෙන , සංඝයාගේ හුදෙකලාවට, විවේකයට, භාවනාවට යෝග්‍යවූයේද වෙයි.”

“භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේය භාවනාවෙහි යෙදී ධ්‍යාන සුවයෙන් ඉන්නට රිසි බොහෝ සංඝයා වහන්සේලා වේළුවනාරාමයේ වසන්නට සතුටු වෙති.

භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, එක් කලෙක භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසාලාමහනුවර මහවනයෙහිවූ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ විසුහ. භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, එකල්හි මමද දිනක් එහි ගියෙමි. එහිදී භවත් ගෞතමයන්වහන්සේ නොයෙක් ආකාරයෙන් ධ්‍යානය පිළිබඳ දේශනා කළහ. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සියලුම ආකාරයේ භාවනා වර්ණනා කළසේකැයි” කීයේය.

§ 26. “බ්‍රාහ්මණය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු ආකාරයේ භාවනා වර්ණනා නොකළහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු ආකාරයේ භාවනා ගර්හාද නොකෙළේය.

බ්‍රාහ්මණය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙබඳුවූ භාවනා වර්ණනා නොකෙළේද?

බ්‍රාහ්මණය,
මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් කාම රාගයෙන් මඩනාලද සිතින් යුක්තව කාමයන්ගේ ග්‍රහණයට පත්ව වාසය කරයි. උපන්නාවූ කාම රාගයාගේ දුරු කිරීමද, තත්වූ පරිද්දෙන් නොදනියි. හෙතෙම කාම රාගය දුරු කර නොගෙන භාවනාවෙහි යෙදෙයි.

මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක්ම සිතෙහි අසන්තොෂය, අසහනය දුරු කර ගන්නේ නැතිව ව්‍යාපාදයෙන් මඩනා ලද සිතින් යුතුව භාවනාවෙහි යෙදෙයි.

මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් ථීන මිද්ධයෙන් මඩනාලද සිත ඉන් මුදවා ගන්නේ නැතිවම සිතෙහි අලස කම තිබියදීම භාවනාවෙහි යෙදෙයි.

මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් උද්ධච්ච කුක්කුච්චයෙන් මඩනාලද සිත ඉන් මුදවා ගන්නේ නැතිවම සිතෙහි නොසංසුන් බව ඇතිවිට භාවනාවෙහි යෙදෙයි.

මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් විචිකිච්ඡාවෙන් මඩනාලද සිත ඉන් මුදවා ගන්නේ නැතිවම සිතෙහි සැක ඇතිවිට භාවනාවෙහි යෙදෙයි.

බ්‍රහ්මණය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳුවූ භාවනා වර්ණනා නොකෙළේය

. . .

§ 27. “බ්‍රාහ්මණය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙබඳුවූ භාවනා වර්ණනා කෙළේද?

බ්‍රාහ්මණය, යම් භික්ෂුවක් පංච විද කාමයන්ගෙන් සිත නිදහස් කරගෙන අකුසල ධර්මයන් ගෙන් සිත මුදාගෙන, වෙන්ව විතර්ක සහිතවූ විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද,

විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් තම චිත්තයේ ඒකාග්‍ර බව ඇති විතර්ක රහිතවූ විචාර රහිතවූ සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද,

ප්‍රීතියද නොඇල්මෙන් වන උපෙක්ෂව සහිතව, සතිය සහ සම්පජන්නය සහිත නුවණ ඇතිව , වාසය කරයි. සැපයද කයින් විඳියිද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද,

සැපය හා දුක්ඛය යන දෙකම දුරු කිරීමෙන්ද, පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දෙකම නැසීමෙන් දුක් නැත්තාවූද, සැප නැත්තාවූද, උපෙක්ෂා ස්මෘති දෙදෙනාගේ පිරිසිදුබැව් ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද,

බ්‍රාහ්මණය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙබඳුවූ ඵලයන් ලබන්නාවූ භාවනාව වර්ණනා කළ සේකැයි” කීයේය.

§ 28. “භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ගැරහිය යුතුවූ භාවනාව ගැරහූ සේක. පැසසිය යුතු භාවනාව පැසසූ සේක. “

භවත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, දැන් අපි යන්නෙමු. අපි බොහෝ වැඩපල ඇත්තෝ බොහෝ කටයුතු ඇත්තෝ වෙමුයි” යි වස්සකාර මහ ඇමති කීය.

“බ්‍රාහ්මණය, නුඹ ඊට කල් දනුවයි.” කීයේය.

ඉක්බිති මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණතෙම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ කීම සතුටින් පිළිගෙණ අනුමෝදන්ව හුනස්නෙන් නැගිට පිටව ගියේය.

§ 29. ඉක්බිති ගොපක මොග්ගල්ලාන බ්‍රාහ්මණයා ආයුෂ්මත් ආනන්දස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය.
“අපි භවත් ආනන්දස්ථවිරයන් වහන්සේගෙන් ඇසු, ප්‍රශ්නයට පිළිතුරක් ඔබ වහන්සේ අපට ප්‍රකාශ නොකෙළේයයි” කීය.

“බ්‍රාහ්මණය,
භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ යම් ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූවා හුද, ඒ ධර්මවලින් සියලු ආකාරයෙන් යුක්තවූ, එකදු භික්ෂුවකුත් නැත්තේය.

බ්‍රාහ්මණය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වනාහි නූපන් මාර්ගය උපදවන්නෙකි. නොහටගත් මාර්ගය හට ගන්වන්නෙකි. නොකියන ලද මාර්ගය කියන්නෙකි, මාර්ගය දන්නේය. මාර්ගයෙහි දක්ෂයෙකි.

මෙකල ශ්‍රාවකයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් උගන්වා වදාළ ඒ ධර්ම මාර්ගය අනුව ගමන් කරන්නෝ වෙත්යයි බ්‍රාහ්මණය, තොපට අප කීවමෝ නොවෙමුද?” යි වදාළ සේක.

KN 05-04- අට්ඨක වග්ගය

1.     කාම  සුත්‍රය

සත්වයා යම් කාමවස්තුවකට කැමැත්තේද, ඒ වස්තුකාමය කැමතිවන ඔහුට ඒ ලැබේ නම් හෙතෙම ඒ කාමවස්තුව ලැබ ඒකාන්තයෙන් සතුටු සිත් ඇතිවේ.

“රූපාදි වස්තුකාමයන් කැමතිවන්නාවූ හටගත් කාමයන්හි කැමැත්ත ඇත්තාවූ ඒ පුද්ගලයන්ගේ ඒ රූපාදී වස්තු කාමයෝ යම් විටෙක පිරිහෙත්ද, නැති වෙත්ද , හෙතෙම හුලකින් විදුනාලද කලක් මෙන් තැවීමට, දුකට පැමිණේ. යමෙක් (වස්තුකාම ක්ලේශ) කාමයන් පාදයෙන් සර්පයෙකුගේ හිස මෙන් දුරුකෙරේද, හෙතෙම (අපායාදී) ලෝකයෙහි මේ තෘෂ්ණාව සිහි ඇතිව ඉක්ම වන්නේය.

“ මනුෂ්‍යයෙක්, කුඹුරකට හෝ හේනකට හෝ මිල මුදලට හෝ හරකුන් අශ්වයන් හෝ දාස පුරුෂයන් හෝ ස්ත්‍රීන් හෝ නෑයන් හෝ සෙසු බොහෝ රූපාදී කාමවස්තූන් හෝ ආශාකරන්නේද, ඒ ක්ලේශයෝ ඒ පුද්ගලයා මැඩපවත්වයි. උපද්‍රව ඒ පුද්ගලයා මඩිත්. බිඳුනු නැවක් තුලට ජලය උනන්නාක් මෙන් දුක ඔහු අනුව එයි.

“එහෙයින් ප්‍රඥාවන්ත යා හැමකල්හි සතියෙන් යුතුව වස්තු කාමයන් දුරුකරන්නේය. නිවනට (පරතෙරට) යනු කැමැත්තේ ක්ලේශ කාමයන් ප්‍රහීනකොට නැවෙහි දිය ඉසින්නාක් සේ පිළිවෙත් පුරා කාමාදී සතර මහ වතුර එතර කරන්නේය.

2.     ගුහට්ටක  සුත්‍රය.

§ .1 “සත්වයා ගුහාවෙහි බොහෝ සෙයින් වැසී සිටියේය. යන්නෙහි “සත්ව යන්න කියන ලද්දේමය, යළිදු “ගුහා” පළමුකොට කියයුතුය ගුහායයි ශරීරයට කියනු ලැබේ. ගුහා යනු හෝ දෙහ යනු හෝ සන්දෙහ, නාව, රථ, ධජ, වම්මික (තුඹස) නගර, නීඩ, (කූඩුව) කුටී, ගණ්ඩ, කුම්ම, නාග යනු හෝ ශරීරයට මේ විශේෂ වචනයෝයි.”

සත්වයා ගුහාවෙහි යනු ගුහාවෙහි ඇළුණේය විශේෂයෙන් ඇළුණේ ලග්නවූයේ යනුයි. මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලදී.

“රාධය රූපයෙහි
(ii) යම් ආශාවක් යම් රාගයක් යම් බැඳීමක් යම් තෘෂ්ණාවක් සිතින් උපාදානවශයෙන් තදින් බැසගැන්මක් ඇද්ද, එහි ඇළුනේනුයි එහි විශේෂයෙන් ඇළුනේනුයි “සත්වයා’ යයි කියනු ලැබේ
(iii) රාධය වේදනාවෙහි යම් බැඳීමක් යම් තෘෂ්ණාවක් සිතින් උපාදානවශයෙන් තදින් බැසගැන්මක් ඇද්ද, එහි ඇළුනේනුයි එහි විශේෂයෙන් ඇළුනේනුයි “සත්වයා’ යයි කියනු ලැබේ.
(iii) සංඥාවෙහි යම් බැඳීමක් යම් තෘෂ්ණාවක් සිතින් උපාදානවශයෙන් තදින් බැසගැන්මක් ඇද්ද, එහි ඇළුනේනුයි එහි විශේෂයෙන් ඇළුනේනුයි “සත්වයා’ යයි කියනු ලැබේ.
(iv) රාධය සංස්කාරයන්හි යම් බැඳීමක් යම් තෘෂ්ණාවක් සිතින් උපාදානවශයෙන් තදින් බැසගැන්මක් ඇද්ද, එහි ඇළුනේනුයි එහි විශේෂයෙන් ඇළුනේනුයි “සත්වයා’ යයි කියනු ලැබේ
(v) විඤ්ඤානයෙහි යම් බැඳීමක් යම් තෘෂ්ණාවක් සිතින් උපාදානවශයෙන් තදින් බැසගැන්මක් ඇද්ද, එහි ඇළුනේනුයි එහි විශේෂයෙන් ඇළුනේනුයි “සත්වයා’ යයි කියනු ලැබේ .

§ 2. සත්ව යනු ඇලීමට විශේෂ වචනයකි. “සත්වයා ගුහාවෙහි බොහෝ සෙයින් වැසී සිටියේ” යනු බොහෝ ක්ලෙශයන්ගෙන් වැසුනු, රාගයෙන් වැසුන ද්වේෂයෙන් මෝහයෙන් ක්‍රෝධයෙන් බද්ධ වෛරයෙන් ගුණමකුකමින් එකට එක කිරීමෙන් ඊර්ෂ්‍යාවෙන් මසුරුකමින් රැවටිල්ලෙන් කෛරාටික කමින් තද කමින් එකට එක කිරීමෙන් මානයෙන් අතිමානයෙන් මදයෙන් ප්‍රමාදයෙන් සියලු ක්ලෙශයන්ගෙන් සියලු දුශ්චරිතයන්ගෙන් සියලු විඩාවන්ගෙන් සියලු පරිදාහයන්ගෙන් සියලු සන්තාපයන්ගෙන් සියලු අකුශල ක්‍රියාවන්ගෙන් වැසුනේ යටවූයේ ආවරණවූයේ යටි කුරුවූයේ යනුයි.

§ 3. මෝහයෙහි දැඩිව සිටින්නාවූ සත්වයා” යන්නෙහි සිටින්නාවූ මිනිසා” යනු සිටින්නාවූ මිනිසා ඇළුනේ රාග වශයෙන් සිටියි. ද්වේෂයට පැමිණියේ ද්වේෂවශයෙන් සිටියි. මුළාවූයේ මෝහ වශයෙන් සිටියි. එකට බැඳුනේ මාන වශයෙන් සිටියි. පරාමර්ශනය කරණ ලද්දේ දෘෂ්ටි වශයෙන් සිටියි. සිත කැළඹීමට ගියේ උද්ධච්ච වශයෙන් සිටියි. නීවරණයකට නොපැමිණියේ සැක වශයෙන් සිටියි. උත්සාහවත්වූයේ අනුශය (සිතිවිලි) වශයෙන් සිටියි.

§ 4 භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරණ ලදී.
මහණෙනි, ඇසින් (ii) හැඳිනගනු ලබන්නාවූ ඉෂ්ටවූ, කාන්තවූ, මනවඩන්නාවූ, ප්‍රිය රූපවූ, කාමයෙන් යුක්තවූ, ඇලෙන්නාවූ (iii) රූපයෝ ඇත්තාහ. (iv) ඉදින් භික්ෂුව එහි සතුටුවෙයි. එය ප්‍රකාශ කරයි. බලවත් ඇල්මෙන් සිටියි.

§ 5 මහණෙනි, කණින් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි.) ශබ්දයෝ ඇත්තාහ. (24 (iv) යෙදිය යුතුයි).

§ 6. නාසයෙන් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි.) ගන්ධයෝ ඇත්තාහ. (24 (iv) යෙදිය යුතුයි.)

§ 7 දිවින් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි.) රසයෝ ඇත්තාහ. (24 (iv) යෙදිය යුතුයි.)

§ 8 කයින් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි.) ස්පර්ශයෝ ඇත්තාහ. (24 (iv) යෙදිය යුතුයි.)

§. 9 සිතින් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි.) ධර්මයෝ ඇත්තාහ. (24 (iv) යෙදිය යුතුයි.)

§ 10. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාරණ ලදී
“මහණෙනි,
(i) රූපයෙන්
(ii) ඇතිවන විඤ්ඤානය සිටිනු ලබන්නේ සිටියි.
(iii) රූපාරම්මණය රූප ප්‍රතිෂ්ඨාව
(iv) ප්‍රීතියෙන් සේවනය කිරීම අභිවෘද්ධියට වැඩීමට විශාලත්වයට පැමිණෙයි.

§ 11. වේදනාවෙන් (30 (ii) යෙදිය යුතුයි.) වේදනාරම්මනය වේදනා ප්‍රතිෂ්ඨාව (30 (iv) යෙදිය යුතුයි).

§ 12 සංඥාවෙන් (30 (ii) යෙදිය යුතුයි) සංඥාරම්මනය සංඥා ප්‍රතිෂ්ඨාව (30 (iv) යෙදිය යුතුයි).

§ 13. සංස්කාරයෙන් (30 (ii) යෙදිය යුතුයි.) සංස්කාරම්මනය සංස්කාර ප්‍රතිෂ්ඨාව (30 (iv) යෙදිය යුතුයි.)

§ 14. විඤ්ඤානයෙන් (30 (ii) යෙදිය යුතුයි) විඤ්ඤානාරම්මනය විඤ්ඤාන ප්‍රතිෂ්ඨාව (30 (iv) යෙදිය යුතුයි)

§15. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරණ ලදී. මහණෙනි, ඉදින් කබලීකාර (පිඩු වශයෙන් අනුභව කරණ) ආහාරයෙහි රාගයක් ඇද්ද, බැඳීමක් ඇද්ද, තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද එහි පිහිටි විඤ්ඤානය වැඩීමට ගියේවෙයි. යම්තැනෙක්හි පිහිටියාවූ විඤ්ඤානය වැඩුනේද එහි නාම රූපයන්ගේ පැවැත්ම ඇතිවේ යම්තැනක නාම රූපයන්ගේ පැවැත්ම වේද එහි සංස්කාරයන්ගේ අභිවෘද්ධිය ඇතිවේ. යම්තැනෙක සංස්කාරයන්ගේ අභිවෘද්ධිය ඇතිවේද එහි මතු නැවත ඉපදීම ඇතිවේ. යම් තැනෙක ඉපදීම ඇතිවේද එහි මත්තෙහි ජාති, ජරා, මරණවේද යම්තැනෙක මත්තෙහි ජාති, ජරා, මරණ වේද, මහණෙනි, එය ශොක සහිත, කෙලෙස් සහිත, තැන්පත් ශොක (උපායාස) සහිත වේයයි කියමි. “මහණෙනි, ඉදින් ඵස්සාහාරයෙහිද මනො සඤ්චෙතනාහාරයෙහිද, විඤ්ඤානාහාරයෙහිද ඇල්මක් ඇද්ද, බැඳීමක් ඇද්ද, තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එහි විඤ්ඤානය පිහිටියේය. අභිවෘද්ධියට ගියේය. යම්තැනෙක ඒ විඤ්ඤානය පිහිටියේද වැඩීමට ගියේද එහි සිතේ කයේ බැසගැන්ම ඇතිවේ. යම්තැනක සිතේ කයේ බැසගැන්ම වේද එහි ක්‍රියාවන්ගේ වැඩීම සිදුවේ. යම්තැනෙක ක්‍රියාවන්ගේ අභිවෘද්ධිය වේද, එහි යලිදු පුනර්භවයෙහි ඉපදීම ඇතිවේ. යම්තැනක පුනර්භවයෙහි ඉපදීම ඇතිවේද, එහි යලිදු ජාති, ජරා, මරණ ඇතිවේ. යම්තැනක ජාති ජරා මරණ ඇතිවේද, මහණෙනි, එය ශොක සහිතවූ කෙලෙස් රජස් සහිතවූ උපායාස සහිතවූ තැනයයි කියමි.

§ 35 “දැඩිව මොහනයෙහි” යන තන්හි “මොහනා” යයි පඤ්චකාම ගුණයන්ට කියයි. ඇසින් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි) රූපයෝද ඇත්තාහ කණින් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි.) ශබ්දයෝද ඇත්තාහ. නාසයෙන් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි) ගන්ධයෝද ඇත්තාහ. දිවෙන් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි) රසයෝද ඇත්තාහ කයින් (24 (ii) යෙදිය යුතුයි) ස්පර්ශයෝද ඇත්තාහ. පඤ්චකාම ගුණයෝ කවර කරුණකින් මොහනයයි කියද්ද, බොහෝසෙයින් දෙවියෝද මිනිස්සුද පඤ්චකාම ගුණයන්හි මුලාවෙන් විශේෂයෙන් මුලාවෙත්. මුලාවූවෝ අවිද්‍යාවෙන් අන්ධ කරණලද්දෝ ආවරණය කරණලද්දෝ වසන ලද්දෝ වෙති ඒ කාරණයෙන් මොහනා (මුළා කරන්නී) යයි පඤ්චකාම ගුණයන් කියති “මොහනයෙහි දැඩිව” යනු මුලාවීමෙහි ඈළුණු පැටලුණු බැසගත් ගිලුණාවූ යනුයි.

§ 36 “විවේකයෙන් දුරුවූ එබඳුවූ හෙතෙම” යන්නෙහි “විවේක” යනු කාය විවේක චිත්ත විවේක උපධි විවේක යන තුනයි. කාය විවේකය කවරේද, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම අරණ්‍ය, වෘක්ෂමූල, පර්වත කඳු බෑවුම්, සොහොන්, කැලෑබද ස්ථාන, අභ්‍යවකාශ පිදුරු බිසි යන විවේක සෙනසුන් භජනය කරයි. කයින්ද විවේකව වසයි. හෙතෙම තනිව ගමන් කරයි. තනිව සිටියි. තනිව වැඩ හිඳියි. තනිව සයනය කරයි තනිව ගමට පිඩු පිණිස හැසිරෙයි. තනිව ආපසු එයි. තනිව රහසිගතව වැඩහිඳියි. තනිව සක්මනට බසියි. තනිව හැසිරෙයි. වාසය කරයි. ඉරියව් පවත්වයි පාලනය කරයි. යැපෙයි මේ කාය විවේකයයි.

§ 37 චිත්ත විවේකය කවරේද? ප්‍රථම ධ්‍යානයට සමවැදුනහුට නීවරණයන්ගෙන් සිත මිදුනේවෙයි. ද්විතීය ධ්‍යානයට සමවැදුනහුට විතර්ක විචාරයන්ගෙන් සිත විවේක වෙයි. තෘතීය ධ්‍යානයට සමවැදුනහුට ප්‍රීතියෙන් සිත විවේක වෙයි. චතුර්ථධ්‍යානයට සමවැදුනහුට සුඛ දුක්ඛයන්ගෙන් විවේකවූයේ වෙයි.

§ ආකාසානඤ්චායතනට සමවැදුනහුට රූප සඤ්ඤාවෙන් පටිඝ (ක්‍රොධ) සඤ්ඤාවෙන් නානත්ත සඤ්ඤාවෙන් සිත විවේක වූයේ වෙයි. විඤ්ඤානඤ්චායතනයට සමවැදුනහුට ආකාසානඤ්චායතනයෙන් සිත විවේක වූයේ වෙයි. ආකිඤ්චායතනයට සමවැදුනහුට විඤ්ඤානඤ්චායතන සංඥාවෙන් සිත විවේකවූයේ වෙයි. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයට සමවැදුනහුට ආකිඤ්ඤායතන සංඤ්ඤා වෙන් සිත විවේකවූයේ වෙයි සෝවාන්වූවහුට සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බත පරාමාස දිට්ඨානුසය විචිකිච්ඡානුසය හා එයට හේතුවූ ක්ලෙශයන්ගෙන් සිත විවේකවූයේ වෙයි සකෘදාගාමි වූවහුට ඕලාරිකවූ කාමරාග සඤ්ඤොජනයෝද පවිස සඤඤොජනයෝද ඕලාරික කාමරාගනුසයයෝද පටිඝානුසයයෝද එයට හේතුවූ කෙලෙස්වලින්ද සිත විවේකවෙයි. රහත්වූ ඔහුට රූපරාග අරූපරාග මාන උද්ධච්ච අවිජ්ජා මානානුසය භවරාගානුසය අවිජ්ජානුසය යන මෙයින්ද එයට හේතුවූ කෙලෙස් වලින්ද පිටත සියලු නිමිතිවලින්ද සිත විවේක වූයේවෙයි. මේ චිත්ත විවේකයයි.

§ 38 උපධි විවේකය කවරේද? ක්ලෙශයෝද ස්කන්ධයෝද, අභිසංස්කාරයෝද උපධියයි කියත්. අමෘතවූ නිර්වාණයට උපධි විවේකයයි කියයි. යමෙක් සියලු සංස්කාරයන් සංසිඳවූයේ සියලු කෙළෙස් නැතිකළේද තෘෂ්ණා ක්ෂයවූයේද නොඇලීම් ඇතිවූයේද බැඳුම් නැතිවූයේද එය නිවණයි. මේ උපධි විවේකයයි නෛෂ්කාම්‍යයෙහි ඇළුනාවුන්ට ශරීරාශා ඈත්කළවුන්ට කාය විවේකයද පිරිසිදු සිත් ඇත්තන්ට අතිශය පීරිසිදු බවට පැමිණියවුන්ට චිත්ත විවේකයද සංස්කාරයන්ගෙන් මිදුන පුද්ගලයින්ට කෙලෙස් නැතියවුන්ට උපධි විවේකයදවේ.

§ 39 “විවේකයෙන් දුරෙහිමය, යන්නෙහි මෙසේ ගුහාවෙහි ඇළුන මෙසේ බොහෝ කෙලෙස්වලින් වැසුන මෙසේ මුළාව දැඩිවගත් යම් ඒ කෙනෙක් වේද, හෙතෙම කාය විවේකයෙන්ද දුරය. උපධි විවේකයෙන්ද දුරය. ඈතය, ලඟනොවේ. සමීපයෙහි නොවේ. අසල නොවේ. අනාසන්නයෙහිය.

§ 40 “එබඳුවූ” යනු එබඳුවූ එසේ සිටියාවූ එබඳු ප්‍රකාරවූ යම් ඒ කෙනෙක් කෙළෙස් දැඩිව ගත්තේද, හෙතෙම විවේකයෙන් දුරවේ.

§ 41 “කාමයෝ ලෝකයෙහි පහසුවෙන් දුරලිය නොහැකිමය, යන්නෙහි කාමයෝ නම් ප්‍රකට වශයෙන් කාමයෝ දෙකොටසකි. (මෙහි (1) 1 (ii) සහ 2 (i) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) “ලෝකයෙහි යනු අපාය ලෝකයෙහි මනුෂ්‍යලෝකයෙහි දිව්‍ය ලෝකයෙහි ස්කන්ධලෝකයෙහි ධාතුලෝකයෙහි ආයත ලෝකයෙහි යනුයි

§ 42 “කාමයෝ” නම් ලොව පහසුවෙන් හැරිය හැක්කෝ නොවෙත්මය. යනු ලෝකයෙහි කාමයෝ දුකසේ දුරු කටයුතුය. දුකසේ අත්හැරිය යුතුය දුකසේ පරිත්‍යාග කටයුතුය. දුකසේ සංසිඳ විය යුතුය.

§ 1 “ආශාව නිදානකොට භව සැපයෙහි ඇළුනේ” යන්නෙහි ‘ආශාව’, යනු තෘෂ්ණාවයි. යම් රාගයක් ඇද්ද ඇලීමක් ඇද්ද යම් ලංවීමක් ඇද්ද යම් රැහැනක් ඇද්ද යම් නන්දිරාගයක් ඇද්ද යම් බලවත් රාගයක් ඇද්ද යම් ආශාවක් ඇද්ද බැසගැන්මක් ගිජුවීමක් මඩක් ඇද්ද එජා මායා ජනිකා සංජනිකා සංජනනී සිබ්බනි ජාලිනී සරිතා විසත්තිකා යන නම්වලින් හඳුන්වන තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද මෙහි (1-3) 3 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි)

§ 2 “ආශාව නිදානකොට” යනු ආශාව මුල හේතුවෙන් ආශා හේතුවෙන් ආශාප්‍රත්‍යයෙන් ආශාකාරණයෙන් ආශාප්‍රභවයෙන්

§ 3 “භවසැපයෙහි බැඳුනේ” යනු සුඛවේදනාව එක් භව සැපයකි සුඛවේදනාවද ඉෂ්ට වස්තුවද භවසැප දෙකකි. තරුණභාවය, ආරොග්‍යය ජීවිතයද භවසැප තුනකි. ලාභය, කීර්තිය, ප්‍රශංසාව, සැපය භවසැප සතරකි.

මනවඩන රූපයෝ
මනවඩන ශබ්දයෝ
මනවඩන ගන්ධයෝ
මනවඩන රසයෝ
මනවඩන ස්පර්ශයෝ භවසැප පසකි

(i) චක්ෂු සම්පත්තිය
(ii) ශ්‍රොත සම්පත්තිය
(iii) ඝ්‍රාණ සම්පත්තිය
(iv) ජිහ්වා සම්පත්තිය
(v). කාමසම්පත්තිය
(vi). මනොසම්පත්තිය
යන භවසැප සයකි.

§ 4 “භවසැපයෙහි බැඳුනේ” යනු ඉෂ්ට වස්තුවෙහි සැප වේදනාවෙන් ඇළුනේ බැඳුනේ යනුයි. තරුණකමෙහි බැඳුනේ නිරෝගිකමෙහි බැඳුනේ ජීවිතයෙහි බැඳුනේ ලාභයෙහි බැඳුනේ කීර්තියෙහි බැඳුනේ ප්‍රශංසාවෙහි බැඳුනේ සැපයෙහි බැඳුනේ මනවඩන රූපයන්හි බැඳුනේ ශබ්දයෙහි ගන්ධයෙහි, රසයෙහි මනවඩන්නාවූ ස්පර්ශයෙහි (ii) චක්ෂු සම්පත්තියෙහි (යෙහි යන්න එකතුකර 3 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි.) ලැගුනේ, බැඳුනේ, ගැටුනේ’ වෙළුනේ යනුයි ඔව්හු අමාරුවෙන් මිදිය යුතුය. අනික් මිදීමක් නැත යනු ඒ භවසාත වස්තු හෝ (iii) දුකසේ මිදිය යුතුය. මෙයින් සත්වයෝ හෝ (iii) දුකසේ මිදිය යුතුය. කෙසේ ඒ භවසාත වස්තු දුකසේ මිදිය යුතුද? සැප වේදනාවෝ දුකසේ මිදිය යුතුද (iv) ඉෂ්ට වස්තු, තරුණ භාවය, ආරොග්‍යය, ජීවිතය ලාභය, කීර්තිය, ප්‍රශංසාව, සැපත, මනවඩන රූපයෝ, ශබ්දයෝ, ගන්ධයෝ, රසයෝ, ස්පර්ශයෝ (v) (මෙහි 4 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) දුකසේ මිදිය යුතුය. දුකසේ හැරදැමිය යුතුය. දුකසේ තරණය කටයුතුය. දුකසේ ඉක්මවිය යුතුය දුකසේ නැවැත්විය යුතුය. මෙසේ ඒ භවසාත වස්තූහු දුකසේ මිදිය යුතුය. කෙසේ සත්වයෝ මෙයින් මිදිය යුතුද? සැප වේදනාවෙන් (මෙහි 4 (iv) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) දුකසේ මිදිය යුතුය. දුකසේ උදුරා දැමිය යුතුය. දුකසේ උපුටා දැමිය යුතුය දුකසේ හැරදැමිය යුතුය. දුකසේ තරණය කටයුතුය. දුකසේ සංසිඳවිය යුතුය. දුකසේ නැවැත්විය යුතුය. මෙසේ සත්වයෝ මෙයින් දුකසේ මිදිය යුතු බැවින් “දුකසේ මිදිය යුත්තෝ” නම්වේ.

§ 5 “අනිකෙකු මිදීමක් නැත්තේමය.” යනු ඔවුහු තුමූම මඩෙහි එරුණාහු අන්‍යයා ගොඩගන්නට නොහැකිවෙත්. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලද්දේමය. “චුන්දය ඒකාන්තයෙන් හෙතෙම මඩෙහි එරුනේ මඩෙහි එරුන අන්‍යයා ගොඩගනියි, යන මේ කාරණය නොසිදුවෙයි. චුන්දය ඒකාන්තයෙන් හෙතෙම තමා නොදැමුනේ විනීත නොවූයේ නොනිවුනේ අන්‍යයා දමනය කරයිද හික්මවයිද නිවීමට පත්කරයිද යන මේ කාරණය නොසිදුවේ. මෙසේද අන්‍යයන් මිදීමට නොහැකිය.

§ මිදිය හැකි අන් කිසිවෙක් නැද්ද, ඔවුහු ඉදින් මුදවන්නාහුය. (ඒ කවරහුද) ස්වකීය උත්සාහයෙන් ස්වකීය බලයෙන් ස්වකීය වීර්‍ය්‍යයෙන් ස්වකීය පරාක්‍රමයෙන් ස්වකීය පුරුෂධෛර්‍ය්‍යයෙන් ස්වකීය පුරුෂ බලයෙන් තමා සම්‍යක් ප්‍රතිපදාවට අනුලෝම ප්‍රතිපදාවට, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාවට පිළිපන්නාහු මුදන්නාහුය යනුයි” මෙසේද අනෙක් මුදන්නෝ නොවෙත්මය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරණලදී.

§. “ධොතකය මම ලෝකයෙහි කිසිම සැකකරන්නකු මිදීම පිණිස තැත්නොකරමි. ශ්‍රේෂ්ඨවූ ධර්මය මනාකොට දැනගනු ලබන්නාවූ තෝ මේ ඔඝය මෙසේ තරණය කෙළෙහිය. මෙසේද අන්‍යයා මිදවීමට නොහැකියයි” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

§ 6 “තමා කළ පාපය තමා කිලුටු කරයි. තමා නොකළ පාපය තමාම පිරිසිදු කරයි. ශුද්ධිය හා අශුද්ධිය වෙන වෙනම ඔවුනොවුන් පිරිසිදු කරන්නේය. අනිකෙක් අනිකකු පිරිසිදු කරන්නේ නොවේ. මෙසේද අන්‍යයා මිදවියහැකි නොවේ.” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලද්දේමය. “බ්‍රාහ්මණය, මෙපරිදිම වනාහි නිර්වාණය පවතීමය. නිර්වාණගාමී මාර්ගය පවතියි. සමාදන් කරවන්නාවූ මම සිටිමි. එසේ නමුදු මා විසින් මෙසේ අවවාද කරණු ලබන, අනුශාසනා කරණු ලබන, මාගේ ඇතැම් ශ්‍රාවකයෝ ඒකාන්ත කෙළවරවූ නිර්වාණය බලාපොරොත්තු වෙත්. ඇතැම් කෙනෙක් බලාපොරොත්තු නොවෙත්. බ්‍රාහ්මණය, මෙහිලා මම කුමක් කෙරෙම්ද, බ්‍රාහ්මණය තථාගතතෙම මාර්ගය ප්‍රකාශ කරන්නායි. බුදුරජතෙම මාර්ගය කියයි. තමා පිළිපදින්නාහු මිදෙත්. මෙසේද අන්‍යයා මිදවීමට නොහැකිය.

“පෙර හෝ පසුව හෝ පතන්නේ” යන මෙහි පසුව යනු අනාගතයට කියයි. පෙර යයි අතීතයට කියයි. නැවතද අතීතය අනුව අනාගතයද වර්තමානයද “පසු” නම් අනාගතය අනුව අතීතයද වර්තමානයද “පෙර” නම් වේ. කෙසේ අනාගතය අපෙක්ෂා කෙරේද, අතීතයෙහි මෙබඳු රූපයක් වීමියි එහි (නන්දිය) ආශාව ඇති වෙයි. මෙබඳු වේදනාව වීමි. මෙබඳු සංඥාව වීමි. මෙබඳු සංඛාරය වීමි. මෙබඳු විඤ්ඤානය වීමි’යි එහි ආශාව ඇතිවෙයි. මෙසේද අතීතය අපෙක්ෂා කරයි. යලිදු හෝ මෙසේ අතීතයෙහි මාගේ චක්ෂුස විය. මෙසේ රූපයයි එහි විඤ්ඤානය ඡන්දරාග ප්‍රතිබද්ධවූයේ වෙයි. විඤ්ඤානයාගේ ඡන්දරාගයෙන් බැඳුන බැවින් එය බලාපොරොත්තු වෙයි. එය බලාපොරොත්තු වන්නේ මෙසේද අතීතය අපෙක්ෂා කරයි. යලිදු හෝ මෙසේ මාගේ ශ්‍රොතය (කණ) අතීතයෙහි විය මෙසේ ඝ්‍රාණය (නාසය) මෙසේ ජිව්හාව අතීතයෙහි විය මෙසේ රසය මෙසේ ස්පර්ශය අතීතයෙහි විය. මෙසේ මනස විය මෙසේ ධර්මයෝ අතීත කාලයෙහි විය. එහි විඤ්ඤානය ඡන්දරාග ප්‍රතිබද්ධවූයේ වෙයි. එය බලාපොරොත්තුවෙයි. මෙසේද බලාපොරොත්තු වන්නේ අතීතය අපෙක්ෂා කරයි. යලිදු පෙර ස්ත්‍රියක් සමග සිනහවූ කථාකළ ක්‍රීඩාකළ යම් දෙයක් ඇත්ද ඒවා ආශ්වාදය කරයි. එය බලාපොරොත්තු වෙයි. එයින්ද ප්‍රීතියට පැමිණෙයි. මෙසේද අතීතය බලාපොරොත්තු වෙයි. කෙසේ අනාගතය බලාපොරොත්තු වේද? අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු රූපයක් වන්නේයයි එහි ආශාව ඇතිවෙයි. මෙසේ වේදනාවක් මෙසේ සංඥාවක් මෙසේ සංස්කාරයන් මෙසේ විඤ්ඤානයන් අනාගතයෙහි වන්නේයයි එහි ආශාව ඇතිකරයි. මෙසේද අනාගතය බලාපොරොත්තු වෙයි. යලිදු හෝ මෙසේ මාගේ චක්ෂුස අනාගතයෙහි වන්නේය. මෙසේ රූපයෝයයි නොලැබූදේ ලැබීම පිණිස සිත පිහිටුවයි. සිත පිහිටවූ බැවින් එය සතුටු වෙයි. මෙසේද අනාගතය බලාපොරොත්තුවෙයි. යලිදු මාගේ ශ්‍රොතය අනාගතයෙහි වන්නේය. මෙසේ ශබ්දයෝ, මෙසේ ගන්ධයෝ, මෙසේ දිව, මෙසේ රසය, මෙසේ කය, මෙසේ ස්පර්ශය, මෙසේ සිත මෙසේ ධර්මයෝ අනාගතයෙහි වන්නේයයි නොලැබූ දෙය ලැබීම පිණිස සිත පිහිටුවයි. සිතින් ප්‍රාර්ථනා කළ බැවින් ඒ ගැන සතුටු වෙයි. එසේ සතුටු වන්නේ මෙසේද අනාගතය බලාපොරොත්තු වෙයි. යලිදු හෝ මම මේ ශීලයෙන් හෝ ව්‍රතයෙන් හෝ තපසින් හෝ බඹසරින් හෝ දෙවියෙක් හෝ වන්නෙමි. දෙවියන්ගෙන් අන්කෙනෙකු හෝයි නොලැබූ දේ ලැබීම පිණිස සිත පිහිටුවයි. සිතින් බලාපොරොත්තුවූ බැවින් ඒ ගැන සතුටු වෙයි. ඒ ගැන සතුටුවන්නේ මෙසේද අනාගතය අපෙක්ෂා කෙරෙයි.

§ 7 “මේ කාමයන් ගැන පෙරටුව කථාකරන්නාවූ” යනු මේ කාමයන් යනු පවත්නා කාලයෙහි පඤ්චකාම ගුණයන් කැමතිවන්නාවූ පිළිගන්නාවූ පවත්නාවූ ආශා කරන්නාවූ ඒ ගැන කථාකරන්නාවූ ඉල්වන්නාවූ යනුයි.

§ 1 (i) “කාමයෙහි ගිජුවූ යෙදුනාවූ මුළාවූ” යනු ප්‍රකට වශයෙන් කාමයෝ දෙකොටසක් වෙති. වස්තු කාමයෝද ක්ලේශ කාමයෝද යනුයි. (මෙහි (1) 2 (ii) සහ 3 (i) ඡේද යෙදිය යුතුයි) මොවුහු වස්තුකාම යයි කියත්. මොවුහු ක්ලේශ කාම යයි කියත්.
(ii) “ගිජුය” යනු තෘෂ්ණාවට කියයි. යම් රාගයක් ඇල්මක් (මෙහි (3) 3 ඡේදයේ යම් ළංවීමක් යන තැන සිට අගට යෙදිය යුතුයි) අභිධ්‍යාවක් ලෝභයක් අකුශල මූලයක් වේද, (එයයි) ක්ලේශ කාමයෙන් වස්තුකාමයන්හි ඇළුනාවූ ගිජුවූ වෙළුනාවූ මුසපත්වූ බැසගත්තාවූ එල්බුනාවූ යනුයි.

“යෙදුනේ” යනු යමෙක් තුමූ කාමයන් සොයත්ද, උත්සාහයෙන් සොයත්ද විමසා සොයත්ද, (ii) එය චරිත කොට ඇති එය බහුලකොට ඇති එය ගරුකොට ඇති එයට නැඹුරු වූ එයට බරවූ මහත්සේ බරවූ එහි ඇළුනාවූ එය අධිපතිකොට ඇත්තාවූ (යනුයි) ඔවුහුද කාමයෙහි ඇළුනෝවෙත්. (iv) යමෙක් තෘෂ්ණාවශයෙන් රූපයන් සොයද්ද, උත්සාහයෙන් සොයද්ද, විමසා සොයද්ද, ශබ්දයන් ගන්ධයන් රසයන් ස්පර්ශයන් සොයත්ද, එය චරිතකොට ඇත්තාවූ (මෙහි මේ ඡේදයේ (iii) යෙදියයුතුයි.) ඔවුහුද කාමයෙහි ඇළුනෝ වෙත්. යමෙක් තුමූ තෘෂ්ණා වශයෙන් රූපයන් ලබත්ද (මෙහි මේ ඡේදයේ (iv) “සොයද්ද” වෙනුවට “ලබද්ද” කියාද “ඇළුනේ” වෙනුවට ‘යෙදුනාහුද’ කියා වෙනස්කර යෙදිය යුතුයි.) ස්පර්ශයන් ලබද්ද එය චරිතකොට ඇති එය අධිපතිකොට, ඇත්තාවූ ඔවුහුද කාමයෙහි යෙදුනාහු වෙත්. යම්සේ කෝලාහල කරන්නා කෝලාහලයෙහි යෙදුනේ වෙයි. වැඩ කරන්නා වැඩෙහි යෙදුනේ වෙයි ගොදුරු සොයන්නා ගොදුරු සෙවීමෙහි යෙදුනේ වෙයි. ධ්‍යානයට සමවැදෙන්නා ධ්‍යානයෙහි යෙදුනේ වෙයි. මෙසේම යමෙක් කාමයන් සොයද්ද, උත්සාහයෙන් සොයද්ද, විමසීම් වශයෙන් සොයද්ද එය චරිතකොට ඇත්තාවූ එය බහුලකොට ඇත්තාවූ එය ගරුකොට ඇත්තාවූ එයට නැඹුරුවූ එයට බරවූ එයට විශේෂයෙන් බරවූ එහි ඇළුනාවූ එය අධිපති කොට ඇති (කෙනෙක් වෙද්ද) ඔවුහුද කාමයෙහි යෙදුනෝ වෙති. යමෙක් තෘෂ්ණා වශයෙන් රූපයන් ලබද්ද (මෙහි මේ ඡේදයෙහි “සොයද්ද” වෙනුවට “පරිභොග කරද්ද” කියා වෙනස්කර (iv) යෙදිය යුතුයි.) යමෙක් තෘෂ්ණා වශයෙන් රූපයන් පරිභොග කරද්ද ශබ්දයන්, ගන්ධයන්, රසයන්, ස්පර්ශයන් පරිභොග කරද්ද එය චරිතකොට ඇත්තාවූ එය බහුලකොට ඇත්තාවූ එය ගරුකොට ඇත්තාවූ එයට නැඹුරුවූ එයට බරවූ එයට විශේෂයෙන් බරවූ එහි ඇළුනාවූ එය අධිපතිකොට ඇති ඔවුහුද කාමයෙහි යෙදුනාහුවෙති.

§ 2 “ඉතා මුළාවූවෝ” යනු බොහෝ සෙයින් දිව්‍ය මනුෂ්‍යයෝ පඤ්චකාම ගුණයන්හි මුලාවෙත්. ප්‍රකර්ෂයෙන් මුලාවෙත්. බොහෝ සෙයින් මුලාවෙත්. අවිද්‍යාවෙන් අන්ධ කරණ ලද්දාහු ආවරණය කරණ ලද්දාහු වසනලද්දාහු ප්‍රතිච්ඡන්න කරණලද්දාහු වෙත්.

§ 3 ‘විෂමාචාරයේ පිවිසි ඒ මසුරෝ (අවදානියයෝ) යන්නෙහි “මසුරෝ” (අවදානිය) යනු අපායට යේනුයි. අවදානිය නම්වේ. බුදුවරයන්ගේ බුද්ධ ශ්‍රාවකයන්ගේ වචනය මාර්ගය දෙශනය අනුශාසනය නොගනිත් නුයි “අවදානිය” නමි. එසේ අවදානිය වූවෝ අපායට කෙසේ යෙද්ද, නරකයට යති. තිරිසන් යොනියට යති. ප්‍රෙතවිෂයට යති. මෙසේ අපායට යේනුයි අවදානිය නම්වේ. කෙසේ මසුරාට අවදානිය යයි කියද්ද, මසුරුකම් පසක් වෙති ආවාස මච්ඡරිය, කුලමච්ඡරිය ලාභ මච්ඡරිය, වණ්ණ මච්ඡරිය, ධම්මමච්ඡරිය යනුයි යමෙකු මෙබඳු මසුරුකමක් මසුරුවීමක් මසුරුබවක් තද ලෝභයක්, තදබන්ධනයක් සිතින් ගන්නාලද්දේ, මෙය මසුරුකමයයි කියනුලැබේ. නැවතද ස්කන්ධ මාත්සර්‍ය්‍යයද ධාතු මාත්සර්‍ය්‍යයද ආයතන මාත්සර්‍ය්‍යයද, ගනීද මෙයද මසුරුකම යයි කියනු ලැබේ. මේ මසුරුකමින් අපාය මාර්ගය ප්‍රකාශ කරවමින් යෙදුන ජනයෝ ප්‍රමාදවූවෝ වෙති. මෙසේ මසුරාට අවදානියයි කියනු ලැබේ. කෙසේ බුදුවරුන්ගේ බුද්ධශ්‍රාවකයන්ගේ වචන යහපත් මාර්ග දේශනාව අනුශාසනය නොඅදහද්ද නොඅසද්ද කණ නොනමද්ද, ඒ පිළිබඳ සිත නොයොදද්ද වැරදි හැඟීමෙන් මුහුණ අන්මගක යොදවද්ද මෙසේ බුදුවරුන්ගේ බුද්ධශ්‍රාවකයන්ගේ යහපත් මාර්ගය දෙශනය අනුශාසනය නොගනිත් නුයි අවදානිය නම්වේ.

§ 4 “විෂමාචාරයේ පිවිසි ඔවුහු” යන මෙහි විෂම යනු විෂමවූ කාය කර්මයෙහි ඇළුණු විෂමවූ වචී කර්මයෙහි ඇළුණු විෂමවූ මනඃකර්මයෙහි ඇළුණු විෂමවූ ප්‍රාණඝාතයෙහි විෂමවූ අදත්තාදානයෙහි විෂමවූ කාමමිත්ථ්‍යාචාරයෙහි විෂමවූ මුසාවාදයෙහි විෂමවූ පිසුණාවාචයෙහි ඇළුනු විෂමවූ ඵරුෂ වචනයෙහි විෂමවූ සම්ඵප්‍රලාපයෙහි ඇළුනු විෂමවූ අභිධ්‍යාවෙහි ඇළුනු විෂමවූ ව්‍යාපාදයෙහි විෂමවූ මිථ්‍යාදෘෂ්ටියෙහි විෂමවූ සංස්කාරයන්හි විෂමවූ පංචකාම ගුණයන්හි විෂමවූ පංච නීවරණයන්හි ඇළුනු බැඳුනු පිහිටි එල්බගත් පැමිණි බැසගත්තේනුයි විෂම දෙයෙහි ඇළුනානම් වේ.

§ 5 “දුකට පත්වූවාහු වැලපෙත්” යන්නෙහි “දුකට පත් වූවාහු” යනු දුකට පැමිණි දුකට සම්ප්‍රාප්තවූ මාර වසඟයට පැමිණි, මරණප්‍රාප්ත, මරණයට උපගතවූ (සත්වයෝ) යනුයි” “ පරිදෙවයන්ති” යනු හඬ දෙත්. එක්ව හඬ දෙත්. ශොක වෙත් ක්ලාන්ත වෙත්. වැළපෙත්. පපුවට අත ගසා හඬත් මුලා බවට පැමිණෙත්. “මින් මළාහු කුමක් වන්නමෝද” යනු මෙයින් චුතව කවරකු වන්නෙමුද, නිරිසත්තු වන්නෙමුද, තිරිසන්නු වන්නෙමුද, ප්‍රෙතයෝ වන්නෙමුද මනුෂ්‍යයෝ වන්නෙමුද දෙවියෝ වන්නමුද රූපී (බ්‍රහ්මයෝ) වන්නෙමුද අරූපී (බ්‍රහ්මයෝ) වන්නෙමුද සඤ්ඤී (අරූපීහු) වන්නෙමුද අසඤ්ඤිහු (සිත නැති) වන්නෙමුද නෙවසඤ්ඤි නාසඤ්ඤි වන්නෙමුද, අපි අනාගත කාලයෙහි වන්නෙමුද අනාගත කාලයෙහි කවරකු හෝ වන්නෙමුද, අනාගත කාලයෙහි කෙසේ හෝ වන්නෙමුද අපි අනාගත කාලයෙහි කවරෙකුවී කෙසේ වන්නෙමුද සැකයට පැමිණියාහු විමතියට පැමිණියාහු විනිශ්චයට නොබැස කථා කරත්. සාකච්ඡා කරත්. ශොක කරත්. ක්ලාන්ත වෙත්. වැළපෙත් පපුවට දෙඅත් ගසා හඬත්. මුලා බවට පැමිණෙත්.

1 (i) “එහෙයින් සත්වතෙම මෙහිම හික්මෙන්නේ” යන්නෙහි “එහෙයින්” යනු එහෙයින් ඒ කාරණයෙන් ඒ හේතුවෙන් ඒ ප්‍රත්‍යයෙන් එය නිදාන කොට කාමයන්හි මේ ආදීනව දකිනු ලබන්නේ එහෙයින් හික්මෙව් යනුහි හික්මීම් තුනකි. අධිශීල ශික්ෂා අධිචිත්ත ශික්ෂා අධිපඤ්ඤා ශික්ෂා යනුයි. (ii) අධිශීල ශික්ෂාව කවරීද? මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව සිල් ඇත්තේ වේද ප්‍රාතිමොක්ෂ සංවරයෙන් සංවෘතවූයේ වෙසේද ආචාරයෙන් හා ගොචරයෙන් යුක්තවූයේ ස්වල්ප වරදෙහි භය දක්නා සුළුව ශික්ෂාපදයන් සමාදන්ව හික්මේද, කුඩා ශීලස්කන්ධය මහත්වූ ශීලස්කන්ධය ශීල ප්‍රතිෂ්ඨාව ප්‍රථම හික්මීම සංයමය, සංවරය, කුශල ධර්මයන්ගේ පැමිණීමෙන් මිදීම යනුයි. මේ අධිශීල ශික්ෂාවයි. අධිචිත්තශික්ෂාව කවරීද, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම (iii) කාමයන්ගෙන් වෙන්ව අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක සහිතවූ විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීති සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. (iv) විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් අධ්‍යාත්මයෙහි පැහැදීම ඇති චිත්තයාගේ එකඟත්වයෙන් හටගත් විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීති සැපය ඇති ද්විතීයධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. (v) ප්‍රීතියගේ වෙන්වීමෙන් උපෙක්ෂාවෙන් යුක්තව වාසය කරයි. සිහි ඇත්තේ මනා දැනීම් ඇත්තේ සැපයද කයින් විඳියි. ආර්‍ය්‍යයෝ යම් ඒ ධ්‍යානයකට උපෙක්ෂා ඇත්තේ සිහි ඇත්තේ සැප විහරණයෙන් යුක්තවූයේ යයි කියද්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. (vi) සුඛයාගේ ප්‍රහානයෙන්ද දුක්ඛයාගේ ප්‍රහාණයෙන්ද සොම්නස් දොම්නස් නැති කිරීමට පෙර දුක නොවූ සැප නොවූ, මැදහත්කම හා සිහියේ පිරිසිදුකමින් යුත් චතුර්ථධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. මේ අධි චිත්ත ශික්ෂා නමි.

2 අධිප්‍රඥා ශික්ෂාව කවරීද? මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම උදයත්ථ ගාමීනී (ඇතිව නැතිවීම තේරුම් ගන්නා) ප්‍රඥාවෙන් යුක්තවූයේ දුක් කෙළවර කරන්නාවූ ආර්‍ය්‍යවූ ප්‍රඥාවෙන් යුක්තවූයේ ප්‍රඥාවත් වේද හෙතෙම මේ දුකයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනියි. මේ දුකට හේතුව යයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනියි. මේ දුක්ඛ නිරෝධයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනියි. මේ දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිනී ප්‍රතිපදාව යයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනියි. මේ අධිපඤ්ඤා ශික්ෂාවයි, මේ තුන් ශික්ෂාවන් ආවර්ජනා කරන්නේ හික්මෙන්නේය. දැනගන්නේ හික්මෙන්නේය. දකින්නේ හික්මෙන්නේය. සිහි කරන්නේ හික්මෙන්නේය. සිත පිහිටු වන්නේ හික්මෙන්නේය. ශ්‍රද්ධාවෙන් ස්ථිර ලෙස ඇලෙන්නේ හික්මෙන්නේය. වීර්‍ය්‍යය දැඩිව ගන්නේ හික්මෙන්නේය. සිහිය පිහිටුවන්නේ හික්මෙන්නේය. සිත තැන්පත් කරන්නේ හික්මෙන්නේය. ප්‍රඥාවෙන් දැනගන්නේ හික්මෙන්නේය. විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැනගතයුත්ත දැනගන්නේ හික්මෙන්නේය. සම්පූර්ණයෙන් දැනගතයුත්ත දැනගන්නේ හික්මෙන්නේය දුරුකට යුත්ත දුරු කරන්නේ හික්මෙන්නේය. වැඩිය යුත්ත වඩන්නේ හික්මෙන්නේය. ප්‍රත්‍යක්ෂ කළයුත්ත ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන්නේ හික්මෙන්නේය. හැසිරෙන්නේය. මනාකොට හැසිරෙන්නේය. සමාදන්ව වසන්නේය. “මෙහි” යනු මේ දෘෂ්ටියෙන් මේ ක්ෂාන්තියෙන් මේ රුචියෙන් මේ ග්‍රහණයෙන් මේ ධර්මයෙහි මේ විනයෙහි මේ ධර්ම විනයෙහි මේ උතුම් වචනයෙහි මේ බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවෙහි මේ ශාස්තෘ ශාසනයෙහි මේ ආත්ම භාවයෙහි මේ මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි එහෙයින් මෙහි යයි කියයි. ජන්තු යනු සත්වයා මනුෂ්‍යයා (මෙහි (1) 7 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) එහෙයින් සත්වතෙමේ මෙහිම හික්මෙන්නේය.

3 “ලොව යම්කිසිවක් විෂමය කියා දන්නේ” යන්නෙහි සියල්ලෙන් සියල්ල සර්වප්‍රකාරයෙන් සියල්ල ශෙෂ නොකොට අවශෙෂ නොකොට වටකොට ගත් යන මේ වචනයයි.

4 “විෂමය කියා දන්නේ” යන්නෙහි, විෂමවූ කාය කර්මය විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ වචී කර්මය විෂමයයි දන්නේය වෂමවූ මනඃ කර්මය විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ ප්‍රාණඝාතය විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ අදින්නාදානය විෂම යයි දන්නේය විෂමවූ කාම මිථ්‍යාචාරය විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ මුසාවාදය විෂමයයි දන්නේය විෂමවූ කේලම විෂම යයි දන්නේය. විෂමවූ ඵරුෂ වචනය විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ හිස් වචන කීම විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ අභිධ්‍යාව විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ ව්‍යාපාදය විෂමයයි දන්නේය. විෂමවූ මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය විෂමයයි දන්නේය විෂමවූ සංස්කාරය විෂමයයි දන්නේය විෂමවූ පංච කාම ගුණයෝ විෂමයයි දන්නේය. විශේෂයෙන් දන්නේය. උසස් ලෙස දන්නේය. අවබෝධ කරන්නේය. ‘ලොවේ’ යනු අපාය ලෝකයෙහි මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි, දිව්‍ය ලෝකයෙහි, ස්කන්ධ ලෝකයෙහි, ධාතු ලෝකයෙහි ආයතන ලෝකයෙහි යනුයි ලොව යම් කිසිවක් විෂමය කියා දන්නේ” යන්නට විස්තරය නිමියේය.

5 “එහි හේතුවෙන් විෂමව නොහැසිරෙන්නේය.” යනු විෂමවූ කාය කර්ම හේතුවෙන් විෂමව නොහැසිරෙන්නේය. විෂමවූ වචී කර්ම හේතුවෙන් විෂමව නොහැසිරෙන්නේය. විෂමවූ චෙතනා හේතුවෙන් විෂමව නොහැසිරෙන්නේය. විෂමවූ ප්‍රාර්ථනා හේතුවෙන් විෂමව නොහැසිරෙන්නේය. සමාදන්ව නොසිටින්නේය “නුවණැත්තෝ වනාහි ජීවිතය අල්පයයි කීහු” යන්නෙහි ජීවිතය යනු ආයු පැවැත්මයි යැපීම, පැවතීම, ජීවිතය ජිවිතින්ද්‍රිය පාලනයයි, නැවතද කරුණු දෙකකින් ජීවිතය අල්පය ස්වල්ප කාලයක් පවත්නා බැවින් ජීවිතය ස්වල්පයි ස්වභාවයෙන් ටික කලක් පවත්නා බැවින් ජීවිතය ස්වල්පයි. ස්වල්ප කලක් පවත්නා බැවින් ජීවිතය ස්වල්පවූයේ කෙසේද, අතීත චිත්ත ක්ෂණයෙහි ජීවත්විය. ජීවත් නොවෙයි ජීවත් නොවන්නේය. අනාගත චිත්තක්ෂණයෙහි ජීවත් වන්නේය. ජීවත් නොවෙයි ජීවත් නොවූයේය පවත්නා කල චිත්තක්ෂණයෙහි ජීවත් වෙයි ජීවත් නොවූයේය ජීවත් නොවන්නේය.

6 “ජීවිතයද ආත්මභාවයද හුදෙක් සැප දුක්ද එක චිත්තක්ෂණයකින් පමණක් යුක්තය කෙටි වශයෙන් කාලය පවත්නේය.”

7 “යම් දෙවි කෙනෙක් සුළු කල්ප අසූදහසක් සිටිත්. ඔවුහුද චිත්තක්ෂණ දෙකකින් යුතුව ජීවත් නොවෙත්.”

“මේ ලෝකයෙහි මරණයට පත්වන්නහුගේ යම් නිරුද්ධවූ පංචස්කන්ධයක් ඇද්ද, සිටින්නහුගේ හෝ පංචස්කන්ධයක් ඇද්ද, නූපන්නහුගේ ස්කන්ධයක් ඇද්ද, සියල්ලම සමාන බවට පැමිණියේය.”

8 “නූපන්නහු විසින් නූපදිනා ලද්දේවේ. පවත්නා කාලයෙහි ජීවත් නොවේ. ලෝකයෙහි චිත්තභංගයෙන් මැරුණේවේ. පරමාර්ථ වශයෙන් මේ පැනවීමයි.

“යම්සේ ආශාවෙන් නැමුනාහු භවයට බරවූවෝ වෙති. සළායතන ප්‍රත්‍යයෙන් නොසිදුණ චිත්ත ධාරාවෝ පවතිත්. භවයෙහි සිත තැත්පන් නොකළෝ චිත්තභංගත්වය ඇත්තෝ වෙති. (ඔවුන්ට ශරීර පුඤ්ජයක් (ගොඩක්) අනාගතයෙහි නැත. ඉදිකටු අග අබ ඇටය මෙන් උපන්නෝම සිටිත්.

“හේතු ප්‍රත්‍ය ධර්මයන්ගෙන් උපනුන්ගේද භංගත්වය ඔවුන්ගේ ඉදිරියෙහිමවේ. අතීතය හා මිශ්‍ර නොවූ විනාශවන සුළු ධර්මයෝ පවතිත්.

9 (“ඒ චිත්ත පරම්පරාව) නොපෙණී මෙන්ම එත් භංගවූවෝ නොපෙණීමට යෙති. අහසෙහි විදුලියමෙන් උපදිත් විනාශවෙත්.”

මෙසේ ස්වල්ප කාලයක් පවත්නා බැවින් ජීවිතය අල්පය, කෙසේ ස්වභාවයෙන් අල්ප බැවින් ජීවිතය ස්වල්පද ජීවිතය ආශ්වාසය හා සම්බන්ධයෙන් යුක්තවූයේය. ප්‍රශ්වාසය හා සම්බන්ධයෙන් යුක්තවූයේය. ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස දෙක හා සම්බන්ධයෙන් යුක්තවූයේය. මහාභූතයන් හා සම්බන්ධයෙන් යුක්තවූයේය. කැබලිකොට කඩා කන ආහාරය හා සම්බන්ධයෙන් යුක්තවූයේය. උෂ්ණය හා සම්බන්ධයෙන් යුක්තවූයේය. විඤ්ඤානය හා සම්බන්ධයෙන් යුක්තවූයේය. මොවුන්ගේ මුලද දුර්වලය මොවුන්ගේ පූර්ව හේතුවද දුර්වලය. මොවුනට ඇතිවන භූමියද දුර්වලය. මොවුන්ගේ සම්ප්‍රයෝගයෝද දුර්වලය. මොවුන් හා එකට උපන්නෝද දුර්වලයෝය. යම් යොදවන්නියක් වේද එයද දුර්වලය. මොවුහු නිත්‍යයෙන් ඔවුනොවුන් දුර්වලය මොවුහු ඔවුනොවුන් අස්ථිරත්වයෙන් යුක්තවූවෝය. මොවුහු ඔවුනොවුන් හෙලත්, ඔවුනොවුන්ගේ වනාහි ආරක්ෂාවක් නැත. මොවුහු ඔවුනොවුන් නොතබත්. යමෙක් උපදවන්නේද හෙතෙම විද්‍යාමාන නොවේ.

10 “කවරකු විසින් හෝ කිසිවෙක් හෝ නොපිරිහෙයි. මේ සියල්ලෝම අන්තැනක උපදින්නේය. යම් කෙනෙක් මුලින් උපන්නෝද ඔවුහු උත්පත්තිය පිහිටකොට ඇත්තාහු මුලින්ම මළෝය පෙරවූවෝද පසුවූවෝද කිසිකලකත් ඔවුනොවුන් නොමැඩූහ.”

මෙසේ ස්වභාවයෙන් ස්වල්ප බැවින් ජීවිතය ස්වල්පය නැවතද චාතුර්මහාරාජික දෙවියන්ගේ ජීවිතය සමාන කළ කල්හි මිනිසුන්ගේ ජීවිතය අල්පය, කුඩාය ටිකය, ස්වල්පය මදය කලක් නොපවත්නේය, චිරස්ථායී නොවේ. තවුතිසා දෙවියන්ගේ යාම දෙවියන්ගේ තුසිත දෙවියන්ගේ නිර්මාණ රතී දෙවියන්ගේ පරනිර්මිත වසවර්තී දෙවියන්ගේ බ්‍රහ්ම කායික දෙවියන්ගේ ජීවිතය සමාන කළ කල්හි මිනිසුන්ගේ ජීවිතය අල්පය, කුඩාය, ටිකය, ස්වල්පය, මදය, කලක් නොපවත්නේය. චිරස්ථායී නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින්ද දේශනා කරණ ලදදේය.

11 “මහණෙනි, මිනිසුන්ගේ මේ ජීවිතය ස්වල්පය. පරලොවට යන සුලුය මෙය දැන අවබෝධ කට යුතුය. කුසල් කටයුතුය බඹසරහැසිරිය යුතුය. උපන්නහුට නො මැරීමක් නැත. මහණෙනි, යමෙක් බොහෝකල් ජීවත් වේද, අවුරුදු සියයකට අඩුය, ස්වල්පයක් වැඩිය හෝ වෙයි.”

“මිනිසුන්ගේ ආයුෂ ස්වල්පය. යහපත් පුරුෂතෙම එය පිළිකුල් කරන්නේය. හිස ගිනිගත්තහු මෙන් හැසිරෙන්නේය. මරුවාගේ (මරණයේ) නොඊමක් නැත.

“රෑ දාවල් ඉක්මෙත්, ජීවිතය විනාශ කරණු ලැබේ. ගංගාවන්ගේ ජලය යටි ගඟට යන්නාක්මෙන් මිනිසුන්ගේ ආයුෂය ගෙවේ”

12 “නුවණැත්තේ මේ ජීවිතය අල්පයයි” කීහු යන්නෙහි ධෛර්‍ය්‍ය ඇත්තේනුයි ධීර නමි. උත්සාහ ඇත්තේනුයි ධීර නම් ප්‍රඥා ඇත්තේහුයි ධීර නමි. ප්‍රඥාවට ධීර යයි කියනු ලැබේ. යම් ප්‍රඥාවක් දැනීම පරීක්ෂණය (ii) විශේෂ දැනීම ධර්මය පරීක්ෂාවෙන් දැනීම සලකා බැලීම වෙනස දැනීම වැටහීමෙන් දැනීම පාණ්ඩිත්‍යය දක්ෂකම නිපුණත්වය විභවත්වය චින්තාව මන්තාව සොයාබැලීම ප්‍රඥාව ඥානය මගපෙන්වීම විදර්ශනාව මනා දැනීම සිහි කරවීමේ ප්‍රඥාව ප්‍රඥෙන්ද්‍රිය ප්‍රඥාබලය ප්‍රඥා ආයුධය ප්‍රඥා ප්‍රාසාදය ප්‍රඥා ආලෝකය ප්‍රඥා අවභාසය ප්‍රඥා පහන ප්‍රඥා රතනය (iii) නුමුළාව ධම්ම වීචය නම් සම්‍යග්දෘෂ්ටිය යන ඒ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත බැවින් ධිර යයි කියයි. නැවතද ස්කන්ධයෙහි නුවණැති, ධාතූන්හි නුවණැති, ආයතනයන්හි නුවණැති, ප්‍රතීත්‍ය සමුත්පාදයෙහි නුවණැති, සති පට්ඨානයෙහි නුවණැති, සම්‍යක් ප්‍රධානයෙහි නුවණැති, ඍද්ධි පාදයෙහි නුවණැති ඉන්ද්‍රියයන්හි නුවණැති, බොධ්‍යංගයන්හි නුවණැති, මාර්ගයන්හි නුවණැති, ඵලයන්හි නුවණැති, නිර්වාණයෙහි නුවණැති ඒ නුවණැත්තෝ මෙසේ කීහ. මිනිසුන්ගේ ජීවිතය ස්වල්පය. ජීවිතය මදය. ටිකය. ටික කාලයෙකි. ඈත නොයන සුළුය. ජීවිතය චිරස්ථායි නොවේ. මෙසේ කීහ. මෙසේ කියත්. මෙසේ කථා කරත්. මෙසේ ප්‍රකාශ කරත් මෙසේ ව්‍යවහාර කරත්.

“ලෝකයෙහි සැලෙනවුන් දකින්නෙමි.” යන්නෙහි “දකින්නෙමි.” යනු මසැසින්ද බලන්නෙමි දිවැසින්ද බලන්නෙමි. පැණැසින්ද බලන්නෙමි. බුදු ඇසින්ද බලන්නෙමි. සියල්ල දක්නා ඇසින්ද බලන්නෙමි. දකිමි බලමි මනාකොට පරීක්ෂා කරමි. ‘ලොවේ’ යනු අපාය ලෝකයෙහි මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි දිව්‍ය ලෝකයෙහි ස්කන්ධ ලෝකයෙහි ධාතුලෝකයෙහි ආයතනලෝකයෙහි යනුයි ‘සැලෙන’ යනු තෘෂ්ණා කම්පනයෙන් කම්පනය වන්නාවූ දෘෂ්ටි කම්පනයෙන් ක්ලෙශ කම්පනයෙන් ප්‍රයොග කම්පනයෙන් විපාක කම්පනයෙන් දුශ්චරිත කම්පනයෙන් රත්වූ රාගයෙන් දූෂ්‍යවූ ද්වේෂයෙන් එකට බැඳුනාවූ මානයෙන් දෘෂ්ටි පරාමර්ශයෙන් උද්ධච්චයෙන් වික්ෂොපගතව කම්පනය වන්නාවූ ක්ලෙශයන්ගෙන් උත්සාහවත්ව කම්පනය වන්නාවූ විචිකිච්ඡාවෙන් අවිනිශ්චිතව කම්පනය වන්නාවූ අනුසයන්ගෙන් උත්සාහවත්ව කම්පනය වන්නාවූ ලාභයෙන් කම්පනය වන්නාවූ අලාභයෙන් කීර්තියෙන් අපකීර්තියෙන් ප්‍රශංසාවෙන් කම්පනය වන්නාවූ නින්දාවෙන් සැපතින් ඉපදීමෙන් ජරාවෙන් ව්‍යාධියෙන් මරණයෙන් ශොක පරිදෙව දුක්ඛ දොමනස්ස උපායාසයන්ගෙන් නිරය දුකින් කම්පනය වන්නාවූ තිරිසන් යොනික දුකින් ප්‍රෙත විෂයික දුකින් මානුෂික දුකින් ගර්භයට ඇතුළුවීමේ දුකින් ගර්භයෙහි සිටීමේ දුකින් ගර්භයෙන් නැගිටීමේ දුකින් උපන්නහුට බැඳීම් ආදියෙන් ඇතිවන උපන්නහුට අනුන් ගෙන් සිදුවන දුකින් ආත්මොපක්‍රම දුක්ඛයෙන් පරොපක්‍රම දුක්ඛයෙන් දුක්ඛ දුක්ඛයෙන් සංස්කාර දුකින් විපරිණාම දුකින් ඇස්රොගයෙන් මෙහි (4) 4 (iii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) මවුගේ මරණයෙන් ඇතිවන දුකින් පියාගේ මරණයෙන් සහෝදරයාගේ මරණයෙන් සහෝදරියගේ මරණයෙන් පුත්‍රයාගේ මරණයෙන් දුවගේ මරණයෙන් ඥාති ව්‍යසන දුකින් භොගව්‍යසන දුකින් රොග ව්‍යසන දුකින් ශීල ව්‍යසන දුකින් දෘෂ්ටි ව්‍යසන දුකින් කම්පනය වන්නාවූ චලනය වන්නාවූ විශේෂයෙන් කම්පනය වන්නාවූ වෙවුලන්නාවූ (සත්වයන්) දකිමි. බලමි පරීක්ෂාකොට නිරීක්ෂණය කරමි යනුයි. භවයන්හි තෘෂ්ණාවෙන් මැඩෙන මේ ප්‍රජාව යන්නෙහි පජායනු සත්වයන්ට නමෙකි. තෘෂ්ණා යනු රූප තෘෂ්ණා ශබ්ද තෘෂ්ණා ගන්ධ තෘෂ්ණා රස තෘෂ්ණා ස්පර්ශ තෘෂ්ණා ධර්ම තෘෂ්ණා භව තෘෂ්ණා විභව තෘෂ්ණා තෘෂ්ණාව අනුව ගියාවූ තාෂ්ණාවට බැසගත්තාවූ තෘෂ්ණාවට පැමිණියාවූ තෘෂ්ණාව මතුවෙහි වැටුනාවූ මැඩුනාවූ වටකොට ගත්තාවූ අල්පවූ ස්වල්පවූ (මනුෂ්‍යයෝ) යනුයි.

13 “මරුගේ කටෙහි හඬත්” යනු මාර මුඛයෙහි මරණ මුඛයෙහි මරණය පැමිණියේ මාරයා පැමිණියේ මරණ ප්‍රාපතවූයේ මරණය පැමිණියේ, කථාකරත්, එකතුව දොඩත්, ක්ලාන්තවෙත්, හඬා වැළපෙත්, පපුව මත අත තබා හඬත්, සිහිමුළා බවට පැමිණෙත්, (යනුයි)

14 “භවාභවයන්හි පහ නොකළ තෘෂ්ණා “ඇත්තෝ” යන්නෙහි “තෘෂ්ණා” යනු රූප තෘෂ්ණා ශබ්ද තෘෂ්ණා ගන්ධ තෘෂ්ණා රස තෘෂ්ණා ස්පර්ශ තෘෂ්ණා ධර්ම තෘෂ්ණා (යනුයි.) භවාභවයන්හි යනු කර්මභවයෙහි පුනර්භවයෙහි රූප භවයෙහි, කර්ම භවයෙහි රූපභවයෙහි පුනර්භවයෙහි අරූප භවයෙහි, කර්ම භවයෙහි අරූප භවයෙහි පුනර්භවයෙහි නැවත නැවත භවයෙහි නැවත, ගති නැවත නැවත උත්පත්තියෙහි නැවත නැවත ප්‍රතිසන්ධියෙහි නැවත නැවත ආත්මභවයෙහි යනුයි.

15 “භවා භවයන්හි” යනු කාමභවයෙහි රූපභවයෙහි අරූපභවයෙහි යනුයි. පහත් මනුෂ්‍යයෝ මරුගේ කටෙහි හඬත්” යනුවෙන්, හීනවූ මනුෂ්‍යයෝ නම් ලාමකවූ කාය කර්මයෙන් යුක්තවූ ලාමකවූ වාග් කර්මයෙන් ලාමකවූ මනො කර්මයෙන් ලාමකවූ ප්‍රාණඝාතයෙන් අදත්තා දානයෙන් කාමමිථ්‍යාචාරයෙන් මුසාවාදයෙන් කේලාම් බසින් ඵරුෂ බසින් සම්ඵප්‍රලාපයෙන් හීනවූ අභිධ්‍යාවෙන් ව්‍යාපාදයෙන් මිථ්‍යාදෘෂ්ටියෙන් සංස්කාරයන්ගෙන් හීනවූ පංචකාම ගුණයන්ගෙන් හීනවූ පංචනීවරණයන්ගෙන් හීනවූ චෙතනාවෙන් හීනවූ ප්‍රාර්ථනාවෙන් හීනවූ සිත පිහිටුවා ගැන්මෙන් යුක්තවූයේනුයි හීනවූ නිහීනවූ ලාමකවූ ඇති වීමෙහි නොහළ තෘෂ්ණාව ඇති පහව නොගිය තෘෂ්ණා ඇති වමාරා නොදැමූ තෘෂ්ණාව ඇති නොමිදුන තෘෂ්ණාව ඇති ප්‍රහීන නොවූ තෘෂ්ණාව ඇති නොසන් සිඳුනාවූ තෘෂ්ණාව ඇති (යනුයි).

1 “බලව්, මමත්වය ඇති දෙයෙහි සැලෙනවුන්” යන්නෙහි මමත්ව දෙකකි. තෘෂ්ණා මමත්වයද, දෘෂ්ටි මමත්වයද යනුයි

(ii) තෘෂ්ණා මමත්වය කවරේද? යම්තාක් තෘෂ්ණාවෙන් සීමාකරණලද ඉලක්ක කරණලද වටකරණ ලද හාත්පසින් සීමාකරණලද මෙය මාගේය. මෙපමණ මාගේය. මෙපමණකින් මාගේය රූපයෝ, ශබ්දයෝ, ගන්ධයෝ, රසයෝ ස්පර්ශයෝ ඇතිරිලි පොරෝනය, දාසි දාසයෝ, එළු, බැටළුවෝ ඌරු කුකුල්ලු, ඇත්, ගව, අශ්ව, වෙළඹහු කෙත්වත් හිරණ්‍ය ස්වර්ණ ගම් නියම්ගම් රාජධානි රටවල් ජනපද කොටුගුල් ගබඩා මාගේය. හුදෙක් මහා පෘථිවියද, තෘෂ්ණා වශයෙන් මමායනය කරයි. යම්තාක් එක්සිය අටක් තෘෂ්ණාවට අයත්ද (ඒ සියල්ල) මේ තෘෂ්ණා මමත්වයයි (iii) දෘෂ්ටි මමත්වය කෙසේද? විංශති වස්තුකවූ සත්කාය දෘෂ්ටිය දශවස්තුක මිථ්‍යාදෘෂ්ටිය, දශ වස්තුක අන්තග්‍රාහික දෘෂ්ටිය යම් එබඳු දෘෂ්ටි ඇද්ද, දෘෂ්ටි වශයෙන් ගත් දෘෂ්ටි කාන්තාරය, දෘෂ්ටිකණ්ඨකය, දෘෂ්ටිකම්පනය දෘෂ්ටි සංයොජනය, ග්‍රහණය, ප්‍රතිග්‍රහණය, ඇතුළුවීම පරාමර්ශය, වැරදි මාර්ගය, මිථ්‍යා මාර්ගය, බොරුබව නිර්වායතනය, වැරදිගැන්ම, විපර්‍ය්‍යාස ග්‍රහනය, මිථ්‍යා ග්‍රහනය, වැරදි දේ නිවැරදියයි ගැන්ම යම් පමණ දෙසැට දෘෂ්ටි ගත්තෝ වෙත්ද මේ දෘෂ්ටි මමත්වයයි.

2 “මගේයයි ගත්, කම්පාවන්නවුන් බලවු” යන්නෙහි මමය මාගේයයි ගන්නා ලද වස්තුවෙහි නොබිඳේය යන හැඟීමෙන් කම්පාවෙත් බිඳෙද්දීද කම්පා වෙත්. බිඳුනකල්හිද මමය මාගේ යයි ගන්නාලද වස්තුව වෙනස්වූ කල්හිද කම්පා වෙත්. විශේෂයෙන් කම්පාවෙත්. සැලෙත් වෙවුලත් මනා කොට වෙවුලත් මෙසේ කම්පාවන්නවුන් විශේෂයෙන් කම්පාවන්නවුන් සැලෙනවුන් වෙවුලන්නවුන් බලව් දකිව්. සිතව් පරීක්ෂාකරව්.

3 “දිය නැති ගලායාම් නැති තැන මසකු මෙන්” යනු අල්පවූ දිය ඇති මඳක් දිය ඇති දියකෙළවර සිටින මත්ස්‍යයා කවුඩන් විසින් හෝ ගිජුලිහිනියන් විසින් හෝ කොකුන් විසින් හෝ අන් කිසි සතුන් විසින් හෝ කනු ලබන්නාහු පෙරලනු ලබන්නාහු ඩැහැගනු ලබන්නාහු කම්පා වෙත්. විශේෂයෙන් කම්පා වෙත්. වෙවුලත්. සැලෙත්. එපරිද්දෙන්ම සත්වයෝ මමය මාගේයයි ගන්නාලද වස්තුව සිඳීයන කල්හි (බිඳී යන) කම්පාවෙත්. සිඳුනකල්හිද වෙවුලත්. මමය මාගේ යයි ගන්නාලද වස්තුව වෙනස්වේ යයි සැකයෙන්ද වෙනස්වන කල්හිද, වෙනස්වූ කල්හිද කම්පා වෙත. වෙවුලත්.

4 “මෙසේද දැක මගේ යැයි නොගෙන හැසිරෙන්නේ” යනු මේ ආදීනව දැක සමසේ සිතා තීරණයකොට පැහැදිලි කොට විස්තරකොට මමත්වය ඇති වස්තූන්හි, “මගේ යැයි නොගෙන හැසිරෙන්නේ” යන්නෙහි මගේ යැයි ගැනීමේ මමත්ව දෙකකි. තෘෂ්ණා මමත්වයද දෘෂ්ටිමමත්වයද යන දෙකයි. (මෙහි 1 (ii) යෙදිය යුතුයි.) මේ දෘෂ්ටි මමත්වයයි තෘෂ්ණා මමත්වය හැර දෘෂ්ටි මමත්වය බහා තබා ඇස් මමය මාගේයයි නොගන්නේ කණ මමය මාගේ යයි නොගන්නේ නාසය මමය මාගේයයි නොගන්නේ දිව මමය මාගේයයි නොගන්නේ ශරීරය මමය මාගේයයි නොගන්නේ මනස මමය මාගේයයි නොගන්නේ රූපයන් ශබ්දයන්, ගන්ධයන්, රසයන් ස්පර්ශයන් ධර්මයන් කුලය, ගණය, ආවාසය, ලාභය, කීර්තිය, ප්‍රශංසාව, සිවුරු, පිණ්ඩාහාර, සෙනසුන්, ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර, කාම ධාතු, රූපධාතු අරූපධාතු, කාමභව, රූපභව, අරූපභව සංඥාභව, අසංඥාභව, නෙවසංඥානාසංඥාභව, එකවොකාරභව, චතුවොකාරභව පඤ්චවොකාරභව, අතීත අනාගත වර්තමානයන්හි ඇසූ දුටු (නාසය දිව සිරුර යන මෙකී දෙයින් දැනගත් දෙය) යන දතයුතු ධර්මයන්හි මමත්වය හරනේ නොගන්නේ පරාමර්ශය නොකරන්නේ සදොරින් ඇතුල් නොකරන්නේ හැසිරෙන්නේය. වසන්නේය. පවත්නේය. පාලනය කරන්නේය. යැපෙන්නේය.

5 “භවයන්හි ඇල්ම නොකරන්නේ” යන්නෙහි භවයන්හි යනු කාම භවයෙහි, රූපභවයෙහි, අරූප භවයෙහි “ඇල්ම” යනු තෘෂ්ණාවට කියනු ලැබේ. යම් රාගයක් ඇල්මක් බලවත් ඇල්ම දැඩි ලෝභය, ලෝභය අකුශල මූලය, භවයන්හි ඇල්ම නොකරන්නේ යනු ආශාව, ප්‍රේමය, රාගය, ඉවසීම, නොකරන්නේ නූපදවන්නේ යනුයි.

1 “දෙකොණෙහි ඇල්ම දුරලන්නේ” යන්නෙහි “කොණ” යනු කොන් දෙකකි ස්පර්ශය එක් කොනෙකි. ස්පර්ශය ඇතිවීමේ හේතුව දෙවෙනි කොනය (අන්තය) යි. අතීතය එක් අන්තයකි. අනාගතය දෙවන අන්තයයි. සුඛ වේදනාව එක් අන්තයකි. දුක්ඛ වේදනාව දෙවන අන්තයයි. නාමය එක් අන්තයකි රූපය දෙවන අන්තයයි. සවැදෑරුම් අධ්‍යාත්මික ආයතනයෝ එක් අන්තයකි. සවැදෑරුම් බාහිර ආයතනයෝ දෙවන අන්තයයි. ආත්මදෘෂ්ටිය එක් අන්තයකි ආත්මදෘෂ්ටිය ඇතිවීමේ හේතුව දෙවන අන්තයයි. “ඡන්දය” යනු යමෙක් කාමයන්හි කාමාශාව (මෙහි 1, 3 ඡේදයේ “කාම රාගය ඇත්තේද” යන තැන් සිට යොදාගත යුතුයි.)

“දෙකොණෙහි ඇල්ම දුරලන්නේ” යනු අන්ත දෙකෙහි ආශාව දුරුකරන්නේය. අත්හරින්නේය නූපදනා බවට පමුණුවන්නේය.

2 “ස්පර්ශය පිරිසිඳ දැන ගිජුනොවූයේ” යන්නෙහි ස්පර්ශය යනු (ii) චක්ෂු ස්පර්ශය, ශ්‍රොත ස්පර්ශය, ඝ්‍රාණස්පර්ශය ජිව්හා ස්පර්ශය, කාය ස්පර්ශය, මනස්පර්ශය, අධිවචන ස්පර්ශය, පටිඝස්පර්ශය, සුඛවෙදනීය ස්පර්ශය, දුක්ඛ වෙදනීය ස්පර්ශය අදුඃඛමසුඛ වෙදනීය ස්පර්ශය, කුශලස්පර්ශය, අකුශල ස්පර්ශය අව්‍යාකෘත ස්පර්ශය, කාමාවචර ස්පර්ශය, රූපාවචර ස්පර්ශය, අරූපාවචර ස්පර්ශය, සූන්‍යතා ස්පර්ශය, අනිමිත්ත ස්පර්ශය, අප්පණිහිතස්පර්ශය, ලෞකික ස්පර්ශය ලොකොත්තර ස්පර්ශය, අතීතස්පර්ශය, අනාගත ස්පර්ශය, පවත්නා කාලයෙහි ස්පර්ශය, මෙබඳුවූ ස්පර්ශය ස්පර්ශකරණලද බැවින් මෙය ස්පර්ශයයි කියනුලැබේ.

3 “ස්පර්ශය පිරිසිඳ දැන” යනු දැනීම් තුනින් මනාකොට දැන ඥාත නම් දැනීමෙන් තීරණ නම් දැනීමෙන් පහාන නම් දැනීමෙන් දැන යනුයි. (iii) ඥාත නම් දැනීම කවරේද? මේ චක්ෂු ස්පර්ශය (මෙහි 2 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි.) මේ දැන් පවත්නා කාලයයි ස්පර්ශය දනීද, මේ ඥාත නම් දැනීමයි.

4 තීරණ පරිඥාව (දැනීම) කවරීද? මෙසේ දැනීමකොට දැනීම තීරණය කරයි. (ii) අනිත්‍ය වශයෙන් දුක් වශයෙන් රොග වශයෙන් ගණ්ඩ වශයෙන් හුලක් වශයෙන් උවදුරු වශයෙන් උපද්‍රව වශයෙන් භය වශයෙන් හිරිහැර වශයෙන් කම්පනය වශයෙන් වහා නැසීම් වශයෙන්, අස්ථිර වශයෙන් ආරක්ෂා රහිත වශයෙන් හිස් වශයෙන් ශූන්‍යවශයෙන් අනාත්ම වශයෙන් ආදීනව වශයෙන් ආසාර වශයෙන් උවදුරුවලට මුල් වශයෙන් විභව වශයෙන් ආශ්‍රව වශයෙන් මාරාමිෂ (මරුට ගොදුරු) වශයෙන් ජාති ධර්ම වශයෙන් ජරා ධර්ම වශයෙන් ව්‍යාධි ධර්ම වශයෙන්, මරණ ධර්ම වශයෙන් සොක පරිදෙව දුක්ඛ දොමනස්ස උපායාශ වශයෙන් කිළුටු කරණ ධර්ම වශයෙන්, ආදීනව වශයෙන්, නිශ්ශරණ වශයෙන්, තීරණ කරයි. (ii) මේ තීරණය ප්‍රඥාවයි.

5 ප්‍රහාණ පරිඥාව කවරීද? මෙසේ තීරණයකොට ස්පර්ශයෙහි ඡන්දරාගය දුරු කරයි. සංසිඳවයි. නොපැමිණෙනබවට පමුණුවයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය වදාරණලදී. “මහණෙනි, ස්පර්ශයන්හි යම් ඡන්දරාගයක් ඇද්ද එය දුරු කරව්. මෙසේ ඒ ස්පර්ශය දුරුවූයේ වෙයි. මුල සිඳින ලද්දේ අග සිඳි තල්ගසක් මෙන් කරණලද්දේ නොඉපදීම බවට ගියේ නැවත නූපදින තත්වයට පමුණුවන ලද්දේ (යනුයි) මේ ප්‍රහාන පරිඥාවයි.

6 “ස්පර්ශය පිරිසිඳ දැන” යනු ස්පර්ශය මේ තුන් පරීඥාවෙන් දැනීමෙන් මනාකොට දැන “ගිජුකමක් නැත්තේ” යන්නෙහි ගිජු යයි තෘෂ්ණාවට කියනු ලැබේ යම් රාගයක් ඇද්ද, ඇලීමක් ඇද්ද, (මෙහි (1-3) 3 ඡේදයේ “යම් ලංවීමක් තැන් සිට ඡේදය අවසානය දක්වා යෙදිය යුතුයි.) තද ලෝභයක් ඇද්ද ලෝභයක්, අකුශල මූලයක් ඇද්ද යමෙකුට මේ ගිජුකම ප්‍රහීනවූයේ මුලිනුපුටාදැමූයේ සංසිඳුනේ ඉපදීමට සුදුසු නොවූයේ ඥාන ගින්නෙන් දැවූයේ හෙතෙම ගිජු නොවූයේයයි කියනු ලැබේ. (ii) හෙතෙම රූපයෙහි ගිජු නොවූයේ ශබ්දයෙහි ගිජු නොවූයේ ගන්ධයෙහි ගිජු නොවූයේ රසයෙහි ගිජුනොවූයේ ස්පර්ශයෙහි ගිජු නොවූයේ කුලයෙහි ගණයෙහි ආවාසයෙහි ලාභයෙහි කීර්තියෙහි ප්‍රශංසායෙහි සුඛයෙහි චීවරයෙහි පිණ්ඩපාතයෙහි සේනාසනයෙහි ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකරෙහි කාම ධාතුයෙහි රූප ධාතුයෙහි අරූප ධාතුයෙහි කාමභාවයෙහි, රූප භවයෙහි අරූප භවයෙහි සංඥා භවයෙහි අසංඥා භවයෙහි නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤා භවයෙහි එකවොකාර භවයෙහි චතුවොකාර භවයෙහි පංචවොකාර භවයෙහි, අතීතයෙහි, අනාගතයෙහි පවත්නා කාලයෙහි (ii) 2 ඇසූ දුටු දැනගත්, දැනගතයුතු ධර්මයන්හි ගිජු නොවූයේ නොගැටුනේ නොමුලාවූයේ නොබැස ගත්තේ හළ ගිජුකම ඇත්තේ පහව ගිය ගිජුකම ඇත්තේ වමාරා දැමූ ගිජුකම ඇත්තේ, මිදුන ගිජුකම ඇත්තේ පහව ගිය රාග ඇත්තේ අත්හළ රාග ඇත්තේ වමාළ රාග ඇත්තේ මිදුන රාග ඇත්තේ ප්‍රහීන රාග ඇත්තේ පහකළ රාග ඇත්තේ නිශ්චයට පැමිණියේ නිවුනේ සිහිල්වූයේ සැප විඳින්නේ බ්‍රහ්මවූ ආත්මභාවයෙන් වාසය කරයි.

7 “යමකින් තමා ගරහන්නේද, එය නොකරන්නේ” යන්නෙහි “යම්” යනු යම් යන අර්ථයයි. තමාට නින්දාකරන්නේ යනු කරුණු දෙකකින් තමාට නින්දාකරයි. කරණලද බැවින්ද නොකරණ ලද බැවින් ද යනුයි. කෙසේ කරණලද බැවින්ද නොකරණ ලද බැවින්ද තමාට නින්දා කෙරේද, මවිසින් කාය දුශ්චරිතය කරණලදී. මාවිසින් කාය සුචරිතය නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මාවිසින් වාග් දුශ්චරිතය කරණ ලදී. මවිසින් වාග් සුචරිතය නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් ප්‍රාණඝාතය කරණලදී. මවිසින් ප්‍රාණඝාතය අත් නොහරින ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් අදත්තාදානය කරණලදී මාවිසින් අදත්තාදානය අත් නොහරින ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් කාම මිථ්‍යාචාරය කරණලදී. මවිසින් කාම මිථ්‍යාචාරය අත් නොහරින ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි මවිසින් මුසාවාදය කරණලදී. මවිසින් මුසාවාදය නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් පිසුණු බස් කීම කරණලදී. මවිසින් පිසුණු බස් කීමෙන් වැලැක්ම නොකරණලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් නපුරු වචන කීම කරණලදී. මවිසින් නපුරු වචන කීමෙන් වැලැක්ම නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් හිස් වචන කීම කරණලදී. මවිසින් හිස් වචන කීමෙන් වැලැක්ම නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් දැඩි ලෝභය කරණලදී මවිසින් දැඩි ලෝභයෙන් වැලැක්ම නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි මවිසින් ව්‍යාපාදය කරණලදී. මවිසින් අව්‍යාපාදය නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් වැරදි ඇදහීම කරණලදී. මවිසින් නිවැරදි ඇදහීම නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මෙසේ කරණලද බැවින්ද නොකරණලද බැවින්ද තමාට නින්දා කරයි. යලිදු හෝ ශීලයන් සම්පූර්ණ නොකෙළෙමියි, ඉන්ද්‍රියයන්හි නොවසන ලද දොරවල් ඇත්තේවීමියි, භොජනයෙහි ප්‍රමාණය නොදත්තේවීමියි. නිදි වර්ජිත කිරීමෙහි නොයෙදුනෙමියි. සිහි නුවණින් යුක්ත නොවීමියි මවිසින් සතර සතිපට්ඨාන භාවිතා නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන භාවිතා නොකරණ ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් සතර ඍද්ධි පාදයෝ නොවඩන ලදහයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් පඤ්චෙන්ද්‍රියයෝ නොවඩනලදහයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් පංච බලයෝ නොවඩන ලදහයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් සප්තබොධ්‍යංගයෝ නොවඩන ලදහයි තමාට නින්දා කරයි. මවිසින් ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නොවඩන ලදහයි තමාට නින්දා කරයි. දුක මවිසින් නොදන්නා ලදැයි මාගේ දුක්ඛසමුදය ප්‍රහීන නොවූයේ යයි තමාට නින්දා කරයි. මාර්ගය මවිසින් නොවඩන ලදීයයි තමාට නින්දා කරයි. නිරෝධය මවිසින් ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරණ ලද්දේ යයි තමාට නින්දා කරයි. මෙසේ කරණ ලද බැවින්ද නොකරණ ලද බැවින්ද තමාට නින්දා කරයි. මෙසේ තමාට නින්දා කටයුතු වැඩ නොකරනු ලබන්නේ නූපදවනු ලබන්නේ යමක් තමාට නින්දා වේනම් එය නොකරණු ලබන්නේ (වෙසෙයි) නුවණැත්තේ ඇසූ දුටුවෙහි නොඇලේ යන්නෙහි ඇලීම යනු ඇලිම් දෙකකි. තෘෂ්ණාවෙහි ඇලීමද දෘෂ්ටියෙහි ඇලීමද යනුයි. (මෙහි (2-6) 1 (ii) (iii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි.) නුවණැත්තේ යනු නුවණ ඇත්තේ පණ්ඩිතවූයේ ප්‍රඥා ඇත්තේ ඥාන ඇත්තේ ප්‍රඥා ඇත්තේ බුද්ධි ඇත්තේ යනුයි. නුවණැත්තේ තෘෂ්ණාවෙහි ඇලීම දුරුකොට දෘෂ්ටියෙහි ඇලීම සංසිඳුවා දුටු දෙයෙහි නොඇලෙයි. ඇසූ දෙයෙහි නොඇලෙයි. මුතයෙහි නොඇලෙයි. දතයුතු දෙයෙහි නොඇලෙයි. නොඇළුනේ විශේෂයෙන් නොඇළුනේ නික්මුනේ මිදුනේ මුලා නොවූයේ සීමා නොකරණ ලද සිතින් වාසය කෙරෙයි යනුයි.

8 “හැඟීම පිරිසිඳ දැන වතුරු එතර කරන්නේ” යන්නෙහි “හැඟීම” නම් කාම සංඥා, ව්‍යාපාද සංඥා, විහිංසා සංඥා නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සංඥා අව්‍යාපාද සංඥා, අවිහිංසා සංඥා, රූප සංඥා, ශබ්ද සංඥා, ගන්ධ සංඥා, රස සංඥා, ස්පර්ශ සංඥා, ධර්ම සංඥා, යම්බඳුවූ එවැනි සංඥාවලින් හැඳිනීම හඳුනන ලදබව, මේ සංඥායයි කියනු ලැබේ.

9 “හැඟීම පිරිසිඳ දැන” යනු සංඥාව දැනීම තුනින් දැන ඤාත පරිඤ්ඤා, තීරණ පරිඤ්ඤා, පහාන පරිඤ්ඤා, යන තුනෙනි, ඤාත පරිඤ්ඤාව කවරේද, මේ කාම සංඥාවය මේ ව්‍යාපාද සංඥාවය, මේ විහිංසා සංඥාවය, මේ නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සංඥාවය, මේ අව්‍යාපාද සංඥාවය, මේ අවිහිංසා සංඥාවය. මේ රූප සංඥාවය, මේ ශබ්ද සංඥාවය, මේ ගන්ධ සංඥාවය, මේ රස සංඥාවය මේ ස්පර්ශ සංඥාවය මේ ධර්ම සංඥාවයයි. සංඥාව දනීද දකීද මේ ඤාත පරිඤ්ඤා නමි. තීරණ පරිඤ්ඤාව කවරීද, මෙසේ දැනීමකොට (මෙහි (2-7) 4 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි.) ඇතිවීම් වශයෙන් විනාශයට යාම් වශයෙන් ආශ්වාද වශයෙන් ආදීනව වශයෙන් නිශ්ශරණ වශයෙන් තීරණය කරයි. මේ තීරණ පරිඤ්ඤා නම්වේ. පහාන පරිඤ්ඤාව කවරීද, මෙසේ දැන මෙසේ තීරණයකොට දුරු කරයි. සංසිඳවයි. නූපදනා බවට පමුණුවයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය දේශනා කරණලදී. “මහණෙනි, සංඥාවෙහි යම් ඡන්ද රාගයක් ඇද්ද, එය දුරු කරව්. මෙසේ ඒ සංඥාව ප්‍රහීණවූයේ වන්නේය. සිඳින ලද මුල් ඇත්තේ මුලින් උපුටන ලද තල් ගසක් මෙන් වූවා, යලි ඇති නොවන බවට ගියා නැවත නූපදින බවට පැමිණියේය.” (යනුයි.) මේ ප්‍රහාණ පරිඤ්ඤාවයි. “සංඥාව පිරිසිඳ දැන මේ පරිඤ්ඤා තුනීන් මනාකොට දැන “වතුරු එතර කරන්නේ” යනු කාමොඝය, භවොඝය, දිට්ඨොඝය, අවිජ්ජොඝය, තරණය කරන්නේය, පිහිනන්නේය ඉක්මවන්නේය. ඈත් කරන්නේය (යනුයි.)

10 “මුනි තෙමේ අයිතිකම්වලින් ඇලී ගියේ නොවේ.” යන්නෙහි පරිග්‍රහයෝ (අල්ලා ගන්නෝ) තෘෂ්ණා පරිග්‍රහයද දෘෂ්ටි පරිග්‍රහයද යන දෙකයි (2-6 1 (ii) (iii) ඡේද යෙදිය යුතුයි) “මුනි” යනු “මොන” යයි ඥානයට කියනු ලැබේ. යම් ප්‍රඥාවක් දැනීම පරීක්ෂණ (මෙහි (2-4) 12 (ii) ඡේද යෙදිය යුතුයි) නුමුලාවූයේ ධර්මය දැනීම් ඇත්තේ සම්‍යක්දෘෂ්ටි ඇත්තේද ඒ ඥානයෙන් යුක්තවූ “මුනි” හෙවත් ඥානයෙන් යුක්තයයි කියනු ලැබේ. මොනෙය්‍ය තුනකි. කාය මොනෙය්‍යය, වචී මොනෙය්‍යය මනො මොනෙය්‍යය යන තුනයි.

11 කාය මොනෙය්‍යය කවරේද? ත්‍රි විධවූ කාය දුශ්චරිතයන්ගේ ප්‍රහාණය කාය මොනෙය්‍ය නමි. ත්‍රිවිධවූ කාය සුචරිතය කාය මොනෙය්‍ය නමි. කායා රම්මණයෙහි ඥානය කාය මොනෙය්‍ය නමි. කය පිරිසිඳ දැනුම කාය මොනෙය්‍ය නමි. පරිඤ්ඤා සහගතවූ මාර්ගය කාය මොනෙය්‍ය නමි. කායයෙහි ඡන්දරාගයාගේ ප්‍රහානය කාය මොනෙය්‍ය නමි. මේ කාය මොනෙය්‍යයයි.

12 වචී මොනෙය්‍යය කවරේද? චතුර්විධවූ වාග් දුශ්චරිතයන්ගේ ප්‍රහාණය “වචී” මොනෙය්‍ය නමි. මනො මොනෙය්‍ය කවරේද? ත්‍රීවිධවූ මනො දුශ්චරිතයන්ගේ ප්‍රහාණය මනො මොනෙය්‍ය නම් වේ. ත්‍රිවිධවූ මනො සුචරිතය මනො මොනෙය්‍ය නමි. චිත්තාරම්මණයෙහි ඥානය මනො මොනෙය්‍ය නමි. චිත්තපරිඤ්ඤාව මනො මොනෙය්‍ය නමි. පරිඤ්ඤාසහගතවූ මාර්ගය මනො මොනෙය්‍ය නමි. සිතෙහි ඡන්ද රාගයාගේ ප්‍රහාණය මනො මොනෙය්‍ය නමි. චිත්තසංස්කාර නිරෝධය ඇති සඤ්ඤාවෙදයිත නිරෝධ සමාපත්තිය මනො මොනෙය්‍ය නමි. මේ මනො මොනෙය්‍යයයි

13 “ආශ්‍රව රහිතවූ කාය මුනි නම්වූද වාචා මුනි නම් වූද මනොමුනි නම්වූද නුවණින් යුක්තවූ මුනිවරයා සියල්ල ප්‍රහාණය කරණ ලදයයි කීහ.”

“ආශ්‍රව රහිතවූ කායමුනි නම්වූද වාචාමුනි නම්වූද නුවණින් යුක්තවූ මුනිවරයා පාපයෝ ප්‍රහාණය කරණ ලද්දේයයි කීහ”

මේ තුන් මොනෙය්‍ය ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ මුනිවරු සයදෙනෙක් වෙති. අගාර මුනිහුය අනගාර මුනිහුය සෙඛ මුනිහුය අසෙඛ මුනිහුය ප්‍රත්‍යෙක මුනිහුය මුනි මුනිහුය යන සය නමවෙති. අගාර මුනීහු කවරහුද? නිවන දැක්කාවූ ශාසනය හැඳිනගත්තාවූ යම් ඒ අගාරික කෙනෙක් (ගිහි ගෙයි වසන්නෝ) වෙද්ද, ඔවුහු අගාර මුනිහු වෙති. අනගාරික මුනිහු කවරහුද? දක්නා ලද නිවන ඇති දන්නා ලද ශාසනය ඇති යම් ඒ පැවිද්දෝ වෙද්ද ඔව්හු අනගාරික මුනීහු වෙති. සප්ත ශෛක්ෂයෝ සෙඛමුනීහු වෙති. රහතුන් වහන්සේලා අශෛක්ෂමුනිහු වෙති. පසේබුදුවරු ප්‍රත්‍යෙක මුනීහු වෙති. තථාගතවූ අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේලා මුනි මුනියයි කියනු ලැබෙත්.

14 “ඥානය රහිතවූයේ මුලාවන ස්වභාව ඇති තැනැත්තේ නිශ්ශබ්දවීමෙන් මුනි නම් නොවේ යම් නුවණැත්තෙක් උතුම් දෙය තරාදිය මෙන් දැඩිව ගෙන පාපයන් දුරුකෙරේද එහෙයින් ඒ නුවණැත්තේ “මුනි” නම්වේ. යමෙක් දෙලොවම නුවණින් දකීද එහෙයින් මුනියයි කියනු ලැබේ.

යමෙක් සියලු ලෝකයෙහි ආධ්‍යාත්මිකවූද බාහ්‍යවූද අයහපත්වූද යහපත්වූද ධර්මය දැන දෙවිමිනිසුන් විසින් පුදන ලද්දේ තෘෂ්ණා ජාලය ඉක්මවූයේ වේද, හෙතෙම “මුනි” නම් වේ.

15 “ඇලීම යන්නෙහි ඇලීම් දෙකකි. තෘෂ්ණාලෙපයද දෘෂ්ටිලෙපයද යන දෙකයි. මුනිතෙමේ තෘෂ්ණාලෙපය දුරුකොට දෘෂ්ටිලෙපය සංසිඳවා දැඩිව ගන්නා වස්තූන්හි නොඇලෙයි. නොඑරෙයි. තදින් නොඇලෙයි. නොඇළුනේ නොඑරුනේ තදින් නොඇළුනේ නික්මුනේ සීමානොකරණ ලද සිතින් වාසය කරයි.

16 “ඉදිරූ හුල් ඇත්තේ නොපමාව හැසිරෙන්නේ” යන්නෙහි “සල්ල” නම් සල්ලයෝ (හුල්) සතෙකි රාග සල්ලය, ද්වේෂසල්ලය, මොහසල්ලය, මාන සල්ලය, දෘෂ්ටිසල්ලය ශෝක සල්ලය, දුශ්චරිත සල්ලය යනුයි. යමෙකුට සල්ලයෝ (හුල්) ප්‍රහීණවූයේද විනාශ කළේද සංසිඳුනේද ඉපදීමට අයොග්‍ය කළේද ඥානය නමැති ගින්නෙන් දැවූයේද හෙතෙම (උදුරා දැමූ හුල් ඇත්තේ යයි) කියනු ලැබේ. හෙතෙම මනාකොට උපුටන ලද හුල් ඇත්තේ අත්හරින ලද හුල් ඇත්තේ වමාරණ ලද හුල් ඇත්තේ මුදන ලද හුල් ඇත්තේ ප්‍රහීණ කරණ ලද හුල් ඇත්තේ නිවුනේ සිහිල්වූයේ බ්‍රහ්මභූතවූ කයකින් තෙමේ සුවවිඳිමින් වාසය කරයි යනුයි. ‘හැසිරෙත්’ යනු හැසිරෙන්නේ වාසය කරන්නේ පාලනය කරන්නේ යනුයි.

17 “නොපමාවූයේ යනු (ii) කුශල ධර්මයන්හි සකස් කොට කරණ ලද නිරන්තරයෙන් කරණ ලද හීනනොවූ ධෛර්‍ය්‍යය ඇති පිහිටි උත්සාහ ඇති බහා නොතබන ලද කැමැත්ත ඇති බහා නොතබන ලද වීර්‍ය්‍යය ඇති කෙසේ මම නොපුරණ ලද ශීලස්කන්ධය පුරන්නෙම්ද, පුරණලද හෝ ශීලස්කන්ධය ඒ ඒ තන්හි නුවණින් අනුග්‍රහ කරන්නෙම් දැයි කුශල ධර්මයන්හි කැමැත්තද ව්‍යායාමද උත්සාහයද පසු නොබැසීමද සිහියද මනා ප්‍රඥාවද අධිෂ්ඨානයද අප්‍රමාදයෙහි යෙදීමද “නොපමා” නමි. (iii) කෙසේ මම නොපුරණ ලද සමාධිස්කන්ධය පුරන්නෙම්ද පුරණ ලද සමාධිස්කන්ධය ඒ ඒ තන්හි නුවණින් අනුග්‍රහ කරන්නෙම්ද (iv) කූශල ධර්මයන්හි (මෙහි (ii) යෙදිය යුතුයි) කෙසේ මම නොපුරණ ලද ප්‍රඥාස්කන්ධය නොපුරණ ලද විමුක්ති ස්කන්ධය නොපුරණ ලද විමුක්තිඥාන දර්ශනස්කන්ධය (මෙහි (iii) යෙදිය යුතුයි) ඒ ඒ තන්හිදී නුවණින් අනුග්‍රහ කරන්නෙම් දැයි යමෙක් එහි කැමැත්තද ව්‍යායාමයද උත්සාහයද පසු නොබැසීමද සිහියද මනා ප්‍රඥාවද අධිෂ්ඨානයද කුශලධර්මයන්හි අප්‍රමාදයෙහි යෙදීමද (යනුයි)

18 “මෙලොවක් පරලොවක් නොපතයි” යන්නෙහි ස්වකීය ආත්මභාවය මේ ලෝකයෙහි බලාපොරොත්තු නොවෙයි. අන්‍ය ආත්මභාවයක් පරලොව බලාපොරොත්තු නොවෙයි. ස්වකීය රූපවූ වේදනා සංඥා සංස්කාර විඥානයන් බලාපොරොත්තු නොවෙයි. අන්‍යරූපවූ වේදනා සඤ්ඤා සංස්කාරයන් පරලොව බලාපොරොත්තු නොවෙයි. ෂඞ්විධවූ ආධ්‍යාත්මික ආයතනයන් මෙලොව බලාපොරොත්තු නොවෙයි. ෂඞ්විධවූ බාහිර ආයතනයන් පරලොව බලාපොරොත්තු නොවෙයි. මෙලොව මනුෂ්‍යලෝකය බලාපොරොත්තු නොවෙයි. පරලොව දිව්‍යලෝකය බලාපොරොත්තු නොවෙයි. මෙලොව කාමධාතුවද බලාපොරොත්තු නොවෙයි. පරලොව රූප ධාතුවද අරූප ධාතුවද බලාපොරොත්තු නොවෙයි. මෙලොව කාම ධාතුවද රූප ධාතුවද බලාපොරොත්තු නොවෙයි පරලොව ද රූප ධාතුව බලාපොරොත්තු නොවෙයි. නැවත ගතිය හෝ උත්පත්තිය හෝ ප්‍රතිසන්ධිය හෝ භවය හෝ සංසාරය හෝ (වට්ටය) හෝ බලාපොරොත්තු නොවෙයි. කැමති නොවෙයි. නොඉවසයි ප්‍රාර්ථනා නොකරයි. බලාපොත්තු නොවෙයි.


3.     දුට්ඨාක  සුත්‍රය
4.     සුධාට්ඨාක  සුත්‍රය
5.     පරමට්ටක  සුත්‍රය
6.     ජරා  සුත්‍රය
7.     තිස්ස මෙත්තෙය්ය  සුත්‍රය
8.     පැසුර  සුත්‍රය
9.     මාගන්දිය  සුත්‍රය
10.   පුරා භේධ  සුත්‍රය

11. කලහවිවාද සූත්‍රය

§ 1. “කලහයෝද විවාදයෝද කොහින් හටගන්නෝද, වැළපීම, දුක්වීමද මසුරුකමද මාන අතිමානද කේලාම් වචනද කොයින් හටගන්නෝද, සියලු ඉතිරි ක්ලේශධර්ම කොයින්ද, ඒ කරුණු වදාළහොත් මැනවි.”

§ 2. “කලහයෝද, විවාදයෝද, වැළපීම හා ශොකද මසුරුකම්ද පණ ඇති නැති ප්‍රියවූවස්තු නිසා පහළවූවාහුය. මාන අතිමානයෝද, කේලාම් වචනද ප්‍රිය වස්තූන් නිසා උපන්නාහුය. කලහයෝද, විවාදයෝද, මසුරුකමෙහි යුක්ත වෙති. විවාද කරුණු අතර කේලාම් වචනද ප්‍රියවස්තූන් නිසා පහළවූවාහුය.

§ 3. “ලෝකයෙහි යම් ලෝභයක් පවතිත්ද, ප්‍රිය වස්තූන් අතර කොයින් හටගනිත්ද, යම් කෙනෙක් සත්වයාට පරලොව පිණිස වේද, ඒ ආශාවද සම්පූර්ණවීමද කොයින් හටගැනේද,
“ලෝකයෙහි යම් ලෝභයක් පවතිත්ද ලෝකයෙහි (ඒ) ප්‍රියවස්තූහු කාමච්ඡන්දාදිය නිදන්කොට ඇත්තාහුය. තවද යම් ධර්ම කෙනෙක් සත්වයාට පරලොව පිණිස වේද, ඒ ආශාවද සම්පූර්ණවීමද මෙය නිදන්කොට ඇත්තාහ.”

§ 4 .“ලොව ඡන්දය කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද, තවද (තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි සංඛ්‍යාත) විනිශ්චය කොතැනින් උපන්නාහුද, ක්‍රෝධය, බොරුකීම, සැකයයයි බුදුන් විසින් වදාරණලද යම් අකුශල ධර්මකෙනෙක් ඇද්ද, ඒ ධර්මයෝ කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තාහුද?”

§ 5. “සත්වලෝකයෙහි සැපයයිද දුකයයිද යමක් කියත්ද, ඒ සැප දුක් වේදනා නිසා කැමැත්ත ඇතිවේ. ලෝකයෙහි සත්වතෙම රූපයන්හි විනාශයද, උත්පත්තියද දැක (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි) විනිශ්චයද කරන්නේය.

§ 6. “ක්‍රෝධයද බොරුකීමද, සැකයද තවද මේ ලෝභාදී ධර්මයෝද (ඉෂ්ටානිෂ්ට) දෙකම ඇති කල්හි පහළවෙත්. සැකයෙන් යුත් පුද්ගලතෙමේ නුවණ ලැබීම පිණිස හික්මෙන්නේය. බුදුන් විසින් දැන අනිත්‍යාදී ධර්ම ප්‍රකාශ කරණලදී.”

§ 7. “සැප වේදනාවද දුක් වේදනාවද කුමක් මුල්කොට ගෙන උපදනාහුද? මේ වේදනා කවරක් නැතිකල්හි නොවෙත්ද, තවද විනාශයද, උත්පත්තියද යන යම් මේ අර්ථයක් වේද යමක් නිදන්කොට ඇත්ද? මට මේ කාරණය කියනු මැනවි.”

§ 8. “සැප වේදනාවද, දුක් වේදනාවද ස්පර්ශය මුල්කොට ගෙන උපදනේය. මේ ධර්මයෝ වනාහි ස්පර්ශය නැතිකල්හි නොවෙත්. තවද විනාශයද, ඉපදීමද යන යම් මේ කරුණක් වේද, මෙයින් (ස්පර්ශාදිය නිසා) පහළවේ යන මේ කරුණ ඔබට කියමි.”

§ 9. “ලොව ස්පර්ශයතෙමේ කවරක් මුල කාරණකොට පහළවේද, තවද අල්ලාගැනීම් කවරකින් පහළවූවහුද, කවරක් නැතිකල්හි (තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි) මමත්වය නැත්තේද, කවරක් ඉක්ම ගියකල්හි ස්පර්ශය ස්පර්ශ නොකෙරේද?”

§ 10. “නාමයද, රූපයද නිසා ස්පර්ශය වෙයි. අල්ලාගැනීම් කැමැත්ත මුල්කොට ඇත්තේය. ආශා නම් තෘෂ්ණාව නැතිකල්හි මමත්වය නැත. රූපය ඉක්මගිය කල්හි ස්පර්ශයෝ ස්පර්ශ නොකෙරෙත්.”

§ 11. “කෙසේ පිළිපදින්නහුට රූපාලම්බනය නොවේද, තවද සැප හෝ දුක හෝ කෙසේ නොවේද, යම්සේ රූපාලම්බන සැපය නොවේද එසේ මට කියන්න. එය දනිමි යයි මට සිතෙක් වූයේය.”

§ 12 “රූපය නොවන තැනැත්තා ප්‍රකෘති සංඥා ඇත්තෙක්ද නොවෙයි විකෘති සංඥා ඇත්තෙක්ද නොවේ තවද සංඥා ඇත්තෙක්ද නොවෙයි. අරූපධ්‍යාන ලාභියෙක්ද නොවෙයි. මෙසේ (අරූප මාර්ගයට) පිළිපන්නහුට රූපය නොවන්නේය. (යම්හෙයකින් තෘෂ්ණාමාන දෘෂ්ටි) ප්‍රමාදයෝ රූපසංඥාව මුල්කොට ඇත්තාහ.”

§ 13. “යමක් ඔබගෙන් ඇසුමූද එය අපට කීයෙහිය. දැන් අන්කරුණක් ඔබගෙන් විචාරමි. එය කියනුමැනවි. මේ ලෝකයෙහි පණ්ඩිතවූ ඇතැම් කෙනෙක් මෙය සත්වයාගේ ශ්‍රේෂ්ඨ භූමියයයි කියත්.”

§ 14 . “මෙලොව පණ්ඩිතවූ ඇතැම් මහණ බමුණු කෙනෙක් මෙහිදී සත්වයාගේ ශ්‍රේෂ්ඨ ශුද්ධිය කියත්. ඔවුන් අතරෙහි වනාහි ඇතැම් කෙනෙක් අනුපාදිශෙෂයෙහි දක්ෂවූ වාද ඇතියෝව උච්ඡෙද වාදය (මරණයෙන් ඉවරවීම) කියත්.

§ 15. “මොවුහු ආශ්‍රිතයෝයයි දැන ප්‍රාඥවූ ඒ බුද්ධ මුනි තෙම ආශ්‍රයයන්ද දැන මිදුණේ විරුද්ධවාදයට නොපැමිණෙන්නේය. ධීරතෙම නැවත නැවත නොම පැමිණෙන්නේය.”

12.  චුල වියුහ  සුත්‍රය 

§1. “බොහෝ දෙනා  තම තමාගේ දෘෂ්ඨියේ එල්ලී  සිටින්නාහුය. තමන් විශ්වාසකරන අදහස්  දැඩිසේ ගෙන මෙයම ඇත්ත යයි  වලහා කියත්. මෙසේ දෘෂ්ඨීන් පරාමාසකොට ගත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ (ස්වලබ්ධිය) දැඩිකොට අල්වාගෙන එහිම වසයි. ගෙයක්  හිමි කෙනෙක් සිය නිවසේ කෙසේ සුවසේ රිසි අයුරු වෙසෙත්ද, එලෙසම මෙසේ ඇවැත් බහුල අය ඒ ඒ ඇවැත්වලම අදහා වසයි. කෙලෙස් ඇති අය ඒ ඒ කෙලෙස්ම තුල බැස වසයි. දෙතිසක් මිත්‍යා දෘෂ්ටීන් ගෙන් තමන් අල්වාගත් යම් දෘෂ්ඨියම පරාමාස කොටගෙන,  අභිනිවාස කොටගෙන වාද කරති. තමන්ගේ ඒ අවබෝධයම  අනෙකෙකුට ඇත්නම්  ඔහු ධර්මය දන්නේයැයි අවබෝධකලේයයි කියයි. යමෙක්  මෙසේවූ තමාගේ දෘෂ්ඨිය සත්‍යයැයි  දනිත්නම් ඒ අය   ධර්මය දත්තේ යැයි ඔහු කියයි., යමෙක් ඔහුගේ මතය නොපිලිගනීනම් ඒ අය අනුවනයෝය , බාලයෝය යැයි  ඔහු ගර්හා කරන්නේය.

§ 2 . “ තමාගේ දිෂ්ඨිය  ප්‍රතික්ෂේප කරන අය හා වාද විවාද කරති. දොස් නගති. බැන වදිති. දබර කරති. කළහ කරති. නුඹලා මේ ධර්ම විනය නොදන්නාහුය. අපන්ඩිතය. බාලය. හීනය. නිහීනය. අඥානය, කියමින් ගරහති.  නුඹලාගේ කුමන වාදයක් සත්‍යාද? පරිපුර්නද? විද්යාමානද? විපරීත නොවේද? කියා සෙස්සන්ගේ මතයන් අවඥාවට ලක් කරයි. 

 § 3. “ ඉදින් අන්‍යයාගේ ධර්මය නොදන්නා නොපිළිගන්නා පුද්ගලයා බාලයෙක්, නුවණින් අඩු නිහීනයෙක් වන්නේ නම්  සියලුම මහණ බඹුනන්  බාලයෝය.  නුවණින් අඩු නිහීනයනය. මන්දයත් මේ සියලු මහණ  බඹුනන්  වෙන් වෙන්  දෘෂ්ඨි ගෙන ඉන්නා බැවිනි. 

අනුන්ගේ දර්ශනය ප්‍රතිපදාව නොදන්නේ අනුමෝදන් නොවන්නේ නම් ඉතා ලාමක නුවණ ඇත්තෝය. තම තමාගේ ඇදහීමෙහි ගැලී වසන මේ සියල්ලෝම බාලයෝය. අල්ප වූ ප්‍රඥාවක් වත් නැත්තෝය. 

§ 4. “ඉදින් ස්වකීය ලබ්ධියෙන් අතිශයින් පිරිසිදුවූවාහු වෙත්ද, සිය  නුවණ යොදා තමාගේ දර්ශනය විමසා බලන්නෝ වෙත්ද, සිය  බුද්ධිය යොදා දර්ශනය පිසිසිදු කරගන්නේ වේද ඒ  මහණ බමුණන්  කිසිවෙකුත් පිරිහුණු ප්‍රඥා ඇත්තේ නොවේ. , ඔවුන්ගේ දෘෂ්ටියද  එසේ සමාප්ත වන්නීය. සිය දෘෂ්ඨිය හරියාකාරව නොදන්නාවූ, නොපිලිපදින්නාවූ, කෙලෙස් සහිත ප්‍රතිපදාවේ ඉන්නාවූ මහණ බමුණන් වේ නම් ඔවුන් බාලයෝය. මෙසේ සිය දෘෂ්ඨිය පිරිසිදුකරගන්නා මහණ බමුණන් එම දෘෂ්ටියම අභිනිවේස  කරගනී.

§ 5. “බාලයන්   දෙදෙනෙක් ඔවුනොවුන්ට  යමක් කියත්ද, මම මෙය සත්‍යයයි නොකියමි. තම තමා තුල  පිළිගත්තාවූ  දැකීම සත්‍යය  ලෙස අල්ලාගත්තෝමය. එහෙයින්ම අන්‍යයා බාලයයිද කියත්.

§ 6.“ඇතැම් කෙනෙක් යමක් ඇත්ත’යයි කියත්ද, අනෙකා ඒ  හිස්වූ බොරුවකැයි කියත්. මෙසේත් දැඩිවගෙන විවාද කෙරෙත්ද, කවර කරුණකින් ශ්‍රමණවරු එක් සත්‍යයක් නොකියත්ද, එමතුදු සත්‍යය  එකක්ම වන්නේය. දෙවන සත්‍යයක් නැත. යම් සත්‍යයක් දනිමින් සත්වයන්  විවාද නොකරන්නේය. ඒ මහණ බමුණෝ නොයෙක් සත්‍යයන් තුමූම කියත්. ඒකරුණෙන් මහණ බමුණෝ එක් සත්‍යයක් නොකියත්.

§ 7. “විරුද්ධවාදීවූ දක්ෂ වාද ඇතියෝ නොයෙක් සත්‍යයන් කවර හෙයින් කියත්ද, නානාප්‍රකාරවූ බොහෝවූ සත්‍යයෝ අසනලද්දෝද, නොහොත් ඔහු තර්කමාත්‍රය අනුවයෙද්ද.

§ 8. “(සත්ව) ලෝකයෙහි සංඥා මාත්‍රයෙන් නිත්‍යයයි ගන්නාලද ග්‍රහණයන් තබා නානාවිධවූ බොහෝ සත්‍යයෝ නැත්මැයි. තර්කයද දෘෂ්ටීන්හිලා කල්පනාකොට සත්‍යය බොරුයයි ධර්ම දෙකක් කියත්.

§ 9. “දක්නාලද්දද, අසනලද්දද, සිතින් දන්නාලද්දද සිල් හා වත් පැවතුම්ද යන මොවුන්ද ඇසුරුකොට පහත් ලෙස දක්නේ, දෘෂ්ටි විනිශ්චයෙහි සිත හටගත් සතුටු ඇති පාපතෙම අන්‍යයා බාලයෙකැයිද කියන්නේය.

§ 10.  “යම් කරුණකින් අනුන් හීනයෙකැයි දක්නේද ඒ කරුණෙන්ම තමා පණ්ඩිතයෙකැයි කියන්නේය. තෙමේම පණ්ඩිතයයි කියන්නාවූ හෙතෙම තමහට ගරහන්නේය. එයම කියන්නේය.

§ 11. “ඒ පුද්ගලයා  දෙසැටක් දෘෂ්ටියෙන් පිරුණේ (දෘෂ්ටි) මානයෙන් මත්වූයේ, පිරීමේ මානය ඇත්තේ තෙමේම තම සිතින් රජවූයේවේ. ඒ ඔහුගේ  දෘෂ්ටිය ඔහුට එපරිද්දෙන්ම සම්පූර්ණවූයේ වේ.

§ 12.  “ඉදින් යමෙක් අනුන්ගේ වචනයෙන්ම නිහීනයෙක් වේනම් තමාත් ඒ හා සමගම ලාමක ප්‍රඥා ඇත්තෙක් වන්නේයි. තවද ඔහු වේදයේ (සතර මාර්ගයන්ගේ) පරතෙරට පැමිණියේ නුවණැත්තේවේ. ශ්‍රමණයන් කෙරෙහි කිසි බාලයෙක් නැත්තේය.

§ 13. “යම්කෙනෙක් මෙයින් වෙනස්වූ  අන්‍ය දෘෂ්ටියක් කියත්ද, අසම්පූර්ණවූ ඔව්හු පිරිසිදුවීමේ මාර්ගය වරදවා ගත්තාහුවෙති. තවද මෙසේ තීර්ථකයෝ බොහෝ දෘෂ්ටීන්ගේ වශයෙන් අශුද්ධිය කියත්ද, යම්හෙයකින් ඔව්හු ස්වකීය දෘෂ්ටි රාගයෙන් ඇලුණාහුද එහෙයිනි,

§ 14. “මෙසේ බෙහෙවින් බැසගත් ස්වකීය මාර්ගයෙහි දැඩිව ප්‍රකාශකරන තීර්ථකයෝ මෙහිම ශුද්ධියවේයයි කියත්. අන්‍ය ධර්මයන්හි වෙසෙත්. ශුද්ධිය නොකියත්.

§ 15. “තවද ස්වකීය (දෘෂ්ටි) මාර්ගයෙහිම දැඩිකොට කියන්නේ මෙහි බාලයායයි අන්‍යවූ කවරක්හු දක්නේද? අනුන් අශුද්ධි ධර්මය ඇති බාලයන්කොට කියන්නාවූ හෙතෙමේම කොලාහල ඇතිකරවන්නේය.

§ 16.“ඒ පුද්ගලයා  තීන්දු කිරීමෙහි සිට තමාම ප්‍රමාණ කොට මතුමත්තෙහි ලෝකයා කෙරෙහි කලහයට පැමිණෙන්නේය. නුවණැති අය සියලු තීන්දු (දෙසැට දෘෂ්ටීන්) හැර අන්‍යයන් හා කළහ නොකරන්නේය.


13.  මහා ව්‍යුහ  සුත්‍රය .

§ 1. “යම්කිසි මේ දෘෂ්ටි ගැනීම්” යන්නෙහි ‘යම්කිසි’ යනු සියල්ලෙන් සියල්ල සර්වප්‍රකාරයෙන් සර්වප්‍රකාරය ඉතිරි නොකොට හාත්පසින් වටකොට ගන්නා වචනයයි. “දෘෂ්ටි ගැනීම්” යනු දෘෂ්ටිය ගැනීම ඇති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇත්තාහ. ඔවුහු දෙසැට දෘෂ්ටීන් අතුරෙන් එක් එක්තරා දෘෂ්ටියක් ගෙන ඉගෙණ පරාමර්ශ කොට බැසගෙන ස්වකීය ස්වකීය දෘෂ්ටියෙන් වසත්. යම්සේ ගිහියෝ ගේවල වසත්ද, ඇවැත් ඇත්තෝ ඇවතෙහි වසත්ද, කෙලෙස් ඇත්තෝ කෙලෙස්හි වසත්ද, මෙපරිද්දෙන්ම ඇතැම් ((12-1) 1 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) වසත් යනුයි.

§ 2 “මෙයම සත්‍යයයයිද වාද කරත්” යනු ලෝකය ශාස්වතය මෙයම සත්‍යය, අනික් වාද හිස්යයි කියත්. ප්‍රකාශ කරත්, ව්‍යවහාර කරත්. ලෝකය අශාස්වතය ((3 5) 1 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) සත්වයා මරණින් මතු නොමවෙයි, නොම නොවෙයි. මෙයම සත්‍යය අනික් වාද හිස්යයි කියත්, ප්‍රකාශ කරත්, ව්‍යවහාර කරත් යනුයි.

§ 3 “ඒ සියල්ලෝම නින්දාවට පැමිණෙත්” යනු සියලුම ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝම නින්දාවට පැමිණෙත්. ගර්හාවටම පැමිණෙත් අපකීර්තියටම පැමිණෙත්. සියල්ලන්ට නින්දාවම වෙත්. ගර්හාවම වෙත්. අපකීර්තියම වෙත් යනුයි.

§ 4 “(i) නැවත එහි ප්‍රශංසාවද ලබයි” යනු එහි ස්වකීය දෘෂ්ටියෙහි ස්වකීය කැමැත්තෙහි, ස්වකීය රුචියෙහි, ස්වකීය ලබ්ධියෙහි ප්‍රශංසාව, ස්තුතිය, කීර්තිය, වර්ණනාව ලබත් පැමිණෙත්, විඳිත් යනුයි.

1 “මෙය අල්පය සංසිඳීම පිණිස ප්‍රමාණවත් නොවේ” යන්නෙහි මෙය අල්පය යනු මෙය ස්වල්පය, මෙය ලාමකය. මෙය ටිකය. මෙය කුඩාය යනුයි සංසිඳීම පිණිස ප්‍රමාණවත් නොවේ
(ii) යනු රාගයාගේ සංසිඳීමපිණිස ද්වේෂයාගේ සංසිඳීම පිණිස ක්‍රෝධයාගේ බද්ධවෛරයාගේ ගුණමකුකමේ එකට එක කිරීමේ ඊෂ්‍ය_ාවේ මසුරුකමේ රැවටිල්ලේ කෛරාටික කමේ තදගතියේ කළදේට වඩා කිරීමේ මානයේ අතිමානයේ මදයේ ප්‍රමාදයේ සියලු කෙලෙස්වල සියලු දුසිරිත්වල සියලු පීඩාවල සියලු දැවිලිවල සියලු තැවීම්වල සියලු අකුසල් රැස් කිරීම්වල සංසිඳීම පිණිස බැහැර කිරීම පිණිස නිර්වාණය පිණිස මෙය ප්‍රමාණ නොවේ යනුයි.

§ 2 “විවාදයාගේ ඵල දෙකක් කියමි” යනු දෘෂ්ටි කලහයේ දෘෂ්ටි ඩබරයේ දෘෂ්ටි විග්‍රහයේ දෘෂ්ටි වාදයේ දෘෂ්ටි ආරාවුල් ඵල දෙකක් වෙත්. ජය පරාජය වෙයි. ලාභාලාභ වෙයි. කීර්ති අපකීර්ති වෙයි. නින්දා ප්‍රශංසා වෙයි. සුවදුක් වෙයි සොම්නස් දොම්නස් වෙයි. ඉෂ්ටානිෂ්ට වෙයි. අනුකූල බව හා කෝපය වෙයි. හැපීම් ගැටීම් වෙයි. අනුරොධය හා විරොධය වෙයි. යලිදු හෝ ඒ කර්මය නරක දුකට හේතු වෙයි. තිරිසන් යෝනි දුකට හේතු වෙයි. ප්‍රේත දුකට හේතු වේයයි කියමි. දේශනා කරමි පණවමි. විවෘත කරමි. බෙදමි. ප්‍රකට කරමි. ප්‍රකාශ කරමි යනුයි.

§ 3 “මෙයද දැක විවාද නොකරව්” යන්නෙහි මෙයද දැක යනු මේ ආදීනවය දැක බලා සමකොට තීරණය කොට ප්‍රකට කොට දෘෂ්ටි කලහයන්හි දෘෂ්ටි විවාදයන්හි මෙයද දැක “විවාද නොකරව්” යනු කලහ නොකරන්නේය. විවාද නොකරන්නේය. විග්‍රහ නොකරන්නේය සංසිඳ වන්නේය අභාවයට පමුණුවන්නේය. කලහයෙන් විග්‍රහයෙන් විවාදයෙන් ඩබරයෙන් දුරුවන්නේය. වෙන්වන්නේය දුරුවුනේය සීමා නොකරණ ලද සිතින් වාසය කරන්නේය යනුයි. අවිවාද භූමියවූ නිර්වාණය බලන්නේ යනු අවිවාද භූමිය යනු අමෘතවූ නිර්වාණයට කියයි. ඒ සියලු සංස්කාරයන් සංසිඳවූ සියලු කෙලෙස් බැහැරකළ තෘෂ්ණාව නැතිකළ රාගය නැතිකළ නිරෝධ නම්වූ නිර්වාණයයි. මේ අවිවාද භූමිය ආරක්ෂා තැන වශයෙන් පිහිට ඇති තැන වශයෙන් භය නැති තැන වශයෙන් ච්‍යුත නොවන තැන වශයෙන් අමෘත තැන වශයෙන් නිර්වාණය වශයෙන් බලන්නේ දකින්නේ සිතන්නේ විශේෂයෙන් බලන්නේ යනුයි.

§ 1 “යම්කිසි මේ පෘථග්ජනයන්ගේ සම්මුතියක් හෙවත් දෘෂ්ටියක් ඇද්ද” යන්නෙහි යම්කිසි යනු සියල්ලෙන් සියල්ල සර්වප්‍රකාරයෙන් සර්වප්‍රකාරය නිරවශෙෂ කොට වටකොට ගන්නා වචනයයි. “සම්මුතිහු” යනු දෙසැට දෘෂ්ටි ගැනීම සම්මුතීහුයි. පෘථග්ජනයන් විසින් ඇතිකරණ ලද යනු ඔවුන් විසින් උපදවන ලද සම්මුතීහු යනුයි. “බොහෝ නොයෙක් ජනයන් විසින් ඇතිකරණ ලද සම්මුතීහුයි යනුයි. “නුවණැත්තේ මේ සම්මුතීන්ට නොපැමිණෙයි.” නොගනියි. පරාමර්ශ නොකරයි. ඇතුළු නොවෙයි. යනුයි.

§ 2 “පැමිණීම් නැති හෙතෙම කිම පැමිණෙන්නේද” යනු පැමිණීම් යනු පැමිණීම් දෙකකි. තෘෂ්ණාවට පැමිණීම්ද දෘෂ්ටියට පැමිණීම්ද යනුයි. ((2-6) 1 (ii) (iii) “මමත්වය” වෙනුවට පැමිණීම කියා වෙනස්කර යොදාගත යුතුයි) ඔහුගේ තෘෂ්ණාවට පැමිණීම ප්‍රහීණය, දෘෂ්ටියට පැමිණීම සංසිඳුනේය. පැමිණීම් නැති පුද්ගලතෙම කිම රූපය වෙත (ii) පැමිණෙන්නේද ගන්නේද පරාමර්ශ කරන්නේද (iii) කිම වේදනාව වෙත කිම සඤ්ඤාව වෙත කිම සංස්කාරයන් වෙත කිම විඤ්ඤානය වෙත කිම ගතිය වෙත කිම උත්පත්තිය වෙත කිම ප්‍රතිසන්ධිය වෙත කිම භවය වෙත කිම සංසාර වෙත කිම වට්ටය (-සසර වැට) වෙත පැමිණෙන්නේද, ගන්නේද, පරාමර්ශ කරන්නේද යනුයි.

§ 3 “දුටු දෙයෙහිද ඇසූ දෙයෙහිද රුචිය නොකරන්නේ” යනු දැකීමෙහි හෝ දැකීමේ ශුද්ධියෙහි හෝ ඇසීමේ හෝ ඇසීමේ ශුද්ධියෙහි හෝ මුතයෙන් හෝ මුත ශුද්ධියෙහි හෝ රුචි නොකරන්නේ කැමැත්ත නොකරන්නේ ප්‍රෙමය නොකරන්නේ රාගය නොකරන්නේ නූපදවන්නේ ඇති නොකරන්නේ යනුයි.

§ 1 “ශීලය උතුම් කොට ඇති සඤ්ඤමයෙන් ශුද්ධිය කියත්.” යනු සීලය උතුම්කොට ඇති වැදගත් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇත්තාහ. ඔවුහු සීල මාත්‍රයෙන්, නොඉක්මවීම් මාත්‍රයෙන් ශුද්ධි මාත්‍රයෙන් විශුද්ධි වාදත්‍රයෙන් පාරිශුද්ධි මාත්‍රයෙන් මිදීම විමුක්තිය කියත්. ප්‍රකාශ කරත්. ව්‍යවහාර කරත් යනුයි. චණ්ඩිකා පුත්‍ර නම් ශ්‍රමණතෙම මෙසේ කියයි, ථපතිය, ධර්ම සතරකින් යුක්තවූ පුරිස පුද්ගලයා කුසලයෙන් යුත් උතුම් කුසල් ඇති උතුම් පැමිණීමට පැමිණි නොපැරදවිය හැකි ශ්‍රමණයායයි මම කියමි. කවර සතරකින්ද, ථපතිය, මෙහි කයින් පව්කම් නොකෙරේද, පවිටු වචන නොකියාද, පවිටු කල්පනා කල්පනා නොකරයිද, ලාමක දිවි පැවැත්ම නොකරයිද, ථපතිය, මේ ධර්ම සතරින් යුත් පුරිස පුද්ගලයා කුශලයෙන් යුත්, උතුම් කුසල් ඇති, උතුම් පැමිණීමට පැමිණි නොපැරදවිය හැකි පුද්ගලයායයි කියමි” මෙපරිද්දෙන්ම සීලය උතුම් කොට ගත් වාද ඇති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇත්තාහ. ඔවුහු ශීල මාත්‍රයෙන් හික්මීම් මාත්‍රයෙන් සංවර මාත්‍රයෙන් නොඉක්මවීම් මාත්‍රයෙන් ශුද්ධිය විශුද්ධිය පාරිශුද්ධිය මුක්තිය විමුක්තිය පරිමුක්තිය කියත්. ප්‍රකාශ කරත්. ව්‍යවහාර කරත් යනුයි.

§. 2 “ව්‍රතය සමාදන්ව එයට පැමිණියාහු” යනු ව්‍රතය යනු හස්ති ව්‍රතය හෝ අශ්ව ව්‍රතය හෝ ගව ව්‍රතය හෝ ශුනක ව්‍රතය හෝ කාක ව්‍රතය හෝ වාසුදෙව ව්‍රතය හෝ බල දෙව ව්‍රතය හෝ පූර්ණභද්‍ර ව්‍රතය හෝ මණිභද්‍ර ව්‍රතය හෝ අග්නිව්‍රතය හෝ නාග ව්‍රතය හෝ සුප ර්‍ණව්‍රතය හෝ යක්ෂ ව්‍රතය හෝ අසුර ව්‍රතය හෝ ගාන්ධර්ව ව්‍රතය හෝ මහාරාජ ව්‍රතය හෝ චන්ද්‍ර ව්‍රතය හෝ ආර්‍ය්‍ය ව්‍රතය හෝ ඉන්ද්‍ර ව්‍රතය හෝ බ්‍රහ්ම ව්‍රතය හෝ දෙව ව්‍රතය හෝ දිශා ව්‍රතය හෝ ගෙන සමාදන්ව පරාමර්ශ කොට බැසගෙන සිටියාහු පිහිටියාහු ඇලුනාහු පැමිණියාහු ගැලුනාහු යනුයි.

§ 3 “මෙහිම හික්මෙමූ. ඉක්බිති ඔහුගේ ශුද්ධිය වේ” යන්නෙහි “මෙහි” යනු ස්වකීය දෘෂ්ටියෙහි ස්වකීය කැමැත්තෙහි, ස්වකීය රුචියෙහි, ස්වකීය ලබ්ධියෙහි, “හික්මෙමු” යනු හික්මෙමු හැසිරෙමු සමාදන්ව සිටිමු “ඉක්බිති ඔහුගේ ශුද්ධිය” යනු ශුද්ධිය විශුද්ධිය පාරිශුද්ධිය, මුක්තිය විමුක්තිය පරිමුක්තිය යනුයි.

§ 4 “භවයට පැමිණියාහු කුසලවාද කියන්නෝ වෙත්” යන්නෙහි භවයට පැමිණියාහු යනු භවයට බැස ගත්තාහු පැමිණියාහු ඇලුනාහු යනුයි. කුසල වාදයෝ යනු ස්වකීය ලබ්ධියෙහි දක්ෂවාදයෝ පණ්ඩිත වාදයෝ ස්ථිරවාදයෝ න්‍යාය වාදයෝ, හේතුවාදයෝ, ලක්ෂණ වාදයෝ, කාරණ වාදයෝ ස්ථාන වාදයෝ යනුයි.

§ 1 “ඉදින් ශීලයෙන් හා ව්‍රතයෙන් ච්‍යුතවූයේ වේද” යනු කරුණු දෙකකින් ශීලයෙන්ද ව්‍රතයෙන්ද ච්‍යුතවූයේ, වෙයි අන්‍යවාද සිඳීමට හෝ ච්‍යුතවෙයි. නොහැකි වන බැවින් හෝ ච්‍යුත වෙයි. කෙසේ පරවාද සිඳීම පිණිස ච්‍යුත වේද, අන්‍යවාද සිඳියි කෙසේද, ඒ ශාස්තෘන් වහන්සේ සර්වඥ නොවේ. ධර්මය ස්වාක්ඛාත නොවේ. ගණයා සුපිළිපන් නොවේ. දෘෂ්ටිය යහපත් නොවේ.

§ මෙහි ශුද්ධියක් හෝ විශුද්ධියක් හෝ පාරිශුද්ධියක් හෝ මුක්තියක් හෝ විමුක්තියක් හෝ පරිමුක්තියක් හෝ නැත. මෙහි ශුද්ධියක් හෝ විශේෂ ශුද්ධියක් හෝ මිදීමක් හෝ නැත. හීනය නිහීනය ලාමකය මෙසේ අන්‍යවාද සිඳියි, මෙසේ සිඳින්නේ ශාස්තෘවරයාගෙන් වෙන්වෙයි. ධර්මයෙන් වෙන්වෙයි, ගණයාගෙන් වෙන්වෙයි. දෘෂ්ටියෙන් වෙන් වෙයි. ප්‍රතිපදාවෙන් වෙන් වෙයි, මාර්ගයෙන් වෙන් වෙයි, මෙසේ අන්‍යවාද සිඳීම පිණිස වෙන්වෙයි, කෙසේ නොහැකිවන බැවින් වෙන්වේද, ශීලය රැකීමට නොහැකි බැවින් ශීලයෙන් වෙන්වෙයි, ව්‍රතය ගැනීමට නොහැකි බැවින් ව්‍රතයෙන් වෙන්වෙයි, ශීලව්‍රතදෙක රැකීමට නොහැකිවන බැවින් ශීලව්‍රතදෙකින් වෙන්වෙයි. මෙසේ නොහැකි බැවින් වෙන් වෙයි යනුයි.

§ 2 “කර්මය වරදවා හෙතෙම කම්පාවෙයි” යන්නෙහි හෙතෙම කම්පා වෙයි යනු ශීලය හෝ ව්‍රතය හෝ ශීල ව්‍රත දෙකම හෝ මා විසින් වරද්දන ලදී. මා විසින් දූෂිත කරණ ලදී. මා විසින් ගිලිහීම කරණ ලදී. නොදැනීමෙන් මම වැරැද්දුවේ වෙමියි කම්පා වෙයි, වෙවුලයි, විශේෂයෙන් කම්පා වෙයි යනුයි කර්මය වරදවා යනු පූණ්‍යාභි සංස්කාරය හෝ අපුණ්‍යාභි සංස්කාරය හෝ ආනෙඤ්ජාභි සංස්කාරය හෝ මාවිසින් වරද්දන ලදී. මාවිසින් ගිලිහීම කරන ලදී. මා විසින් දූෂිත කරණ ලදී. මම නොදැනීමෙන් වැරැද්දු වෙමියි කම්පාවෙයි යනුයි.

§ 3 “හෙතෙම ශුද්ධිය ගැන කථාකරයි, බලාපොරොත්තු වෙයි” යනු හෙතෙම ශීලය ගැන කථාකරයි. ව්‍රතය ගැන කථා කරයි, ශීලව්‍රත දෙක ගැන කථා කරයි. “ශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනා කරයි. යනු ශීල ශුද්ධිය හෝ ප්‍රාර්ථනා කරයි, ව්‍රත ශුද්ධිය හෝ ප්‍රාර්ථනා කරයි.

§ 4 “ගෙයින් නික්මුනේ ශාස්තෘවරයා නැවතුනේය” යනු යම්සේ පුරුෂතෙම ගෙයින් නික්මුනේ ශාස්තෘවරයා සමග වසන්නේ ශාස්තෘවරයා නැවතුනේ වෙයි ඔහු හෝ ශාස්තෘවරයා ලුහු බඳියි සිය ගෙදරට හෝ ආපසු එයි, එපරිද්දෙන්ම දෘෂ්ටිය ගත්තේය කියා හෝ ශාස්තෘවරයා ගනියි. අන්‍ය ශාස්තෘවරයකු හෝ ගනියි. ඒ ධර්මය හෝ ගනියි. අන්‍ය ධර්මයක් හෝ ගනියි ඒ ගණයා හෝ ගනියි. වෙනින් ගණයක් හෝ ගනියි. ඒ දෘෂ්ටිය හෝ ගනියි. අනික් දෘෂ්ටියක් හෝ ගනියි. ඒ ප්‍රතිපදාව හෝ ගනියි. අන්‍ය ප්‍රතිපදාවක් හෝ ගනියි. අනික් මාර්ගයක් හෝ ගනියි. පරාමර්ශ කරයි. බැස ගනියි යනුයි.

§ § 1 “ශීලය හෝ ව්‍රතය හෝ සියල්ල දුරුකොට” යනු සියලු ශීල ශුද්ධින් දුරුකොට හැර, බැහැරකොට සංසිඳුවා නූපදනා බවට පමුණුවා සියලු ව්‍රත ශුද්ධින් හැර, දුරුකොට බැහැර කොට සංසිඳුවා නූපදනාබවට පමුණුවා සියලු ශීලව්‍රත ශුද්ධින් හැර දුරුකොට බැහැරකොට සංසිඳුවා නූපදනා බවට පමුණුවා යනුයි

§ 2 “වැරදි නිවැරදි මේ කර්මයද” යනු වැරදි කර්මය තෘෂ්ණා වූ තෘෂ්ණ විපාකය ඇත්තේයයී කියයි. වැරදි නැති කර්මය සුදුවු සුදු විපාක ඇත්තේයයි කියයි. වැරදි ඇති කර්මයද වැරදි නැති කර්මයද දුරුකොට බැහැරකොට, හැර, සංසිඳුවා නූපදනා බවට පමුණුවා යනුයි. ශුද්ධිය අශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනා නොකරන්නේ යන්නෙහි අශුද්ධිය යනු අශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනාකරත්. අකුශල ධර්මයන් ප්‍රාර්ථනා කරත්. ශුද්ධිය යනු ශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනා කරත්. පඤ්චකාම ගුණයන් ප්‍රාර්ථනා කරත් ශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනා කරත්. අකුශල ධර්මයන් ප්‍රාර්ථනා කරත්. පඤ්චකාම ගුණය ප්‍රාර්ථනා කරත්. ශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනාකරත්. දෙසැට දෘෂ්ටි ගැනීම ප්‍රාර්ථනාකරත්. අශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනාකරත්. ගැනීම් ප්‍රාර්ථනා කරත්. අකුශලයන් ප්‍රාර්ථනා කරත්. පඤ්චකාම ගුණයන් ප්‍රාර්ථනා කරත්. දෙසැට දෘෂ්ටි ගැනීම් ප්‍රාර්ථනාකරත් ත්‍රෛධාතුක අකුශල ධර්මයන් ප්‍රාර්ථනා කරත්, අකුශල ධර්මයන් ප්‍රාර්ථනා කරත්, පඤ්චකාම ගුණයන් ප්‍රාර්ථනාකරත්, දෙසැට දෘෂ්ටි ගැනීම් ප්‍රාර්ථනා කරත් ත්‍රෛධාතුක කුශල ධර්මයන් ප්‍රාර්ථනා කරත්. ශුද්ධිය ප්‍රාර්ථනා කරත්. පෘථග්ජන කල්‍යාණකයෝ ස්ථිර බැසගැන්ම ප්‍රාර්ථනා කරත්. ශෛක්ෂයෝ අග්‍ර ධර්මයවූ අර්හත්වය ප්‍රාර්ථනාකරත්. අර්හත්වය ලැබූ කල්හි රහතුන් වහන්සේ අකුශල ධර්මයන් ප්‍රාර්ථනා නොකරත්. පඤ්චකාම ගුණයන් ප්‍රාර්ථනා නොකරත්, දෙසැට දෘෂ්ටි ගැණීම් ප්‍රාර්ථනා නොකරත්. ත්‍රෛධාතුක කුශල ධර්මයන් ප්‍රාර්ථනා නොකරත්. ස්ථිරවූ බැසගැන්ම ප්‍රාර්ථනා නොකරත්. අග්‍රධර්යමවූ අර්හත්වය ප්‍රාර්ථනා නොකරත්. ප්‍රාර්ථනා ඉක්මවූ රහතුන් වහන්සේ වැඩීමද පිරිහීමද, නැවැත්වූයේ වෙයි. උන්වහන්සේ වැස නිමවූයේ පුරුදුකළ චරණ ධර්ම (හැසිරීම්) ඇත්තේ තරණය කළ ජාති ජරා මරණ සංසාරයන් ඇත්තේ උන්වහන්සේගේ නැවත ඉපදීමක් නැත.

§ 3 වෙන්වූයේ ශාන්තිය නොගෙන හැසිරෙන්නේය. යන්නෙහි වෙන්වූයේ යනු ශුද්ධියෙන්ද අශුද්ධියෙන්ද ඈත්වූයේය වෙන්වූයේය. නික්මුණේය මිදුණේය. සීමානොකරණ ලද සිතින් වාසයකරයි. හැසිරෙන්නේය යනු හැසිරෙන්නේය. වසන්නේය. ඉරියව් පවත්වන්නේය පාලනය කරන්නේය. යැපෙන්නේය වෙන්ව වසන්නේය යනුයි. ශාන්තිය නොගෙන යන්නෙහි ශාන්තියයි දෙසැට දෘෂ්ටීන්ට කියත්. දෘෂ්ටි ශාන්තීන් නොගන්නාහු පරාමර්ශ ඇතුල්නොවන්නාහු යනුයි. § 1 පිළිකුල්වූ එය ඇසුරුකොට යනු තපස පිළිකුල් කරණ වාදය ඇති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇත්තාහ. තපස පිළිකුල් කිරීම සාරකොටඇති, තපස පිළිකුල් කිරීමෙහි යෙදුණ ඇලුණ පැමිණි ගැලුණ යනුයි. “යලිදු දිට්ඨ සුතමුතයන් හෝ යනූ ඇසූදෙය හෝ දුටු දෙයෙහි ශුද්ධිය හෝ ඇසූ දෙය හෝ ඇසූ දෙයෙහි ශුද්ධිය හෝ මුතය හෝ මුතශුද්ධිය හෝ නිසා පරාමර්ශකොටගෙන බැසගෙන ඇලි යනූයි. § 2 “උද්ධංසර වාද ඇත්තෝ ශුද්ධිය කියත්” යනු උද්ධංසර නම් වාදය ඇති ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇත්තාහ. ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් ගේ උද්ධංසර වාදය කවරේද? ඒකාන්ත ශුද්ධිය කියන සංසාර ශුද්ධිය කියන අකිරිය දෘෂ්ටිය කියන ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙති. මේ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ උද්ධංසර වාදය ඇත්තෝ වෙති ඔවුහු සංසාරයෙහි ශුද්ධිය විශුද්ධිය පාරිශුද්ධිය, මුක්තිය, විමුක්තිය, පරිමුක්තිය, කියත්. ප්‍රකාශකරත්. ව්‍යවහාර කරත් යනුයි. § 3 “භවයෙන් භවයෙහි නොහරණලද තෘෂ්ණා ඇත්තේ යන්නෙහි තෘෂ්ණා නම් රූප තෘෂ්ණා ශබ්ද තෘෂ්ණා, ගන්ධ තෘෂ්ණා රශ තෘෂ්ණා, ස්පර්ශ තෘෂ්ණා ධර්ම තෘෂ්ණා යනුයි. භවයෙන් භවයෙහි යනු භවයෙන් භවයෙහි කර්ම භවයෙහි පුනර්භවයෙහි කාම භවයෙහි පුනර්භවයෙහි රූපයෙහි කර්ම භවයෙහි රූපභවයෙහි නැවත නැවත භවයෙහි නැවත නැවත ගතියෙහි නැවත නැවත උත්පත්තියෙහි නැවත නැවත ප්‍රතිසන්ධියෙහි නැවත නැවත ආත්ම භාවයන් පහළවීමෙහි, නොහළ තෘෂ්ණාඇත්තේ දුරුනොකළ තෘෂ්ණා ඇත්තේ හැරනොදැමූ තෘෂ්ණා ඇත්තේ වමාරා නොදැමූ තෘෂ්ණා ඇත්තේ නොමිදූ තෘෂ්ණා ඇත්තේ බහා නොතැබූ තෘෂ්ණා ඇත්තේ යනුයි. § 1 බලාපොරොත්තු වන්නහුට තෘෂ්ණාව ඇතිවෙත්” යනු ප්‍රාර්ථනාවට තෘෂ්ණාව යයි කියයි. යම් රාගයක් ඇද්ද ඇලීමක් ඇද්ද ((1-3) 4 ඡේදයේ යම් ‘ලංවීමක් ඇද්ද’ යන තැන සිට යෙදිය යුතුයි) අභිධ්‍යාවක් ඇද්ද ලෝභයක් ඇද්ද අකුශල මූලයක් ඇද්ද එයයි. “බලාපොරොත්තුවන්නහුට” යනු ප්‍රාර්ථනා කරන්නහුට කැමති වන්නහුට බාරගන්නහුට විශේෂයෙන් ආශා ඇති කරන්නහුට යනුයි. § 2 “කල්පනා කළ වස්තුවෙහි කම්පාවීම” යන්නෙහි කල්පනා යනු කල්පනා දෙකක්. එනම්, තෘෂ්ණා කල්පනාවද දෘෂ්ටි කල්පනාවද යනුයි ((2-7) 1 (ii) “මමත්වය” වෙනුවට “කල්පනාව” කියා යෙදිය යුතුයි) කල්පනා කරන වස්තුවෙහි වෙවිලීමද යන්නෙහි කම්පාවීමද යනු ඒ වස්තුව සිඳේය යන සැකයෙන්ද කම්පා වෙයි. සිඳෙද්දීද කම්පාවෙයි. සිඳුන කල්හිද කම්පාවෙයි. කල්පනා කළ වස්තුව වෙනස්වේය යන සැකයෙන්ද කම්පා වෙත්. වෙනස්වන කල්හිද කම්පා වෙත්. වෙනස්වූ කල්හිද කම්පා වෙත්. විශේෂයෙන් කම්පාවෙත් යනුයි. § 3 “මෙහි යම් රහත් කෙනෙකුට චුතියද උත්පත්තියද නැත්තේය” යනු යම් කෙනෙකුට යනු අර්හත් ක්ෂීණාශ්‍රවයන් වහන්සේට යනුයි. යමෙකුට ගමනද ආගමනයද ගමනාගමනයද කාලයද ගතියද භවයෙන් භවයද චුතියද උත්පත්තියද ඇතිවීමද බිඳීමද ජාතියද ජරාවද මරණයද නැද්ද විද්‍යමාන නොවේද ප්‍රහීණද සිඳුනේද, ශාන්තද ඉපදීමට අයොග්‍යද ඥානය නමැති ගින්නෙන් දැවුනේද යනුයි. §4 “හෙතෙම කුමකින් කම්පා වන්නේද? තෘෂ්ණාව ඇති කරන්නේද? යනු හෙතෙම කවර රාගයකින් කම්පා වන්නේද, කවර ද්වේෂයකින් කම්පාවන්නේද, කවර මෝහයකින් කම්පාවන්නේද, කවර මානයකින් කම්පාවන්නේද, කවර දෘෂ්ටියකින් කම්පාවන්නේද, කවර සිතේ නොසන්සුන් කමකින් කම්පාවන්නේද කවර විචිකිච්ඡාවකින් කම්පාවන්නේද කවර අනුශයන්ගෙන් කම්පාවන්නේද රාග ඇත්තේය කියා හෝ ද්වේෂ ඇත්තේය කියා හෝ මෝහ ඇත්තේය කියා හෝ බැඳුනේය කියා හෝ පරාමර්ශ කළේය කියා හෝ වික්ෂෙපයට ගියේය කියා හෝ අනිටු බවට ගියේය කියා හෝ උත්සාහවත්බවට ගියේය කියා හෝ කුමකින් කම්පා වන්නේද ඒ රැස්කිරීම් ප්‍රහිණය රැස් කිරීම් ප්‍රහීණ බැවින් තිරිසන් යොනිකයෙකැයි කියා හෝ ප්‍රේතගතිකයෙකැයි කියා හෝ මිනිසෙකැයි කියා හෝ දෙවියෙකැයි කියා හෝ රූපීයෙකැයි කියා හෝ අරූපියෙකැයි කියා හෝ සඤ්ඤියෙකැයි කියා හෝ අසඤ්ඤියෙකැයි කියා හෝ නෙවසඤ්ඤි නාසඤ්ඤියෙකැයි කියා හෝ කීමට එබඳු හේතුවක් නැත, ප්‍රත්‍යයක් නැත. කාරණයක් නැත. යමකින් කම්පා වන්නේද වෙවුලන්නේද විශේෂයෙන් කම්පාවන්නේද එබඳු හේතුවක් නැත. හෙතෙම කුමකින් කම්පා වන්නේද, “කොහි තෘෂ්ණාව ඇති කරන්නේද” යනු කොහි හෝ තෘෂ්ණාව ඇති කරන්නේද කුමක තෘෂ්ණාව ඇති කරන්නේද යනුයි.

1 “ඇතැම් කෙනෙක් යම් ධර්මයක් උත්තමයයි කියද්ද” යනු යම් ධර්මයක් දෘෂ්ටියක් ප්‍රතිපදාවක් ඇතැම් මාර්ගයක් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙය උතුම්ය, අග්‍රය, ශ්‍රේෂ්ඨය, ප්‍රමුඛයය මෙසේ කියත්. මෙසේ ව්‍යවහාර කරත්. ප්‍රකට කරත් යනුයි.

2 “අනිකෙක් මෙයම හීනයයි කියත්” යනු මේ ධර්මයම දෘෂ්ටියම ප්‍රතිපදාවම මාර්ගයම ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙය හීනය වෙයි. නිහීනය මෙය ලාමකය මෙය කුඩා යයි කියත්. මෙසේ කියත්. මෙසේ ප්‍රකට කරත්. මෙසේ ව්‍යවහාර කරත් යනුයි.

3 “මොවුනතුරෙන් සත්‍යවූ වාදය කුමක්ද?” යනු මේ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ කවර වාදයක් සත්‍යද නොවැසුනේද, ස්වභාව පරිදිද විපරීත නොවූයේද යනුයි.

4 “මේ සියල්ලෝම දක්ෂ වාද ඇත්තෝයි” යනු මේ සියලුම ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ස්වකීය ලබ්ධියෙහි දක්ෂ වාද ඇත්තෝ වෙති. පණ්ඩිත වාද ඇත්තෝ වෙත්. ස්ථිරවාද ඇත්තෝ වෙත්. න්‍යාය වාද ඇත්තෝ වෙත් හේතුව ද ඇත්තෝ වෙත්. ලක්ෂණ වාද ඇත්තෝ වෙත්. කාරණවාද ඇත්තෝ වෙත් ස්ථානවාද ඇත්තෝ වෙත් යනුයි.

1 “ස්වකීය ධර්මය පරිපූර්ණයයි කියත්” යනු ස්වකීය ධර්මය දෘෂ්ටිය ප්‍රතිපදාව මාර්ගය ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ මෙය හීනය, මෙය නිහීනය, මෙය යහපත්ය, මෙය ලාමකය, මෙය කුඩායයි මෙසේ කියත්.

2 “මෙසේ ගෙන වාද කරත්” යනු මෙය ගෙන, උගෙන, පරාමර්ශකොට බැසගෙන වාද කරත් කලහ කරත්. ඩබර කරත්. විග්‍රහ කරත්. විවාද කරත්. කලබල කරත්. ඉදින් ඔබ මේ ධර්ම විනය නොදන්නෙහිය. ((9-8) 1 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි.) ඉදින් හැකිනම් අවුල හරුව යනුයි.

3 “ස්වකීය ස්වකිය සම්මුතිය සත්‍යයයී කියත්” යනු ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය අනික්වාද හිස්යයි ස්වකීය ස්වකීය සම්මුතිය සත්‍යයයි කියත්, ලෝකය අශාස්වතය ((3-6) 1 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) සත්වයා මරණින් මතු නොම වෙයි. නොම නොවෙයි, මෙයම සත්‍යය අනික් වාද හිස්යයි ස්වකීය ස්වකිය සත්‍යයයි කියත්.

1 “අන්‍යයාට නින්දා කිරීමෙන් හීනයෙක් වෙයි” යනු ඉදින් අන්‍යයාට නින්දා කිරීමේ කාරණයෙන් අන්‍යයා පහත්කොට කථාකිරීමේ කාරණයෙන් ගර්හා කිරීමේ කාරණයෙන් අන්‍යයාට උපවාද කිරීමේ කාරණයෙන් අතිශයින් අඥානයෙක් වෙයි හීනයෙක් වෙයි, නිහීනයෙක් වෙයි, පහත් පුද්ගලයෙක් වෙයි, ස්වල්ප පුද්ගලයෙක් වෙයි.

2 “ධර්මයන්හි කිසියම් විශේෂයක් නොවන්නේය” යනු ධර්මයන්ගෙන් කිසිවක් අග්‍රනොවේ, ශ්‍රේෂ්ඨ නොවේ, ප්‍රමුඛ නොවේ, උත්තම නොවේ, ඉතා උතුම් නොවේ, යනුයි.

3 “බොහෝ හීන වශයෙන් අන්‍යයාට ධර්මය කියත් යයි” හීන වශයෙන් නිහීන වශයෙන් පහත් වශයෙන් ලාමක වශයෙන් ස්වල්ප වශයෙන් බොහෝවූද බොහෝ දෙනාට ධර්මය කියත්, උපවාද කරත්, නින්දා කරත්, ගර්හා කරත්, හීන වශයෙන් නිහීන වශයෙන් පහත් වශයෙන් ලාමක වශයෙන් ස්වල්ප වශයෙන් එක් පුද්ගලයෙක්ද බොහෝ දෙනාට ධර්මය කියයි උපවාද කරයි. නින්දා කරයි, ගර්හා කරයි, හීන වශයෙන්ද නිහීන වශයෙන් පහත් වශයෙන් ලාමක වශයෙන් ස්වල්ප වශයෙන් එක් පුද්ගලයෙක් එක් පුද්ගලයෙකුට ධර්මය කියයි උපවාද කරයි නින්දා කරයි ගර්හා කරයි යනුයි.

4 “ස්වකීය දෘෂ්ටියෙහි දැඩිව ගෙන” යනු ධර්මය ස්වකීය මාර්ගයයි දෘෂ්ටිය ස්වකීය මඟයයි, ප්‍රතිපදාව ස්වකීය මඟය, මාර්ගය ස්වකීය පාරය ස්වකීය දෘෂ්ටියෙන් දැඩිවාද ඇතිව ස්ථිරවාද ඇති බලවත් වාද ඇති ස්ථිරවාද ඇති යනුයි,.

1 “සද්ධර්ම පූජාවද වනාහි එසේමය” යනු සද්ධර්ම පූජාව කුමක්ද ස්වකීය ශාස්තෘවරයාට සත්කාර කරයි. ගරුකරයි. බහුමාන කරයි, පුදයි, මේ ශාස්තෘවරයාය, සර්වඥය යනුවෙනි, මේ සද්ධර්ම පූජාවයයි ස්වකීය ධර්මයට ස්වකීය ගණයාට ස්වකීය දෘෂ්ටියට ස්වකීය මාර්ගයට සත්කාර කරයි. ගරු කරයි බහුමාන කරයි. පුදයි. මේ මාර්ගය නෛර්‍ය්‍යානිකය යනුවෙනි, මේ සද්ධර්ම පූජාවයි, “සද්ධර්ම පූජාවද එසේම යනු සද්ධර්ම පූජාවද එසේම ඇත්තේය. වූපරිදිය. ඇති තත්වයේය. විපරීත නොවූයේය යනුයි.

2 “ස්වකීය දෘෂ්ටීන්ට යම්සේ ප්‍රශංසා කෙරෙද්ද” යනු ධර්මය ස්වකීය මාර්ගයයි දෘෂ්ටිය ස්වකීය මාර්ගයයි ප්‍රතිපදාව ස්වකීය මාර්ගය මාර්ගය ස්වකීය පාර කියා ස්වකීය දෘෂ්ටීන්ට ප්‍රශංසා කරත්, ස්තුති කරත්, ගුණ ඝොෂාව කරත්, වර්ණනා කරත්, යනුයි.

3 “සියලුම වාදයෝ සත්‍ය හෝ වන්නාහු නම්” යනු සියලුම වාදයෝ සත්‍යය වූවාහු නම් නොවැසුනාහු වූවාහු නම් අවිපරීතවූවාහු නම් යනුයි.

4 “ඔවුන්ගේ ශුද්ධියද ඔවුන් තුළමය” යනු ඒ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ගේ ශුද්ධිය විශුද්ධිය පාරිශුද්ධිය මුක්තිය විමුක්තිය පරිමුක්තිය ඔවුන් තුළ යනුයි.

1 “බ්‍රාහ්මණයාට අනුන් විසින් මග පෙන්වීමක් නැත” යන්නෙහි ‘නැත’ යනු ප්‍රතික්ෂෙපයයි. බ්‍රාහ්මණ යනු ධර්ම සතක් දුරු කිරීමෙන් බ්‍රාහ්මණ නමි. (3-4) 1 එනම් යන තැන සිට යෙදිය යුතුයි.) අසිතයයිද තාදීයයිද කියනු ලැබේ “බ්‍රාහ්මණයාට රහතුන් වහන්සේට අනුන් මඟ පෙන්වීමක් නැත” යනු බ්‍රාහ්මණයාට පරනෙය්‍යතාවයයි කියන කාගේවත් මගපෙන්වීමක් නැත (ii) බ්‍රාහ්මණ තෙමේ අනුන් පමුණුවන්නෙක් නොවේ. බ්‍රාහ්මණයා අනුන්ගේ පිහිට සොයන්නෙක් නොවේ අනුන්ට අයත් දේ ගන්නෙක් නොවේ. නොමුලා සිතින් මනා නුවණින් සිහිය පිහිටුවා දනියි බලයි සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයයි (iii) බ්‍රාහ්මණයාට අනුන් දැක්වීමක් නැත (මෙහි (ii) යොදාගත යුතුයි.) සියලු සංස්කාරයෝ දුක්යයි බ්‍රාහ්මණයාට අනුන් දැන්වීමක් නැත. සියලු ධර්මයෝ අනාත්මයයි බ්‍රාහ්මණයාට අනුන් දැන්වීමක් නැත. හේතුවකින් උපන් යම්කිසි ධර්ම ඇත්නම් ඒ සියල්ල නැතිවීම පිණිස පවත්නේයයි බ්‍රාහ්මණයාට අනුන් දැන්වීමක් නැත. බ්‍රාහ්මණතෙමේ අනුන් පමුණුවන්නෙක් නොවේ. බ්‍රාහ්මණයා අනුන්ගේ පිහිට සොයන්නෙක් නොවේ. අනුන්ට අයත් දේ දන්නෙක් නොවේ. නුමුලා සිතින් මනානුවණින් සිහිය පිහිටුවා දනියි බලයි.

2 “දෙසැට දෘෂ්ටි ධර්මයන් විනිශ්චයකොට දැන ධර්මය මනාව ගන්නාලදී” යන්නෙහි ධර්මයන්හි යනු දෙසැට දෘෂ්ටි ගැනීම්වල විනිශ්චය දැන යනු නිශ්චයකොට විනිශ්චයකොට සොයා සමකොට බලා තීරණයකොට ප්‍රකටකොට සීමාකොට ගැනීමක් කොටස්කොට ගැනීමක් උතුම්කොට ගැනීමක් උසස්කොට ගැනීමක් කැටිකොට ගැනීමක් මෙය සත්‍යය වූපරිදිය අවිපරීතයයි ගන්නා ලද්දක් ස්පර්ශ කරණ ලද්දක් බැසගන්නා ලද්දක් ඇලෙන ලද්දක් නැත. විද්‍යමාන නොවෙයි නොලැබෙයි ප්‍රහීණය මුලින් සින්දේය ශාන්තය සන්සිඳුනේය ඉපදීමට අයොග්‍යය ඥානය නැමති ගින්නෙන් දැවුනේය යනුයි. එහෙයින් විවාදයෝ ඉක්මුනෝය යන්නෙහි එහෙයින් යනු ඒ කාරණයෙන් ඒ හේතුවෙන් ඒ ප්‍රත්‍යයෙන් ඒ නිදානයෙන් දෘෂ්ටි කලහයෝ දෘෂ්ටි විවාදයෝ දෘෂ්ටි කොලාහලයෝ ඉක්මවුනේය, වෙන් කෙරුණෝය යනුයි.

3 “අනික් ධර්මයක් ශ්‍රේෂ්ඨ වශයෙන් නොදකියි” යනු අනික් ශස්තෘවරයකු ධර්මය ගණය දෘෂ්ටිය ප්‍රතිපදාවය මාර්ගයක් සතිපට්ඨානයන් හැර සම්‍යක් ප්‍රධානයන් හැර ඍද්ධි පාදයන් හැර ඉන්ද්‍රියයන් හැර බායන් හැර බොධ්‍යංගයන් හැර ආර්‍ය්‍යඅෂ්ටාංගික මාර්ගය හැර අග්‍රවූ ශ්‍රේෂ්ඨවූ ප්‍රමුඛවූ උත්තමවූ ප්‍රවරවූ ධර්මයක් නොදකියි නොලබයි යනුයි.

1 “එසේම මෙය දනිමි දකිමි” යන්නෙහි දනිමි යනු අනුන්ගේ සිත් දැනීමේ නුවණින් දනිමි. පෙර විසූ කඳ පිළිවෙල දැනීමේ නුවණින් හෝ දනිමි, දකිමි යනු මසැසින් හෝ දකිමි. දිවැසින් හෝ දකිමි එසේම එය යනු එය ඇත්තය වූ පරිදිය, අවිපරීතය යනුයි.

2 “ඇතැම් කෙනෙක් දෘෂ්ටියෙන් ශුද්ධිය බලාපොරොත්තු වෙත්.” යනු ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ දෘෂ්ටියෙන් ශුද්ධිය, විශුද්ධිය, පාරිශුද්ධිය, මුක්තිය, විමුක්තිය, පරිමුක්තිය, බලාපොරොත්තු වෙත්. ලෝකය ශාස්වතය, සත්වයා මරණින් මතු නොමවෙයි. නොම නොවෙයි. මෙයම සත්‍යය අනික් අදහස් හිස්යයි දෘෂ්ටියෙන් ඇතැම් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ශුද්ධිය, විශුද්ධිය, පාරිශුද්ධිය, මුක්තිය විමුක්තිය පරිමුක්තිය, බලාපොරොත්තුවෙත් යනුයි.

3 “ඔහුගේ ඒ දර්ශනයෙන් කුමක්ද,” යනු ඔහුගේ ඒ දර්ශනයෙන් කුමක් කරණ ලද්දේද, දුක්ඛයාගේ දැනීම නැත්තේය. දුක්ඛ සමුදයාගේ ප්‍රහාණය නැත්තේය. මාර්ග භාවනාව නැත්තේය. ඵල ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම නැත්තේය. රාගයාගේ සමුච්ඡෙද ප්‍රහාණය නැත්තේය. ද්වේෂයාගේ සමුච්ඡෙද ප්‍රහාණය නැත්තේය. මෝහයාගේ සමුච්ඡෙද ප්‍රහාණය නැත්තේය. ක්ලේශයන්ගේ සමුච්ඡෙද ප්‍රහාණය නැත්තේය. සංසාර වෘත්තයාගේ සිඳීම නැත්තේය, යනුයි.

4 “ශුද්ධිය ඉක්මවා අනිකක් කියත්” යනු තීර්ථකයෝ ශුද්ධි මාර්ගය, විශුද්ධි මාර්ගය, පිරිසිදු මාර්ගය ඉක්මවා සතිපට්ඨානයන්ගෙන් හැර සම්‍යක් ප්‍රධානයන්ගෙන් හැර ඍද්ධි පාදයන්ගෙන් හැර ඉන්ද්‍රියයන්ගෙන් හැර බලයන්ගෙන් හැර බොධ්‍යංගයන්ගෙන් හැර ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙන් හැර ශුද්ධිය, විශුද්ධිය පාරිශුද්ධිය මුක්තිය, විමුක්තිය, පරිමුක්තිය කියත්.. ව්‍යවහාර කරත්. මෙසේද ඉක්මවා අනිකකින් ශුද්ධි කියත්, යනුයි යලිදු හෝ බුදුවරුද, බුද්ධ ශ්‍රාවකයෝද පසේ බුදුවරුද ඒ තීර්ථකයන්ගේ අශුද්ධි මාර්ගය, අපිරිසිදු මාර්ගය, ඉක්මවා සතර සතිපට්ඨානයන්ගෙන් සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයන්ගෙන්, සතර ඍද්ධි පාදයන්ගෙන්, පඤ්චෙන්ද්‍රියයන්ගෙන් පඤ්ච බලයන්ගෙන් සප්ත බොධ්‍යංගයන්ගෙන් ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙන් ශුද්ධිය විශුද්ධිය පාරිශුද්ධිය මුක්තිය විමුක්තිය පරිමුක්තිය කියත්. ප්‍රකාශ කරත්. ව්‍යවහාර කරත්, යනුයි.

1 “දකින්නාවූ මිනිසා නාම රූපය දකියි” යනු දකින්නාවූ මිනිසා අනුන්ගේ සිත් දැනීමේ නුවණින් හෝ දකින්නේ පෙර විසූ කඳ පිළිවෙල සිහි කිරීමේ නුවණින් හෝ දකින්නේ මසැසින් හෝ දකින්නේ දිවැසින් හෝ දකින්නේ නිත්‍ය වශයෙන් සුඛ වශයෙන් ආත්ම වශයෙන් නාම රූපයම දකියි. ඒ ධර්මයන්ගේ ඇතිවීම හෝ අස්තංගමය හෝ ආශ්වාදය හෝ ආදීනවය හෝ නික්මීම හෝ නොදකියි.

2 “දැක ඒවාම දැනගනියි,” යන්නෙහි අනුන්ගේ සිත් දැනීමේ නුවණින් දැක හෝ පෙරවිසූ කඳ පිළිවෙල දන්නා නුවණින් හෝ දැක මසැසින් හෝ දැක, දිවැසින් හෝ දැක, නාම රූපයම දැක නිත්‍ය වශයෙන් සුඛ වශයෙන් ආත්ම වශයෙන් දකියි. ඒ ධර්මයන්ගේ ඇතිවීම හෝ අස්තංගමය හෝ ආශ්වාදය හෝ ආදීනවය හෝ නික්මීම හෝ දනියි. “කාමය ස්වල්ප වශයෙන් හෝ බොහෝ වශයෙන් බලන්නේ” යනු කාමය බහුල වශයෙන් හෝ බලන්නේ ස්වල්පවූ නාම රූපය හෝ නිත්‍ය වශයෙන් සුඛ වශයෙන් ආත්ම වශයෙන් බලයි, යනුයි.

3 “එයින් ශුද්ධිය දක්ෂයෝ නොකියත්” යන්නෙහි දක්ෂයෝ යනු යම් ඒ ස්කන්ධ දක්ෂයෝ ධාතු දක්ෂයෝ ආයතන දක්ෂයෝ පටිච්ච සමුප්පාද දක්ෂයෝ සතිපට්ඨාන දක්ෂයෝ සම්‍යක් ප්‍රධාන දක්ෂයෝ ඍද්ධිපාද දක්ෂයෝ ඉන්ද්‍රිය දක්ෂයෝ බල දක්ෂයෝ බොධ්‍යංග දක්ෂයෝ මාර්ග දක්ෂයෝ ඵල දක්ෂයෝ නිර්වාණ දක්ෂයෝ යනුයි. ඒ දක්ෂයෝ අනුන්ගේ සිත් දැනීමේ නුවණින් හෝ පෙරවිසූ කඳ පිළිවෙල දැකීමේ නුවණින් හෝ මසැසින් හෝ දිවැසින් හෝ නාම රූප දැකීමෙන් ශුද්ධිය විශුද්ධිය පාරිශුද්ධිය මුක්තිය විමුක්තිය පරිමුක්තිය නොකියත්, ප්‍රකාශ නොකරත්, ව්‍යවහාර නොකරත්, යනුයි.

4 “මෙයම සත්‍යයයි” සිතූ වැරදි ධර්මය ගත් තැනැත්තේ පහසුවෙන් හික්මවීමට නොහැකිය. මේ ලෝකය ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය අනික් ධර්ම හිස්යයි මෙයම සත්‍යයයි ධර්මය ගත් තැනැත්තේ කියයි. ලෝකය අශාස්වතය ((3-6) 1 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි.) සත්වයා මරණින් මතු නොමවෙයි. නොම නොවෙයි. මෙය සත්‍යය අනික් ධර්ම හිස්යයි මෙයම සත්‍යය යයි ධර්ම ගත් තැනැත්තේ කියයි. පහසුවෙන් හික්මවිය නොහැකිය යනු මෙයම සත්‍යයයයි ධර්ම ගත් තැනැත්තේ හික්මවීමට දුෂ්කරය, පැනවීම දුෂ්කරය, බැලීම දුෂ්කරය, පැහැදවීම දුෂ්කරය, යනුයි.

5 “තබනලද දෘෂ්ටිය ඉදිරිපත් කරමින්” යනු පිළියෙල කළ තැබූ දෘෂ්ටීය ඉදිරිපත් කරමින් හැසිරෙයි. දාෂ්ටිය ද්වජයක් කොට දෘෂ්ටිය කොඩියක් මෙන් පෙරටුකොට දෘෂ්ටිය අධිපති කොට දෘෂ්ටියන් පිරිවරා හැසිරෙයි. යනුයි

6 “යමක ඇළුනේ එහි යහපත කියන්නේ” යන්නෙහි යමක ඇළුනේ යනු යම් ශාස්තෘවරයකු ධර්මයක ගණයා කෙරෙහි ප්‍රතිපදාවක මාර්ගයක ඇළුනේ යනුයි. “එහි” යනු ස්වකීය දෘෂ්ටියෙහි, ස්වකීය කැමැත්තෙහි ස්වකීය රුචියෙහි, ස්වකීය ලබ්ධියෙහි, යහපත කියන්නේ යනු යහපත් වාද ඇති පිරිසිදු වාද ඇත්තේ, පණ්ඩිත වාද ඇත්තේ, ස්ථිර වාද ඇත්තේ, න්‍යාය වාද ඇත්තේ හේතු වාද ඇත්තේ ලක්ෂණ වාද ඇත්තේ කාරණ වාද ඇත්තේ ස්ථාන වාද ඇත්තේ යනුයි.

7 “හෙතෙම එහි ශුද්ධිය වාද ඇත්තේ එසේ දක්නේ” යනු ශුද්ධ වාද ඇත්තේ විශුද්ධ වාද ඇත්තේ ඉතා පිරිසිදු වාද ඇත්තේ යනුයි. යලිදු හෝ ශුද්ධිය දක්නේ විශුද්ධිය දක්නේ පාරිශුද්ධිය දක්නේ ඉතා පිරිසිදු බව දක්නේනුයි ශුද්ධි වාද ඇත්තේ නමි. “එහි” යනු ස්වකීය දෘෂ්ටියෙහි ස්වකීය කැමැත්තෙහි, ස්වකීය රුචියෙහි, ස්වකීය ලබ්ධියෙහි සත්‍යයයි වූ පරිදියයි ඇති පරිදියයි අවීපරීතයයි දැක්කේය. බැලුවේය. අවබෝධ කළේය. යනුයි.

1 “බ්‍රාහ්මණතෙම විමසීමෙන් (දැන) මිථ්‍යා කල්පනා වලට නොපැමිණෙයි” යන්නෙහි “නො” යනු ප්‍රතික්ෂෙප යයි ‘බ්‍රාහ්මණ’ යනු ධර්ම සතක් බැහැර කළ බැවින් බ්‍රාහ්මණ නමි. (3-4) 1 ඡේදයේ එනම්:- යන තැන සිට යෙදිය යුතුයි) ඒ බ්‍රාහ්මණතෙමේ තෘෂ්ණා නැත්තේ කෙළෙස් දුරු කෙළේ යයි කියනු ලැබේ. “මිථ්‍යාකල්පනා” යන්නෙහි සුදුසුකම් දෙකකි. තෘෂ්ණාවට සුදුසුකමද දෘෂ්ටියට සුදුසුකමද යනුයි. (2-6) 1 (ii) (iii) ඡේද මමත්වය වෙනුවට ‘සුදුසුකමය’යි වෙනස් කර යෙදිය යුතුයි.) විමසීම යනු ඥානයට කියයි. යම් ප්‍රඥාවක් දැනීම ඇති කරවයිද ((2-4) 12 (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) අමෝහය ධම්ම විචය සම්‍යක් දෘෂ්ටියයි කියයි.

2 “බ්‍රාහ්මණතෙම විමසීමෙන් (මිථ්‍යා) කල්පනා වලට නොපැමිණෙයි” යනු බ්‍රාහ්මණතෙම නුවණින් දැන සමකොට බලා තීරණයකොට ප්‍රකටකොට සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයයි සියලු සංස්කාරයෝ දුක්යයි සියලු ධර්මයෝ අනාත්මයයි යම්කිසි හේතුවකින් හටගත් ධර්මයක් ඇද්ද ඒ සියල්ල නැතිවීම පිණිස පවත්නේයයි නුවණින් දැන සමකොට බලා තීරණයකොට ප්‍රකටකොට තෘෂ්ණ සුදුසු බවට හෝ දෘෂ්ටි සුදුසු බවට හෝ නොපැමිණෙයි. නොගනියි, පරාමර්ශ නොකරයි, ඇතුල් නොවෙයි යනූයි.

3 “දෘෂ්ටිය සාරවශයෙන් නොගන්නේ ඥානයෙන් බන්ධනය නොකරන්නේ වෙයි” යනු ඔහුගේ දෙසැට දෘෂ්ටි ගැනීම් දුරුවූයේය. මුලින් සින්ඳේය. සංසිඳුනේය. ඉපදීමට අයොග්‍ය විය. ඥානය නමැති ගින්නෙන් දැවුනේය යනුයි. හෙතෙම දෘෂ්ටියෙන් නොයයි නොපමුණුවයි පා නොවෙයි. රැස් නොකරයි. ඒ දෘෂ්ටිය ගැනීම සාර වශයෙන් නොගනියි. ආපසු නොගනියි එබැවින් දෘෂ්ටිය සාරවශයෙන් නොගන්නෙනමි.“ඥානයෙන් බන්ධනය නොකරන්නේ වෙයි” යනු අෂ්ට සමාපත්ති ඥානයෙන් හෝ පඤ්චාභිඥා ඥානයෙන් හෝ මිථ්‍යා ඥානයෙන් හෝ තෘෂ්ණා බන්ධනය හෝ දෘෂ්ටි බන්ධනය හෝ නොකරයි නූපදවයි යනුයි.

4 “හෙතෙම පෘථග්ජනයන් විසින් ඇතිකරණ ලද සම්මුතීහු දැන” යන්නෙහි දැන යනු දැන සමකොට බලා තීරණයකොට ප්‍රකටකොට සියලු සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයයි සියලු සංස්කාරයෝ දුක්ඛයයි, සියලු ධර්මයෝ අනාත්මයයි යම්කිසි හේතුවකින් උපන් ධර්මයක් ඇත්නම් ඒ සියල්ල නැතිවීමට පැමිණෙත්යයි දැන සමකොටබලා තීරණයකොට හෙතෙම දැන යනුයි. “සම්මුතිහු” යනු දෙසැට දෘෂ්ටි ගැනීම් ඇති සම්මුතිහුයි පෘථග්ජනයන් විසින් ඇතිකරණ ලද යනු පෘථග්ජනයන් විසින් උපදවන ලද ඒ සම්මුතීහුයි බොහෝ ජනයන් විසින් උපදවන ලද ඒ සම්මුතිහුයි.

5 “අන්‍යයෝ ගනිත්, රහතුන්වහන්සේ මධ්‍යස්ථව බලයි” යනු අන්‍යයෝ තෘෂ්ණා වශයෙන් හෝ දෘෂ්ටි වශයෙන් හෝ ගනිත්, පරාමර්ශ කරත්, ඇතුළු වෙත්, රහතුන් වහන්සේ මධ්‍යස්ථව බලයි. නොගනියි පරාමර්ශ නොකරයි යනුයි.

1 “මේ ලෝකයෙහි මුනිතෙම ගැටළු බැහැරකොට” යන්නෙහි ගැටළු නම් සතර ගැටළුයි “අභිධ්‍යා” කාය ග්‍රන්ථය “ව්‍යාපාද” කාය ග්‍රන්ථය, “සීලබ්බත පරාමාස” කාය ග්‍රන්ථය මෙයම සත්‍යයයයි බැස ගැන්මේ කාය ග්‍රන්ථය යනුයි. තමන්ගේ දෘෂ්ටියෙහි ඇලීම ඇති විෂම ලෝභය නම් කාය ග්‍රන්ථය වේ. අන්‍ය වාදයන්හි වෛරයවූ නොසතුටුවූ ව්‍යාපාද නම් කාය ග්‍රන්ථය වේ. තමන්ගේ සීලය හෝ ව්‍රතය හෝ සීලව්‍රත දෙකම හෝ පරාමර්ශ කරයි. ඒ සීලබ්බත පරාමාශ කාය ග්‍රන්ථය වේ. තමන්ගේ දෘෂ්ටිය මෙයම සත්‍ය යයි දැඩිව බැස ගැනීම මෙය සත්‍යයයි බැස ගැන්මේ කාය ග්‍රන්ථයයි “බැහැරකොට” යනු ග්‍රන්ථයන් දුරුකොට අත්හැර යනුයි. යලිදු හෝ ගැටගසන ලද බඳින ලද එකට එකතු කරණ ලද බන්ධනයන් තලාහැර දුරුකොට යනුයි. යම්සේ මිනිසුන් උසුලායන වාහනයක් හෝ රථයක් හෝ කරත්තයක් හෝ අශ්වවාහනයක් හෝ කඩා බිඳ දමයිද එපරිද්දෙන්ම ග්‍රන්ථයන් දුරුකොට ලිහා හැර යනුයි. යලිදු හෝ ගැටගැසූ බැඳුන ඇළුන ලැගුන බන්ධනයන් තලාහැර ලිහා හැර යනුයි. “මුනි” යනු මොනයයි ඥානයට කියයි. ((2-8) (10) මුනි යන තැන සිට 14 ඡේදය අවසානය දක්වා යොදාගත යුතුයි.) තෘෂ්ණා ජාලය ඉක්මවා සිටියේද හෙතෙම මුනිනමි. “මෙහි” යනු මේ දෘෂ්ටියෙහි මේ කැමැත්තෙහි මේ රුචියෙහි මේ මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි යනුයි.

2 “විවාදය ඇතිවූ කල්හි කොටස්කොට හැසිරෙන්නේ නොවේ” යනු විවාදය ඇතිවූ කල්හි හටගත් කල්හි පහලවූ කල්හි ඡන්දයෙන් අගතියට යන්නවුන් අතරෙහි ද්වේෂයෙන් අගතියට යන්නවුන් අතරෙහි භයෙන් අගතියට යන්නවුන් අතරෙහි මෝහයෙන් අගතියට යන්නවුන් අතරෙහි ඡන්දයෙන් අගතියට නොයයි. ද්වේෂයෙන් අගතියට නොයයි. මෝහයෙන් අගතියට නොයයි. මාන වශයෙන් නොයයි, දෘෂ්ටිවශයෙන් නොයයි සිතේ නොසන්සුන්කම වශයෙන් නොයයි. විචිකිච්ඡා වශයෙන් නොයයි. අනුසය වශයෙන් නොයයි. වර්ගවූ ධර්මයන්ගෙන් නොයයි, පා නොවෙයි. එක්තැන් නොකරයි. යනුයි.

3 “අශාන්තවූවන් අතරෙහි ශාන්තවූ හෙතෙම උපෙක්ෂා ඇත්තේවේ” යන්නෙහි “ශාන්තවූ” යනු රාගය සංසිඳුන බැවින් ශාන්තනමි. ද්වේෂය සංසිඳුන බැවින් ශාන්ත නමි මෝහය සන්සිඳුන බැවින් ශාන්ත නමි. ((3-4) (i) ඡේදය යොදාගත යුතුයි) සියලු අකුශල රැස් කිරීම් වලින් ශාන්තවූ බැවින් සන්සිඳුන බැවින්, නිවාදැමූ බැවින් පහවූ බැවින් ශාන්තවූයේ නිවුනේනුයි ශාන්ත නමි. “ශාන්ත නොවූවන් අතරෙහි යනු ශාන්ත නොවූවන් අතරෙහි උපශාන්ත නොවූවන් අතරෙහි නොනිවා දැමූවන් අතරෙහි නොසන් සිඳුනවුන් අතරෙහි යනුයි.

4 “හෙතෙම උපෙක්ෂා ඇත්තේවේ” යනු රහතුන් වහන්සේ අංග සයක් ඇති උපෙක්ෂාවෙන් යුක්ත සේක. ඇසින් රූපයක් දැක (ii) සන්තොෂ සිත් ඇත්තේ නොවෙයි. අසන්තොෂ සිත් ඇත්තේද නොවෙයි. සිහි ඇත්තේ මනා නුවණින් යුක්තවූයේ වාසය කරයි. (iii) කණින් ශබ්දයක් අසා (මෙහි (ii) යොදාගත යුතුයි) මනාව දැමුනේ සිත දියුණු කළේ කාලය බලාපොරොත්තු වෙයි.

5 “අන්‍යයෝ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටිගනිත් උන්වහන්සේ නොගන්නාසේක” යනු අන්‍යයෝ තෘෂ්ණා වශයෙන් දෘෂ්ටි වශයෙන් ගනිද්දී පරාමර්ශ කරද්දී ඇතුළු වෙද්දී රහතුන් වහන්සේ මධ්‍යස්ථ වෙයි. නොගනියි. පරාමර්ශ නොකරයි. ඇතුල් නොවෙයි, යනුයි.

1 “පෙරවූ පව් දුරුකොට, දැන් නොකරන්නේ” යන්නෙහි අතීත රූප, වේදනා සඤ්ඤා සංඛාර විඤ්ඤාණයෝ පෙරවූ පව් යයි කියත්, අතීත සංස්කාරයන් නිසා යම් කෙලෙස් උපදින්නාහුද ඒ කෙලෙස්හැර දුරුකොට පරිත්‍යාග කොට නූපදනා බවට පමුණුවා යනුයි දැන් පවත්නා කල රූප වේදනා සංඥා, සංස්කාර විඤ්ඤානයෝ කියත්. පවත්නාකල සංස්කාරයන් නිසා කැමැත්ත නොකරන්නේ ප්‍රේමය නොකරන්නේ ඇලීම නොකරන්නේ නූපදවන්නේ ඇතිනොකරන්නේ යනුයි.

2 “ඡන්දයෙන් අගතියට නොයන්නේ බැසගත් මිථ්‍යා වාද ඇත්තේ නොවේ” යනු ඡන්දයෙන් අගතියට නොයයි, ද්වේෂයෙන් අගතියට නොයයි, මෝහයෙන් අගතියට නොයයි, භයෙන් අගතියට නොයයි, රාග වශයෙන් නොයයි. ද්වේෂ වශයෙන් නොයයි. මෝහ වශයෙන් නොයයි. මාන වශයෙන් නොයයි. දෘෂ්ටි වශයෙන් නොයයි. සිතේ නොසන්සුන් බව වශයෙන් නොයයි, විචිකිච්ඡා වශයෙන් නොයයි. අනුසය (අප්‍රකට කෙලෙස්) වශයෙන් නොයයි. වර්ගවූ ධර්මයන්ගෙන් නොයයි. නොපමුණුවයි, පා නොවෙයි, එකතු නොකරයි, යනුයි. “බැසගත් මිථ්‍යාවාද ඇත්තේ නොවේ” යනු ලෝකය ශාස්වතය මෙයම සත්‍යය අනික් වාද හිස්යයි ශාස්වතවාදී නොවූයේ ((3-6) (ii) ඡේදය යෙදිය යුතුයි) සත්වයා මරණින් මතු නොමවෙයි, නොම නොවෙයි, මෙයම සත්‍යය අනික් වාද හිස්යයි බැසගත් වාද ඇත්තේ නොවූයේ යනුයි.

3 “ඒ පණ්ඩිත තෙම දෘෂ්ටිගැණීම් වලින් වෙන්වූයේ” යනු ඔහුගේ දෙසැට දෘෂ්ටි ගැණීම් ප්‍රහීන වූයේය, මුලින් සිඳුනේය, ශාන්තය, ඉපදීමට අයොග්‍යවූයේය, ඥානය නමැති ගින්නෙන් දැවුනේය, හෙතෙම දෘෂ්ටිගැණීම් වලින් වෙන් වූයේ සීමා නොකරණ ලද සිතින් වාසය කරයි “ඒ පණ්ඩිත තෙම” යනු නුවණැත්තේ බුද්ධි ඇත්තේ ඥාන ඇත්තේ යනුයි.

4 “තමාට නොගරහන්නේ ලෝකයෙහි නොඇලෙයි’ යන්නෙහි ලෙපයෝ (ඇලීම්) නම් ඇලීම් දෙකකි. තෘෂ්ණාවෙහි ඇලීම හා දෘෂ්ටියෙහි ඇලීමද යනුයි. ((2-6) 1 (ii) (iii) ඡේද “මමත්වය” වෙනුවට “ඇලීම” යයි, වෙනස්කර යොදාගත යුතුයි) ඔහුගේ තෘෂ්ණා ඇලීම ප්‍රහීණය, දෘෂ්ටි ඇලීම සංසිඳුනේය තෘෂ්ණා ඇලීම ප්‍රහීණවූ බැවින් දෘෂ්ටි ඇලීම සංසිඳුන බැවින් නොඇලුනාවූ හෙතෙම අපාය ලෝකයෙහි නොඇලෙයි. මනුෂ්‍ය ලෝකයෙහි නොඇලෙයි. දිව්‍ය ලෝකයෙහි නො ඇලෙයි ස්කන්ධ ලෝකයෙහි නොඇලෙයි ධාතු ලෝකයෙහි නොඇලෙයි. ආයතන ලෝකයෙහි නොඇලෙයි. නොඇළුනේ නික්මුනේ, අත්හළේ වෙන්වූයේ සීමා නොකරණ ලද සිතින් වාසය කරයි.

6 “තමාට නොගරහන්නේ” යනු කරුණු දෙකකින් තමාට ගරහයි. කරණ ලද බැවින්ද නොකරණ ලද බැවින්ද යනුයි. ((2-7) (7) යලිදු හෝ යන තැනට පමණක් යොදා ගත යුතුයි.) යලිදු හෝ ශීලයන් නොපිරුයේයයි තමාට ගරහයි. ඉන්ද්‍රියයන්හි නොවසන ලද දොරවල් ඇත්තේයයි භොජනයෙහි ප්‍රමාණය නොදන්නේයයි, නිදි දුරුකිරීමෙහි නොයෙදුනේයයි, සිහි නුවණින් යුක්ත නුවූයේයයි, මවිසින් සතර සතිපට්ඨාන නොවඩන ලද්දේයයි, මවිසින් සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන නොවඩන ලද්දේයයි, මවිසින් සතර ඍද්ධිපාද නොවඩන ලද්දේයයි මවිසින් පඤ්චෙන්ද්‍රියයන් නොවඩන ලද්දේයයි, මවිසින් පඤ්චබලයන් නොවඩන ලද්දේයයි, මවිසින් සප්ත බොධ්‍යංගයන් නොවඩන ලද්දේයයි මවිසින් ආර්‍ය්‍යඅෂ්ටාංගික මාර්ගය නොවඩන ලද්දේයයි, මවිසින් දුක්ඛ සත්‍යය මනාව නොදන්නා ලද්දේයයි, මවිසින් දුක් ඇතිවීමේ හේතුව ප්‍රහීණ නොකළේයයි, මවිසින් මාර්ගය නොවඩන ලද්දේයයි නිර්වාණය මවිසින් ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරණ ලද්දේයයි තමාට නින්දා කරයි මෙසේ කරණ ලද බැවින්ද නොකරණ ලද බැවින්ද තමාට ගරහයි මෙසේ තමාට නින්දා කරන්නාවූ මේ කර්මයන් නොකරනු ලබන්නේ නූපදවනු ලබන්නේ ඇතිනොකරවනු ලබන්නේ නුයි තමාට නින්දා කරන්නේ නොවේ.

1 “හෙතෙම යම්කිසි ඇසූ දුටු සිතූ දෙය වශයෙන් ගත් සියලු ධර්මයන්හි කෙලෙස් සේනා බැහැර කළේ” යන්නෙහි සේනායයි මාර සේනාවට කියයි, කාය දුශ්චරිතය මාරසේනාවකි, වාග් දුශ්චරිතය මාර සේනාවකි, මනො දුශ්චරිතය මාරසේනාවකි. රාගය, ද්වේෂය, මෝහය, ක්‍රෝධය, බද්ධ වෛරය, ගුණමකුකම, උතුමන් හා සමව සිතීම, ඊෂ්‍ය_ාව, මසුරුකම, රැවටිල්ල, කෛරාටිකකම, තදගතිය, එකට එක කිරීම, මානය අතිමානය මදය ප්‍රමාදය සියලු කෙලෙස්, සියලු දුශ්චරිත සියලු දාහ සියලු පරිදාහ සියලු තැවීම් සියලු අකුසල් රැස්කිරීම් මාරසේනාවෝ වෙති.

2 “මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී. කාමයෝ ඔබගේ පළමු සේනාවයි, දෙවෙනි සේනාව අරති (කුශල ධර්මයන්හි නොඇලීම) යයි කියයි. බඩගින්න හා පිපාසය තුන්වෙනි සේනාවයයි කියයි. තෘෂ්ණාව සතරවන සේනාවයයි කියයි. කයේ හා සිතේ මැලිකම පස්වන සේනාව යයි කියයි. භයවන සුළු ගතිය සවැනි සේනාවයයි කියයි. තාගේ සත්වන සේනාව විචිකිච්ඡාවයයි කියයි. ගුණමකුකම හා තද ගතිය තාගේ අටවන සේනාවයි. ලාභය ස්තුතිය, සත් කාරය, හා වැරදිසේ ලත් ප්‍රසිද්ධියක් ඇද්ද, යමෙක් තමා උසස් කොට අනුන්ට අවමන් කෙරේද, මාරය පාපයට පමුණවන්නාවූ තාගේ මේ සේනාවෝ වෙති. නිවටයා (ඒ මාරයා) නොදිනයි. දිනුවේම සැපත ලබයි යනුයි.

යම් තැනක පටන් සතර ආර්‍ය්‍ය මාර්ගයන්ගෙන් සියලු මාර සේනාවෝද සියලු විරුද්ධ සේනාවවූ කෙලෙස්ද දිනන ලදී. පරදවන ලදී. බිඳින ලදී පිටුපාන ලදී. හෙතෙම කෙලෙස් සේනා දුරුකරණ ලද්දේයයි කියයි. හෙතෙම දුටු දෙයෙහි කෙලෙස් සේනාව දුරුකළේ, ඇසූ දෙයෙහි කෙලෙස් සේනාව දුරුකළේ වෙයි. ඇසූ දෙයෙහි, දුටු දෙයෙහි මුතයෙහි (ඉන්ද්‍රිය තුනකින් දැනගත් දෙයෙහි) කෙලෙස් සේනාව දුරුකළේය යනුයි.

3 “ඒ මුනිතෙම තැබූ බර ඇත්තේ, විශේෂයෙන් මිදුනේ වෙයි.” යන්නෙහි බර යනු, බර තුනකි එනම් ස්කනධ භාර, ක්ලේශභාර, අභිසංස්කාර භාර යනුයි. ස්කන්ධ භාරය කවරේද? ප්‍රතිසන්ධියෙහි රූපය, වේදනාව, සංඥාව, සංස්කාරය, විඤ්ඤාණය යනුයි, මේ ස්කන්ධ භාරයයි, ක්ලේශ භාරය කවරේද? රාගය, ද්වේෂය, මෝහය (6-10) 1 ඡේදයේ මෝහය යන තැන සිට සියලු තැවීම් යන තැනට යොදාගත යුතුයි.)

සියලු අකුශල රැස්කිරීම් යනුයි. මේ ක්ලෙශ භාරයයි. අභිසංස්කාර භාරය කවරේද? පුණ්‍යාභිසංස්කාරය අපුණ්‍යාභි සංස්කාරය අනෙඤ්ජාභිසංස්කාරයයි. මේ අභිසංස්කාර භාරයයි. යම් තැනකින් ස්කන්ධ භාරයද, ක්ලේශ භාරයද, අභිසංස්කාර භාරයද ප්‍රහීණවූවාහුද, මුලින් සිඳිනලද තල් ගසක්මෙන් කරණලද්දේද, අමරණත්වයට පමුණුවන ලද්දේද, නැවත නූපදනාබවට පමුණුවන ලද්දේවේද, හෙතෙම තැබූ බර ඇත්තේයයි කියයි මනාව තැබූ බර ඇත්තේ සංසිඳුන බර ඇත්තේයයි කියයි.

4 “මුනි” යනු මොනයයි ඥානයට කියයි. යම් ප්‍රඥාවක් දැනීමෙන් යුක්තද විචය, පවිචය, සල්ලක්ඛන, උපලක්ඛන, පච්චුපලක්ඛන, පණ්ඩිච්ච, කොසල්ල, නෙපුඤ්ඤ, වෙදව්‍ය, චින්තා, උපපරික්ඛා, භූරි, මෙධා, පරිණායිකා, විපස්සනා, සම්පජඤ්ඤ, පතොද, පඤ්ඤා, පඤ්ඤින්ද්‍රිය, පඤ්ඤාබල, පඤ්ඤා සත්ථ, පඤ්ඤාපාසාද, පඤ්ඤා ආලෝක පඤ්ඤාඔභාස, පඤ්ඤා පජ්ජොත, පඤ්ඤාරතන, අමොහ, ධම්මවිචය, සම්මා දිට්ඨියයි කියද්ද ඒ ඥානයෙන් යුක්තවූයේ මුනිනමි. (2-8) 10 “නොමුලාවූයේ” යන තැන සිට 14 ඡේදය අවසානයට යොදගත යුතුයි.)

5 “වෙන්වූයේ” යනු මුනිහුගේ රාගයෙන් සිත මිදුනේය. වෙන්වූයේය. ද්වේෂයෙන් සිත මිදුනේය. වෙන්වූයේය. මෝහයෙන් සිත මිඳුනේය. වෙන්වූයේය. (6-10) (1) සිත මිදුනේය යන්න යොදා මෝහය යන තැන සිට සියලු තැවීම් යන තැනට යොදාගත යුතුයි.) සියලු අකුසල් රැස්කිරීම්වලින් සිත මිදුනේය. වෙන්වූයේය. යනුයි.

6 “ඇති නොකරයි. නොඇලෙයි. බලාපොරොත්තු නොවෙයි. (මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ. යන්නෙහි ඇති කිරීම් යනු ඇතිකිරීම් දෙකකි (මෙහි (2-6) 1 (ii) (iii) මමත්වය යනු ඇතිකිරීම යයි වෙනස්කොට යොදාගත යුතුයි.) ඔහුගේ තෘෂ්ණාව ඇතිකිරීම ප්‍රහීණය. දෘෂ්ටිය ඇතිකිරීම සංසිඳුනේය. තෘෂ්ණාව ඇතිකිරීම ප්‍රහීණවූ බැවින් දෘෂ්ටිය ඇති කිරීම සංසිඳුන බැවින් තෘෂ්ණාව ඇති කිරීම හෝ දෘෂ්ටිය ඇති කිරීම නොකරයී. නූපදවයි. පහළ නොකරයි.

7 “නොඇලුනේ” යනු සියලු බාල පෘථග්ජනයෝ ඇලෙති. කල්‍යාණ පෘථග්ජනයා පටන් සියලු ශෛක්ෂ්‍යයෝ නොපැමිණි දේට පැමිණීම පිණිස නොලත් අධිගමයන් ලැබීම පිණිස ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකළ දේ ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස ඇලෙත්. රහතුන් වහන්සේ දුරුවූයේ වෙන්වූයේ නොඇලුනේ නික්මුනේ සීමා නොකළ සිතින් වාසය කරති.

8 “ප්‍රාර්ථනා නොකරයි” යනු තෘෂ්ණාව ප්‍රාර්ථනාව යයි කියයි. යම් ඇලීමක් ඇද්ද, විශේෂයෙන් ඇලීමක් ඇද්ද, අභිධ්‍යාවක් ඇද්ද, ලෝභයක් ඇද්ද අකුශල මූලයක් ඇද්ද එයයී. යමෙකුගේ මේ ප්‍රාර්ථනාවවූ තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණද මුලින් සිඳුනේද, සන්සිඳුනේද, ඉපදීමට අයොග්‍යවූයේද ඥානය නමැති ගින්නෙන් දැවුනේද, හෙතෙම ප්‍රාර්ථනා නැත්තෙකැයි කියයි.

9 “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ,” යනු ගෞරව වචනයකි. (මෙහි (7-2) 1 රාගය බිඳ දැමූ බැවින් යන තැන සිට යොදා ගතයුතුයී.)


14.  තුවටක  සුත්‍රය
15.   අත්ත දණ්ඩ  සුත්‍රය
16.   ශාරිපුත්‍ර  සුත්‍රය

MN 03-03-04. බක්කුල සූත්‍රය

මේ සුත්‍රය බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් සිය වසකට පසු සිදුකල සංගායනාවේදී සුත්‍ර පිටකයට ඇතුල් කල බව අටුවාව කියයි. බක්කුල රහතුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා අසුවසරක් ජීවත්ව සිටි සේක. මේ සුත්‍රයේ සඳහන්වන්නේ බක්කුල රහතුන් වහන්සේගේ ගිහිකල මිතුරෙකු හා කල කතාබහකි. මෙහි සංසාර විමුක්තිය පිණිස උපදේශ නැති නිසාත් බොහෝ විට අපදාන පාලියට ඇතුල් කලානම් හොඳය යන අදහස බොහෝ දෙනා දරති. බක්කුල මහා රහතුන් වහන්සේ විසින් රකින ලද දුෂ්කර ධුතාංග සීලයන් ගැන මේ සුත්‍රයේ සඳහන් වන කාරනා මේ සාසනයේ පැවිදි බව ලැබූ හා මතුවට පැවිදිවන්නාවූ සියලු භික්ෂු සංඝයා වහන්සේලාට උත්තේජනයක් ලෙස, ආදර්ශයක් ලෙස ගැනීම සඳහාම මෙසේ පිටකයට ඇතුළු කිරීමට හේතු වන්නට ඇත.

පුජ්‍ය මීතලාවේ විනීත නායක ස්වාම්න්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි ආයුෂ්මත් බක්කුල රහත් උත්තමයන් වහන්සේ රජගහ නුවර සමීපයෙහිවූ, කලන්දක නිවාප නම්වූ වෙලුවනාරාමයෙහි වැඩ වෙසෙයි.

§ 2. එකල්හි, ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්වාමින්වහන්සේගේ පැරණි ගිහි යහලුවෙක්වූ අචේල කාශ්‍යප නම් නිඝන්ට ශ්‍රාවකයෙක් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන් වෙත පැමිණ ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන් සමග සතුටුවිය යුතු සිහිකටයුතු කථා කොට නිමවා, එක් පැත්තක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ අචේල කාශ්‍යප ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන් ගෙන් මෙසේ ඇසීය.

§ 3. “ඇවැත්, බක්කුලය, ඔබ මහණවී කොපමණ කල් වෙහිද?”
“ඇවැත්නි, මම පැවිදිව අවුරුදු අසූවකි.”

“ඇවැත් බක්කුලය, මේ අසූ හවුරුදු කාලයෙහි ඔබ විසින් කීවරක් මෙවුන්දම් සෙවුනා ලදද?” 1168
“ඇවැත්, කාශ්‍යපය, මගෙන් එම ප්‍රශ්නය එසේ නොඇසිය යුතුයි. ඇවැත් කාශ්‍යපය, මගෙන් මෙසේ ඇසිය යුතුය. කෙසේද? ‘ඇවැත් බක්කුලය, මේ අසූ හවුරුදු කාලයෙහි ඔබට කී වරක් කාම සංඥාව පහළ වූයේදැයි ඇසිය හැකිය.”

[1168:- බොහෝ ශ්‍රමණ සාසන භාරතයේ වූ බවත් එම ශ්‍රමනයන්ගෙන් සමහරක් ලිංගික සංවාසය කාමය දුරු කිරීමේ එක උපක්‍රමයක් යයි විශ්වාසයෙන් එසේ කල බවද කියැ වේ. බුද්ධ සාසනය ගැන නොදත් නිරුවත් කාශ්‍යප විසින් මේ ප්‍රශ්නය ඇසුවේ බක්කුල ස්වාමින්වහන්සේට අපහාස කරන්නට නොව ඔහුගේ නොදත් බව නිසාය.]

“ඇවැත්, බක්කුලය, මේ අසූ වයස් කාලය තුළ කී වරක් ඔබට කාම සංඥාව උපන්නේද?”
“ඇවැත්, කාශ්‍යපය, මා මේ සාසනයේ පැවිදිව අවුරුදු අසුවක් වන්නේය. ඒ කාලය මසිත තුළ කාම සංඥාවක් උපන් බවක් නොදනිමි.”

“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවක් කාලය තුළ කාම සංඥාවක් උපන් බවක් නොදනී නම් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ මෙයද ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 4-5 “ඇවැත්නි, මා මේ සාසනයේ පැවිදිව අවුරුදු අසුවක් වන්නේය. මේ කාලය තුල මසිත, ව්‍යාපාද සංඥාවක් විහිංසා සංඥාවක් උපන් බවක්ද මම නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් අසූවයස් ඇති ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිර තෙම ඒ කාලය තුළ යම් ව්‍යාපාද සංඥාවක් විහිංසා සංඥාවක් උපන් බවක් නොදනී නම්, මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයෙකැයි අපි දරමු.”

§ 6.“ඇවැත්නි, මා මේ සාසනයේ පැවිදිව අවුරුදු අසුවක් වන්නේය. මේ කාලය තුල මසිත කාම විතර්කයක් උපන් බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් යම් කාම විතර්කයක් උපන් බවක් නොදනී නම් මෙයද ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයෙකැයි අපි දරමු.”

§ 7-8 “ඇවැත්නි, මා මේ සාසනයේ පැවිදිව අවුරුදු අසුවක් වන්නේය. මේ කාලය තුල මසිත ව්‍යාපාද විතර්කයක් විහිංසා විතර්කයක් උපන් බවක් නොදනිමි.,
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් යම් ව්‍යාපාද විතර්කයක් විහිංසා විතර්කයක් උපන් බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 9- “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වර්ෂයක්වූ මා විසින් ගෘහපතියෙක් පිදු චීවරයක් ඉසුලු බවක් නොම දනිමි.” 1169
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් යම් ගෘහපතියෙක් පිදු ගෘහපති චීවරයක් නොදැරී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

[1169:-මේ චේදය හා ඉන් පසු සඳහන්වන්නේ බක්කුල රහතුන්වහන්සේ සමාදන්ව පවත්වාගන ආ ධුතාංග සීල පටිපදාවය]

§ 10.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස් ඇති මා විසින් ආයුධයකින් සිවුරක් කැපූ බවක් නොදනිමි.”
“යම්හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් ආයුධයකින් සිවුරක් කැපූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.

§ 11. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස් ඇති මා විසින් ඉදිකටුවෙකින් සිවුරක් මැහූ බවක් නොම දනිමි.”
“යම්හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් ඉදිකටුවෙකින් සිවුරක් මැහූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 12.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස්වූ මා විසින් පඬුවලින් සිවුරක් පෙවූ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් පඬුවලින් සිවුරක් පෙවූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 13. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස් ඇති මම කඨින සිවුරක් මැහූ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් කඨින සිවුරක් මැහූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 14.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස් ඇති මම සමාන බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව ඇත්තවුන්ගේ චීවර කර්මයෙහි යෙදුන බවක් නොම දනිමි”
“යම්හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් සමාන බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව ඇත්තවුන්ගේ චීවර කර්මයෙහි යෙදුනු බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.

§ 16 “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මා විසින් දාන ආරාධනයක් ඉවසූ බවක් නොම දනිමි.”
“යම්හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම වස් අසූවකින් දාන ආරාධනයක් ඉවසූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.’

§ 17 “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස්වූ මට මෙබඳු සිතක් උපන් බවක් නොදනිමි. ‘කිසිවෙක් මට ආරාධනය කරන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැයි’ කියායි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූවසකින් කිසිවෙක් මට දාන ආරාධනයක් කරන්නේ නම් යහපතැයි සිතක් උපන් බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 18.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස් ඇති මම ගෙයක් තුළ හුන් බවක් නොම දනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් ගෙයක් තුළ හුන් බවක් නොදනී නම් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ මෙයද ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 19.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස්වූ මට ගෙයක් තුල පිදු දනක් අනුභව කළ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් අසූ වයස් ඇති ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිර තෙම ගෙයක් තුල පිදු දනක් අනුභව කළ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 20.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස්වූ මට ස්ත්‍රියක් දැක, කුඩා සලකුණු වශයෙන් ස්ත්‍රියකගේ නිමිති ගත් බවක් නොම දනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම ස්ත්‍රියක් දැක, අසූ වසකින් කුඩා සලකුණු වශයෙන් නිමිති ගත් බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 21. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස් ඇති මම ස්ත්‍රියකට යටත් පිරිසෙයින් සතර පද ගාථාවකින් වත් දහම් දෙසූ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම ස්ත්‍රියකට යටත්පිරිසෙයින් සතර පද ගාථාවකින්වත් දහම් දෙසූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 22 .“ඇවැත්නි, පැවිදිවූ අසූ වයස් ඇති මා විසින් භික්ඛුණී ආශ්‍රමයකට ගිය බවක් නොදනිමි.
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් භික්ෂුණී ආශ්‍රමයකට ගිය බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 23.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස් ඇති මම භික්ෂුණියකට දහම් දෙසූ බවක් නොදනිමි.
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙමේ පැවිදිව අසූ වයස්වද භික්ෂුණියකට දහම් දෙසූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භුත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 24. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මම හික්මෙන්නියකට (සික්ඛා මානාවකට) දහම් දෙසූ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසෙකින් හික්මෙන්නියකට දහම් දෙසූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 25.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මම සාමණේරියකට දහම් දෙසූ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් සාමණේරියකට දහම් දෙසූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 26 .“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මම (කෙනෙකු) පැවිදි කළ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් (කෙනෙකු) පැවිදි කළ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 27. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මා විසින් (කෙනෙකු) උපසම්පදා කළ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් (කෙනෙකු) උපසම්පදා කළ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 28 . “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මම (කෙනකුට) නිසදුන් දුන් බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් (කෙනකුට) නිසදුන් බවක් නොදනියි නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 29 .“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූ වයස්වූ මම සාමණේරයකු ලවා උපස්ථාන කරවාගත් බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් සාමණෙරයකු ලවා උපස්ථාන කරවාගත් බවක් නොදනියි නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 30. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස් ඇති මම ගිනිහල් ගෙයි නෑ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් ගිනිහල් ගෙයි නෑ බවක් නොදනියි නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයෙකැයි අපි දරමු.”

§ 31.“ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස් ඇති මම ඇඟ ගානා සුනු ගා නෑ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූවසකින් ඇඟ ගානා සුණු ගා නෑ බවක් නොදනියි නම් මෙයද බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 32. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස් ඇති මම සමාන බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව ඇත්තවුන් අත් පා මෙහෙවරෙහි යෙදූ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිර තෙම අසූ වසකින් සමාන බඹසර ඇත්තවුන් අත් පා මෙහෙවරෙහි යෙදූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 33. ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මට අන්තිම වසයෙන් දෙනකගෙන් එක් කිරිබින්දුවක් දෝනා කලක් පමණවත් ආබාධයක් උපන් බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් අන්තිම වශයෙන් දෙනකගෙන් එක් කිරි බින්දුවක් දෝනා කලක් පමණ ආබාධයක් ඇතිවූ බවක් නොදනියි නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.

§ 34. “ඇවැත්නි, අසූ වයස් ඇති මම අන්තිම වශයෙන් අරළු කැබැල්ලක් පමණවත් බෙහෙතක් පරිහරණය කළ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිර තෙම අසූ වසකින් අන්තිම වශයෙන් අරළු කැබැල්ලක් පමණවත් බෙහෙතක් පරිහරණය කළ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 35. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස්වූ මම පූවරුවක නිදා ගත් බවක් නොදනිමි.”
යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් පූවරුවක නිදා ගත් බවක් නොදනියි නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.

§ 36. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස් ඇති මම නිදන ඇඳක, සයනය කළ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූවසකින් දැවයෙන් කල නිදන ඇඳක, සයනය කළ බවක් නොදනීනම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපිදරමු.”

§ 37. “ඇවැත්නි, පැවිදිව අසූවයස් ඇති මම ග්‍රාමාන්ත සේනාසනයක වස් වුසූ බවක් නොදනිමි.”
“යම් හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම අසූ වසකින් ග්‍රාමාන්ත සේනාසනයක වස්වැසූ බවක් නොදනී නම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය, අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

§ 38. ඇවැත්නි, මම කෙලෙස් සහිතව සත්දවසක් පමණක් රටවැසියාගේ පිණ්ඩපාතය අනුභව කෙළෙමි. ඉක්බිති අටවෙනිදා අර්හත්වය පහළවිය.” 1170

[1170:- පැවිදිව සත් දිනක් පමණක් පෘතග්ජන භුමියේ හුන් බක්කුල ස්වාමින්වහන්සේ මහණවී සත්වෙනි දින සව් කෙලෙසුන් නසා පටිසම්භිධා සහිත රහත් බව සාක්ෂාත් කළේයැයි අටුවාව කියයි.]


“යම්හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම කෙලෙස් සහිතව රටවැසියාගේ පිණ්ඩපාතය සත්දවසක්ම අනුභව කෙළේ නම් අටවෙනිදා අර්හත්වය පහළවීනම් මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.

§ 39. අචෙල කාශ්‍යප තෙම “ඇවැත්නි, බක්කුලය, මම මේ ශාසනයෙහි පැවිදිබව ලබන්නෙමි. උපසම්පදාව ලබන්නෙමියි” කීය.

“අචෙල කාශ්‍යපතෙම මේ ශාසනයෙහි පැවිදි බව ලැබීය, 1171 උපසම්පදාවද ලැබීය.

[1171: බක්කුල ස්වාමින්වහන්සේ සිය ධුතාංග සීලය බිඳෙන බැවින් සිය මිතුරාට උපසම්පදාව තමන් වහන්සේ නොදී අන් භික්ෂුන්වහන්සේ කෙනෙක් ලවා පැවිදි කරවූ බව අටුවාව කියයි.]

ආයුෂ්මත් කාශ්‍යපතෙමේ උපසපන්වී නොබෝ කලකින්ම හුදකලාවූයේ ජනයාගෙන් වෙන්වූයේ පමානොවූයේ කෙලෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය ඇත්තේ දුරුකරනලද කාය ජීවිත ආශා ඇතිව වාසයකරන්නේ නොබෝකලකින්ම කුලපුත්‍රයෝ යමක් පිණිස මනාකොට ගිහිගෙයින් නික්ම අනගාරික ශාසනයෙහි පැවිදිවෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යය කෙළවර කොට ඇති, ඒ උතුම් අර්හත්වය මේ ආත්මභාවයෙහිම තෙමේම විශේෂ නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට, ඊට පැමිණ වාසය කළේය.

උත්පත්තිය ක්ෂය විය. බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිර නිමවන ලදී. කළයුත්ත කරන ලදී. මෙයින් පසු කළයුතු අනෙකක් නැතැයි දැනගත්තේය. ආයුෂ්මත් කාශ්‍යපතෙම රහතුන්ගෙන් එක් කෙනෙක් විය.

§ 40. “ඉක්බිති ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන් පසු කලෙක යතුර ගෙන විහාරයෙන් විහාරයට ගොස් “ආයුෂ්මත්වරුනි, පැමිණෙව්, ආයුෂ්මත්වරුනි, පැමිණෙව්, අද මාගේ පිරිනිවීම වන්නේයයි” කීය.1172
“යම්හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම යතුර ගෙන විහාරයෙන් විහාරයට ගොස් ආයුෂ්මත්වරුනි, පැමිණෙව් ආයුෂ්මත්වරුනි, පැමිණෙව්, අද මාගේ පිරිනිවීම වන්නේයයි කීයේද, මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

“ඉක්බිති ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන් සංඝයා මැද හිඳගෙනම පිරිනිවීයේය.1172

“යම්හෙයකින් ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරතෙම සංඝයා මැද හිඳගෙනම පිරිනිවියේද, මෙයද ආයුෂ්මත් බක්කුල ස්ථවිරයන්ගේ ආශ්චර්‍ය්‍ය අද්භූත ධර්මයකැයි අපි දරමු.”

[1172:-සිය මුළු සාසන ජීවිතයේදීම කිසි කෙනෙකුට බරක් නොවී ජීවිතය ගෙවූ බක්කුල ස්වාමින් වහන්සේ සිය පිරිනිවීමෙන් පසුද සිය සිරුර ආදාහන කරන්නට අනුන් වෙහෙසීම වලකන්නෙමැයි , තේජෝ කසිනයට සම වැදී පිරිනිවන් පා වදාළ සේක. පිරිනිවන් පා සුළු මොහොතකින් ශ්‍රී ශරීරය ඉබේම දැවී ධාතු පමණක් ඉතිරිවිය.]

MN 02-05-03 . අස්සලායන සූත්‍රය

බුද්ධකාලීන ඉන්දීය සමාජය ව්යුහගතව තිබුන පළමු නීතිය කුල වාදයයයි. සතර කුලයක මනුෂ්‍යයන් සතර ආකාරය. ඔවුන් සිතන්නේ ක්‍රියා කරන්නේ ඒ ඒ කුලයට අදාළ ඔපරෙටින්ග් සිස්ටම් එකකටය කියා බ්‍රාහ්මණ ඉගැන්වීම් වලින් මුළු ඉන්දියාවටම ඒත්තු ගන්වා තිබුණි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ගැන දරන ලද අදහස එකල සමාජයේ ප්‍රධාන මාතෘකාවක් විය. අන් සුත්‍ර බොහෝ ගණනක මෙන්ම මේ සුත්‍රයේද මේ කාරණය ගැන වාද විවාද සඳහන් වේ. මේ සුත්‍රයේ ඇති කාරනා විමුක්ති සාධනයට අදාළ නොවන නිසාත් මේ ප්‍රශ්නය ඔබේ සමාජයේ නැති නිසාත් මේ සුත්‍රය අවැදගත් එකක් බව මම මුලින්ම සඳහන් කරනු කැමැත්තෙමි. “බෞද්ධයන් පිළිපදින ප්‍රතිපදාවේ යාමට කුමන කුලයක වුවත්, කුමන ජාතියක වුවත් අයෙකුට බාධාවක් නොවේ”ය යන්න MN 02-04-10 කණ්ණකත්ථල සුත්‍රයේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක. දාන ආනිසංස ලෙස ප්‍රාර්ථනය කෙරෙන ආයු, වන්නෝ, සුඛං, බලං යන සතරේ වන්ණ යනු කුලයයි. ලබන භවය උසස් කුලයක උපදීවායි පැතීම බෞද්ධාගමේ පිළිගැනීමක් නිසා කුලය වැදගැම්මකට නැති එකක් යයි බැහැර කිරීම නුසුදුසු යි හඟිමි. මේ සුත්‍රයේ අවසානයට ඇති පසුවදන කියවන්නට ආරාධනා කරමි. (RD).

පුජ්‍ය මිරහවත්තේ පඥාසිරි හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඩු සිටුහු විසින් කරවන ලද, දෙව්රම් වෙහෙර වැඩවාසය කරණ සේක.

§ 2 .එසමයෙහි කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා සැවැත් නුවරට නොයෙක් පෙදෙස් වලින් ආ බමුණන් පන්සියයක් පමණ එක් තැන්ව එනුවර වාසය කළහ.. ඒ බමුණන්ට මෙබඳු සිතක් පහල විය. “මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් සතර කුලවල සියළු ඇත්තන්ටම ලඟාවිය හැකි විසුද්ධියක් ගැන දේසනා කරයි. එනම් උන් වහන්සේ චාතුර්වර්ණ ශුද්ධියක් පනවයි.869 (වර්ණ යනු කුළවේ.) ශ්‍රමණ ගෞතමයන් සමග මේ ගැන වාදයක් කොට ඔහුව පරදවා ලීමට මේ නුවර බ්‍රාහ්මණයන් අතරෙන් කවරෙකුට හැකිවේද ?” කියායි.

[869:- මජ්ජිම නිකාය MN 02-04-10 කන්නකත්තල සුත්‍රයේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ කුල සතරෙන් ඕනෑම එකක කෙනෙකු ශ්‍රද්ධා, විරිය, සති සමාධි, ප්‍රඥා යන පංච බලයන් වඩන්නේ නම් අරහත් නම් උතුම් ම ඵලය තෙක් යාමට සමත් වෙතැයි දෙසනා කළේය. වසර දහස් ගණනක් භාරතය් සමාජය විශ්වසකල හා අනුගමනය කල සම්පුර්ණ සමාජ ව්‍යුහය මේ වන්න භේද නොපිලිගන්නාවූ බෞද්ධ ඉගැන්වීමෙන් අභියෝගයට ලක්විය. ]

§ 3 . එසමයෙහි දහසය හවුරුදු වියැති අස්සලායණ නම් තරුණ බ්‍රාහ්මණයෙක් සැවැත් නුවර වාසය කලේය., නාම නිඝණ්ඩු යාග ආදී කටයුතු පිළිවෙල හා ශික්ෂානිරුක්ති යන ප්‍රභෙදන් ඇති, ඉතිහාසය පස්වැනි කොට ඇති වෙදත්‍රයයෙහි කෙළවරට ගිය කෙනෙක. පද හා ව්‍යාකරණ කටපාඩමේ කියන්නෙක, ලොකායත ශාස්ත්‍රයේත් මහාපුරුෂ ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රයෙත් දක්ෂයෙක. කෙටියෙන් කිවහොත් බ්‍රාහ්මණ ආගමේ උගන්වන සියළු ඉගැන්වීම් වල ඉහලම පරිචයක් ඇති උගතෙකි.

මේ තරුණ බ්‍රාහ්මණයා ගැන ඇසු බමුණන් ඔහුව භවත් ගෞතම ශ්‍රමණයන් වෙත යවා මේ කාරණය ගැන වාදයක් කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දරන මේ දුර්මතය පරාජය කල යුතු යයි සිතුහ. අස්සලායන මානවකයා ශ්‍රමණ ගෞතමයන් සමග මේ මතය ගැන විරුද්ධව සාකච්ඡා කිරීමට අස්සලායන මානවකයා සමර්ථ වේයැයි, කියා සිතුහ.

§ 4 . ඉදින් ඒ බමුණෝ අස්සලායණ තරුණයා හුන් තැනට එළඹ අස්සලායණ මානවකයාට මෙසේ කීහ. “පින්වත් අස්සලායණය, මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් චාතුර්වර්ණ ශුද්ධියක් පනවමින් සියළු කුලවල මිනිසුන් එකම විසුද්ධියකට පත් කල හැකියයි උගන්වති. පින්වත් අස්සලායණය! තොප මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් ගේ මේ වැරදි මතය ට විරුද්ධව සාකච්ඡා කිරීමට පැමිණේවා” යි කීහ.

මෙසේ කී කල්හි අස්සලායණ මාණවකයා ඒ බමුණන්ට මෙසේ කීය. “ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයෝ ධර්මවාදීහ, ධර්මවාදීහු සමග විරුද්ධව සාකච්ඡා කිරීම ඉතා අපහසුය. මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් සමග මේ ගැන විරුද්ධව සාකච්ඡා කිරීමට කැමති නොවෙමි” යි කීහ.

දෙවනුත් ඒ බමුණෝ අස්සලායණ ට, මෙසේ කීවද ඔහු සිය අකමැත්ත පල කළේය. තෙවනුවත් ඒ බමුණු පිරිස ඔහුට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග වාද කරන්නයි කියා මෙසේ ද කීහ. “පින්වත් අස්සලායණයන් වේදය අනුව තවුස් පිළිවෙලට හැසුරුණු කෙණෙක . භවත් අස්සලායණය, යුද්ධයට නොගොස්ම පරාජය නොව. යුද කොට870 නොපැරදෙව” යි කීහ.

[870:- ත්‍රිවේදය සම්පුර්ණ වශයෙන් හදාරා නිම කල සියලු වේද මන්ත්‍ර වන පොත් කර අවසන්වූ අස්ස්ලානයන් දැන් බ්‍රාහ්මණ ශ්‍රමනයෙක්ම බඳු නිසා ඔබේ පරාජය සිදු නොවේ. ඔබට ජය නියතය කියා මේ බ්‍රාහ්මණයන් කී බවක් අටුවාව කියයි.]

මෙසේ කී කල අස්සලායණ තරුණයා ඒ බමුණන්ට මෙසේ කීය. “පින්වතුනි, එකාන්තයෙන් මම මේ වාදයෙන් ජය නොලබමි. ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයෝ ධර්මවාදීහ ය. ධර්මවාදීහු සමග ඉතා ප්‍රවේසමෙන් වාදකළ යුතු වෙති. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් සමග මේ කාරණා ගැන වාදකිරීමට මම අසමර්ථයෙමි. එසේ වුවද ඔබ සැම තෙවරක්ම පෙරැත්ත කල නිසා භවත් ගෞතමයන් හමුවීමට මම යන්නෙමියි” කියායි.

§ 5 . ඉක්බිති අස්සලායණ මානවකයා මහත්වූ බ්‍රාහ්මණයෝ සමූහයක් සමග භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සොයා පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය යුතුවූත් සිහිකටයුතුවූත් කථා කොට නිමවා එකත්පසෙක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය.

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ලෝකයේ, ඉන්නා ජාති අතර බ්‍රාහ්මණයෝම උතුම් ජාතියේ ඇත්තෝය. අන්‍යයෝ හීන ජාතිවල ඇත්තෝය. බ්‍රාහ්මණයෝම ශුද්ධ වංශ ඇත්තෝය, අන්‍යයෝ අශුද්ධ වංශ ඇත්තෝය. බ්‍රාහ්මණයෝම පැහැපත්ය. අන්‍ය කුලවල වුන් දුර්වර්ණ වුවන්ය. , බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදු වුවන් වෙති. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු ය. බ්‍රාහ්මණයෝම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රයෝව මුඛයෙන් උපන්නාහුය. බ්‍රහ්මජයහ, බ්‍රහ්මයා නිමැවු හෙයින් බ්‍රහ්මනිර්මිතයහ, බ්‍රහ්ම දායාදයහ,“යි අපි කියන්නමෝ වෙමු. භවත් ගෞතමයන් මේ ගැන කුමක් කියන සේක්ද?”

“අස්සලායණය, බමුණන්ගේ භාර්යාවන්වන සමහර බැමිණියෝ ගැහැනුන්ට වන මාස් ශුද්ධිය නොලබා ඉන්නවා පෙනේ. සමහර බැමිණියෝ ගැබිනියෝ වන බව පෙනේ. සමහර බැමිණියෝ දරුවන් වදන්නියෝ වන බව පෙනේ . සමහර බැමිණියෝ දරුවනට කිරි පොවන්නියෝවන බව පෙනෙත්. 871

[871:- බ්‍රාහ්මණ කුලයේම දරුවන්ද අන් කුලවල දරුවන් සේම මහා බ්‍රහ්මයාගේ මුවින් උපත ලද්දා නොව මිනිස් මවකගේ කුසින් උපන් බව පෙන්වීම මේ චේදයේ අදහසයි.]

“බැමිනියකගේ කුසින් උපන් ඒ බමුණෝම, එසේ මනුෂ්‍ය යෝනියෙන් උපන්නාහුම වී මෙසේ කීයන්නෝය. ‘බමුණෝම උතුම්ම කුලයේ වුවෝ වෙති, අන්‍යයෝ හීන කුලයන්හි උපන්නෝය. බමුණෝම ශුද්ධ වංශ ඇත්තෝය, අන්‍යයෝ අශුද්ධ වංශ ඇත්තෝය. බමුණෝම පැහැපත්ය. අන්‍ය කුලවල වුන් දුර්වර්ණ වුවන්ය. , බමුණෝම පිරිසිදු වුවන් වෙති. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු ය. බමුණෝම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රයෝව මුඛයෙන් උපන්නාහුය. බ්‍රහ්මජයහ, බ්‍රහ්මයා නිමැවු හෙයින් බ්‍රහ්මනිර්මිතයහ, බ්‍රහ්ම දායාදයහ” , කියායි.

§ 6. “ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙසේ කීවත්, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේම සිතත්. ‘බ්‍රාහ්මණයෝම උතුම්ම කුලයේ වුවෝ වෙති, අන්‍යයෝ හීන කුලයන්හි උපන්නෝය. බ්‍රාහ්මණයෝම ශුද්ධ වංශ ඇත්තෝය, අන්‍යයෝ අශුද්ධ වංශ ඇත්තෝය. බ්‍රාහ්මණයෝම පැහැපත්ය. අන්‍ය කුලවල වුන් දුර්වර්ණ වුවන්ය. , බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදු වුවන් වෙති. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු ය. බ්‍රාහ්මණයෝම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රයෝව මුඛයෙන් උපන්නාහුය. බ්‍රහ්මජයහ, බ්‍රහ්මයා නිමැවු හෙයින් බ්‍රහ්මනිර්මිතයහ, බ්‍රහ්ම දායාදයහ , කියායි.”

“අස්සලායණය, ඔබ යෝන නම් පසල් දනව්වක් සහ කාම්බෝජ නම් පසල් දනව්වක් ගැන අසා තිබේද? “
“එසේය භවත් ගෞතමයනි, මා ඒ ජනපද ගැන අසා ඇත.”

“අස්සලායණය, යොනක සහ කම්බුජ නම් පසල් දනව්වලද, අන්‍යවූ තවත් සමහර ප්‍රත්‍යන්ත දේශවලද , ස්වාමි සහ සේවක කියා, වර්ණ දෙකෙකි. සමහර මිනිසෙක් කලක් ස්වාමියෙක්ව සිට, ඉන් පසුව දුගීව ගොස් ඔහුද සේවකයෙකු වෙයි. සේවකයෙක්ව සිට සමහරෙක් පසුව ස්වාමියෙක් වෙයි. නුඹ ඒ බව දන්නේද?”

“එසේය ස්වාමීනි, එසේ මා විසින් අසන ලදී. යෝන සහ කම්බුජ නම් පසල්දනව්වල ස්වාමියයිද දාසයයිද වර්ණ දෙකකි, ස්වාමියෙක්ව සිට දාසයෙක් වෙයි යයිද , දාසයෙක්ව සිට ස්වාමියෙක්වේයයිද මා විසින් අසනලදී.”.

“අස්සලායණය, මෙසේ වෙනත් දේශවල වර්ණ (කුල) දෙකක් පමණක් තිබියදී කුමන හේතුවක්, කුමන කාරණයක් මත සිට බ්‍රාහ්මණයන් …
බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’ කියා කියන්නේද ?.

§ 7. “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙසේ කීවත්, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේම සිතත්.
බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.”

“අස්සලායණය, නුඹ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද?
“යම් ක්ෂත්‍රිය වංශිකයෙක් සතුන් මරන්නේ නම්, සොරකම් කරන්නේ නම්, කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන්නේ නම්, බොරු කියන්නේ නම්, කේලාම් කියන්නේ නම්, රළු වචන කියන්නේ නම්, හිස් වචන කියන්නේ නම්, විෂම ලෝභ ඇත්තේ නම්, ව්‍යාපාදයෙන් යුත් සිත් ඇත්තේ නම්, වැරදි දැකීම් ඇත්තේ නම්, එවන් ක්ෂත්රියයෙක් ශරීරයාගේ බිඳීමෙන් මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ, නරක නපුරු විපාකම ඇති විනිපාත නම්වූ නිරයෙහි උපදින්නේද. නොවන්නේද?
“බ්‍රාහ්මණ කුලයේ කෙනෙක් සතුන් මරන්නේනම්……..
“වෛශ්‍ය කුලයේ කෙනෙක් ………..”
“ශුද්‍ර කුලයේ කෙනෙක් සතුන් මරන්නේ නම්, සොරකම් කරන්නේ නම්, කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන්නේ නම්, බොරුකියන්නේ නම්, කේලාම් කියන්නේ නම්, රළු වචන කියන්නේ නම්, හිස් වචන කියන්නේ නම්, විෂම ලෝභ ඇත්තේ නම්, ව්‍යාපාදයෙන් යුත් සිත් ඇත්තේ නම්, වැරදි දැකීම් ඇත්තේ නම්, එවන් ක්ෂත්රියයෙක් ශරීරයාගේ බිඳීමෙන් මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ, නරක නපුරු විපාකම ඇති විනිපාත නම්වූ නිරයෙහි උපදින්නේද. නොවන්නේද?

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙය එසේම වන්නේමය.
භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ක්ෂත්‍රියයා වුවත්, බ්රාහ්මනයා වුවත්, වෛශ්‍යයා වුවත්, ශුද්‍රයා වුවත්, ඒ කවර කෙනෙකුවුවත් සතුන් මරන්නේ නම්, සොරකම් කරන්නේ නම්, කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන්නේ නම්, බොරුකියන්නේ නම්, කේලාම් කියන්නේ නම්, රළු වචන කියන්නේ නම්, හිස් වචන කියන්නේ නම්, විෂම ලෝභ ඇත්තේ නම්, ව්‍යාපාදයෙන් යුත් සිත් ඇත්තේ නම්, වැරදි දැකීම් ඇත්තේ නම්, එවන් ක්ෂත්රියයෙක් ශරීරයාගේ බිඳීමෙන් මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ, නරක නපුරු විපාකම ඇති විනිපාත නම්වූ නිරයෙහි උපදින්නේය.”

“ එසේ නම් අස්සලායණය, කුමන හේතුවක්, කුමන කාරණයක් මත සිට බ්‍රාහ්මණයන්, “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීන වර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’ කියා කියන්නේද ?.

§ 8 . “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙසේ කීවත්, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේම සිතත්. “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.”

“අස්සලායණය, මේ ගැන නුඹ කිමැයි සිතන්නෙහිද?

“යම් බ්‍රාහ්මණයෙක්, පර පණ නැසීමෙන් වැළකී, සොරකමින් වැළකී, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකී, මුසාවාදයෙන් වැළකී, කේලාම් කීමෙන් වැළකී, රළු වචන කීමෙන් වැළකී, හිස් වචන කීමෙන් වැළකී, විෂම ලෝභය නැති කර, අව්‍යාපාද සිත් ඇතිව, අසතුට අසහනය නැති කොට, හරි දැකීම් ඇත්තේ නම් , ඔහුගේ ශරීරයාගේ බිඳීමෙන්, ඔහුගේ මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ගලෝකයෙහි ඔහු උපදින්නේද? නොවේද?”
“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, පර පණ නැසීමෙන් වැළකී, සොරකම් …..“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස මෙය වන්නේමය. “
“යම් ක්ෂත්රියයෙක්….
“යම් වෛශ්යයෙක් …
“යම් ශුද්‍රයෙක් පර පණ නැසීමෙන් වැළකී, සොරකමින් වැළකී, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකී, මුසාවාදයෙන් වැළකී, කේලාම් කීමෙන් වැළකී, රළු වචන කීමෙන් වැළකී, හිස් වචන කීමෙන් වැළකී, විෂම ලෝභය නැති කර, අව්‍යාපාද සිත් ඇතිව, අසතුට අසහනය නැති කොට, හරි දැකීම් ඇත්තේ නම් , ඔහුගේ ශරීරයාගේ බිඳීමෙන්, ඔහුගේ මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ගලෝකයෙහි ඔහු උපදින්නේද? නොවේද?

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස මෙය වන්නේමය. බ්‍රාහ්මණ, ක්ෂත්‍රිය, වෛශ්‍ය , ශුද්‍ර යන කුල සතරෙන් ඕනෑම එකෙකු මෙසේ පර පණ නැසීමෙන් වැළකී, සොරකමින් වැළකී, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකී, මුසාවාදයෙන් වැළකී, කේලාම් කීමෙන් වැළකී, රළු වචන කීමෙන් වැළකී, හිස් වචන කීමෙන් වැළකී, විෂම ලෝභය දුරු කොට…. ඉදී නම් මරණයෙන් මතු , ශරීරයාගේ බිඳීමෙන්, මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදින්නේය.” යි අස්සලායන කීය.

“ එසේ නම් අස්සලායණය, කුමන හේතුවක්, කුමන කාරණයක් මත සිට බ්‍රාහ්මණයන්,
“බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීන වර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’ කියා කියන්නේද ?.

§ 9 . “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙසේ කීවත්, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේම සිතත්. “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.”

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙය වන්නේමය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයා සේම, ක්ෂත්‍රියාත්, වෛශ්‍යයාත්, ශුද්රයාත් ප්‍රදේශයේ වසනා සියලු සත්ව ප්‍රජාව කෙරෙහි මෛත්‍රී සහගත සිතින් මෛත්‍රිය වඩමින් අවෛරව අව්‍යාපාදව මෙත් සිත් වැඩීමට සමර්ථ වන්නේය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සියලු චතුර් වර්ණයෝම මේ ප්‍රදෙශයෙහි අවෛරව අව්‍යාපාදව මෙත්සිත් වැඩීමට සමර්ථ වෙති”

“එසේ නම් අස්සලායණය, කුමන හේතුවක්, කුමන කාරණයක් මත සිට බ්‍රාහ්මණයන්,
බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණයහ (උතුම්ම කුලයේය.) , අන්‍යයෝ හීන වර්ණයහ (පහත් කුලයේය.) , බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදුය. අන්‍යයෝ අපිරිසිදුය. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’ කියා කියන්නේද ?.

§ 10. “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙසේ කීවත්, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේම සිතත්. “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.” .

“අස්සලායණය, මේ ගැන නුඹ කිමැයි සිතන්නෙහිද?”
බ්‍රහ්මනයෙක්ම පමණක් ගඟට බැස දිය නා සබන් ඇග උලා, සිය ගතෙහි කුණු සෝදා පවිත්‍ර වන්නට සමත් වේද? ක්ෂත්‍රියෙක්, වෛශ්‍යයෙක්, ශුද්‍රයෙක්, සබන් ගා දිය නා පිරිසිදු වන්නට සමර්ථ නොවේද?”

” භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙය වන්නේමය.
භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයාසේම, ක්ෂත්‍රියාත්, වෛශ්‍යයාත්, සුද්‍රයාත් ගගට බැස සබන් උලා නෑමෙන් පිරිසිදු වන්නේය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සතර කුලයේ මිනිසුන්ම, ඇඟ උලන සබන් ගෙන ගඟට ගොස් නා, සම බැඳුන කුණු තට්ටු සෝදා හරින්ට සමර්ථ වෙති.”

“එසේ නම් අස්සලායණය, කුමන හේතුවක්, කුමන කාරණයක් මත සිට බ්‍රාහ්මණයන්,
බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීන වර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’ කියා කියන්නේද ?

§ 11 . “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙසේ කීවත්, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේම සිතත්. “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීන වර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.”

“අස්සලායණය, මේ ගැන නුඹ කිමැයි සිතන්නෙහිද?”
“යම් ක්ෂත්‍රිය රජෙක් නොයෙක් ජාති කුල ඇති පුරුසයන් සියයක් රැස් කරන්නේය.
“පින්වත්හු එත්වා, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙන්, බ්‍රාහ්මණ කුලයෙන්, ප්‍රදෙශරාජ කුලයෙන්, උපන්නාවූ යමෙක් වේනම් ඔහු සල් රුකක හෝ හොර රුකක හෝ සඳුන් රුකක හෝ පදුම රුකක හෝ වියලි දැව දණ්ඩක්, අවුලන දණ්ඩක උලා ගින්නක් උපදවත්වා. “

“සැඩොල් කුලයෙන්, වැදිකුලයෙන්, වෙණ කුලයෙන්, රථකාර කුලයෙන්, පුක්කුස කුලයෙන්, උපන්නාවූ මිනිසෙක් බල්ලන් දිය බොන ඔරුවක හෝ ඌරන් දිය බොන ඔරුවක හෝ රෙදි සෝදන ඔරුවක හෝ ඇති දැව දණ්ඩක් එරඬුලීයක හෝ ගෙන එය උඩගාන දණ්ඩක් හා උලා ගිනි උපදවත්වා, තෙජස පතුරුවත්වා.” යි අණ කරන්නේය.

“අස්සලායණය, එසේ ඒ පුරුෂයන් කාණ්ඩ දෙකින් පළමු කාණ්ඩයේ උතුම් කුලවල පුරුෂයන් උසස් දැව දල්වා කල ගින්න, අනික් භීන කුලවල පුරුෂයන් බාල ලී දවා දැල්වූ ගින්නට වඩා උසස් වේද, රශ්නයක් දේද?, ආලෝකයක් දේද?

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මෙය නොවන්නේය.
භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ක්ෂත්‍රිය කුලයෙන්, බමුණු කුලයෙන්, ප්‍රදේශරාජ කුලයෙන්, උපන්නාහු විසින් සල් රුකක හෝ හොර රුකක හෝ සඳුන් රුකක හෝ පදුම රුකක හෝ දණ්ඩක් උඩගාන දණ්ඩක උලා, නිපදවන ලද ගින්නේද, සැඩොල් කුලයෙන්, වැදි කුලයෙන්, වෙණ කුලයෙන්. රථකාර කුලයෙන්, පුක්කුස කුලයෙන්, උපන්නවුන් විසින බල්ලන් බොන ඔරුවක හෝ ඌරන් බොන ඔරුවක හෝ රෙදි සෝදන ඔරුවක හෝ එරඬු ලීයක හෝ ගෙන එය උඩගාන දණ්ඩක උලා, නිපදවනලද ගින්නේද වෙනසක් නොවේමය. ඒ දෙකින්ම රශ්නය හා ආලෝකය එක සේම ඇති වන්නේමය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, සියලුම ගිනි ගිනිදැලින් යුක්තය, වර්ණවත්ය, ප්‍රභාශ්වරය, සියලුම ගින්නෙන් කළහැකි වැඩ සියල්ලක් කරන්නට හැකිය.”

“එසේ නම් අස්සලායණය, කුමන හේතුවක්, කුමන කාරණයක් මත සිට බ්‍රාහ්මණයන්, “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨ වර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීන වර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’ කියා කියන්නේද ?

§ 12 . “භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ කෙසේ කීවත්, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේම සිතත්. “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.”

“අස්සලායනය! මේ ගැන නුඹ කුමක් කියන්නෙහිද? “
“යම් ක්ෂත්‍රිය කුමරෙක් බ්‍රාහ්මණ කන්‍යාවක් සමග වෙසෙන්නේය. ඔවුන් දෙදෙන සහ වාසයට පැමිණ පුත්‍රයෙක් උපදින්නේය. ක්ෂත්‍රිය කුමාරයා නිසා බමුණු කන්‍යාවට උපන් ඒ දරුවා මවටද සමානය, පියාටද සමානය, ඔහුට ක්ෂත්‍රියයායි කිය යුතුද, බ්‍රාහ්මණයායයි කිය යුතුද?”

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ක්ෂත්‍රිය කුමරා නිසා බමුණු කන්‍යාවගේ කුස උපන්නේ වේද, ඔහුට . ක්ෂත්‍රියයායිද කිය හැකිය. බ්‍රාහ්මණයායිද කිය හැකිය.”

“අස්සලායණය, මේ ගැන නුඹ කුමක් කියන්නෙහිද? “
යම් බ්‍රාහ්මණ කුමාරයෙක්, ක්ෂත්‍රිය කන්‍යාවක් සමග වෙසෙන්නේය. ඔවුන් දෙදෙනාගේ සහවාසයට පැමිණීමෙන් පුත්‍රයෙක් උපදින්නේය. බමුණු කුමරුවා නිසා ක්ෂත්‍රිය කන්‍යාවට උපන් ඒ පුත්‍රයා මවටද සමානය, පියාටද සමානය. ඔහුට ක්ෂත්‍රියය’යි කියයුතුද, බ්‍රාහ්මණය’යි කිය යුතුද?”

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, බමුණු කුමරා නිසා ක්ෂත්‍රියා කන්‍යාවගේ කුස උපන් ඒ පුත්‍රයාට, ක්ෂත්‍රියයයිද කිය හැකිය.. බ්‍රාහ්මණයයිද කිය හැකිය .”

§ 14. “අස්සලායණය, මේ ගැන නුඹ කිමැයි සිතන්නෙහිද?”
” යම් විටෙක අශ්ව වෙළඹක් බූරුවෙකු සමග එක්වීමෙන් පැටියෙක් උපදින්නේය. ඒ පැටියා කොටළුවා නිසා වෙළඹට උපන්නද ඌ මවටද සමානය, පියාටද සමානය, ඒ පැටියාට අශ්වයයි කියයුතුද, කොටලුවා යයි කියයුතුද?”

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එසේ කිව නොහැක. ඔහුට අශ්වයාගේ ලක්ෂණද නැත. කොටලුවකුගේ ලක්ෂණද නැත. අශ්ව වෙළඹ ගෙන් බුරු පියෙක් නිසා උපන් ඔහු පෝනියා නොහොත් කොටළුවෙකැයි මිනිසුන් දන්නේය..”

§ 15 . “අස්සලායණය, මේ ගැන නුඹ කුමක් කියන්නෙහිද? “

“එක බ්‍රාහ්මණ පවුලක උපන් සහෝදරයෝ දෙදෙනෙක් වේයයි සිතන්න. එකෙක් හොඳින් , ඕනෑකමින් වේද ශාස්ත්‍ර, වේද මන්ත්‍ර හදාරන ලද්දේය. අනෙකා අලසව ඉන්නේ වේද මන්ත්‍ර නොහදාරන්නෙය. ඔවුන් දෙදෙනාම යම් බ්‍රාහ්මණ මල ගෙයක, මතක බත පිණිස ආරාධනා ලබා යා නම් හෝ යම් දානයකට ආරාධනා ලැබ යානම් මේ සහෝදරයන්ගෙන් කවරෙකුට පළමුව දානය පිලිගන්නවන්නේද? කවරකු පළමුව වළඳ වන්නාහුද?”

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඒ බඳු දානයකදී අපි මන්ත්‍ර උගත් බ්රාහ්මනයාම පළමුව වළඳවමු. ඔහුටම ගරු කරමු. මන්ත්‍ර වේද නුගත් බමුණාට දෙන දානයෙන් කෙසේ උසස් ඵලයක් ලබන්නද?”

§ 16 . “අස්සලායණය, මේ ගැන නුඹ කුමක් කියන්නෙහිද?”
“තවත් එබඳුම බ්‍රාහ්මණ පවුලක උපන් සහෝදරයෝ දෙදෙනෙක් වේයයි සිතන්න. ඉන් එකෙක් හොඳින් , ඕනෑකමින් වේද මන්ත්‍ර හදාරන ලද්දේය. එනමුත් ඔහු දුසිල්වත්ය. පාපී ක්‍රියාම කරන්නේය. අනෙක් බ්‍රාහ්මණ සහෝදරයා වේද මන්ත්‍ර නුගත්තේය. නොදන්නේය. එනමුත් ඔහු සිල්වත්ය. පවෙන් වැළකී සිටින්නේය.

ඔවුන් දෙදෙනාම යම් බ්‍රාහ්මණ මල ගෙයක මතක බත පිණිස ආරාධනා ලබා යා නම්, හෝ දානයකට ආරාධනා ලැබ යානම් මේ සහෝදරයාගෙන් කවරෙකුට පළමුව දානය පිලිගන්නවන්නේද? කවරකු පළමුව වළඳ වන්නාහුද?”

“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඒ අවස්ථාවේ බ්රාහ්මනාවූ අපි වේදය නොදත් නමුත්, සිල්වත්ව , පවින් වැළකී ඉන්නා බ්‍රාහ්මණයා පළමුව වළඳවමු. ඔහුටම ගරු කරමු. මන්ත්‍ර වේද උගත් වුවත් පාප ක්‍රියා කරන බමුණාට දෙන දානයෙන් කෙසේ උසස් ඵලයක් ලබන්නද?”

§ 17. “අස්සලායණය, නුඹ කලින් ජාතිය කුලය උතුම් යයි කීවේය. දෙවනුව වේද මන්ත ඉගෙනුම උතුම් යැයි කීවේය. දැන් නුඹ ශිලවන්තවීම ඒ දෙකටම වඩා උතුම් යයි, කියා මගේ දේසනාවම එනම් කුලය ට වඩා හැසිරීමම වැදගත්ය ” යන ඕනෑම කුලයක කෙනෙකුට පිරිසිදු වීමට හැකිය කියාම පැනවූ ” චාතුර් වර්ණ ශුද්ධිය ට ආවේහිය”

මෙසේ කී කල අස්සලායණ තරුණයා නිශ්ශබ්දවූයේ ලජ්ජාවූයේ, හිස නමා ගෙන, මුහුණ යටිකුරු කරගෙන, , සුසුම්ලමින්, මුලාව හිඳ හුන්නේය.

§ 18.. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට මෙසේ වදාළ සේක.

“අස්සලායණය, ඈත අතීතයේ වූ දෙයක් කියමි. අසව.

ඉතා ඈත කාලයක මහ වනයේ අතු සේවෙලිකල කුටිවල බ්‍රාහ්මණ සෘෂිවරු සත් දෙනෙක් විසුහ. ඔවුනට මේ අදහස ඇති විය. “බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.”

ඔවුන් ගේ මේ ලාමක දෘෂ්ටිය උපන්නේයයි අසිත දේවල ඍෂිහු874 ඇසීය.”

[874: දේවල සෘෂි තුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පෙර භවයක අඩු කුලයක ඉපදී බ්‍රහ්මනයනට වඩා වැඩි ස්රිද්ධි බල ලැබූ ස්රුශිවරයෙකු බවත්, මේ පෙර සිදුවීම දක්වන්නේ “එදා මම අඩුකුලයක ඉපිද ඇසු ප්‍රශනයට පිළිතුර දෙන්නට අසමත්වූ බ්‍රාහ්මණයන් අද සම්බුද්ධත්වය ලැබූ මා අසන ප්‍රශන වලට කෙසේ පිළිතුරු දෙන්නේදැ”යි හැඟවීමට බව අටුවාව කියයි.]

“අස්සලායණය, එවිට අසිත දේවල ඍෂිතුමා, කෙස් රැවුල් කපා මදටිය පාට ඇති වස්ත්‍ර ඇඳ පොරවා පොටවල් බොහෝ ඇති වහන් පයලා රන්මුවා දණ්ඩක් ගෙන සත්බමුණු ඉසිවරුන්ගේ පන්සල් මිදුලෙහි පහල විය. අස්සලායණය, අසිත දේවල ඍෂි තුමා එසේ පහල වී , සත්බමුණු ඉසිවරුන්ගේ පන්සල් මිදුලෙහි සක්මන් කරමින් මෙසේ කීය. ‘මේ භවත් බමුණු ඍෂිහු කොහි ගියාහුද? මේ භවත් බමුණු ඍෂිහු කොහි ගියාහුද?”

“අස්සලායණය, එකල්හි සත්බමුණු ඍෂීන්ට මෙබඳු සිතක් විය. ‘කුමක් හෙයින් මොහු ගම්දරුවෙකු මෙන් සත්බමුණු ඍෂිවරුන්ගේ පන්සල් මිදුලෙහි සක්මන් කරමින් මෙසේ කියයිද? එබැවින් ඔහුට සාප කරමු.’යි කියායි.

“අස්සලායණය, එකල්හි සත්බමුණු ඍෂීහු අසිත දේවල ඍෂියාට සාපකළහ. ‘වසළය, තා අලුවේවා!” යි. කියා ශාප කළහ. ‘අස්සලායණය, එසේ සත්බමුණු ඍෂීහු අසිත දේවල ඍෂියාට සාපකළාහුද, ඒ ඒ අයුරින්ම අසිත දේවල ඍෂිහු ගේ රූපය තවත් විශිෂ්ඨ වෙයි, දැකීමට ප්‍රිය වෙයි, ප්‍රසාදයද උපදවයි.

“අස්සලායණය, එකල සත්බමුණු ඍෂීන් මෙසේ සිතුහ.
‘ඒකාන්තයෙන් අපගේ තපස හිස්ය. බ්‍රහ්මචර්ය නිෂ්ඵලය, පෙර අපි යමෙකුට ‘වසළය අලුවේවයි’ ශාප කෙළෙම්ද? ඒ ඕනෑම කෙනෙක් හලු වෙයි. මොහුට වනාහි කොතෙකින් ශාප කෙළෙමුද, ඒ ඒ පරිද්දෙන්ම විශිෂ්ඨ රූප ඇත්තේ වෙයි දැකීමට ප්‍රිය වෙයි. ප්‍රසාදය උපදවයි. “යි සිතුහ.

එවිට අසිත දේවල ඍෂිතුමා ඔවුනට මෙසේ කීය.
“භවතුන්ගේ තපස හිස් නොවේ. බ්‍රහ්මචර්යාය නිෂ්ඵල නොවේ. එබැවින් පින්වත්හු මා කෙරෙහි දූෂ්‍යවූ සිතක් වේ නම් එය දුරුකරව්. “යි කීය.
” පින්වත, අපේ දූෂ්‍යවූ සිත් අපි දුරුකරමු.’
‘පින්වත් ඔබතුමා කවරෙක් ද?”, යි සත් බ්‍රාහ්මණ සෘෂින් ඇසුහ.

” පින්වතුනි, තොප විසින් අසිත දේවල ඍෂි ගැන අසා ඇත්ද?.
‘පින්වත, එසේය. අපි ඒ අසිත දේවල ඍෂිතුමා ගැන අසා ඇත්තෙමු”යි කීහ.

“පින්වත්නි , ඒ අසිත දේවල ඍෂි නම් මම වෙමියි’ අසිත දේවල ඍෂි කීය.
අස්සලායණය එකල්හි සප්ත බ්‍රාහ්මණ ඍෂීහු අසිත දේවල ඍෂියාට වන්දනා කොට බුහුමන් කරන්නට වුහ.

“එකල අස්සලායණය, අසිත දේවල ඍෂිතුමා සත්බමුණ ඉසිවරුන්ට මෙසේ කීයේය.
‘පින්වත, මවිසින් මෙසේ අසන ලදී. මේ වන අරණ්‍යයෙහි කුටින්හි වසන්නාවූ සත්බමුණු ඍෂීන්ට මෙබඳු ලාමක දෘෂ්ටියක් උපන්නේය.
“බ්‍රාහ්මණයන්ම ශ්‍රේෂ්ඨවර්ණයහ, අන්‍යයෝ හීනවර්ණයහ, බ්‍රාහ්මණයන්ම සුද්ධවන්තය. අන්‍යයෝ දුර්වර්ණය, බ්‍රාහ්මණයන්ම පිරිසිදු වුවෝ වෙත්. අන්‍යයෝ අපිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණයන්ම මහා බ්‍රහ්මයාගේ ඖරස පුත්‍රව මුවින් උපන්නාහු බ්‍රහ්මජය. මහ බඹා මැවූ හෙයින් බ්‍රහ්ම නිර්මිතයහ. බ්‍රහ්මදායාදයහ’, කියායි.”
“එසේය පින්වත, අපට ඒ අදහස ඇතිවිය”යි කීහ.

“පින්වත්නි, තොපගේ මව තවත් බ්‍රාහ්මණ පුරුෂයකු හා සහවාසය කිරීමෙන් තොප උපන්නේය, තොපගේ පියා අන් කුලයක අයකු නොවේයයි තොප සහසුද්ධයෙන්ම දන්නේදැයි අසිත දේවල ඍෂිතුමා ඇසීය.
“නැත උතුමාණනි, ඒ බව අපි නොදන්නෙමු”යි ඔවුන් පිළිතුරු දුන්හ.

“තොපේ මව් පරපුරේ සත් පරම්පරාවාට පෙර සිටම කිසි මවක් අන් කුලයක පුරුෂයෙකු හා සහ වාසය නොකලාය”යි තොප සහසුද්ධයෙන්ම දන්නේදැයි අසිත දේවල ඍෂිතුමා ඇසීය.
“නැත උතුමාණනි, ඒ බව අපි නොදන්නෙමු”යි පිළිතුරු දුන්හ.

පින්වත්නි, තොපගේ පියා තොපගේ බ්‍රාහ්මණ මව හා හා සහවාසය කිරීමෙන් තොප උපන්නේය, තොපගේ පියා අන් කුලයක ස්ත්‍රියක හා සහවාසයෙන් තොප නුපන්නේය” යයි තොප සහසුද්ධයෙන්ම දන්නේදැයි අසිත දේවල ඍෂි ඇසීය.
“නැත උතුමාණනි, ඒ බව අපි නොදන්නෙමු”යි පිළිතුරු දුන්හ

“තොපේ පිය පරපුරේ සත් පරම්පරාවාට පෙර සිටම කිසි පියෙක් අන් කුලයක ගැහැණියෙකු හා සහ වාසය නොකලාය”යි තොප සහසුද්ධයෙන්ම දන්නේදැයි ඇසීය.
“නැත උතුමාණනි, ඒ බව අපි නොදන්නෙමු”යි පිළිතුරු දුන්හ.

“පින්වතුනි, තොප මිනිස් මවකගේ කුසෙහි දරු පිළිසිඳගැනීම වේයයි දනිත්ද ?,
“පින්වත, දරු කුසෙහි පිළිසිඳගැනීම අපි දනිමු.

§ 19 “ සුදුසු සෘතුබ වෙහිදී මව හා පියාගේ එක්වීමෙන් හා ගන්ධබ්බයෙකුගේ ආගමනයෙන් යන කාරනා තුන සම්පුර්ණවීමෙන් දරු කුසෙහි පිළිසිඳගැනීම වෙයි.875

[875:- ගන්ධබ්භයෙකුගේ ආගමනයක් නොව ඒ ගන්ධබ්භ සංයෝජනය උත්පත්තිය පිණිස හේතුවන බව මහා තන්හා සන්ඛය සුත්‍රයේද මෙසේම සඳහන් වෙයි. මාපියන්ගේ සංසර්ග ක්‍රියාවෙන් පිටත සිට බලා ඉන්නෙක් නොව ඒ ක්‍රියාවේ කොටසක් ඉටුකරන පෙර කර්මයන්ගේ ඵලයක් ලෙස ඝන්ධබ්බ තේරුම් කර ඇත. වැඩිදුර කියවන්න..]

“ඉදින් පින්වත්හු ඒ එක්වුණු ගන්ධබ්භයා ක්ෂත්‍රියාය කියා හෝ බමුණාය කියා හෝ වෛශ්‍යයාය කියා හෝ ශුද්‍රයාය කියා හෝ තොප දන්නේද?”
“පින්වත, ඒ ගන්ධබ්භයා ක්ෂත්‍රියාය කියා හෝ බමුණාය කියා හෝ වෛශ්‍යයාය කියා හෝ ශුද්‍රයාය කියා හෝ අපි නොදනිමු.”

“පින්වත, එසේ නොදන්නේනම් , තෙපි බ්‍රහ්මනයාදැයි, ක්ෂත්‍රියයැයි, වෛශ්‍යයැයි, ශුද්‍රයා දැයි, තොප කවුරුදැයි තොපි දනිව්ද?”
“පින්වත, මෙසේ ඇති කල්හි අප කවුදැයි අපි නොදනිමු.”

“අස්සලායණය, ඒ සත්බමුණු ඍෂීහු අසිත දේවල ඍෂියා විසින් එසේ ප්‍රශ්න කරන ලද්දෙමුත්, ඔවුහු කුමන කුලයකදැයි ස්තිරවම පිළිතුරු දෙන්නට අසමත් වූ කල , නුඹ මා විසින් අසන ලද ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු කෙලෙසක පිළිතුරු දෙන්නද?”

හුදෙක් තොපගේ ආචාර්යයන්ගේ මතය පාඩම් කරගෙන කියවන්නාවූ තොප පුන්න876 යන් තරම්වත් මේ කාරණය ගැන නොදන්නේය.

[876: පුන්න යනු කලින් කිවූ වනගතව විසු සත් සෘෂින්ට වනඵල නෙලා තම්බා හැන්දෙන් ගෙන කවන පොවන ආවතෙවකයා ලෙස සඳහන් වේ.]

§ 19 . භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ කීකල අස්සලායණ තරුණයා මෙසේ කීය.
“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා යහපත. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා යහපත, භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම්සේ යටිකුරුකොට තබන ලද්ද උඩුකුරු කරන්නේ හෝ වේද, වසා තබන ලද්දක් වැසුම් හරින්නේ හෝ වේද, මංමුළාවූවෙකුට මග කියන්නේ හෝ වේද, අන්ධකාරයෙහි ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි තෙල් පහනක් දරන්නේ හෝ වේද, එපරිද්දෙන්ම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය දේශනා කරන ලද්දේය.

“මම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේද, ඒ ශ්‍රී සද්ධර්මයද, සංඝයාද සරණ කොට යමි. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවිහිමියෙන් සරණගිය උපාසකයෙකු කොට සලකන සෙක්වා.”

පසු වදන:-
නජජ්ජා වසලෝ හොති නජජ්ජා හොති බ්‍රාහ්මණා ” යන කියමනේ ඒ ඒ කුලවල, ඒ ඒ ජාතිවල මිනිසුන් සිතන ආකාරය, ක්‍රියා කරන ආකාරය එක සමානයැයි නොකියැවේ. ජෛව වෛද්යාත්මික හා මනෝ වෛද්යාත්මික පරීක්ෂණවලින්, ජාන මගින් මේ හැසිරීම් හා චින්තන ක්‍රියා වලින් බොහොමයක් නිර්ණය වන බව හඳුනා ගෙන ඇත. දහස් වසරක් අමිශ්‍ර්ව පැවතුන එක් මනුෂ්‍ය කුලකයක ගති ලක්ෂණ එම කුලකයට හිමි අසාමාන්‍ය ඒවා බවත් අන්‍ය කුලකයක ඒ හා සමාන ජාන ලක්ෂණ විය නොහැකි බවත් පිළිගත හැක. ඒ ඒ කුලකවලින් ගත් නිදර්ශක වලින් මේ හැසිරීම් උසස්, පහත්, හීන, උතුම් ලෙස වර්ග කරන්නට හැක. STATISTICALLY සසඳා බලනවිට කුල වාදය සාධාරණ එකක් යයි බොහෝ දුරට ඔප්පු කල හැක.

READ ලංකාවේ කුල භේදය කවදා ඇතිවුවාදැයි කියන්නට දැඩි සාක්ෂි නැතත් ගොවි, කරා, දුරා, සලාගම , හුණු ආදී කුල ගණනාවක් පහත රට හා උඩරට සිය ගණනක් අවුරුදු ක්‍රියාත්මක විය. වත් පොහොසත් කම්, අධ්‍යාපනය ආදී දේ එක්ලෙස ලැබුවත් අප රට පාලනය කල බොහෝ නායකයන්ගේ හැසිරීම් හා ක්‍රියා අහසට පොලොව සේ වෙනස් බව ඔබ දකින්නට ඇත. මේ නායකයන් කුල අනුව කුලක ගතකර බැලුවහොත් දෙආකාර ගති ලක්ෂණ උසස් හා පහත් කුලවලින් මතුවූ නායකයන් කල කී දෑ තුලින් දැකිය හැක. දේශපාලකයන් ගත්තේ සැමෝම දන්නා ප්‍රසිද්ධ චරිත නිසාය.
මේ කුලවලට අයත් ඔබ දන්නා හඳුනන, මිනිසුන්ගේ ක්‍රියා හොඳින් අධ්‍යයනය කළහොත් කුල අනුව මේ බෙදීමේ යම් අර්ථයක් ඇති බව ඔබත් පිලිගන්නවා ඇත. බංගලා දේශයේ වසර ගණනක් සිටි මම එරටදී හමුවූ බ්‍රාහ්මණ කුලයේ මිනිසුන්ගේ උතුම් කල් ක්‍රියා දැක පුදුම වීමි. කෙතරම් දුප්පත් වුවත්, අනුන්ගේ දෙයක් නොගන්නා, කිසි විටෙක බොරුවක් නොකියනා, තමාගේ බත් පත ආගන්තුකයෙකු හා බෙදාගන්නා ඒ ගුණාංග අනෙක් කුලවල මිනිසුන් තුල මම නොදුටුවෙමි.

RD

CLICK ABOVE TO READ MORE ON GENETICAL INFLUENCE ON HUMAN BEHAVIOUR

MN 03-02-01 අනුපාද සුත්‍රය

මේ සුත්‍රය අනිවාර්යයෙන්ම පසු කාලයකදී එකතුකළ එකක් බව කීමට බොහෝ හේතු වේ. මේ සුත්‍රයේ භාෂා විලාශය අනෙක් සුත්‍රවල විලාශයට වඩා වෙනස් වීම. අන්තර්ගත කාරනාවල ඇති විශේෂිත සාරිපුත්ත ගුරු කුලයට ඇති නැමීම ආදිය ඉන් ප්‍රධාන වේ. චීනයට ගෙනගිය මජ්ජිම ආගමේ මේ සුත්‍රය නැත්තේ එය ඒ සුත්‍ර චීනයට ගෙන ගියාට පසු කාලයක සුත්‍ර පිටකයට ඇතුලත් කල නිසාය යනු පිළිගෙන ඇත. මේ සුත්‍රයෙන් පසු කාලින අභිධර්ම පිටකය හා බුද්ධ කාලින සුත්‍ර පිටකය අතර යම් සම්බන්ධතාවක් ඇති කිරීමට තැත් කර ඇත. සාරිපුත්ත ගුරු පරම්පරාව නිර්මාණය කල අභිධර්ම පිටකයේ මුලික අවස්තාව ලෙසද මේ සුත්‍රය සමහරු දක්වයි.

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක්හි බුදුරජාණන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි භික්ෂූන්ට කථාකළසේක. ඒ භික්ෂූහු ‘ස්වාමීනි,’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළසේක.

§ 2. “මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් ධාතු-ආයතන-පටිච්චසමුප්පාද-ඨානාඨාන යන මේ සතර කරුණෙහි දක්ෂ බැවින් පණ්ඩිතයෙකි. මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් (මහත්වූ සීල ස්කන්ධාදිය පිරිසිඳ දන්නා බැවින්) මහත් නුවණ ඇත්තෙක. මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් වෙන් වෙන්වූ ස්කන්ධාදිය දන්නා නුවණ ඇත්තෙකි. මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් බොහෝ සතුටින් ශීලාදිය සම්පූර්ණ කරන නුවණ ඇත්තෙකි. මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් වහා අවබෝධ කරන නුවණ ඇත්තෙකි. මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් වහා කෙලෙසුන් සිඳදමන ප්‍රඥාව ඇත්තෙකි. මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු සංස්කාරයන් කෙරෙහි කලකිරීම් බහුල ප්‍රඥාව ඇත්තෙකි. 1045

[1045:-රහත්වූ සියළු භික්ෂු සංඝයා මේ සඳහන් කල ධර්මතා අවබෝබෝශයෙන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගෙනම ඒ උතුන් තත්වයට පැමිණි නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරනා ගැන සාරිපුත්ත ස්වාමින්වහන්සේ වර්ණනා කල බවක් ඇදහීම අසීරුය.]

“මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් අඩමසක් මුළුල්ලෙහි සමාපත්ති වශයෙන්ද ධ්‍යානාංග වශයෙන්ද, අනු පිළිවෙළින් ධර්මයන් ත්‍රිලක්ෂණයට නගා බැලීය. මහණෙනි, ශාරිපුත්‍රයන්ගේ ඒ අනුපිළිවෙළින්1046 ධර්මයන් බැලීම මේ ආකාරයෙන් වෙයි.

[1046:-අනුප්පාද ධම්ම විපස්සනා පහත දක්වා ඇති ආකාරයෙන් ධ්‍යාන සමාපත්තියට එළඹී පසු සාරිපුත්ත රහතුන් වහන්සේ අනුපාද ලෙස එකින් එක බැගින් මේ ධ්‍යාන ඵලයන් ලබාගත්තේය යි අටුවාව කියයි. සාරිපුත්තයන් භික්ෂුත්වය ලැබ සති දෙකකට පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දීඝනඛ පරිබ්රාජිකයාට කල ධර්ම දේසනාව අසා සිට අරහත් බව ලැබූ බව දීඝනඛ සුත්‍රයේ දැක්වේ.]

§ 3. “මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිසුඛය ඇති පළමුවෙනි ධ්‍යානයට පැමිණ විසීය.

§ 4 . ඒ ප්‍රථම ධ්‍යානයෙහි විතර්කය, විචාරය, ප්‍රීතිය, සුඛය, එකාග්‍රතාය, ස්පර්ශය, වේදනාය, සංඥාය, චෙතනාය, චිත්තය, ඡන්දය, අධිමොක්ෂය වීර්‍ය්‍යය, ස්මෘතිය, උපෙක්ෂාය, මනසිකාරය යන සියලු ධර්මයෝ සාරිපුත්තයන් විසින් පිළිවෙළින් එකින් එක පිරිසිඳ දැනගන්නා ලද්දේය.. ඒ ධර්මයෝ ප්‍රකටවම උපදිත්. ප්‍රකටවම පවතිත්. ප්‍රකටවම නිරුද්ධ වෙති’යි සාරිපුත්තයන් දැන ගත්හ.

§5. “සාරිපුත්තයන් මෙසේද දැන ගත්තේය. මේ ධර්මයෝ මෙසේ කලින් නොපැවතුනොය. අලුතෙන්ම ඇතිවුනොය. ඇතිවී නැතිවෙත්ය කියායි.

“සාරිපුත්තයන් ඒ ධර්මයන් කෙරෙහි රාග වශයෙන් නොපැමිනියෝය. දෝස වශයෙන්, තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නොඇලුනෝය, ඡන්ද රාගයෙන් නොබැඳුනේය, කාම රාගයෙන් මිදුනේය, සියලු කෙලෙසුන් ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරන ලද සිතින් යුක්තව විසීය. හෙතෙම මෙයට වඩා උසස් අනතුරුව පැමිණෙන අධිගම ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් ඒ විශේෂ අධිගමය ඇත්තේයයි ඔහුට දැඩිව අදහස් වේ.

§6. “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් විතක්ක විචාරයන්ගේ සන්සිඳීමෙන් සිතේ පැහැදීම ඇත්තාවූ, සිතේ එකඟ බව ඇත්තාවූ, විතර්ක විචාර නැත්තාවූ, සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ විසීය.

“ඒ ද්විතීය ධ්‍යානයෙහි සිතේ පැහැදීමය, ප්‍රීතියය, සුඛයය, සිතෙහි එකඟ බවය, ස්පර්ශය, වේදනාවය, සංඥාවය, චෙතනාය, චිත්තය, ඡන්දය, අධිමොක්ෂය, වීර්‍ය්‍යය, ස්මෘතිය, උපෙක්ෂාවය, මනසිකාරය යන ධර්මයෝ ශාරීපුත්‍රයන් විසින් අනුපිළිවෙළින් පිරිසිඳ දැනගන්නා ලද්දාහුය. ඒ ධර්මයෝ ඔහුට ප්‍රකටව ඉපදුනෝය. ශාරීපුත්‍රයන් තුල ප්‍රකටව පවතින්නෝය. ප්‍රකටව නිරුද්ධ වන්නෝය. ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගත්තෝය. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි.

§ 7. “ශාරීපුත්‍රයන් ඒ ධර්මයන් රාග වශයෙන් නොගෙන ඉන්නේ , ද්වේෂ වශයෙන් ඉවත් නොකරන්නේ, තෘෂ්ණා, දෘෂ්ටි වශයෙන් නොඇලෙන්නේය, ඡන්ද රාගයෙන් නොබැඳුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් කාම රාගයෙන් මිදුනේය, සියළු කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරනලද සිතින් යුක්තව විසීය.. හෙතෙම මෙයට වඩා උසස් අනතුරුව පැමිණෙන විශේෂාධිගමයක් ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් ඒ විශේෂාධිගම ඇත්තේමය යන සිත ඔහුට දැඩිව ඇති වෙයි.

§ 8. “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් ප්‍රීතියෙනුදු වෙන් වීමෙන් උපෙක්ෂා සහිත වුයේය.. සිහි ඇත්තේ යහපත් ප්‍රඥාවෙන් යුක්තවූයේ ඒ සැපය කයින්ද විඳීය. ආර්‍ය්‍යයෝ යම් ධ්‍යානයක් උපෙක්ෂා සහිතවූ සතියෙන් යුත් සැප විහරණයයි කියත්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ විසීය.

‘ඒ තෘතීය ධ්‍යානයෙහිවූ සුඛය, සතිය, ප්‍රඥාවය, සිතේ එකඟ බවය, ස්පර්ශය, වේදනාවය, සංඥාවය, චෙතනාවය, චිත්තය, ඡන්දය, අධිමොක්ෂය, වීර්‍ය්‍යය, සතිය, උපෙක්ෂාවය, මනසිකාරය යන ධර්මයෝ ශාරීපුත්‍රයන් විසින් පිළිවෙළින් පිරිසිඳ දැනගන්නා ලද්දාහුය. ඒ ධර්මයෝ ඔහුට ප්‍රකටව ඉපදුනෝය. ශාරීපුත්‍රයන් තුල ප්‍රකටව පවතින්නෝය. ප්‍රකටව නිරුද්ධ වන්නෝය. ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගත්තෝය. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි. .

§9. “ශාරීපුත්‍රයන් ඒ ධර්මයන් කෙරෙහි කාම රාගයෙන් මිදුනේය, සියලු කෙලෙසුන් ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරන ලද සිතින් යුක්තව විසීය. හෙතෙම මෙයට වඩා උසස් අනතුරුව පැමිණෙන අධිගම ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් ඒ විශේෂ අධිගමය ඇත්තේයයි ඔහුට දැඩිව අදහස් වේ. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් අනතුරුව පැමිණෙන විශේෂාධිගම ඇත්තේමයයි ශාරීපුත්‍රයන් දැඩිව අදහස් වේ.

§ 10. “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් සුඛයද පහකිරීමෙන්, දුඃඛයද පහකිරීමෙන්, සොම්නස් දොම්නස් දෙදෙනාගේ පළමුකොටම නැති කිරීමෙන්, දුක්ද නොවූ සැපද නොවූ උපෙක්ෂාවෙන් යුත් සිහියෙන් පිරිසිදුවූ චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වෙසෙයි. ඒ චතුර්ථ ධ්‍යානයෙහි උපෙක්ෂාවයයි කියන ලද දුක්ද නොවූ සුවද නොවූ වේදනාවය. සිතේ පැහැදීම ඇති හෙයින් සිතින් තෘතීය ධ්‍යානයෙහිවූ සැපය මෙනෙහි නොකරන බවද, ස්පර්ශයද, වේදනාවද, සංඥාවද, චෙතනාවද, චිත්තයද, ඡන්දයද, අධිමොක්ෂයද, වීර්‍ය්‍යයද, ස්මෘතියද, උපෙක්ෂාවද, මනසිකාරයද යන ධර්මයෝ ශාරීපුත්‍රයන් විසින් පිළිවෙළින් පිරිසිඳ දැනගන්නා ලද්දාහුය. ඒ ධර්මයෝ ඔහුට ප්‍රකටව උපදිත්. ප්‍රකටව පවතිත්. ප්‍රකටව නිරුද්ධ වෙත්. ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගනී. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි.

§ 11. “ශාරීපුත්‍රයන් ඒ ධර්මයන් ඒ ධර්මයන් රාග වශයෙන් නොගෙන ඉන්නේ , ද්වේෂ වශයෙන් ඉවත් නොකරන්නේ, තෘෂ්ණා, දෘෂ්ටි වශයෙන් නොඇලෙන්නේය, ඡන්ද රාගයෙන් නොබැඳුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් කාම රාගයෙන් මිදුනේය, සියළු කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරනලද සිතින් යුක්තව විසීය.. හෙතෙම මෙයට වඩා උසස් අනතුරුව පැමිණෙන විශේෂාධිගමයක් ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනීම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් අනතුරුව පැමිණෙන විශේෂාධිගමයක් ඇත්තේමයයි ශාරීපුත්‍රයන්ට දැඩිව අදහස් වේ.

§ 12 “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු ආකාරයෙන් රූප සංඥාවන් ඉක්මවීමෙන්, ගැටීම් ස්වභාවය ඇති රූප ධාතු සංඥාවන් දුරු කිරීමෙන්, නොයෙක් සංඥා මෙනෙහි නොකිරීමෙන්, ආකාශය අනන්තයයි ආකාසානඤ්චායතන සමාපත්තියට පැමිණ වසන්නේය. ඒ ආකාසානඤ්චායතනයෙහි ආකාසානඤ්චායතන සංඥාවද, චිත්තෙකාග්‍රතාවද, ස්පර්ශයද, වේදනාවද, සංඥාවද, චෙතනාවද, චිත්තයද, ඡන්දයද, අධි මොක්ෂයද, වීර්‍ය්‍යයද, ස්මෘතියද, උපෙක්ෂාවද, මනසිකාරයද යන මේ ධර්මකෙනෙක් වෙද්ද, ඒ ධර්මයෝ ශාරීපුත්‍රයන් විසින් පිළිවෙළින් පිරිසිඳ දැනගන්නා ලද්දාහුය. ඒ ධර්මයෝ ඔහුට ප්‍රකටව උපදිත්. ප්‍රකටව සිටිත්. ප්‍රකටව නිරුද්ධ වෙත්.

§ 13 .ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගනී. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි. ශාරීපුත්‍රයන් ඒ ධර්මයන් කෙරෙහි රාග වශයෙන් නොපැමිණෙන්නේය, දෝස වශයෙන් ඉන් ඉවත් නොවන්නේය, තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නොඇලෙන්නේය, ඡන්ද රාගයෙන් නොබැඳුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් කාම රාගයෙන් මිදුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරනලද සිතින් යුක්තව විසීය. ශාරීපුත්‍රයන් අනතුරුව පැමිණෙන ඊට වඩා උසස් අධිගම ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් ඒ විශේෂාධිගම ඇත්තේමයයි ශාරීපුත්‍රයන් ට දැඩිව අදහස් වේ.

§ 14. “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු ආකාරයෙන් ආකාසානඤ්චායතනය ඉක්මවා විඤ්ඤාණය අනත්තයයි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වසන්නේය. ඒ විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි විඤ්ඤාණඤ්චායතන සංඥාවද, චිත්තෙකාග්‍රතාවද, ස්පර්ශයද, වේදනාවද, සංඥාවද, චෙතනාවද, චිත්තයද, ඡන්දයද, අධිමොක්ෂයද, වීර්‍ය්‍යයද, ස්මෘතියද, උපෙක්ෂාවද, මනසිකාරයද යන ධර්මයෝ ශාරීපුත්‍රයන් විසින් පිළිවෙළින් පිරිසිඳ දැනගන්නා ලද්දාහුය. ඒ ධර්මයෝ ශාරීපුත්‍රයන්ට ප්‍රකටව උපදිති. ප්‍රකටව සිටිති. ප්‍රකටව නිරුද්ධ වෙති.

ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගනී. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි.

§ 15. “ශාරීපුත්‍රයන් ශාරීපුත්‍රයන් කාම රාගයෙන් මිදුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරනලද සිතින් යුක්තව විසීය. ශාරීපුත්‍රයන් අනතුරුව පැමිණෙන ඊට වඩා උසස් අධිගම ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් ඒ විශේෂාධිගම ඇත්තේමයයි ශාරීපුත්‍රයන් ට දැඩිව අදහස් වේ.

§ 16. “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු ආකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා කිසිවක් නැතැයි හැඟෙන ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වසන්නෝය. ඒ ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාවද, චිත්තෙකාග්‍රතාවද, ස්පර්ශයද, වේදනාවද, චිත්තයද, ඡන්දයද, අධිමොක්ෂයද, වීර්‍ය්‍යයද, ස්මෘතියද, උපෙක්ෂාවද, මනසිකාරයද යන ධර්මයෝ ඔහු විසින් පිළිවෙළින් පිරිසිඳ දැනගන්නා ලද්දාහුය.

ඒ ධර්මයන් උන්වහන්සේට ප්‍රකටව උපදිත්. ප්‍රකටව සිටිත්. ප්‍රකටව නිරුද්ධ වෙත්. ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගනී. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි.

§ 17. “ශාරීපුත්‍රයන් ඒ ධර්මයන් කෙරෙහි රාග වශයෙන් නොපැමිණෙන්නේය, දෝස වශයෙන් ඉන් ඉවත් නොවන්නේය, තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නොඇලෙන්නේය, ඡන්ද රාගයෙන් නොබැඳුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් කාම රාගයෙන් මිදුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරනලද සිතින් යුක්තව විසීය. ශාරීපුත්‍රයන් අනතුරුව පැමිණෙන ඊට වඩා උසස් අධිගම ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් ඒ විශේෂාධිගම ඇත්තේමයයි ශාරීපුත්‍රයන් ට දැඩිව අදහස් වේ.

§ 18 . “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු ආකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වෙසේ. ශාරීපුත්‍රයන් මේ සමාපත්තියෙන් සතියෙන් යුක්තව නැගී සිටී. ශාරීපුත්‍රයන් ඒ සමාපත්තියෙන් සතියෙන් යුක්තව නැඟී සිට ඒ ධර්ම ඉතාම ඉක්ම ගියාහුද, නිරුද්ධවූවාහුද, වෙනස් වූවාහුද, ඒ ධර්මයන් මැනවින් සලකා බලයි. ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගනී. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි.

§ 19. ශාරීපුත්‍රයන් ඒ ධර්මයන් කෙරෙහි රාග වශයෙන් නොපැමිණෙන්නේය, දෝස වශයෙන් ඉන් ඉවත් නොවන්නේය, තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නොඇලෙන්නේය, ඡන්ද රාගයෙන් නොබැඳුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් කාම රාගයෙන් මිදුනේය, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන් වූයේය, කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ සීමාවක් නොකරනලද සිතින් යුක්තව විසීය. ශාරීපුත්‍රයන් අනතුරුව පැමිණෙන ඊට වඩා උසස් අධිගම ඇතැයි දැනගනී. ඒ දැනුම බහුල වශයෙන් කිරීමෙන් ඒ විශේෂාධිගම ඇත්තේමයයි ශාරීපුත්‍රයන් ට දැඩිව අදහස් වේ.

§ 20. “තවද මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් සියලු ආකාරයෙන් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා සඤ්ඤාවෙදයිත නිරෝධයට පැමිණ විසිය, මාර්ග ප්‍රඥාවෙන් චතුරාර්‍ය්‍යසත්‍යයන් දැක ආශ්‍රවයෝ පහවූවාහු වෙත්. ශාරීපුත්‍රයන් ඒ සමාපත්තියෙන් සිහියෙන් යුක්තව නැගි සිටීයේය. ශාරීපුත්‍රයන් ඒ සමාපත්තියෙන් සතියෙන් යුක්තව නැගීසිට යම් ඒ ධර්ම ඉක්ම ගියාහූද, නිරුද්ධවූවාහුද, වෙනස් වූවාහුද, ඒ ධර්මයන් මැනවින් බලයි. ‘ශාරීපුත්‍රයන් මෙසේ දැනගනී. ‘මේ ධර්මයෝ පෙර නොවූවෝය. අලුතෙන් ඇති වුවෝය. ඇතිවී නැති වන්නෝය ’ කියායි.

§ 21 “මහණෙනි, යමෙකුට ආර්‍ය්‍ය ශීලයෙහි වශීප්‍රාප්ත වූයේය. පරතෙරට පැමිණියේයයිද,1055 ආර්‍ය්‍යසමාධියෙහි වශීප්‍රාප්ත වූයේය. පරතෙරට පැමිණියේයයිද, ආර්‍ය්‍ය ප්‍රඥාවෙහි වශී ප්‍රාප්ත වූයේය. පරතෙරට පැමිණියේයයිද, ආර්‍ය්‍ය විමුක්තියෙහි වශී ප්‍රාප්තවූයේය. පරතෙරට පැමිණියේයයිද මැනවින් කියනු ලබන්නේනම් සැරියුත්තෙරුන්ටම ආර්‍ය්‍ය ශීලයෙහි වශීප්‍රාප්ත වූයේය. පරතෙරට පැමිණියේය. ආර්‍ය්‍ය සමාධියෙහි වශීප්‍රාප්ත වූයේය. පරතෙරට පැමිණියේය. ආර්‍ය්‍ය ප්‍රඥාවෙහි වශීප්‍රාප්ත වූයේය. පරතෙරට පැමිණියේය. ආර්‍ය්‍ය විමුක්තියෙහි වශීප්‍රාප්ත වූයේය. පරතෙරට පැමිණියේය. කියයුතු වන්නේය.

[1055:- වසිප්පතෝ පාරමිපතෝ අභිඥඥාවෝසනපාරමිපත්ත ලෙස අරහත් බවම ප්‍රකාශ වෙන බව අටුවාව කියයි. බුද්ධවංශය ආදී පසු කාලිය ථෙරවාද රචනාවල දැක්වෙන මේ පාරමී, බුද්ධත්වය පතනා බෝධිසත්වයන් විසින් බොහෝ ජීවිතවලදී පිරිය යුතු බව දක්වා ඇත.. මහායාන ඉගැන්වීමේ ඇති බුද්ධ පාරමී වල මේ ගුණ බොහොමයක්ම සඳහන් වේ.]

§ 22. “මහණෙනි, යමෙකුට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඖරස පුත්‍රයෙක. මුඛයෙන් උපන් පුත්‍රයෙක ධර්මයෙන් හටගත් කෙනෙක, ධර්මයෙන් මැවුණු කෙනෙක, ධර්ම දායාදය ගන්නා කෙනෙක, ආමිෂ දායාදය නොගන්නා කෙනෙකැයි මැනවින් කියනු ලබන්නේ නම් සැරියුත් තෙරුන්ටම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඖරස පුත්‍රයෙක, මුඛයෙන් උපන් පුත්‍රයෙක, ධර්මයෙන් හටගත් කෙනෙක, ධර්මයෙන් මැවුණු කෙනෙක, ධර්ම දායාදය ගන්නා කෙනෙක. ආමිෂ දායාදය නොගන්නා කෙනෙකැයි කියයුතු වන්නේය.

§ 23. “මහණෙනි,
ශාරීපුත්‍රයන් විසින් තථාගතයන් විසින් පවත්වනලද නිරුත්තරවූ ධර්මචක්‍රය මැනවින් ඒ අනුවම පවත්වයි,”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනාකළසේක. සතුටුවූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කීමට සතුටු වූවාහුය.

KN 03-01-උදාන 1. බොධි වර්ගය

1. පඨම බොධි සූත්‍රය 2. දුතිය බොධි සූත්‍රය 3. තතිය බොධි සූත්‍රය 4. (අජපාල) නිග්‍රොධ සූත්‍රය 5. මහාථෙර සූත්‍රය 6. මහාකස්සප සූත්‍රය 7. අජපාලක (යක්ඛ) සූත්‍රය 8. සංගාමජි සූත්‍රය 9. ජටිල සූත්‍රය 10. බාහිය සූත්‍රය

KN 03-01-01. පඨම බොධි සූත්‍රය

§ [1] මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක්කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණ පළමුවෙන්ම නෙරංජරා ගඟ අද්දර බෝගස මුල වාසය කරණ සේක. භාග්‍යවතුන්වහන්සේ ඒ කාලයෙහි සත් දවසක් නිවන් රසය විඳිමින් එකම ආසනයකින් හුන්සේක.

§ [2] ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දවස ඇවෑමෙන් ඒ සිත එකඟ කිරීමෙන් නැගිට රාත්‍රියෙහි පළමුවැනි යාමයෙහි හේතු ප්‍රත්‍යය ධර්මය අනුපිළිවෙළින් (මෙනෙහි කළ සේක).

§ [3] “මෙසේ මෙය ඇතිකල්හි මෙසේවේ. මෙය ඇතිවීමෙන් මෙය උපදී එනම්:-නොදැනීම, ඇතිබව හේතු කොටගෙන සංස්කාර (කර්ම) වන්නේය. සංස්කාර ඇති බැවින් විඥානය (විපාකසිත) වන්නේය. විඥානය ඇති බැවින් නාමරූප (පංචස්කන්ධය) වන්නේය. නාමරූප ඇති බැවින් ආයතන සය වන්නේය. ආයතන සය ඇති බැවින් විපාක ස්පර්ශ චෛතසිකයවේ. ස්පර්ශය ඇති බැවින් වේදනාව ඇති වන්නේය. වේදනා ඇති බැවින් තෘෂ්ණාව ඇතිවන්නේය. තෘෂ්ණාව ඇති බැවින් දැඩිවගැන්ම ඇති වන්නේය. දැඩිව ගැන්ම ඇති බැවින් භවය (කර්මද ස්කන්ධද) වන්නේය. භවය ඇති බැවින් උත්පත්තිය වන්නේය. උත්පත්තිය ඇති බැවින් ජරාව, මරණය, ශෝකය, වැළපීම, කයට දුක්, සිතට දුක් දැඩිවෙහෙස යන මොව්හු පහළවෙත්. මෙසේ මේ සියළු දුක් රැස පහළවීම වේයයි” මෙනෙහි කළ සේක.

§ [4] ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන ඒ අවස්ථාවෙහි මේ ප්‍රීතිවාක්‍යය පහළ කළ සේක.

“කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇති ධ්‍යාන කරණ යොගියාට යම් වේලාවක සත්තිස්බෝධිපාක්‍ෂික ධර්මයෝ පහළ වෙත්ද? එකෙණෙහි හේතු ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත් දුක් රාශිය දනීද එහෙයින් ඔහුගේ සියළු සැකයෝ දුරුවෙත්.”

KN 03-01-02. දුතිය බොධි සූත්‍රය


§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක්කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණ පළමුවෙන්ම නෙරංජරා ගඟ අද්දර බෝගස මුල වාසය කරණ සේක. භාග්‍යවතුන්වහන්සේ ඒ කාලයෙහි සත් දවසක් නිවන් රසය විඳිමින් එකම ආසනයකින් හුන්සේක.

§ 2. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දවස ඇවෑමෙන් ඒ සිත එකඟ කිරීමෙන් නැඟිට රාත්‍රියෙහි මධ්‍යම යාමයෙහි හේතු ප්‍රත්‍යය ධර්මය අග සිට මුලට (මෙනෙහි කළ සේක.)

§ 3. මෙසේ මෙය නැති කල්හි මෙය නොවේ. මෙය නිරුද්ධවීමෙන් මෙය නිරුද්ධවේ. එනම් “නොදැනීම නැති බව හේතුකොට ගෙන සංස්කාර (කර්ම) නොවන්නේය. සංස්කාර (කර්ම) නැති බව හේතුකොටගෙන විඥාන විපාක සිත් නොවන්නේය. විඥානය නැතිබව හේතුකොට ගෙන නාමරූප (පංචස්කන්ධය) නොවන්නේය. නාමරූප නැතිබව හේතුකොටගෙන ආයතන සය නොවන්නේය. ආයතන සය නැතිබව හේතුකොටගෙන විපාක ස්පර්ශය නොවන්නේය. විපාක ස්පර්ශය නැතිබව හේතුකොටගෙන වේදනාව නොවන්නේය. වේදනාව නැතිබව හේතුකොටගෙන තෘෂ්ණාව නොවන්නේය. තෘෂ්ණාව නැතිබව හේතුකොටගෙන දැඩිව ගැන්ම නොවන්නේය. දැඩිව ගැන්ම නැතිබව හේතුකොටගෙන භව (කර්මද) ස්කන්ධද නොවන්නේය. භවය නැති බව හේතුකොට ගෙන උත්පත්තිය නොවන්නෙය. උත්පත්තිය නැතිබව හේතුකොටගෙන ජරාව, මරණය, ශෝකය, වැලපීම, කයට දුක්, සිතට දුක්, දැඩි වෙහෙස යන මොව්හු නොවෙත්. මෙසේ මේ සියළු දුක් රැස් නොවීම වේ. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීති වාක්‍යය පහළ කළ සේක.

§ 4. “කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇති ධ්‍යාන කරණ පව් දුරු කළ යොගීහට බොධිපාක්‍ෂික ධර්ම පහළ වන කල අවිද්‍යාදී හේතුන්ගෙන් ගෙවීමට කරුණුවූ නිවන ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරණ බැවින් ඔහුගේ සියලු සැකයෝ දුරුවෙත්.”

KN 03-01-03. තතිය බොධි සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක්කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණ පළමුවෙන්ම නෙරංජරා ගඟ අද්දර බෝගස මුල වාසය කරණ සේක. භාග්‍යවතුන්වහන්සේ ඒ කාලයෙහි සත් දවසක් නිවන් රසය විඳිමින් එකම ආසනයකින් හුන්සේක.

§ 2. එසමයෙහි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිවන් සුව විඳිමින් සත් දිනක් එකම පළඟින් වැඩසිටියේ වෙයි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත්දින ඇවෑමෙන් ඒ සමාධියෙන් නැගිට රාත්‍රි අන්තිම යාමයෙහි ප්‍රතීත්‍ය සමුත්පාදය මුල සිට අග තෙක්ද මනාකොට සිහිකළ සේක.

§ 3. “මෙසේ මෙය ඇති කල්හි මෙය වෙයි. මෙය ඉපදීමෙන් මෙය උපදයි. මෙය නැති කල්හි මෙය නොවෙයි. මෙය නැතිකිරීමෙන් මෙය නැතිවෙයි. යම් ඒ නොදැනීම් හේතුවෙන් සංස්කාර වන්නේය. සංස්කාර හේතුවෙන් විඥානය වන්නේය. විඥාන හේතුවෙන් නාම රූප වන්නේය. නාමරූප හේතුවෙන් ආයතන සය ඇති වන්නේය. ආයතන සය හේතුවෙන් ස්පර්ශ වන්නේය. ස්පර්ශ හේතුවෙන් වේදනා වන්නේය. වේදනා හේතුවෙන් තෘෂ්ණාව වන්නේය. තෘෂ්ණා හේතුවෙන් උපාදාන වන්නේය. උපාදාන හේතුවෙන් භව වන්නේය. භව හේතුවෙන් ජාති වන්නේය. ජාති හේතුවෙන් ජරා, මරණද, ශෝක, වැළපීම්, කායික දුක්, දොම්නස් වන්නේය. මෙසේ ඒ සියලු දුක් රාශියේ ඇතිවීම වෙයි.

§ 4. නොදැනීම ඉතිරි නොකළ නැතිකිරීමෙන් සංස්කාරයන්ගේ නැති කිරීම වන්නේය. සංස්කාරයන්ගේ නැති කිරීමෙන් විඥානය නැති කිරීම වන්නේය. විඥානය නැති කිරීමෙන් නාමරූප නැතිකිරීම වන්නේය. නාමරූප නැතිකිරීමෙන් ආයතන සය නැතිකිරීම වන්නේය. ආයතන සය නැති කිරීමෙන් ස්පර්ශය නැති කිරීම වන්නේය. ස්පර්ශය නැති කිරීමෙන් වේදනාව නැතිකිරීම වන්නේය. වේදනාව නැතිකිරීමෙන් තෘෂ්ණාව නැතිකිරීම වන්නේය. තෘෂ්ණාව නැතිකිරීමෙන් දැඩිව අල්වාගැනීම නැතිකිරීම වන්නේය. දැඩිව අල්වා ගැනීම නැතිකිරීමෙන් භවය නැති කිරීම වන්නේය.

§ 5. භවය නැතිකිරීමෙන් ජාතිය (ඉපදීම) නැතිකිරීම වන්නේය. ජාතිය (ඉපදීම) නැතිකිරීමෙන් ජරා, මරණද, ශෝක, වැළපීම්, කායික දුක්, දොම්නස් නැතිකිරීම් නැතිවෙත්. මෙසේ මේ සියලු දුක් රාශියේ නැතිවීමවෙයි.

§ “ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීති වාක්‍යය ප්‍රකාශ කළ සේක.

“කෙළෙස් තවන වීර්යය ඇති පවු පිටමංකළ යොගී තෙමේ තමහට බොධිපාක්‍ෂීය ධර්ම පහළ වන කෙනෙහිම අඳුර දුර ගසා අහස බබුලුවන හිරුමෙන් සියලු මර සෙනඟ බිඳහරිමින් සිටී.”

KN 03-01-04. (අජපාල) නිග්‍රොධ සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක්කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පැමිණ පළමුවෙන්ම නෙරංජරා ගඟ අද්දර බෝගස මුල වාසය කරණ සේක. භාග්‍යවතුන්වහන්සේ ඒ කාලයෙහි සත් දවසක් නිවන් රසය විඳිමින් එකම ආසනයකින් හුන්සේක.

§ 2. එසමයෙහි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිවන් සුව විඳිමින් සත් දිනක් එකම පළඟින් වැඩ සිටියේ වෙයි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ සත් දින ඇවෑමෙන් ඒ සමාධියෙන් නැගිටි සේක. ඉක්බිති එක්තරා අනුන්ට නින්දා කරන ගති ඇති බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙකද එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය. සතුටු විය යුතු සිහිකටයුතු කථාව කොට නිමවා එකත් පසෙක සිටියේය. එකත් පසෙක සිටියාවූ ඒ බ්‍රාහ්මණතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීවේය. “භගවත් ගෞතමයන් වහන්ස කරුණු කීයකින් බ්‍රාහ්මණයෙක් වේද? කෙනෙකු බමුණකු කරණ ධර්මයෝ කවරහුද?” යනුවෙනි.

§ 3. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන්වහන්සේ මේ කාරණය දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීතිවාක්‍යය ප්‍රකාශ කළසේක. ‘පවු දුරුකළ මානාහංකාරයෙන් අනුන් හෙලා නොදක්නා කෙලෙස් කසට නැති, කෙලෙසුන් කෙරෙන් සිත රැකගත්, සතර මග නුවණින් නිවන් කරා පැමිණි මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යය වැසනිමවූ යමෙක් වේද, හේ සැබෑ බ්‍රාහ්මණයා නම් වේ. ලොව කිසි අරමුණකුත් රාගාදී වශයෙන් නොගන්නා හෙතෙම තමා බමුණෙකැයි කියානම් ඒ කරුණු සහිතය.”

KN 03-01-05. මහාථෙර සූත්‍රය

§ [1] මේ සූත්‍රය මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අසල අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයයෙහි වැඩවසන සේක.

§ [2] එකල්හි වනාහි ඇවැත්වූ සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේද ඇවැත්වූ මහ මුගලන් තෙරුන් වහන්සේද ඇවැත්වූ මහා කාස්සප තෙරුන් වහන්සේද, ඇවැත්වූ මහා කච්චායන තෙරුන් වහන්සේද ඇවැත්වූ මහා කොට්ඨිත තෙරුන් වහන්සේද ඇවැත්වූ මහා කප්පින තෙරුන් වහන්සේද, ඇවැත්වූ මහා චුන්‍ද තෙරුන් වහන්සේද, ඇවැත්වූ අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේද, ඇවැත්වූ රේවත තෙරුන් වහන්සේද, ඇවැත්වූ නන්‍ද තෙරුන් වහන්සේද, ඇවැත්වූ ආනන්‍ද තෙරුන් වහන්සේද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනකද එතැන්හි පැමිණියහ.

§ [3] භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එන්නාවූ ඒ තෙරුන් වහන්සේලා දුරදීම දැකී සේක්මය. දැක භික්‍ෂූන් ඇමතු සේක. “මහණෙනි, බ්‍රාහ්මණවූ ඔවුහු එන්නාහ. මහණෙනි, බ්‍රාහ්මණවූ ඔවුහු එන්නාහ” යනුවෙනි. මෙසේ වදාළ කල්හි එක්තරා බ්‍රාහ්මණ ජාතික භික්‍ෂු නමක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීවේය. “ස්වාමීනි, කරුණු කීයකින් බ්‍රාහ්මණයෙක් වේද, කෙනෙකු බමුණකු කරණ ධර්මයෝ කවරහුද?” යනුවෙනි.

§ [4] ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීති වාක්‍යය ප්‍රකාශ කළ සේක. “යමෙක් තුමූ හැම කල්හි සිහි ඇත්තාහු ලාමක අකුශල ධර්මයන් බැහැර කොට හැසිරෙද්ද, නැති කළ භව බැඳුම් ඇති ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය අවබෝධ කළ ඔවුහුම ලෝකයෙහි බ්‍රාහ්මණයෝ වෙති.”

KN 03-01-06. මහාකස්සප සූත්‍රය

§ [1] මේ සූත්‍රය මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර සමීපයෙහි ලෙහෙනුන්ට අහාර දුන් වේළුවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක.

§ [2] එකල්හි වනාහි ඇවැත්වූ මහකසුප් තෙරුන් වහන්සේ හටගත් ආබාධ ඇත්තේ දුක්වූයේ දැඩි ගිලන් බැව් ඇත්තේ පිප්ඵලී ගුහාවෙහි වාසය කරයි. ඉක්බිති ඇවැත්වූ මහකසුප් තෙරුන් වහන්සේ පසු කාලයක ඒ ආබාධයෙන් නැගිට්ටේය. ඒ ආබාධයෙන් නැගිටි ඇවැත්වූ මහකසුප් තෙරුන් වහන්සේට මේ අදහස විය. ‘මම රජගහ නුවර පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නෙම් නම් යෙහෙක,’ යනුවෙනි.

§ [3] එකල්හි වනාහි පන්සියයක් දේවතාවෝ ඇවැත්වූ මහකසුප් තෙරුන් වහන්සේට පිණ්ඩපාතය දීම ලැබීමට උද්‍යෝගවත් වූහ. ඉක්බිති ඇවැත්වූ මහකසුප් තෙරුන් වහන්සේ ඒ පන්සියයක් දෙවියන් බැහැර කොට පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහ නුවර දිළින්දන්ගේ විථිය, ඉතා දුප්පතුන්ගේ වීථිය, රෙදි වියන්නන්ගේ වීථිය යම් තැනකද එහි පිඬු පිණිස හැසුරුන සේක. රජගහ නුවර දිළින්දන්ගේ වීථිය, ඉතා දුප්පතුන්ගේ වීථිය, රෙදිවියන්නන්ගේ වීථිය යම් තැනකද එහි පිඬු පිණිස හැසිරෙන ඇවැත්වූ මහකසුප් තෙරුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකි සේක.

§ [4] ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීති වාක්‍යය ප්‍රකාශ කළ සේක. “අන්‍යයන් පොෂණය නොකරන්නාවූ ආර්යය සත්‍යය දත් දැමුන, සාරයෙහි පිහිටි, නැතිකළ කෙලෙස් ඇති, වමාරා දැමූ කෝපය ඇති, ඔහු මම බ්‍රාහ්මණයා යයි කියමි.”

KN 03-01-07. අජපාලක (යක්ඛ) සූත්‍රය

§ 1. “මේ සූත්‍රය මෙසේ අසන ලදී. එක්සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පාටලී නුවර අජ කලාපක චෛත්‍යස්ථානයෙහි අජ කලාපක නම් යක්‍ෂයාගේ භවනයෙහි වැඩ වසනසේක.

§ 2. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රෑ අඳුරු කළුවරෙහි එළිමහන් තැනක වැඩ සිටියේ වෙයි. වැසි පොදද එක දෙක වැටෙයි. ඉක්බිති අජ කලාපක යක්‍ෂතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බිය, තැති ගැන්ම, ලොමු ඩැහැගැන්ම, උපදවනු කැමැත්තේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරෙහි “අක්කුලය, පක්කුලය, අක්කුල, පක්කුලය”යි තුන් වරක් ශබ්ද නැගීය, “ශ්‍රමණය මේ පිසාචයෙක්යයි” (තමා ගැනම) කීයේය.

§ 3. “ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීති වාක්‍යය ප්‍රකාශ කළසේක. “යම් කලෙක බ්‍රාහ්මණතෙම ස්වකීය ධර්මයන්හි පරතෙරට ගියේ වේද එකල්හි මේ “පිසාචයාද, පක්කුල හඬද” ඉක්ම පවතියි.’ යනුයි.

KN 03-01-08. සංගාමජි සූත්‍රය

§ [1] මේ සූත්‍රය මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අසල අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයයෙහි වැඩවසන සේක.

§ [2] ඒ කාලයෙහි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට සැවැත් නුවරට පැමිණියේය. ආයුෂ්මත් සංගාමජිගේ පෙර භාර්යාව ‘සංගාමජි ආර්යයතෙමේ සැවැත් නුවරට පැමිණියේයයි’ ඇසුවාය. ඕතොමෝ දරුවා රැගෙන ජේතවනයට ගියාය. ඒ කාලයෙහි ආයුෂ්මත් සංගාමජිතෙමේ එක්තරා ගසක් යට දවල් කාලයෙහි සිටියේ විය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් සංගාමජිගේ පෙර භාර්යාව ආයුෂ්මත් සංගාමජි යම් තැනෙක්හිද එහි පැමිණියාය. පැමිණ
(ii) ආයුෂ්මත් සංගාමජිට, “ශ්‍රමණය, පොඩි දරුවෙකු ඇත්තෙමි. මා පොෂ්‍ය කරවයි” කීවාය. මෙසේ කී කල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙමේ නිශ්ශබ්ද විය.
(iii) දෙවනුවත් ආයුෂ්මත් සංගාමජිගේ පෙර භාර්යාව ආයුෂ්මත් සංගාමජිට, “ශ්‍රමණය, පොඩි දරුවෙකු ඇත්තෙමි. මා පොෂ්‍ය කරවයි” කීවාය. මෙසේ කී කල්හි ආයුෂ්මත් සංගාමජි තෙමේ නිශ්ශබ්ද විය. දෙවනුවත් අයුෂ්මත් සංගාමජිතෙමේ නිශ්ශබ්ද විය. තුන්වෙනුවත් ආයුෂ්මත් සංගාමජිගේ පෙර භාර්යාව (මෙහි 2 (ii) යෙදිය යුතුයි) තුන්වෙනුවත් ආයුෂ්මත් සංගාමජිතෙමේ නිශ්ශබ්ද විය.

§ [3] ඉක්බිති ආයුෂ්මත් සංගාමජිගේ පෙර භාර්යාව ඒ දරුවා ආයුෂ්මත් සංගාමජි ඉදිරියෙහි “ශ්‍රමණය මේ තෙම තොපගේ පුත්‍රයාය, ඔහු පොෂ්‍ය කරවයි” දමාගියාය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් සංගාමජිතෙමේ ඒ දරුවා නොබැලීය. කථා නොකෙළේය. ඉක්බිති අයුෂ්මත් සංගාමජිගේ පෙර භාර්යාව නුදුරක් ගොස් බලන්නී ආයුෂ්මත් සංගාමජි ඒ දරුවා නොබලන්නාහු කථා නොකරන්නාහු දැක්කාය. දැක මේ ශ්‍රමණ තෙමේ පුත්‍රයාගේ ප්‍රයෝජන නැත්තෙකැයි’ ඈට මේ සිත විය. එතැනින් හැරී ඇවිත් දරුවා ගෙන ගියාය.

§ [4] භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් සංගාමජිගේ පෙර භාර්යාවගේ මෙබඳු විපර්යාසය මිනිස් ඇස ඉක්මවා සිටි දිවැසින් දුටු සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන ඒ වෙලාවෙහි මේ ප්‍රීති වාක්‍යය ප්‍රකාශ කළසේක. “එන තැනැත්තියට සතුටු නොවෙයි. යන තැනැත්තියට ශොක නොකරයි. ඇලීමෙන් සංගාමජි මිදුනේය. මම ඔහුට බමුණායයි කියමි.”

KN 03-01-09. ජටිල සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගයාවෙහි ගයාව ඉස්මත්තෙහි වාසය කරණ සේක.

§ 2. ඒ කාලයෙහි බොහෝ ජටිලයෝ හිම වැටෙන කාලයෙහි නවන් මැදින් දෙමස අතරෙහිවූ දවස් අටෙහි සීතලවූ හිම වැටෙන රාත්‍රීන්හි ගයා (තොටුපලෙහි (දියෙහි) මෙයින් පිරිසිදු බව වේයයි මතුවීමද කිමිදීමද මතුවීම කිමිදීමද කරත්. වතුරද ඉසිත් ගිනිද පුදත්.

§ 3. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හිමවැටෙන කාලයෙහි නවම් මැදින් දෙමස අතරෙහිවූ දවස් අටෙහි සීතලවූ හිම වැටෙන රාත්‍රීන්හි ගයා තොටුපලෙහි (දියෙහි) මෙයින් පිරිසිදු බව වේයයි මතුවීමද කිමිදීමද මතුවීම කිමිදීම කරන්නාවූද, වතුර ඉසින්නාවූද ගිනි පුදන්නාවූද, ඒ බොහෝ ජටිලයන් දුටු සේක්මය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණ දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීතිවාක්‍යය ප්‍රකාශ කළසේක.

§ 4. “මෙහි බොහෝ දෙනා නාති. ජලයෙන් පිරිසිදු වූවෙක් නොවේ. යමෙකු කෙරෙහි සත්‍යයද ධර්මයද ඇත්නම් හෙතෙම හෙතෙම පිරිසුදුය. හෙතෙම බ්‍රාහ්මණද වේ.”

KN 03-01-10. බාහිය සූත්‍රය

§ 1. මේ සූත්‍රය මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අසල අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයයෙහි වැඩවසන සේක.

§ 2. “ඒ කාලයෙහි බාහිය දාරුචීරිය සුප්පාරක තොටෙහි මුහුදු වෙරළහි වාසය කරයි. අසල් වැසි ගම් වැසියන් විසින් සත්කාර කරණ ලද්දේ ගරු කරණ ලද්දේ, බුහුමන් කරණ ලද්දේ, පුදන ලද්දේ, ගෞරව කරන ලද්දේ සිවුරු පිඬු සෙනසුන් ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර ලබමින් කල් ගෙවිය. එසේ විවේකයට ගියාවූ හෝ හුදෙකලාවේ ඉන්නාවූ බාහිය දාරුචිරියට “ලෝකයෙහි රහත්වූ හෝ රහත් මාර්ගයට බැස්ස යම් කෙනෙක් ඇත්ද, ඔවුන් අතරින් මමත් කෙනෙක්මියි” සිතට අදහසක් ඇතිවිය.

§ 3. “එවිට බාහිය දාරුචීරියට හිතවත්, ඔහුගේ යහපත කැමති පැරණි සහලේ නෑ දෙවතාවෙක් බාහිය දාරුචීරියගේ සිත තම සිතින් දැන, බාහිය දාරුචීරිය වෙත පැමිණියේය. පැමිණ, බාහිය දාරුචීරියට “බාහිය ඔබ රහත්වී නැත. රහත් මාර්ගයට පැමිණවත් නැත. යමකින් ඔබ රහත් කෙනෙකු හෝ රහත් මගට පිළිපන් කෙනෙකු වන්නේද ඒ පිළිපැදීමද ඔබට නැතැයි” කීයේය.

§ 4. “දෙවතාව, එසේ වීනම් ලෝකයෙහි කවරෙක් රහත්ද රහත් මගට පිළිපන්නේදැයි” ඇසීය.
“බාහිය උතුරු ජනපදයන්හි, සැවැත් නම් නුවරක් ඇත්තේය. එහි අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රහත්වූයේය. අන්‍යයන් රහත් බව පිණිසද බණ කියයි.”

§ 5. ඉක්බිති බාහිය දාරුචීරිය ඒ දෙවතාවා විසින් යොදවන ලද්දේ එකෙනෙහිම සුප්පාරක ජනපදයෙන් පිටත් වූයේය. සියලු තන්හි එක් රැයක් පමණක් විසීමෙන් යම් තැනක සැවත් නුවර අනේපිඩු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වාසය කරණ සේක්ද එහි පැමිණියේය.

§ 6. ඒ කාලයෙහි බොහෝ භික්‍ෂූහු එළිමහනෙහි සක්මන් කරත්, ඉක්බිති බාහිය දාරුචීරිය තෙමේ ඒ භික්‍ෂූන් වෙත පැමිණ ඒ භික්‍ෂූන් වෙතින්
“ස්වාමීනි අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් කොහි වසන සේක්ද? අපි අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකිනු කැමැත්තෝ වෙමුයි” ඇසුවේය.
“බාහිය, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිඬු පිණිස ඇතුල්ගමට වැඩි සේක.”

§ 7. “ඉක්බිති බාහිය දාරුචීරිය වහා ජේතවනයෙන් නික්ම සැවැත් නුවරට ඇතුල්වී සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිරෙන පැහැදීම ඇති කරණ, පැහැදිය යුතු සන්සුන් ඉඳුරන් ඇති තැන්පත් සිත් ඇති, උතුම් ආත්ම දමනයට චිත්ත දමනයට පැමිණි, දැමුණු, රැකුණු, ඉන්‍ද්‍රිය සංවරයට පැමිණි උත්තමයාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටුවේය. දැක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිරි පාමුල හිස තබා වැඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට “ස්වාමීනි, යමක් මට බොහෝකලක් හිත සැප පිණිස වන්නේද, මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ධර්මය දෙසන සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ මට ඒ ධර්මය දෙසනසේක්වායි’ කීයේය.

§ 8. “මෙසේ කීකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහිය දාරුචීරියට “බාහිය! මේ ධර්ම දෙසනයට නොකල්ය. පිඬු පිණිස ඇතුළු ගමට පිවිසියෙමියි” වදාළසේක.
දෙවනුවත් බාහිය දාරුචීරිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ජීවිතයට අනතුරක් හෝ මගේ ජීවිතයට අනතුරක් හෝ වේද, මෙය සිතාගත නොහැක්කකි. ස්වාමීනි, යමක් මට බොහෝ කලක් හිත සැප පිණිස වන්නේද, මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය දෙසන සේක්වා. සුගතයන් වහන්සේ මට ධර්මය දෙසනසේක්වා.”

§ 9. දෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහිය දාරුචීරිය තවුසාට “බාහිය, මේ නොකල්ය. පිඬු පිණිස ඇතුළුගමට පිවිසියෙමියි” වදාළසේක.
තුන්වෙනුවත් බාහිය දාරුචීරිය තවුසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ජීවිතයට අනතුරක් හෝ මගේ ජීවිතයට අනතුරක් හෝ නොවීම සිතාගත නොහැක්කකි. ස්වාමීනි, යමක් මට බොහෝකලක් හිත සැප පිණිස වන්නේද, මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය දෙසන සේක්වා.”

‘දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති, සුතෙ සුතමත්තං භවිස්සති, මුතෙ මුතමත්තං භවිස්සති, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, බාහිය, සික්ඛිතබ්බං. යතො ඛො තෙ, බාහිය, දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති, සුතෙ සුතමත්තං භවිස්සති, මුතෙ මුතමත්තං භවිස්සති, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තං භවිස්සති, තතො ත්වං, බාහිය, න තෙන; යතො ත්වං, බාහිය, න තෙන තතො ත්වං, බාහිය, න තත්ථ ; යතො ත්වං, බාහිය, න තත්ථ, තතො ත්වං, බාහිය, නෙවිධ න හුරං න උභයමන්තරෙන. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා

§ 10. “බාහිය, එසේ නම් අසව ! බාහිය තොප මෙසේ හික්මීය යුතුය. බාහිය තොපට යම්කිසිවක් දක්නා ලද්දෙහි ඒ දැකීම් මාත්‍රයක් ය පමණක් දනුව. ඇසූ දෙයෙහි ඇත්තේ ඇසූ මාත්‍රයක් ය පමණක් දනුව., ස්පර්ශයෙහි මාත්‍රයක් ය පමණක් දනුව. වන්නේද, දක්නා ලද්දෙහි දැනීම් මාත්‍රය වන්නේද, එහෙයින් බාහිය, නුඹ ඉන් නොවේ. යම්හෙයකින් බාහිය, නුඹ ඉන් නොවේද, එහෙයින් බාහිය, ඔබ එහි නොවේ. යම්හෙයකින් බාහිය, ඔබ එහි නොවේද, එහෙයින් බාහිය, ඔබ මෙහි මෙලොව නොමවේ. පරලොව නොවේ. මෙලොව පරලොව දෙක අතරෙහි නොවේ. දුකේ අවසානය මෙයමයි.”

ඉක්බිති බාහිය දාරුචීරියට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මේ ලුහුඬින් කළ ධර්ම දේශනාවෙන් එකෙණෙහිම කිසි ධර්මයක් දැඩිකොට නොගෙන කෙලෙසුන්ගේ සිත මිදුනේය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බාහිය දාරුචීරියම මේ ලුහුඬු අවවාදයෙන් අවවාද කොට වැඩිසේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩි ටික වේලාවකින් බාහිය දාරුචීරිය වසු පැටවෙක් ඇති දෙනක් ඇන ජීවිතය තොර කළාය.

§ 11. “ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර පිඩු පිණිස හැසිර පසුබත පිණ්ඩ පාතයෙන් වැලැක්කේ බොහෝ භික්‍ෂූන් සමග නුවරින් නික්ම කළුරිය කළ බාහිය දාරුචීරිය දුටුසේක. දැක භික්‍ෂූන් ඇමතූසේක. “මහණෙනි, බාහිය දාරුචීරියගේ ශරීරය ගනිව්. ඇඳක තබා බැහැර කොට දවව්. ඔහුට ථූපයක්ද කරව්. මහණෙනි තොපගේ සබ්‍රම්සර කෙනෙකු කළුරිය කළේය.”

§ 12. “ස්වාමීනි, එසේයයි” ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දී බාහිය දාරුචීරියගේ මළකද ඇඳක තබා බැහැරකොට දවා ඔහුට ථූපයක්ද කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එහි පැමිණියාහුය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක සිටියාහුය. එකත් පසෙක සිටි ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට “ස්වාමීනි, බාහිය දාරුචීරියගේ ශරීරය දවන ලදී. ඔහුට ථූපයක්ද කරණ ලදී. ඔහුගේ ගතිය කවරේද? පරලොව කීමෙක්දැ”යි ඇසූහ.

§ 13. “මහණෙනි, බාහිය දාරුචීරිය පණ්ඩිතය. නව ලොකොත්තර ධර්මයට හා විදර්ශනා ඥානයට පැමිණියේය. ධර්මය වෙනුවෙන් මට වෙහෙස නොකළේය. මහණෙනි, බාහිය දාරුචීරිය පිරිනිවියේය.” ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කරුණු දැන ඒ වේලාවෙහි මේ ප්‍රීති වාක්‍යය ප්‍රකාශ කළසේක. “යම් නිවණක පොළොව ජලය ගින්දර වාතය යන සතර නොපිහිටාද, එහි තාරකාද නොබබලත්. හිරුද නොපෙනේ.”

SN 03-01-08 ඛජ්ජනීය වර්ගය

SN 03-01-08-01. අස්සාද සූත්‍රය

SN 03-01-08-02. සමුදය සූත්‍රය

SN 03-01-08-03. අරහන්ත සූත්‍රය

SN 03-01-08-04. අරහන්ත සූත්‍රය

SN 03-01-08-05. අරහන්ත සූත්‍රය

SN 03-01-08-06. සීහො සූත්‍රය

SN 03-01-08-07. ඛජ්ජනීය   සූත්‍රය

SN 03-01-08-08. පිණ්ඩොල සූත්‍රය

SN 03-01-08-09. පාරිලෙය්‍යක සූත්‍රය

SN 03-01-08-10. පුණ්ණමානි සූත්‍රය

SN 03-01-08-01. අස්සාද සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී දිනෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2. “මහණෙනි, අශ්‍රැතවත් පුථුජ්ජනයා

රූපයේ ආශ්වාදයද (රසවිඳීම), ආදීනවයද(දෝෂයද), නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි නොදනියි,
වේදනාවේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද, තත්වූ පරිදි නොදනියි.
“සංඥාවේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි නොදනියි.
සංස්කාරයන්ගේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි නොදනියි.
විඥානයේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි නොදනියි.

§ 4. “මහණෙනි, ශ්‍රැතවත් ආර්යශ්‍රාවකයා රූපයේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූපරිදි දනියි. වේදනාවගේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද, තත්වූ පරිදි දනියි. සංඥාවගේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනියි සංස්කාරයන්ගේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනියි. විඤ්ඤාණයාගේ ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනියි” වදාළේය.

(පළමුවෙනි අස්සාද සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-02. සමුදය සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§2. “මහණෙනි, අශ්‍රැතවත් පුථුජ්ජනතෙමේ රූපයාගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද, තත්වූ පරිදි නොදනියි. වේදනාවගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි නොදනියි. සංඥාවගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි නොදනියි. සංස්කාරයන්ගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි නොදනියි. විඥානයාගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද, තත්වූ පරිදි නොදනියි.’

§ 3. “මහණෙනි, ශ්‍රැතවත් ආර්යශ්‍රාවකතෙමේ රූපයාගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනියි. වේදනාවගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනියි. සංඥාවගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනියි. සංස්කාරයන්ගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනියි. විඥානයාගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූ පරිදි දනීයයි” වදාළේය.

{දෙවෙනි සමුදය සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-03. අරහන්ත සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2. “මහණෙනි, ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා
රූපයාගේ හටගැණීමද, විනාශයද, ආස්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූපරිදි දනියි.
වේදනාවගේ හටගැණීමද, විනාශයද, ආස්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද, තත්වූපරිදි දනියි.
සංඥාවගේ හටගැණීමද, විනාශයද, ආස්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූපරිදි දනියි.
සංස්කාරයන්ගේ හටගැණීමද, විනාශයද, ආස්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද, තත්වූ පරිදි දනියි.
විඤ්ඤාණයාගේ හටගැණීමද, විනාශයද, ආස්වාදයද, ආදීනවයද, නිස්සරණයද තත්වූපරිදි දනියි, යනුයි.

(තුන්වෙනි අරහන්ත සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-04 . අරහන්ත සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරනසේක.

§ 2. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක.
‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
(එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

“මහණෙනි, රූපය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍යද එය දුකය. යමක් දුකද එය අනාත්මය. යමක් අනාත්මද ‘එය මාගේ නොවෙයි. ඒ මම නොවෙමි. ඒ මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.

. “වේදනාව අනිත්‍යය, යමක් අනිත්‍යද එය දුකය. යමක් දුකද එය අනාත්මය. යමක් අනාත්මද ‘එය මාගේ නොවෙයි. ඒ මම නොවෙමි. ඒ මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුයි. “

සංඥාව අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍යද එය දුකය යමක් දුකද එය අනාත්මය. යමක් අනාත්මද ‘එය මාගේ නොවෙයි. ඒ මම නොවෙමි. ඒ මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුයි.

“සංස්කාරයෝ අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍යද එය දුකය. යමක් දුකද එය අනාත්මය. යමක් අනාත්මද ‘එය මාගේ නොවෙයි. ඒ මම නොවෙමි. ඒ මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ කියා මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුයි.

“විඤ්ඤාණය අනිත්‍යය. යමක් අනිත්‍යද එය දුකය. යමක් දුකද එය අනාත්මය. යමක් අනාත්මද ‘එය මාගේ නොවෙයි. ඒ මම නොවෙමි ඒ මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ කියා මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුයි.’

§ 3. “මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ, ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවක තෙමේ රූපයෙහිද කලකිරෙයි. වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි. සංස්කාරයන්හිද කලකිරෙයි. විඤ්ඤාණයෙහිද කලකිරෙයි.
කලකිරුනේ නොඇලෙයි.
නොඇලීමෙන් මිදෙයි.
මිදුනු කල්හි මිදුනේයයි ඤාණය ඇති වෙයි.
ජාතිය ක්ෂයවිය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවන ලදී.
කටයුතුකොට නිමවන ලද්දේය. මේ ආත්මභාවය පිණිස කළයුතු අනිකක් නැත්තේයයි දනියි.

§ 4. “මහණෙනි, ලෝකයෙහි යම් පමණ සත්වයන් වාසය කරන ස්ථාන වෙත්ද, යම් පමණ භවාශ්‍රව වෙත්ද, යම් මේ රහත්හු වෙත්ද, ඒ රහත්හුම ලෝකයෙහි අග්‍ර වෙත්. ශ්‍රේෂ්ඨ වෙත්”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය.

මෙය වදාරා සුගතයන් වහන්සේ නැවතත් මෙසේද වදාළේය.

(1) “රහත්හු ඒකාන්තයෙන් සැප ඇත්තෝය. ඔවුන්ට තෘෂ්ණාව නැත. (නව වැදෑරුම්) මානය සිඳින ලදී. මෝහය නමැති දැල පලා දමන ලදී.

(2) “ඔව්හු තෘෂ්ණාව නැති බවට පැමිණියහ. ඔවුන්ගේ සිත පිරිසිදුය. ලෝකයෙහි නොඇලුණාවූ ආශ්‍රව රහිතවූ ඔව්හු ශ්‍රේෂ්ඨවූහ.

(3) “පඤ්චස්කන්ධයන් පිරිසිඳ දැන (සද්ධා, හිරි, ඔතප්ප, බාහුසච්ච විරිය, සති, සඤ්ඤා යන මේ) සත් ධර්මය ගෝචරකොට ඇත්තාවූ සත්වැදෑරුම් බෞද්ධාංග රත්නයෙන් සමන්විතවූ, ත්‍රිවිධ ශික්ෂාවෙහි හික්මුණාවූ, ප්‍රශංසාවට සුදුසුවූ සත්පුරුෂවූ, බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ඖරෂපුත්‍රවූ ඒ මහාවීරයෝ දුරු කළ භය ඇතිව හැසිරෙත්.

(4) “දස අංගයකින් සමන්විතවූ, මහා නාගවූ, සමාධියෙන් යුත් සිත් ඇති ඔව්හු ලෝකයෙහි ශ්‍රේෂ්ඨයෝ වෙති. ඔවුන්ට තෘෂ්ණාව නැත්තේය.

(5) “අර්හත්ඵල ඥානය ලැබුවාවූ, ඔවුන්ගේ මේ අන්තිම ආත්මයයි. බ්‍රහ්මචරියාවගේ සාරයවූ යම් රහත් ඵලයක් වේද ඒ පිණිස සෙවිය යුතු අන්ප්‍රත්‍යයක් නැතැයි ප්‍රත්‍යක්ෂ වශයෙන් දැනගත්තාහු වෙත්.

(6) “ඔව්හු ත්‍රිවිධ මානයන්හි කම්පා නොවෙත්. පුනරුත්පත්තියෙන් මිදුණාහ. දන්තභූමියයයි නම්ලද රහත්ඵලයට පැමිණියාවූ ඔව්හු ලෝකයෙහි දිනුවාහු නම් වෙති.

(7) “අතීතවූද, වර්තමානවූද, අනාගතවූද, ස්කන්ධයන් කෙරෙහි ඔවුනට නන්දි සංඛ්‍යාත ඇල්මක් නැත. ඔව්හු ලෝකයෙහි බුදුවරයෝ අති උත්තමයහයි සිංහනාද කරත්.”

(හතරවෙනි අරහන්ත සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-05 . අරහන්ත සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
(එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

  • “මහණෙනි, රූපය අනිත්‍යයි, යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකය. යමක් දුක නම් එය අනාත්මය. යමක් අනාත්ම නම් ‘එය මාගේ නොවේය. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මේ තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.
  • “වේදනාව අනිත්‍යයි, යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකය. යමක් දුක නම් එය අනාත්මය. යමක් අනාත්ම නම් ‘එය මාගේ නොවේය. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.
  • “සංඥාව අනිත්‍යයි, යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකය. යමක් දුක නම් එය අනාත්මය. යමක් අනාත්ම නම් ‘එය මාගේ නොවේය. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.
  • “සංස්කාරයෝ අනිත්‍යයි, යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකය. යමක් දුක නම් එය අනාත්මය. යමක් අනාත්ම නම් ‘එය මාගේ නොවේය. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.
  • “විඥානය අනිත්‍යය, යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකය. යමක් දුකනම් එය අනාත්මය. යමක් අනාත්ම නම් ‘එය මාගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවෙයි.’ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිදි සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුයි.

“මහණෙනි, මෙසේ දන්නාවූ ආර්යශ්‍රාවකයා රූපය කෙරෙහිද කලකිරෙයි. වේදනාව කෙරෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාව කෙරෙහිද කලකිරෙයි. සංස්කාරයන් කෙරෙහිද කලකිරෙයි. විඥානය කෙරෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරුනේ නොඇලෙයි. නොඇලීමෙන් මිදෙයි. මිදුනු කල්හි මිදුනේය යන නුවණ පහළවෙයි. ඉපදීම ක්ෂයවිය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි වැස නිමවන ලද්දේය. කටයුතුකොට නිමවන ලද්දේය. මේ ආත්මභාවය පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දනී.

“මහණෙනි, සත්වාවාසයෝ යම් පමණ වෙත්ද, භවාශ්‍ර යම් පමණ වෙත්ද, යම් ඒ රහත්වූ වෙත්ද, ඔව්හු ලෝකයෙහි අග්‍රවෙති. ශ්‍රේෂ්ඨ වෙතියි” වදාළේය.

(පස්වෙනි අරහන්ත සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-06. සීහො සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ, අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද, ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනියි’ කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය.

§ 2. “මහණෙනි, මෘගයන්ට රජවූ සිංහතෙම සවස් කාලයෙහි ස්වකීය වාසස්ථානයෙන් නික්මෙයි. නික්මී ඇඟ කිලිපොලයි. ඇඟ කිලිපොවා හාත්පස සිව්දිග බලයි. හාත්පස සිවුදිග බලා තුන්වරක් සිංහනාද කරයි. තුන්වරක් සිංහනාද කොට ගොදුරු පිණිස නික්මෙයි.

§ 3. “මහණෙනි, නාදකරන්නාවූ මෘගයන්ට රජවූ සිංහයාගේ නාදය යම්කිසි තිරිසන්ගත ප්‍රාණීහු අසත්ද, ඔව්හු බෙහෙවින් බියටද, තැති ගැණීමටද, සංවේගයටද පැමිණෙත්. බිලවල වාසය කරන සත්වයෝ බිලවලට පිවිසෙත්. ජලයෙහි වසන සත්වයෝ එහිවූ වාසස්ථානලට පිවිසෙත්. වනයෙහි වසන සත්වයෝ එහි වාසස්ථානවලට පිවිසෙත්. පක්ෂීහු අහසට නැගෙත්.

§ 4. “මහණෙනි, ගම් නියම්ගම් රාජධානිවල දැඩිවූ වරපට වලින් බඳනාලද රජහුගේ යම් ඒ හස්ථිහු වෙත්ද, ඔව්හුද ඒ බන්ධනයන් සිඳගෙන බිඳගෙන මලමුත්‍ර හෙලමින් ඒ මේ අත පලායත්.

§ 5. “මහණෙනි, තිරිසන්ගත සතුන් අතුරෙහි මෘගයන්ට රජවූ සිංහතෙමේ මෙසේ මහත් ඍද්ධි ඇත්තේද, මෙසේ මහේශාක්‍යවූයේද, මෙසේ මහත් ආනුභාව ඇත්තෙක්ද වෙයි.

. “මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වනාහි අර්හත්වූ අෂ්ට විද්‍යා පසළොස් චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ, යහපත් ගති ඇත්තාවූ, සියලු ලෝකයන් දත්තාවූ, අති උතුම්වූ පුරිසදම්ම සාරථිවූ දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෲවූ චතුස්සත්‍යයාවබෝධකළාවූ භාග්‍යවත්වූ තථාගතයන් වහන්සේ යම් කලෙක්හි ලොව උපදීද, ඒ භාග්‍යවත්තෙමේ

  • ‘මේ රූපය වෙයි. මේ රූපයාගේ හේතුව වෙයි. මේ රූප නිරෝධයයි.
  • ‘මේ වේදනාව වෙයි, මේ වේදනාවේ හේතුව වෙයි, මේ වේදනාවේ නිරෝධයයි.
  • ‘මේ සංඥාව වෙයි, මේ සංඥාවේ හේතුව වෙයි, මේ සංඥාවේ නිරෝධයයි.
  • ‘මේ සංස්කාරයෝය. මේ සංස්කාරයන්ගේ හේතුවය, මේ සංස්කාරයන්ගේ නිරෝධයයි.
  • ‘මේ විඥානයය, මේ විඥානයාගේ හේතුවය, මේ විඥාන නිරෝධයයි’ දහම් දෙසයි.

§ 6. “මහණෙනි, දීර්ඝායුෂ ඇති වර්ණවත්වූ, සැප බහුලවූ, උසස් විමානවල වාසය කරන්නාවූ යම් ඒ දෙවියෙක් වෙත්ද, ඔව්හුද තථාගතයන් වහන්සේගේ ධර්මදේශනාව අසා
‘පින්වත්නි, අපි වනාහි අනිත්‍යවූවාහුම නිත්‍යයයි සිතුවෙමු.
‘පින්වත්නි, අපි වනාහි අස්ථිරවූවාහුම ස්ථිරයයි සිතුවෙමු.
‘පින්වත්නි, අපි වනාහි අසදාකාලිකවූවාහුම සදාකාලික යයි සිතුවෙමු.
‘පින්වත්නි, අපි වනාහි අනිත්‍යවූ අස්ථිරවූ සදාකාලික නොවූ පඤ්චස්කන්ධයෙන් යුක්තවූවෝ වෙමුයයි.
බොහෝසේ බියට තැති ගැනීමට සංවේගයට පැමිණෙත්.

§ 7. “මහණෙනි, මෙසේ තථාගතයන් දෙවියන් සහිත ලෝකයා අතරෙහි මෙසේ මහත් ඍද්ධි ඇත්තේ මෙසේ මහේශාක්‍යවූයේ මෙසේ මහත් ආනුභාව ඇත්තේ වෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය. ශාස්තෲවූ සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා නැවත මෙසේ වදාළේය.

§ 8. “දෙවියන් සහිත ලෝකයාගේ ශාස්තෲවූ අප්‍රති පුද්ගලවූ බුදුරජතෙමේ පඤ්චස්කන්ධයද, පඤ්චස්කන්ධයාගේ හේතුවද හටගැන්මද, පඤ්චස්කන්ධ නිරෝධයද, දුක් සංසිඳීමට පමුණුවන්නාවූ, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයද දැන ධර්මචක්‍රය පැවැත්වීමද,
“එකල දීර්ඝායුෂ්කවූ වර්ණවත්වූ යසස් ඇත්තාවූ යම් ඒ දෙවියෝවූවාහුද, ඔව්හු කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුනාවූ ගුණයෙන් යුක්තවූ රහතුන් වහන්සේගේ දේශනාව අසා ‘පින්වත්නි, පඤ්චස්කන්ධය නොයික්ම සිටියාවූ අපි වනාහි අනිත්‍යයම්හයි’ අවශෙෂ සිවුපාවුන් සිංහයාට යම්සේද එමෙන් භයපත්වූවාහු තැති ගැනීමට පැමිණියාහු වෙති.”

(හයවෙනි සීහො සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-07. ඛජ්ජනීය   සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§ 2. “මහණෙනි, පෙර විසූ උත්පත්ති පිළිවෙළ සිහිකරන්නාවූ යම්කිසි ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ නොයෙක් පෙර විසූ උත්පත්ති පිළිවෙළ සිහිකරද්ද, ඒ සියලුදෙනා, උපාදානස්කන්ධ පස හෝ එයින් එක්තරා ස්කන්ධයක් හෝ සිහිකරත්.

§ 3. “මහණෙනි, ‘අතීතකාලයෙහි මම මෙබඳු රූප ඇත්තෙක් වීමියි’ සිහිකරන තැනැත්තේ රූපයම සිහිකරයි. ‘අතීත කාලයෙහි මෙබඳු වේදනා ඇත්තෙක් වීමියි’, මහණෙනි, මෙසේ හෝ සිහිකරන තැනැත්තේ වේදනාවම සිහිකරයි. අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වීමියි’, මහණෙනි, මෙසේ හෝ සිහිකරන තැනැත්තේ සංඥාවම සිහිකරයි. ‘අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වීමියි’, මහණෙනි, මෙසේ හෝ සිහිකරන තැනැත්තේ සංස්කාරයන්ම සිහිකරයි. ‘අතීත කාලයෙහි මෙබඳු විඥාන ඇත්තෙක් වීමියි’, මහණෙනි, මෙසේ හෝ සිහිකරන තැනැත්තේ විඥානයම සිහිකරයි.

§ 4. “මහණෙනි, රූපය කුමකැයි කියව්ද? මහණෙනි, විකාරයට හෙවත් වෙනස්වීමට පැමිණෙනුයි එහෙයින් රූපයයි කියනු ලැබේ. කුමකින් වෙනසට පැමිණෙයිද? සීතයෙන්ද වෙනසට පැමිණෙයි. උෂ්ණයෙන්ද වෙනසට පැමිණෙයි. බඩගින්නෙන්ද වෙනසට පැමිණෙයි. පිපාසයෙන්ද වෙනසට පැමිණෙයි, ඩැහැ ලේ බොන ඇටමැසි, විද ලේබොන මදුරුවා, අව් සුලං සර්පාදී දීර්ඝ ජාතික සතුන්ගේ ස්පර්ශයෙන්ද, වෙනසට පැමිණෙයි. මහණෙනි, වෙනසට පැමිණෙනුයි එහෙයින් වනාහි රූපයයි කියනු ලැබේ.

§ 5. “මහණෙනි, වේදනාව කුමකැයි කියව්ද? මහණෙනි විඳිනුයි. එහෙයින් වනාහි වේදනාවයයි කියනු ලැබේ. කුමක් විඳීද? සැපද විඳියි. දුකද විඳියි. අදුක්ඛම සුඛයද, (උපෙක්ෂාව) විඳියි. මහණෙනි, විඳිනුයි එහෙයින් වනාහි වේදනාවයයි කියනු ලැබේ.

§ 6. “මහණෙනි, සංඥාව කුමකැයි කියව්ද? මහණෙනි, හඳුනනුයි එහෙයින් වනාහි සංඥාවයයි කියනු ලැබේ. කුමක් හඳුනාද? නිල්වූ දේ නිල්යයිද, හඳුනයි. කසාවන් දෙය කසාවන් යයිද හඳුනයි. ලෙහෙවන් දෙය ලේවන්යයිද හඳුනයි. සුදු දෙය සුදුයයිද හඳුනයි. මහණෙනි, හඳුනයි හඳුනයිනුයි සංඥාවයයි කියනු ලැබේ.

§ 7. “මහණෙනි, කුමක් වනාහි සංස්කාරයන්යයි කියව්ද? මහණෙනි, හේතු ප්‍රත්‍යයන් විසින් නිපදවන ලද දේ පිළියෙල කරත්. එහෙයින් සංස්කාරයයි කියනු ලැබෙත්. කිනම් හේතු ප්‍රත්‍යයන් විසින් නිපදවන ලද්දක් පිළියෙල කරද්ද? හේතු ප්‍රත්‍යයන් විසින් නිපදවන ලද රූපය රූපයවීම පිණිස පිළියෙළ කරත්. සංඛතවූ වේදනාව වේදනාව වීම පිණිස පිළියෙළ කරත්. සංඛතවූ සංඥාව සංඥාව වීම පිණිස පිළියෙල කරත්. සංඛතවූ සංස්කාරයන් සංස්කාරවීම පිණිස පිළියෙල කරත්. සංඛතවූ විඥානය විඥානයවීම පිණිස පිළියෙල කරත්. මහණෙනි, සංඛතය (හේතු ප්‍රත්‍යයන් විසින් නිපදවන ලද දේ) පිළියෙල කරන හෙයින් සංස්කාරයෝයයි කියනු ලැබෙත්.

§ 8. “මහණෙනි, කුමක් විඥානයයි කියව්ද? මහණෙනි, විශේෂයෙන් දැනගනියි. එහෙයින් විඥානයයි කියනු ලැබේ. කුමක් දැනගනීද? ඇඹුල් රසද, විශේෂයෙන් දනී. තිත්ත රසද විශේෂයෙන් දනී කුළුරසද විශේෂයෙන් දනී. මිහිරි රසද විශේෂයෙන් දනී. කර රසද විශේෂයෙන් දනී. මිශ්‍ර රසද විශේෂයෙන් දනී. ලුණු රසද විශේෂයෙන් දනී දිය රසද විශේෂයෙන් දනී. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි අරමුණ විශේෂයෙන් දැනගන්නා හෙයින් විඥානයයි කියනු ලැබේ.

§ 9. “මහණෙනි! එහිදී ඇසූ පිරූ තැන් ඇති ආර්යශ්‍රාවක තෙමේ මෙසේ සලකයි. ‘මම වනාහි දැන් රූපය නිසා පෙළෙමි. දැන් මම වනාහි පවත්නා රූපය නිසා යම් සේ පීඩාවට පැමිණෙම්ද, එපරිද්දෙන්ම මම අතීත කාලයෙහිද, රූපය නිසා පීඩාවට පැමිණියෙමි. මම වනාහි අනාගත රූපය කෙරෙහිද, කැමති වන්නෙම් නම් දැන් වර්තමාන රූපය නිසා යම්සේ පීඩාවට පැමිණෙම්ද, එපරිද්දෙන්ම මම අනාගත රූපය නිසාද පීඩාවට පැමිණෙන්නෙමියි’ කියායි, හෙතෙමේ මෙසේ සලකා අතීත රූපය කෙරෙහි බලාපොරොත්තු රහිත වෙයි. අනාගත රූපය (ගැන) නොකැමැති වෙයි. පවත්නා රූපයෙහි කළකිරීම පිණිසද, නොඇලීම පිණිසද, නැති කිරීම පිණිසද පිළිපන්නේ වෙයි.

§ 10. “මම වනාහි දැන් වේදනාවෙන් පීඩා විඳිමි. යම්සේ දැන් පවත්නා වේදනාවෙන් පෙළෙම්ද, අතීතයෙහිද මම මෙපරිදිම වේදනාවෙන් පෙළුනෙමි. මම වනාහි අනාගත වේදනාව කැමති වන්නෙම් නම් යම් සේ දැන් පවත්නා වේදනාවෙන් පෙළෙම්ද, එපරිදි මම අනාගත කාලීන වේදනාවෙන් පීඩා විඳින්නෙමියි’ කියා හෙතෙමේ මෙසේ සලකා අතීත වේදනාව කෙරෙහි බලාපොරොත්තු රහිත වෙයි. අනාගත වේදනාව (ගැන) නොකැමැති වෙයි. පවත්නා වේදනාව කෙරෙහි කළකිරීමටද, නොඇලීමටද, නැතිකිරීමටද පිළිපන්නේ වෙයි.

§ 11. “මම වනාහි දැන් සංඥාවෙන් පීඩා විඳිමි. යම්සේ දැන් පවත්නා සංඥාවෙන් පෙළෙම්ද, අතීතයෙහිද මම මෙපරිදිම සංඥාවෙන් පෙළුනෙමි. මම වනාහි අනාගත සංඥාව කැමති වන්නෙම් නම් යම් සේ දැන් පවත්නා සංඥාවෙන් පෙළෙම්ද, එපරිදි මම අනාගත කාලීන සංඥාවෙන් පීඩා විඳින්නෙමියි’ කියා හෙතෙම මෙසේ සලකා අතීත සංඥාව කෙරෙහි බලාපොරොත්තු රහිත වෙයි. අනාගත සංඥාව (ගැන) නොකැමැති වෙයි. පවත්නා සංඥාව කෙරෙහි කළකිරීමටද, නොඇලීමටද, නැති කිරීමටද පිළිපන්නේ වෙයි.

§ 12. “මම වනාහි දැන් සංස්කාරයන් නිසා පීඩා විඳිමි. දැන් (මම) සංස්කාරයන් නිසා යම් සේ පෙළෙම්ද එපරිද්දෙන්ම මම අතීත සංස්කාරයන් නිසා පෙළුනෙමි. මම වනාහි අනාගත සංස්කාරයන් කෙරෙහි සතුටු වන්නෙම් නම්, යම්සේ දැන් පවත්නා සංස්කාරයන් නිසා පීඩා විඳිම්ද, එපරිද්දෙන්ම මම අනාගත සංස්කාරයන් නිසා පීඩා විඳින්නෙමියි’ කියා හෙතෙම මෙසේ සලකා අතීත සංස්කාරයන් කෙරෙහි බලාපොරොත්තු රහිත වෙයි. අනාගත සංස්කාරයන් කෙරෙහිද සතුටු නොවෙයි. පවත්නා සංස්කාරයන්හි කළකිරිම පිණිසද, නොඇලීම පිණිසද, නැතිකිරීම පිණිසද, පිළිපන්නේ වෙයි.

§ 13. ‘මම වනාහි දැන් විඥානය නිසා පෙළෙමි. දැන් වනාහි පවත්නා විඥානය නිසා යම් සේ පෙළෙම්ද, එසේම මම අතීත විඥානය නිසාද පීඩාවට පැමිණියෙමි. මම අනාගත විඥානය ගැන සතුටුවන්නෙම් නම් දැන් පවත්නා විඥානය නිසා යම් සේ පෙළෙම්ද එපරිද්දෙන්ම මම අනාගත විඥානය නිසාද පීඩාවට පැමිණෙන්නෙමි’ කියායි.

‘හෙතෙම මෙසේ සලකා අතීත විඥානය කෙරෙහි බලාපොරොත්තු රහිත වෙයි. අනාගත විඥානයෙහි නො කැමැති වෙයි. පවත්නා විඥානයෙහි කළකිරීම පිණිසද නොඇලීම පිණිසද, නැතිකිරීම පිණිසද පිළිපන්නේ වෙයි.

§ 14. “මහණෙනි, නුඹලා කුමකැයි සිතන්නහුද,
රූපය නිත්‍යය හෝ වෙයිද? අනිත්‍ය හෝ වෙයිද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යයි.”
“යමක් අනිත්‍යයනම් එය දුක් හෝ වෙයිද, සැප හෝ වෙයිද?”
“ස්වාමීනි දුකය,”
“යමක් අනිත්‍යයද, දුක් ද පෙරලෙනසුලුද, ‘මෙය මාගේය. මෙය මම වෙමි. මෙය මාගේ ආත්මයයි’ දැකීමට සුදුසුවේද?”
“ස්වාමීනි, එය නොවේමය.”

“මහණෙනි, නුඹලා කුමකැයි සිතන්නහුද?
වේදනාව නිත්‍යය හෝ වෙයිද, අනිත්‍ය හෝ වෙයිද?
සංඥාව නිත්‍යය හෝ වෙයිද, අනිත්‍ය හෝ වෙයිද?”
සංස්කාරයෝ නිත්‍යය හෝ වෙයිද, අනිත්‍ය හෝ වෙයිද?”
විඥානය නිත්‍යය හෝ වෙයිද, අනිත්‍යය හෝ වෙයිද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යයි.”
“යමක් අනිත්‍යයනම් එය දුක් හෝ වෙයිද, සැප හෝ වෙයිද?”
“ස්වාමීනි දුකය,”
“යමක් අනිත්‍යයද, දුක් ද පෙරලෙනසුලුද, ‘මෙය මාගේය. මෙය මම වෙමි. මෙය මාගේ ආත්මයයි’ දැකීමට සුදුසුවේද?”
“ස්වාමීනි, එය නොවේමය.”

§ 15 “මහණෙනි, එහෙයින් මේ ශාසනයෙහි (භික්ෂුව විසින්) අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ගොරෝසුවූ හෝ සියුම් වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ දුරවූ හෝ සමීපවූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, දැන් පවත්නාවූද, යම්කිසි රූපයක් වේද,…….
වේදනා වෙත්ද, ……
සංඥාවෝ වෙත්ද…….,
සංස්කාරයෝ වෙත්ද…..
විඥානයක් වෙත්ද….., ඒ සියලු රූප, වේදනා, සංඥා, සංස්කාර, විඥානයෝ ‘ මාගේ නොවේය. මම නොවෙමි. මාගේ ආත්මය නොවෙයි’ කියා මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් මනා නුවණින් දත යුතුයි.

§ 16. “මහණෙනි, මේ ආර්යශ්‍රාවකයා (සසර පැවැත්ම) විනාශ කරන්නේයයි කියනු ලැබේ. රැස් නොකරන්නේය, දුරුකරන්නේය. අල්වා නොගන්නේය, විසුරුවා හරින්නේය, එකතු නොකරන්නේය, නිවන්නේය, නොදල්වන්නේයයි කියනු ලැබේ.

“කුමක් විනාශ කරයිද, රැස් නොකරයිද?
රූපය විනාශ කරයි. රැස් නොකරයි.
වේදනාව විනාශ කරයි, රැස්නොකරයි.
සංඥාව විනාශ කරයි, රැස් නොකරයි.
සංස්කාරයන් විනාශකරයි, රැස් නොකරයි.
විඥානය විනාශ කරයි, රැස්නොකරයි.

කුමක් දුරුකරයිද,
අල්වානොගනීද?
එකතු නොකරයිද?
විසුරුවා හරියිද?
නිවයි ද? නොදල්වයිද?
….. .රූපය , වේදනාව. සංඥාව, සංස්කාරයන්. විඥානය දුරුකරයි, අල්වානොගනී. එකතු නොකරයි. විසුරුවා හරියි. නිවයි. නොදල්වයි.

§ 17. “මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ ශ්‍රැතවත් ආර්යශ්‍රාවකයා රූපයෙහිද කලකිරෙයි. වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි. සංස්කාරයන් කෙරෙහිද කලකිරෙයි. විඥානය කෙරෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරුනේ නොඇලෙයි. නොඇලීමෙන් (කෙළෙසුන් කෙරෙන්) මිදෙයි. මිදුනු කල්හි මිදුනෙමියි යන නුවණ පහළවෙයි. ජාතිය ක්ෂයවිය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි වැස නිමවන ලද්දේය. කටයුතුකොට නිමවන ලද්දේය. මේ ආත්මභාවයෙහි කෙලෙසුන් දුරුකරනු පිණිස කළයුතු අනිකක් නැත්තේයයි” දනියි.

§18. “මහණෙනි, මේ භික්ෂුතෙමේ රැස් කරන්නේ නොවේ. විනාශ කරන්නේද නොවේයයි කියනු ලැබේ. විනාශ කොට සිටියේ වෙයි. දුරුකරන්නේද නොවෙයි. අල්වා ගන්නේද නොවෙයි. දුරුකොට සිටියේ වෙයි. විසුරුවන්නේද නොවෙයි. එකතු කරන්නේද නොවෙයි. විසුරුවා සිටියේ වෙයි. නිවන්නේද නොවෙයි. දල්වන්නේද නොවෙයි. නිවා සිටියේ වෙයි යනුයි.

“කුමක් රැස් නොකරන්නේද, කුමක් විනාශ නොකරන්නේද, කුමක් විනාශකොට සිටියේද? රූපය “වේදනාව “සංඥාව“සංස්කාරයන් “විඥානය රැස් නොකරයි. විනාශ කරයි.

§ 19. “මහණෙනි, මෙසේ කෙළෙසුන් කෙරෙන් මිදුනු සිත් ඇති භික්ෂුව ශක්‍රයා සහිතවූ බ්‍රහ්මයා සහිතවූ ප්‍රජාපතී සහිතවූ දෙවියෝ පවා දුරදීම නමස්කාර කරත්.
කෙසේ කියමින්ද යත්.
“නුඹවහන්සේ යමක් (යම් ආර්යවංස ප්‍රතිපදාවක්) සඳහා සිතන්නෙහිද, යමකට කැමති වන්නෙහිද, එය අපි නොදනිමු. පුරුෂ ශ්‍රේෂ්ඨයන් වහන්ස, ඔබට නමස්කාර වේවා. පුරුෂොත්තමයන් වහන්ස, ඔබට නමස්කාරවේවා” කියායි.

හත්වෙනි ඛජ්ජන සූත්‍රය නිමි.

SN 03-01-08-08. පිණ්ඩොල සූත්‍රය

පුජ්‍ය නිකපිටියේ ඉන්දසාර හිමි කල සුත්‍ර විවරණ

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි කිඹුල්වත්පුර සමීපයෙහිවූ න්‍යග්‍රොධාරාමයෙහි වැඩ වාසය කරති.

§2. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිසියම් කරුණක් සඳහා භික්ෂු සංඝයා බැහැර කරවා පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන කිඹුල්වත් නුවරට පිඬු පිණිස පිවිසියේය. කපිලවස්තු නගරයෙහි පිඬු පිණිස හැසිර බතින් පසු පිණ්ඩපාතයෙන් වැලකුණේ මහාවනය යම්තැනෙක්හිද දහවල් වාසය සඳහා එහි වැඩියේය.

§ 3. මහවනයට වැඩ (එක්තරා) බෙලිගසක් මුල දහවල් කල්ගත කිරීම පිණිස වැඩ හුන්නේය. හුදකලාව විවේකිව වැඩහුන්නාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සිත පිළිබඳ මෙබඳු අදහසක් පහළවූයේය. ‘මා විසින් භික්ෂු සංඝයා බැහැර කරන ලදී. මේ ශාසනයට අලුත පැමිණියාවූ පැවිදිව නොබෝ කල් ඇති නවක භික්ෂුහු මේ භික්ෂු සංඝයා අතර ඇත්තාහ. මා නොදක්නාවූ ඔවුන්ගේ සිත් පෙරළීමක් වන්නේය. මැලවීමක් වන්නේය. මව නොදක්නාවූ තරුණ වසු පැටවෙකුගේ සිත යම්සේ පෙරළීමක් වන්නේද, මැලවීමක් වන්නේද, එපරිද්දෙන්ම මේ ශාසනයට අලුත පැමිණියාවූ පැවිදිව නොබෝ කල් ගියාවූ නවක භික්ෂූහු මේ භික්ෂූන් අතර ඇත්තාහ.

§ 4. “මා නොදක්නාවූ ඒ භික්ෂූන්ගේ සිත් පෙරළීමක් වන්නේය. මැලවීමක් වන්නේය. ජලය නොලබන්නාවූ තරුණ බීජයන් (ලපටි පැලෑටි) ගේ යම්සේ පෙරළීමක් වන්නේද, මැලවීමක් වන්නේද, එපරිද්දෙන්ම මේ ශාසනයට අලුත පැමිණියාවූ නවක භික්ෂූහු මේ භික්ෂු සංඝයා අතර ඇත්තාහ. මා නොදක්නාවූ ඔවුන්ගේ සිත් පෙරළීමක් වන්නේය. මැලවීමක් වන්නේය. මා විසින් පෙර යම්සේ භික්ෂු සංඝයාට අවවාද කරන ලද්දේද, මම වනාහි දැනුදු එපරිද්දෙන්ම භික්ෂු සංඝයාට අවවාද කරන්නෙම් නම් ඉතා මැනවි’ කියායි.

§ 5. එකල්හි සහම්පතී බ්‍රහ්මතෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිත තම සිතින් දැන ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුලන ලද අත දිගු කරන්නේ හෝ දිගු කරන ලද අත හකුලන්නේ හෝ යම්සේ නම්, එලෙසම බඹලෙව්හි අතුරුදන්වූයේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉදිරියෙහි පහළවූයේය.

§ 6. අනතුරුව සහම්පතී බ්‍රහ්මතෙමේ උතුරු සළුව එකාංශකොට පොරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්තැනෙක්හි නම් එහි පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඇඳිලිබැඳ නමස්කාරකොට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය සැලකෙළේය. “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, එය එසේමය. සුගතයන් වහන්ස, එය එසේමය.

§ 7. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් භික්ෂු සංඝ තෙමේ පහකරන ලද්දේය. මේ ශාසනයට අලුත පැමිණියාවූ පැවිදිව නොබෝකල් ඇත්තාවූ නවක භික්ෂූහු ඇත්තාහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොදක්නාවූ ඔවුන්ගේ සිත් පෙරළීමක් වන්නේය. මැලවීමක් වන්නේය. මව නොදක්නාවූ කිරිබොන වසුපැටවකුගේ සිත යම්සේ පෙරළෙන්නේද, යම්සේ මැලවෙන්නේද, එපරිද්දෙන්ම මේ ශාසනයට අලුත පැමිණියාවූ පැවිදිව නොබෝකල් ඇත්තාවූ නවක භික්ෂූහු මේ භික්ෂූන් අතර ඇත්තාහ.

§ 8. “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොදක්නාවූ ඒ භික්ෂූන්ගේ සිත් පෙරළීමක් වන්නේය. මැලවීමක් වන්නේය. ජලය නොලබන්නාවූ ලපටි බීජයෝ යම්සේ වෙනස් වන්නේද, යම්සේ මැලවෙන්නේද, එපරිද්දෙන්ම මේ සස්නට අලුත පැමිණියාවූ පැවිදිව නොබෝකල් ඇත්තාවූ නවක භික්ෂූහු මෙහි ඇත්තාහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට නොලබන්නාවූ ඔවුන්ගේ සිත් පෙරළෙන්නේය. මැලවෙන්නේය.

§ 9. “ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයා (කෙරෙහි) සතුටුවන සේක්වා. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂු සංඝයාට අවවාද කරන සේක්වා. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පෙර භික්ෂු සංඝයාට යම්සේ අවවාද කරන ලද්දේද, දැනුදු වනාහි එපරිද්දෙන්ම භික්ෂු සංඝයාට අවවාද කරන සේක්වා”කියායි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ (බඹහුගේ අයදුම) තුෂ්ණීම් භාවයෙන් ඉවසා වදාළේය. එවිට සහම්පතී බ්‍රහ්මතෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඉවසීම දැන, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, ගෞරව දක්වා එහිම අතුරුදහන් වූයේය.

§ 10. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි ඵල සමවතින් නැගී සිටියේ න්‍යග්‍රොධාරාමය යම්තැනෙක්හිද එහි වැඩියේය. වැඩ පනවන ලද අසුනෙහි වැඩ හුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වනාහි එහි වැඩහිඳ ඒ භික්ෂූහු බියපත් ස්වභාවයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැන්හි තනි තනිව හෝ දෙදෙනා බැගින් හෝ පැමිණෙන්නාහුද, එබඳුවූ ඍද්ධියක් කෙළේය. ඒ භික්ෂූහු පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක්පසෙක හුන්නාහුය. එක්පසෙක හුන්නාවූ ඒ භික්ෂූන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය.

“මහණෙනි ජීවිකාවන් අතරෙන් යම් මේ පිඬු සිඟා ජීවත්වීමක් වේද, මෙය ඉතා හීනය. මහණෙනි, පාත්‍රයක් අතින් ගෙන පිඬු සිඟා ඇවිදීමක් වේද, මෙය ලෙව්හි නින්දා කටයුත්තෙක. මහණෙනි, අර්ථය කැමති වන්නාවූ කුලපුත්‍රයෝ අර්ථ පිණිස එයද කරති, (භික්ෂූහු) රජ අණ නොතකා සිර ගෙයින් පැන ගොස් පැවිදිවූවෝ නොවෙති. සොරුන්ගෙන් වන මරණයෙන් මිදී පැවිදිවූවෝ නොවෙති. ණය නිසා පැවිදි වූවෝ නොවෙති. රජ සොර ආදී බිය නිසා පැවිදිවූවෝ නොවෙති. අඹුදරුවන් පෝෂණය කිරීමෙහි නොසමත්ව පැවිදිවූවෝ නොවෙති. එතකුදුවුවත් ජාතිය (ඉපදීම) ජරා මරණයෙන් සෝකයන්ගෙන් ළෙහි අත් ගසා හැඬීම් වැළපීම්වලින් දුක්වලින් දොම්නස්වලින් දැඩි ආයාසවලින් යුක්තය. මේ සියලු දුක් සමූහයාගේ කෙළවර කිරීමක් දක්නහු නම් ඉතා මැනවයි කියායි.

§ “මහණෙනි, මේ කුලපුත්‍රතෙමේ මෙසේ පැවිදිවූයේ වෙයි. හෙතෙමේ ලෝභය බහුලකොට ඇත්තේවේද, කාමයන්හි තියුණු රාගය ඇත්තේවේද, කිපුණු සිත් ඇත්තේවේද, ද්වේෂයෙන් දූෂිත සිත් ඇත්තේ වේද, මුළාවූ සිහි ඇත්තේ වේද, යහපත් නුවණ නැත්තේ වේද, විසිරගිය සිත් ඇත්තේ වේද, අසංවරවූ සිත් ඇත්තේ වේද?

§ “මහණෙනි, දෙකොණ ගිනි ගත් මැද අසූචි තැවරුණ සොහොන් පෙනෙල්ල යම්සේ ගමෙහි දර පිණිස ප්‍රයෝජන නොවෙයිද, වනයෙහි දර පිණිස ප්‍රයෝජන නොවෙයිද, මහණෙනි, ගිහි සැපයෙන්ද, පිරිහුණාවූ ශ්‍රමණ අර්ථය ද සම්පූර්ණ නොකරන්නාවූ මේ පුද්ගලයාට ඊට බඳු උපමා ඇත්තේයයි මම කියමි.
“මහණෙනි, කාම කල්පනාය, ව්‍යාපාද කල්පනාය, විහිංසා කල්පනායයි මේ අකුසල් විතර්කයෝ තුනකි.

§ “මහණෙනි, මේ අකුසල විතර්කයෝ වනාහි කොතැන්හි ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වෙත්ද, සතර සතිපට්ඨානයෙහි මනාකොට පිහිටි සිතින් යුක්තව වාසය කරන්නහුට හෝ විදර්ශනා සමාධිය වඩන්නාහුට හෝ වෙත්.

§ මහණෙනි, යම් මේ විදර්ශනා සමාධියක් වේද එය වැඩීමට සුදුසුමය. මහණෙනි, වඩනා ලද්දාවූ බහුලකොට කරන ලද්දාවූ විදර්ශනා සමාධිය මහත්ඵල ඇත්තේ වෙයි. මහානිසංස ඇත්තේ වෙයි.

§ “මහණෙනි, භවදිට්ඨිය, විභව දිට්ඨියයි මේ දෘෂ්ටි දෙකකි.

මහණෙනි, එහි ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ සලකයි. යමක් මම දැඩි වශයෙන් ගනු ලබන්නේ නිදොස් වන්නෙම්ද, ලොව එබඳු කිසිවක් ඇත්තේ දෝ හෝයි කියායි. හෙතෙමේ මෙසේ දනියි. ‘යමක් මම දැඩි වශයෙන් ගනු ලබන්නේ නිදොස් වන්නෙම්ද, ලොව එබඳු කිසිවක් නැත්තේය.’ කියායි. හෙතෙම මෙසේ දනියි. ‘මම දැඩි වශයෙන් ගන්නෙම් නම් රූපයම දැඩිකොට ගන්නෙමි. දැඩිවශයෙන් ගන්නෙම් නම් වේදනාව දැඩිකොට ගන්නෙමි. දැඩිවශයෙන් ගන්නෙම් නම් සංඥාව දැඩිකොට ගන්නෙමි. දැඩිවශයෙන් ගන්නෙම් නම් සංස්කාර දැඩිකොට ගන්නෙමි. දැඩිවශයෙන් ගන්නෙම් නම් විඥානයන්ම දැඩිකොට ගන්නෙමි.’ ඒ මාගේ දැඩිකොට ගැනීම හේතුකොට ගෙන (කර්ම) භවය ඇතිවේ. භවය හේතුකොට ගෙන ජාතිය වෙයි. ජාතිය හේතුකොට ගෙන භවප්‍රත්‍යයෙන් උත්පත්තිය වෙයි. ජරාමරණ, ශෝක, පරිදේව, දුක් දොම්නස්, දැඩි ආයාසයෝ හටගන්නාහුය. මෙසේ සැපයෙන් අමිශ්‍ර දුක් සමූහයාගේ හටගැනීම වන්නේය.

“මහණෙනි, කුමකැයි සිතන්නහුද? රූපය නිත්‍ය හෝ වෙයිද? අනිත්‍ය හෝ වෙයිද?”
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුක් වෙයිද, සැප වෙයිද?”
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යමක් අනිත්‍ය නම් දුක නම් වෙනස්වන ස්වභාව නම් ‘එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි’ කියා දැකීමට සුදුසුවේද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේ.”

මහණෙනි, කුමකැයි සිතන්නහුද?
වේදනාව, සග්නාව, සංස්කාර, විඥාන යන කිසිවක් නිත්‍ය හෝ වෙයිද? අනිත්‍ය හෝ වෙයිද?”
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුක් වෙයිද, සැප වෙයිද?”
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යමක් අනිත්‍ය නම් දුක නම් වෙනස්වන ස්වභාව නම් ‘එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි’ කියා දැකීමට සුදුසුවේද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේ.”

“අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, සමීපවූද, යම්කිසි විඥානයක් වේද, ඒ සියලු රූප, වේදනා, සංඥා, සංස්කාරයෝ, විඥානයෝ ‘ මාගේ නොවේ, මම නොවෙමි. මාගේ ආත්මය නොවේය’යි කියා මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් යහපත් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.

“මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ ශ්‍රැතවත් ආර්යශ්‍රාවකයා රූපය කෙරෙහි කලකිරෙයි. වේදනාව කෙරෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාව කෙරෙහිද කලකිරෙයි. සංස්කාරයන් කෙරෙහිද කලකිරෙයි. විඥානය කෙරෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරුණේ නො ඇලෙයි. නො ඇලීමෙන් මිදෙයි. මිදුනු කල්හි මිදුනේය යන ඥානය පහළවෙයි. ජාතිය ක්ෂයවිය. බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිමවන ලද්දේය. කටයුත්ත කොට නිමවන ලද්දේය මේ ආත්ම භාවය සඳහා කළයුතු අනිකක් නැතැයි” කියා වදාළේය.

(අටවෙනි පිණ්ඩොල සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-09. පාරිලෙය්‍යක සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑ නුවර ඝොෂිතාරාමයෙහි වැඩ වාසය කරණ සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු සමයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරුගෙන කොසඹෑ නුවරට පිඬු පිණිස වැඩිසේක. කොසඹෑ නුවර පිඬු පිණිස හැසිර පසුබත් වේලෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් පසු තමන් වහන්සේම සෙනාසනය හකුළා තබා පාත්‍ර සිවුරුගෙන උපස්ථායකයන්ට කථා නොකොට භික්ෂු සංඝයාට නොදන්වා තනිව දෙවැන්නෙක් නැතිව චාරිකාවෙහි වැඩියහ.

§ 2. ඉක්බිති එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩි නොබෝ වේලාවකින් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වෙත ගොස් මෙසේ කීවේය.
“ඇවැත්, ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේම සෙනාසනය හකුලා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන උපස්ථායකයන්ට කථා නොකොට භික්ෂු සංඝයාට නොදන්වා තනිව දෙවැන්නෙක් නැතිව චාරිකාවෙහි වැඩියහ.”

§ “ඇවැත්නි, යම් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තමන් වහන්සේම සෙනාසනය හකුලා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන උපස්ථායකයන්ට කථා නොකොට භික්ෂු සංඝයාට නොදන්වා තනිව දෙවැන්නෙක් නැතිව චාරිකාවෙහි වඩිත්ද, එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තනිව වාසයකිරීමට කැමති වෙති. එකල්හි කිසිවෙකු විසිනුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපසින් යායුත්තේ නොවේය.”

§ ඉක්බිති, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිවෙලින් චාරිකාවෙහි හැසිරෙන්නේ, පාරිලෙය්‍යක වනය යම් තැනකද, එතැනට පැමිණිසේක. එකල්හි වනාහි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “භද්දසාල” නම් වූ සල්ගසමුල පාරිලෙය්‍යක වනයෙහි වාසය කරණ සේක.

§ එකල්හි, බොහෝ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් යම් තැනකද, එතැනට පැමිණියහ. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් සමග සතුටු වූහ. සතුටුවිය යුතු වූද, සිහි කටයුතු වූද, කථා අවසන් කොට එකත්පසක හුන්නාහුය. එකත්පසක හුන්නාවූ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීහ.

§ “ඇවැත් ආනන්දයෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙන් බොහෝ කාලයකින් ධර්ම කථාවක් නො අසන ලදී. ඇවැත් ආනන්දයෙනි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙන් ධර්ම කථාවක් අසනු කැමැත්තෙමු” යනුයි.

§ ඉක්බිති, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ඒ භික්ෂුන් සමග පාරිලෙය්‍යක වනයෙහි භද්දසාල නම්වූ සල්ගස් මුල යම් තැනකද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනකද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක්පසක හුන්නේය. එක්පසක හුන්නාවූ ඒ භික්ෂූන්හට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම කථාවකින් (කරුණු) දැක්වූහ. එහි සමාදන් කරවූහ. සිත් තියුණු කරවූහ. පැහැද වූහ.

§ එසමයෙහි වනාහි එක්තරා භික්ෂුවක්හට මෙවැනි අදහසක් ඇතිවිය. ‘කෙසේ දන්නාවූ කෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයාට අනතුරුව ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂයවීම වේදැයි’ යනුයි. ඉක්බිති, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, තමන් වහන්සේගේ සිතින් ඒ භික්ෂුවගේ සිත දැන, භික්ෂූන්ට කථාකළ සේක.

“මහණෙනි, මා විසින් ධර්මය පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදී. සතර සති පට්ඨානයෝ පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදහ. සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයෝ පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදහ. සතර ඍද්ධිපාදයෝ පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදහ. පඤ්ච ඉන්ද්‍රියයෝ පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදහ. පංච බලයෝ පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදහ. සත් බොධ්‍යාඩ්ග ධර්මයෝ පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදහ. ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදී.

“මහණෙනි, මෙසේ මා විසින් ධර්මය පරීක්ෂාකොට දේශනා කරණ ලදී.”
“මහණෙනි, මෙසේ මා විසින් ධර්මය පරීක්ෂාකොට දේශනාකොට ඇති කල්හි මේ ශාසනයෙහි එක් භික්ෂුවක්හට “මෙවැනි අදහසක් ඇතිවිය. කෙසේ දන්නාවූ කෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයාහට අනතුරුව ආශ්‍රවයන්ගේ (කෙලෙසුන්ගේ) ක්ෂයවීම වේද යනුයි.

“මහණෙනි, කෙසේ දන්නාවූ කෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයාහට අනතුරුව ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂයවීම වේද?

මහණෙනි මේ ශාසනයෙහි බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති ආර්යයන් නොදක්නාවූ ආර්ය ධර්මයෙහි දක්ෂ නොවූ ආර්ය ධර්මයෙහි නොහික්මුනාවූ සත්පුරුෂයන් නොදක්නාවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂ නොවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි නොහික්මුනාවූ පෘථග්ජන තෙමේ රූපය ආත්මය වශයෙන් දකියි.

“මහණෙනි, ඒ දැකීම සංස්කාර නම් වේ. ඒ සංස්කාරය කුමක් නිදානකොට කුමක් උත්පත්තිකොට කුමක් ජාතිකොට කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද? මහණෙනි, අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශ කරන ලද බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයාහට උපන් තෘෂ්ණාවක් වෙයිද, ඒ සංස්කාරතෙමේ එයින් හටගත්තේය.

“මහණෙනි, මෙසේ ඒ සංස්කාරද අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ තණ්හාව අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ වේදනාව අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ ස්පර්ශය අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ අවිජ්ජාව අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. මහණෙනි, මෙසේ දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයාට අනතුරුව ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂයවීම වන්නේය.

“රූපය ආත්ම වශයෙන් නොගන්නේද, එසේ ද වුවත් තමා රූපවත්යයි දක්නේය. මහණෙනි, ඒ දැකීම සංස්කාර නම් වේ. ඒ සංස්කාර කුමක් නිදානකොට, කුමක් උත්පත්තිකොට, කුමක් ජාතිකොට, කුමක් ප්‍රභවකොට, ඇත්තේද?

“මහණෙනි, ඒ සංස්කාරය අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශකරන ලද බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයාහට උපන් තෘෂ්ණාවක්වෙයිද, ඒ සංස්කාරය එයින් හටගත්තේය. මහණෙනි, ඒ සංස්කාරයද අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ තණ්හාව අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ වේදනාව අනිත්‍යය ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ ස්පර්ශය අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ අවිජ්ජාව අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය.
“මහණෙනි, මෙසේ දන්නාවූ, මෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයාහට අනතුරුව ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂයවීම වෙයි.

“රූපය තමා වශයෙන් නොදක්නේද, තමා රූපවත්යයි නොදක්නේද, එසේ වුවත් රූපය තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි දකියි.

“මහණෙනි, ඒ දැකීම සංස්කාර නම්වේ. ඒ සංස්කාරය කුමක් නිදානකොට කුමක් උත්පත්තිකොට කුමක් ජාතිකොට කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද? මහණෙනි, අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශ කරණ ලද බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයාහට උපන් තෘෂ්ණාවක් වෙයිද, එයින් ඒ සංස්කාරය හටගත්තේ වෙයි.

“මහණෙනි, ඒ සංස්කාරයද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ තෘෂ්ණාවද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ වේදනාවද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ ස්පර්ශයද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ අවිද්‍යාවද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. මහණෙනි, මෙසේ දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයාහට ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂයවීම වෙයි.

“රූපය තමා වශයෙන් නොදක්නේද, තමා රූපවත් යයි හෝ නොදක්නේද, රූපය තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදක්නේද, එසේද වුවත් රූපයෙහි තමා ඇතැයි දකියි. ඒ දැකීම සංස්කාර නම් වේ. ඒ සංස්කාර කුමක් නිදානකොට කුමක් උත්පත්තිකොට කුමක් ජාතිකොට කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?

“මහණෙනි, අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශ කරන ලද බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයාහට උපන් තෘෂ්ණාවක් වෙයිද, එයින් හටගත්තේය.

“මහණෙනි, ඒ සංස්කාරයද, අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ තෘෂ්ණාව අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ වේදනාව අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ ස්පර්ශය අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය. ඒ අවිද්‍යාව අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් උපන්නේය.

“මහණෙනි, මෙසේ දන්නාවූ, මෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයා හට අනතුරුව ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂයවීම වෙයි.

“රූපය තමා වශයෙන් නොදක්නේද තමා රූපවත්යයි නොදක්නේද, රූපය තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදක්නේද, රූපයෙහි තමා ඇතැයි හෝ නොදක්නේද එසේද වුවත් වේදනාව තමා වශයෙන් දකියි. තමා වේදනාවත්යයි දකියි. වේදනාව තමා කෙරෙහි හෝ ඇතැයි දනියි. තමා වේදනායෙහි ඇතැයි දකියි. තමා සංඥාවයයි දකියි. තමා සංඥාවත්යයි කියා හෝ දකියි. සංඥාව කෙරෙහි තමා ඇතැයි කියා හෝ දකියි. තමා කෙරෙහි සංඥාව ඇතැයි කියා හෝ දකියි.

“එසේද වුවත් තමා සංස්කාරයයි දකියි. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ දකියි. තමා සංස්කාර කෙරෙහි ඇතැයි හෝ දකියි. තමා විඤ්ඤාණය වසයෙන් දකියි. තමා විඤ්ඤාණවත්යයි හෝ දකියි. තමා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය ඇතැයි හෝ දකියි.

“මහණෙනි, යම් ඒ දැකීමක් වෙයිද ඒ සංස්කාර නම්වේ. ඒ සංස්කාරය තෙමේ කුමක් නිදානකොට කුමක් උත්පත්ති කොට කුමක් ජාතිකොට කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?

“මහණෙනි, අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශ කරන ලද බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයාහට උපන් තෘෂ්ණාවක් වෙයිද, එයින් ඒ සංස්කාරය හටගත්තේ වෙයි. මහණෙනි, මෙසේ ඒ සංස්කාරද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ තෘෂ්ණාවද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ වේදනාවද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ ස්පර්ශයද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ අවිද්‍යාවද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරන ලදහ. ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගන්නා ලදහ. මහණෙනි, මෙසේ දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ පුද්ගලයාහට මාර්ගයට අනතුරුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂයකරන්නාවූ අර්හත් ඵලය වෙයි.

“රූපය තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා රූපවත්යයි හෝ නොදකියි. රූපය තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. රූපයෙහි තමා ඇතැයි නොදකියි. වේදනාව තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා වේදනාවත්යයි හෝ නොදකියි. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. වේදනාවෙහි තමා ඇතැයි හෝ නොදකියි.

“සංඥාව තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා සංඥාවත්යයි හෝ නොදකියි. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. සංඥාවෙහි තමා ඇතැයි හෝ නොදකියි.

“සංස්කාර තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා සංස්කාරවත් යයි හෝ නොදකියි. සංස්කාර තමා කෙරෙහිවූ ඇතැයි හෝ නොදකියි. සංස්කාරයෙහි තමා ඇතැයි හෝ නොදකියි.

“විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා විඤ්ඤාණවත්යයි හෝ නොදකියි. විඤ්ඤාණය තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. විඤ්ඤාණයෙහි තමා ඇතැයි හෝ නොදකියි.

“එසේද වුවත් මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තේ වෙයි. ‘එය ආත්මයයි. එය ලෝකයයි පරලොව එය වන්නෙමි. නිත්‍යයි. ඒකාන්තයි. සාස්වතයි. නොපෙරලෙන ස්වභාව ඇත්තේය’ කියායි.

“මහණෙනි, යම් ඒ සාස්වත දෘෂ්ටියක් වේද, ඒ සංස්කාර නම් වේ. ඒ සංස්කාරය වනාහි කුමක් හේතුකොට ඇත්තේද, කුමක් හටගැනීම කොට ඇත්තේද, කුමක් ඉපදීම කොට ඇත්තේද, කුමක් ප්‍රභව කොට ඇත්තේද? අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශ කරනලද අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජනයාට උපන් තෘෂ්ණාවක් වෙයිද, ඒ සංස්කාරය එයින් හටගත්තේ වෙයි. සංස්කාරය වනාහි අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරණ ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ තෘෂ්ණාවද, අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ වේදනාවද අනිත්‍යයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ ස්පර්ශයද අනිතයි. ප්‍රත්‍යයෙන් කරනලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තේය. ඒ අවිද්‍යාවද අනිත්‍යයයි. ප්‍රත්‍යයෙන් සකස්කරන ලදී. ප්‍රත්‍යයෙන් හටගත්තාහුය. මහණෙනි, මෙසේ දන්නාහට මෙසේ දක්නාහට මාර්ගයට අනතුරුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන අර්හත් ඵලය ඇතිවෙයි.

“රූපය තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා රූපවත්යයි නොදකියි. රූපය තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා රූපයෙහි ඇතැයි නොදකියි.

“වේදනාව තමා වශයෙන් ඇතැයි නොදකියි. තමා වේදනාවත්යයි නොදකියි. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා වේදනාවෙහි ඇතැයි නොදකියි.

“සංඥාව තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා සංඥාවත්යයි නොදකියි. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා සංඥාවෙහි ඇතැයි නොදකියි.
“සංස්කාර තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා සංස්කාරවත්යයි නොදකියි. තමා කෙරෙහි සංස්කාර ඇතැයි නොදකියි. තමා සංස්කාරයෙහි ඇතැයි නොදකියි.
“විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා විඤ්ඤාණවත්යයි නොදකියි. විඤ්ඤාණය තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා විඤ්ඤාණයෙහි ඇතැයි නොදකියි.
මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තේද නොවෙයි. ‘එය ආත්මයය. එය ලෝකයය. එය පරලොව වන්නෙමි. නිත්‍යය, ඒකාන්තය, සාස්වතය. නොපෙරලෙන ස්වභාවය’ කියායි. එසේද වුවත් මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තේවෙයි. ‘ඉදින් මම නොවන්නෙම් නම් මාගේ දෙයක්ද නොවන්නේය. ඉදින් මම පරලොව නොවන්නෙම් නම් පරලොවද මාගේ දෙයක් නොවන්නේය’ කියායි.
“මහණෙනි, යම් ඒ උච්ඡේද දෘෂ්ටියක් වේද, ඒ සංස්කාර නම් වේ . ඒ සංස්කාරය කුමක් නිදානකොට, කුමක් උත්පත්තිකොට, කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?

“මහණෙනි, අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශ කරණ ලද බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයාහට උපන් තෘෂ්ණාවක් වෙයිද, එයින් ඒ සංස්කාරය හටගත්තේ වෙයි.

“මහණෙනි, මෙසේ ඒ සංස්කාරද අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරණ ලදී. ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත්තේය. ඒ තෘෂ්ණාවද අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරනලදද, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගන්නාහුය. ඒ වේදනාවද අනිත්‍යය, ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරනලදද, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගන්නාහුය.

ඒ ස්පර්ශයද අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරනලදද, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගන්නාහුය. ඒ අවිද්‍යාවද අනිත්‍යයහ. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරණ ලදහ. ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත්තාහුය. මහණෙනි, මෙසේ දන්නාහට මෙසේ දක්නාහට මාර්ගයට අනතුරුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන්නාවූ අර්හත්ඵලය වෙයි.

  • “රූපය ආත්ම වශයෙන් නොදකියි. තමා රූපවත්යයි නොදකියි. රූපය තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. තමා රූපය කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “වේදනාව ආත්ම වශයෙන් නොදකියි. තමා වේදනාවත්යයි නොදකියි. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා වේදනාව කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “සංඥාව ආත්ම වශයෙන් නොදකියි. තමා සංඥාවත්යයි නොදකියි. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා සංඥාව කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “සංස්කාර ආත්ම වශයෙන් නොදකියි. තමා සංස්කාරවත්යයි නොදකියි. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා සංස්කාර කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “විඤ්ඤාණය ආත්ම වශයෙන් නොදකියි. තමා විඤ්ඤාණවත්යයි නොදකියි. විඤ්ඤාණය තමා කෙරෙහි ඇතැයි නොදකියි. තමා විඤ්ඤාණය කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.

“මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තේද නොවෙයි. ‘එය ආත්මයය. එය ලෝකයය. එය පරලොව වන්නේය. නිත්‍යය, ඒකාන්තය. සාස්තවය, නොපෙරලෙන ස්වභාවය’ කියායි. එසේද වුවත් මෙවැනි දෘෂ්ටි ඇත්තේද නොවෙයි.

“ඉදින් මම නොවෙයි නම් මගේ දෙයක්ද නොවේ. ඉදින් මම පරලොව නොවන්නෙමි නම් මගේ දෙයක්ද නොවන්නේය’ කියායි. එසේදවුවත් සද්ධර්මයෙහි සැක ඇත්තේ විචිකිච්ඡා ඇත්තේ නිෂ්ටාවට නොපැමිණියේ වෙයි.

“මහණෙනි, සද්ධර්මයෙහි යම් ඒ සැකයක් විචිකිච්ඡාවක් නිෂ්ටාවට නොපැමිණීමක් වේද, ඒ සංස්කාර නම්වේ. ඒ සංස්කාරය කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද, කුමක් උත්පත්ති කොට කුමක් ජාතිකොට කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?

“මහණෙනි, අවිද්‍යා ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාවෙන් ස්පර්ශ කරණ ලද බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථග්ජනයාහට උපන් තෘෂ්ණාවක් වෙයිද, එයින් ඒ සංස්කාරය හටගත්තේ වෙයි.

“මහණෙනි, ඒ සංස්කාරද අනිත්‍යයය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරණලදද, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත්තාහුය. තණ්හාව අනිත්‍යයය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරණලදද ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගන්නාහුය. ඒ වේදනාවද, අනිත්‍යයය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරණලදද ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගන්නාහුය. ඒ ස්පර්ශයද, අනිත්‍යයය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරණලදද ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත්තාහුය. ඒ අවිද්‍යාවද අනිත්‍යය. ප්‍රත්‍යයන් විසින් කරණලදද, ප්‍රත්‍යයන්ගෙන් හටගත්තාහුය.

“මහණෙනි, මෙසේ දක්නහුට මෙසේ දන්නහුට මාර්ගයට අනතුරුව ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන්නාවූ අර්හත් ඵලය වෙයි.”

(නවවෙනි පාරිලෙය්‍යක සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-08-10. පුණ්ණමානි සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පූර්වාරාමයෙහි මිගාරමාතු නම් ප්‍රාසාදයෙහි මහත් භික්ෂු සංඝයා සමග වාසය කළසේක. එසමයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරුණු සඳ ඇති එදවස පුණු පොහොය ඇති රාත්‍රියෙහි භික්ෂු සංඝයා පිරිවරා එලිමහනෙහි වැඩසිටියහ.

§ 2. එවිට එක්තරා භික්ෂුවක් ආසනයෙන් නැගිට සිව්ර ඒකාංශකොට පොරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලිබැඳ වැඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය.
“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඉදින් මට ප්‍රශ්නයක් ඇසීම පිණිස අවසර දෙන්නේ නම් ,
භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මම ප්‍රශ්නයක් අසමි” කියායි.
“මහණ, එසේනම් නුඹ ඔය ආසනයෙහි හිඳම යමක් ඇසීමට කැමැත්තෙහිද, එය අසව.”
ඒ භික්ෂුව “එසේය. ස්වාමීනි!”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දී තම ආසනයෙහි ඉඳ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීය.

§ 3. “ස්වාමීනි, මේවා පඤ්චොපාදානස්කන්ධයෝ නොවෙත්ද?
කවරහුදයත්?
රූප උපාදානස්කන්ධය, වේදනා උපාදානස්කන්ධය, සඤ්ඤා උපාදානස්කන්ධය, සංස්කාර උපාදානස්කන්ධය, විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධය” යනුයි.

“මහණ, මොවුහු පඤ්චොපාදානස්කන්ධයෝයි.
කෙසේදයත්? රූප උපාදානස්කන්ධය, වේදනා උපාදානස්කන්ධය, සඤ්ඤා උපාදානස්කන්ධය, සංස්කාර උපාදානස්කන්ධය, විඤ්ඤාණ උපාදානස්කන්ධය” යනුයි.
ඒ භික්ෂුව “යහපත. ස්වාමීනි’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 4. “ස්වාමීනි මේ පඤ්චොපාදානස්කන්ධයෝ කුමක් මුල්කොට පවත්නාහුද?”
“මහණ, මේ පඤ්චොපාදානස්කන්ධයෝ ආශාව මුල්කොට පවත්නාහ.”
ඒ භික්ෂුව “ස්වාමීනි, යහපතැ”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 5. “ස්වාමීනි, ඒ පඤ්චොපාදානස්කන්ධයෝම උපාදානය වෙයිද, නොහොත් පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයන් නොව අන්‍ය වූවක් උපාදානය වෙයිද?”
“මහණ, ඒ පඤ්චොපාදානස්කන්ධයෝ උපාදානය නොවේ.
පඤ්චොපාදානස්කන්ධයෙන් අන් තැනෙක්හිද උපාදාන නොවේ.
එසේ වුවද, ඒ පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි යම් ඇලීමක් වෙයිද, ඒ ඇලීම එහි උපාදානය වේ.
ඒ භික්ෂුව “යහපත, ස්වාමීනි”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදනාව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතුද ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 6. “ස්වාමීනි, පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි පවත්නා ආශාවේ වෙනසක් ඇත්තේද?” යනුයි.

“මහණ, ඇතැයි” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළසේක.
“මහණ මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙකුට මෙසේ අදහස් වෙයි.
‘අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු රූපය ඇත්තෙක් වන්නෙම්වා
අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු වේදනා ඇත්තෙක් වන්නෙම්වා.
අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු සඤ්ඤා ඇත්තෙක් වන්නෙම්වා.
අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වන්නෙම්වා.
අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු විඤ්ඤාණ ඇත්තෙක් වන්නෙම්වා.
මහණ, පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයන් පවත්නා ආශාවේ මෙසේ වෙනස් බව වන්නේය” යනුයි.

“යහපත ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 7. “ස්වාමීනි, කිනම් අර්ථයකින් ස්කන්ධයන්ට ස්කන්ධ යන ව්‍යවහාරය වන්නේද?

  • “මහණ, යම්කිසි අතීතවූ හෝ අනාගතවූ හෝ වර්තමානවූ හෝ අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ගොරෝසුවූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ දුරවූ හෝ සමීපවූ හෝ යම්කිසි රූපයක් වේද, මේ රූපස්කන්ධයයි කියනු ලැබේ.
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, සමීපවූද, යම්කිසි වේදනාවක් වෙයිද මෙය වේදනා ස්කන්ධයයි කියනු ලැබේ.
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද හීනවූද උතුම්වූද, දුරවූද, සමීපවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වෙයිද මෙය සංඥා ස්කන්ධයයි කියනු ලැබේ.
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, සමීපවූද යම්කිසි සංස්කාරයෝ වෙත්ද, මෙය සංස්කාර ස්කන්ධයයි කියනු ලැබේ.
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද දුරවූද, සමීපවූද යම්කිසි විඤ්ඤාණයක් වේද මේ විඤ්ඤාණස්කන්ධයයි කියනු ලැබේ.

මහණ, මෙතෙකින් ස්කන්ධයන්ගේ ස්කන්ධ යන ව්‍යවහාරය වේ.

ඒ භික්ෂුව “යහපත, ස්වාමීනි”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 8. “ස්වාමීනි,
රූපස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස, හේතුව කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද?
වේදනා ස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස හේතුව කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද?
සංඥාස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස හේතුව කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද?
සංස්කාර ස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස හේතුව කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද?
විඤ්ඤාණ ස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස හේතුව කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද?

“මහණ,

  • රූපස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස, සතර මහා භූතයෝ හේතුවය. සතර මහාභූතයෝ ප්‍රත්‍යය.
  • වේදනා ස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස ස්පර්ශය හේතුවය. ස්පර්ශය ප්‍රත්‍යයයි.
  • සංඥාස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස ස්පර්ශය හේතුවය. ස්පර්ශය ප්‍රත්‍යයයි.
  • සංස්කාර ස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස ස්පර්ශය හේතුවයි. ස්පර්ශය ප්‍රත්‍යයයි.
  • විඤ්ඤාණස්කන්ධයාගේ පැනවීම පිණිස නාමරූප හේතුවයි. නාමරූප ප්‍රත්‍යයයි.

ඒ භික්ෂුව “යහපත, ස්වාමීනි”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 9. “ස්වාමීනි, සක්කායදිට්ඨිය කෙසේ නම් වන්නේද?

“මහණ, මේ ලෝකයෙහි ආර්යයන් නුදුටු ආර්යධර්මයෙහි අදක්ෂ, ආර්ය ධර්මයෙහි නොහික්මුණු, සත්පුරුෂයන් නුදුටු, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි අදක්ෂ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි නොහික්මුණු පෘථග්ජන අශ්‍රැතවත් භික්ෂුව

  • රූපය තමා වශයෙන් දකියි. රූපය ඇතියකු හෝ තමා වශයෙන් දකියි. රූපය තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ දකියි රූපයෙහි තමා ඇතැයි හෝ දකියි.
  • “වේදනාව තමා වශයෙන් දකියි. වේදනාව ඇතියකු හෝ තමා වශයෙන් දකියි. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ දකියි. වේදනාවෙහි තමා ඇතැයි හෝ දකියි.
  • “සංඥාව තමා වශයෙන් දකියි. සංඥාව ඇතියකු හෝ තමා වශයෙන් දකියි. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ දකියි. සංඥාවෙහි තමා ඇතැයි හෝ දකියි.
  • “සංස්කාරයන් තමා වශයෙන් දකියි. සංස්කාර ඇතියකු හෝ තමා වශයෙන් දකියි. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ දකියි. සංස්කාරයන්හි තමා ඇතැයි හෝ දකියි.
  • “විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් දකියි. තමා විඤ්ඤාණය ඇත්තෙකැයි දකියි තමා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය ඇතැයි හෝ දකියි. විඤ්ඤාණය කෙරෙහි තමා ඇතැයි හෝ දකියි.
    මහණ, මෙසේ සක්කාය දිට්ඨිය වේ යයි වදාළේය.

ඒ භික්ෂුව “යහපත ස්වාමීනි”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 10. “ස්වාමීනි, කෙසේ සක්කාය දිට්ඨිය න ඇති වන්නේද?”

“මහණ මේ ශාසනයෙහි ආර්යයන් දුටු, ආර්යධර්මයෙහි දක්ෂ, ආර්ය ධර්මයෙහි හික්මුණු, සත්පුරුෂයන් දුටු, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි හික්මුණු, ශ්‍රැතවත් ආර්යය ශ්‍රාවකයා…

  • රූපය තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා රූපය ඇත්තෙකැයි හෝ නොදකියි. රූපය තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. රූපය කෙරෙහි තමා ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “වේදනාව තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා වේදනාව ඇත්තෙකැයි හෝ නොදකියි, වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. තමා වේදනාව කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “සංඥාව තමා වශයෙන් නොදකියි තමා සංඥාව ඇත්තෙකැයි හෝ නොදකියි. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. තමා සංඥාව කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “සංස්කාරයන් තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා සංස්කාර ඇත්තෙකැයි හෝ නොදකියි. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. තමා සංස්කාර කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
  • “විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් නොදකියි. තමා විඤ්ඤාණය ඇත්තෙකැයි හෝ නොදකියි. විඤ්ඤාණය තමා කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි. තමා විඤ්ඤාණය කෙරෙහි ඇතැයි හෝ නොදකියි.
    මහණ, මෙසේ සක්කායදිට්ඨිය නොවේයයි” වදාළේය.

ඒ භික්ෂුව “යහපත ස්වාමීනි”යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 11. “ස්වාමීනි,

රූපයාගේ ආශ්වාදය කවරේද? ආදීනවය කවරේද? නිස්සරණය කුමක්ද?”
වේදනාවගේ ආශ්වාදය කවරේද? ආදීනවය කවරේද? නිස්සරණය කුමක්ද?
සංඥාවගේ ආශ්වාදය කවරේද? ආදීනවය කවරේද? නිස්සරණය කුමක්ද?
සංස්කාරයාගේ ආශ්වාදය කවරේද? ආදීනවය කවරේද? නිස්සරණය කුමක්ද?
විඤ්ඤාණයාගේ ආශ්වාදය කවරේද? ආදීනවය කවරේද? නිස්සරණය කුමක්ද?

  • “මහණ, රූපයක් නිසා යම් සැපයක් සොම්නසක් උපදියිද, ඒ රූපයාගේ ආශ්වාදයයි. යම් රූපයක් අනිත්‍යද දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද, මේ රූපයාගේ ආදීනවයයි. රූපයෙහි යම් ආශාව දුරු කිරීමක්, ආශාව පහකිරීමක් වෙයිද, මෙය රූපයාගේ නිස්සරණයයි.
  • “වේදනාව නිසා යම් සැපයක් සොම්නසක් උපදියිද, මේ වේදනාවගේ ආශ්වාදයයි යම් වේදනාවක් අනිත්‍යයද, දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද, මේ වේදනාවගේ ආදීනවයයි. වේදනාවගේ යම් ආශාව දුරුකිරීමක්, ආශාව පහකිරීමක් වෙයිද, මේ වේදනාවගේ නිස්සරණයයි.
  • “සංඥාව නිසා යම් සැපයක්, සොම්නසක් උපදියිද, මේ සංඥාවගේ ආශ්වාදයයි. යම් සංඥාවක් අනිත්‍යයද, දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද, මේ සංඥාවගේ ආදීනවයයි. සංඥාවගේ යම් ආශාව දුරු කිරීමක්, ආශාව පහකිරීමක් වෙයිද, මේ සංඥාවගේ නිස්සරණයයි.
  • “සංස්කාරය නිසා යම් සැපයක් සොම්නසක් උපදියිද, මේ සංස්කාරයන්ගේ ආශ්වාදයයි. යම් ඒ සංස්කාරයෝ අනිත්‍ය වෙත්ද, දුක් වෙත්ද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත වෙත්ද, මේ සංස්කාරයන්ගේ ආදීනවයයි. සංස්කාරයන්ගේ යම් ආශාව දුරු කිරීමක්, ආශාව පහකිරීමක් වෙයිද, මේ සංස්කාරයන්ගේ නිස්සරණයයි.
  • විඤ්ඤාණය නිසා යම් සැපයක් යම් සොම්නසක් උපදියිද, මේ විඤ්ඤාණයාගේ ආශ්වාදයයි යම් විඤ්ඤාණයක් අනිත්‍යද, දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද, මේ විඤ්ඤාණයාගේ ආදීනවයයි. විඤ්ඤාණයෙහි යම් ආශාව දුරු කිරීමක්, ආශාව පහකිරීමක් වෙයිද මේ විඤ්ඤාණයාගේ නිස්සරණයයි” වදාළේය.

ඒ භික්ෂුව ‘යහපත ස්වාමීනි’යි භාග්‍යවතුන්වහන්සේගේ වචනයට ඉතා සතුටුව, අනුමෝදන්ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මතු ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.

§ 12. “ස්වාමීනි, කෙසේ දන්නහුට, කෙසේ දක්නහුට, මේ ‘විඤ්ඤාණය සහිත සිරුරෙහිද, බාහිරද, සියලු ආරම්මණයන්හිද මමය, මාගේයයි” ගැනීම මානානුසය යන මොව්හු නොවෙත්ද?

  • “මහණකු අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද, යම්කිසි රූපයක් වේද, ඒ සියලු රූපය ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි එය මගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන්, මනා නුවණින් දකියිද,
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද, යම්කිසි වේදනාවක් වේද, ඒ සියලු වේදනාව ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි. එය මගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන්, මනා නුවණින් දකියිද,
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වේද, ඒ සියලු සංඥාව ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි. එය මගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන්, මනා නුවණින් දකියිද,
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද, යම්කිසි සංස්කාරයක් වේද, ඒ සියලු සංස්කාර ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන්, මනා නුවණින් දකියිද,
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද, යම්කිසි විඤ්ඤාණයක් වෙයිද, ඒ සියලු විඤ්ඤාණය මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි එය මාගේ ආත්මය නොවේයයි’ තත්වූ පරිද්දෙන් මනා නුවණින්, දකියිද, මහණ මෙසේ දන්නහුට, මෙසේ දක්නහුට, මේ සවිඤ්ඤාණක සිරුරෙහිද බාහිරවූ සියලු ආරම්මණයන්හිද, ‘මමය, මගේයයි’ ගැනීම සහ මානානුසය යන මේවා ඇති නොවෙත්යයි” වදාළේය.

එසමයෙහි එක්තරා භික්ෂුවකට සිතෙහි මෙවැනි අදහසක් ඇතිවිය.
‘ස්වාමීනි, මෙසේ රූපය අනාත්ම නම්, වේදනාව අනාත්ම නම්, සංඥාව අනාත්ම නම්, සංස්කාරයෝ අනාත්ම නම්, විඤ්ඤාණය අනාත්ම නම්, අනාත්මය විසින් කරනලද කර්මයෝ කෙසේ තමා කරා පැමිණෙත්ද?

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුගේ සිත පිළිබඳ විතර්කය තම සිතින් දැන භික්ෂූන්ට ඇමතූසේක.
“මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි එක්තරා අඥානවූ අවිද්‍යාවෙන් යුත් හිස් පුරුෂයෙක් තෘෂ්ණාවෙන් මඩිනලද සිතින්… “පින්වත, මෙසේ වනාහි රූපය අනාත්ම නම්. වේදනාව අනාත්ම නම්, සංඥාව අනාත්ම නම්, සංස්කාරයෝ අනාත්ම නම්, විඤ්ඤාණය අනාත්ම නම් අනාත්මය විසින් කරනලද කර්මයෝ කෙසේ නම් තමා කරා පැමිණෙත්දැයි ශාස්තෘ ශාසනය ඉක්මවිය යුතුයයි හඟින්නේය. ඊට කරුණු ඇත්තේය.

“මහණෙනි, මා විසින් තෙපි ඒ ඒ තන්හි, ඒ ඒ ධර්මයන්හි, අසනලදුව හික්මවන ලද්දාහුය. මහණෙනි, එය කුමකැයි සිතව්ද?

“රූපය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් අනිත්‍යද, දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද? ‘එය මගේය. එය මම වෙමි. එය මගේ ආත්මයයි’ ගැනීමට සුදුසුද? –
“ස්වාමීනි, එය එසේ නොවන්නේමය.”

“වේදනාව නිත්‍යද? අනිත්‍යද?……
“සංඥාව නිත්‍යද? අනිත්‍යද?”……
“සංස්කාරය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” …………..
“විඥාණය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.” “යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.” “යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්තද? ‘එය මගේය. එය මම වෙමි. එය මගේ ආත්මයයි’ ගැනීමට සුදුසුද?” – ‘
ස්වාමීනි එය එසේ නොවන්නේමය.

  • “මහණෙනි, එසේ හෙයින් අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද, යම්කිසි රූපයක් ඒ සියලු රූප, “මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙය මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් මනා නුවණින් දතයුතුයි.
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද යම්කිසි වේදනාවක් වේද, ඒ සියලු වේදනා ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි. එය මගේ ආත්මය නොවේයයි මෙය මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් මනා නුවණින් දතයුතුයි.
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද යම්කිසි සංඥාවක් වේද, ඒ සියලු සංඥා ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි එය මගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙය මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් මනා නුවණින් දතයුතුයි.
  • “අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද, ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද යම්කිසි සංස්කාරයක් වේද, ඒ සියලු සංස්කාර ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි. එය මාගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙය මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් මනා නුවණින් දතයුතුයි.
  • “අතීතවූද අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූද, බාහිරවූද ගොරෝසුවූද, සියුම්වූද, හීනවූද, උතුම්වූද, දුරවූද, ලඟවූද යම්කිසි විඤ්ඤාණයක් වේද, ඒ සියලු විඤ්ඤාණ ‘මෙය මගේ නොවෙයි. එය මම නොවෙමි එය මාගේ ආත්මය නොවේයයි’ මෙය මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් මනා නුවණින් දතයුතුයි.

“මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ, ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකතෙමේ රූපයෙහිද කලකිරෙයි.
වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි.
සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි.
සංස්කාරයෙහිද කලකිරෙයි.
විඤ්ඤාණයෙහිද කලකිරෙයි.
කලකිරීමෙන් (මාර්ගයට පැමිණීමෙන්) නොඇලීමෙන් (ඵලයට පැමිණීමෙන්) මිදෙයි.
මිදුනු කල්හි මිදුනේයයි නුවණ (පහල) වෙයි.
ජාතිය කෙළවර විය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවනලදී. කළයුත්ත කරන ලදී. මේ භවය පිණිස අනික් කළයුතු කිසිවක් නැතැයි දැනගනී” යනුයි.

(දහවෙනි පුණ්ණමානී සූත්‍රය නිමි.)