MN 02-04-03. මඛාදෙව සූත්‍රය

පුජ්‍ය පුහුල්වැල්ලේ සාරද හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

[සටහන: මේ මඛාදේව සුත්‍රය පළමු සංගායනාවෙන් පසු මජ්ජිම නිකායට අතුලුවුවක් දෝ හෝයි සැක කිරීමට කාරනා ඇත. ජාතක පාළියෙහි එකක නිපාතයෙහි අපන්නක වග්ගයෙහි සඳහන් මඛාදේව ජාතකය සම්පුර්ණයෙන්ම උපුටා මෙහි දැක්වීමක් ලෙස පෙනේ. සුත්‍ර පිටකයේ ඇති හරබර උපදේශ හිඟ මේ සුත්‍රය සුළු සුළු වෙනස්කම් ඇතිව චීන භාෂාවෙන්ද ඇති නිසා සැකය කෙසේ වුවත් මජ්ජිම නිකායේ ඇති ලෙසටම මෙහි අඩංගු කරමු.]

§1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිථිලා නම් නගරයෙහි මඛාදෙව නම් අඹ උයනෙහි වැඩ වෙසෙත්.

§ 2. ඒ කාලයෙහි ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා තැනකදී සිනහ පහල කෙළේය. එහිදී ආයුෂ්මත් අනඳ තෙරුන්හට මේ සිත පහළ විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිනහ පහල කිරීමට හේතුව කිම? කරුණ කිම? කරුණක් නැති කල්හි තථාගතවරයෝ සිනහ පහළ නොකෙරෙත්ය” කියාය.

එහිදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙමේ සිවුර ඒකාංශකොට පොරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලි බැඳ වැඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය කීය.ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිනහ පහල කිරීමට හේතුව කිම? කරුණු කිම? තථාගතවරයෝ හේතුවක් නැතිව සිනහ පහල නොකෙරෙතියි” කියාය.

§ 3. “ආනන්දය, පෙර දවස මේ මිථිලා නගරයෙහිම මඛාදෙව නම් රජෙක් වූයේය. ධාර්මිකවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන ධර්මයෙහි පිහිටි මහ රජෙක්ව බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නියම් ගම් වැස්සන් කෙරෙහිද ජනපද වැස්සන් කෙරෙහිද ධර්මයෙන් පිළිපදියි.807

“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද පසලොස්වක් දිනයෙහිද අටවක් දිනයෙහිද සිල්සමාදන්ව වාසය කරයි.808

[807: මඛාදේව රජු ජීවත්වුයේ බුද්ධ කාලයක් නොවූ නිසා මෙහි ධර්මය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ බුද්ධ ධර්මය නොවේ. සාධාරණ ලෝක නීතියට ගරු කරන මනුෂ්‍ය ධර්මයන් ලෙස සැලකිය හැක.]

[808:- දඹදිව බොහෝ පුරාන කාලයක සිට පසලොවක පුර සඳ පායන දිනය වෙන් ව තිබුනේ ආගමික කටයුතු පිණිසය. කැලැන්ඩර් නොතිබුණු ඒ යුගයේ සඳේ ප්‍රමාණය අනුව දිනය හැඳින්වූ බවද පෙනේ. සිල් සමාදන්ව යන්නෙන් අඩ කරනා අටසිල් හො දස සිල් අදහස් නොවේ. තාපස වරු නියම කරගත් සීලයන් සමාදන්ව සිටි බවත් සැලකේ. කෙසේ වුවත් සාමාන්‍ය එදිනෙදා ජීවිතයෙන් වෙනකොට මෙසේ දිනයක් අධ්‍යාත්මික වර්ධනයට එදා මිනිසුන් යොදා ගත්හ.]

“ආනන්දය, ඒ කාලයෙහි අවුරුදු බොහෝ ගණනක් අවුරුදු සියගණනක් අවුරුදු දහස් ගණනක් ගතවීමෙන් පසු මඛාදෙව රජ තෙමේ හිස රැවුල් කපන්නාට කථා කෙළේය. “යහලුව, යම් දවසක මාගේ හිසෙහි පැසුණු හිසකෙසක් දක්නේ නම් එකල්හි මට කියවයි’ කීහ.“ආනන්දය, ‘දෙවයිනි, එසේයයි’ කරණවෑමියා උත්තර දුන්නේය.

“ආනන්දය, බොහෝ අවුරුදු බොහෝ සියක් අවුරුදු බොහෝ දහසක් අවුරුදු ගතවීමෙන් කරණවෑමියා මඛාදෙව රජහුගේ හිසෙහි පැසුණු හිස කෙසක් දිටීය, දැක මඛාදෙව රජහට “දේවයන්හට දේවදූතයෝ809 පහල වූවාහුය. හිසෙහි පැසුණු හිස කෙස් දක්නා ලැබෙත්යි” කීය. “එසේ නම් යහළු ඒ පැසුණු කෙස් අඬුවෙන් ප්‍රවේශම්ව උදුරා මාගේ අතෙහි තබවයි” කීහ.“ආනන්දය, දෙවයිනි, එසේයි’ කියා ඒ පැසුණු කෙස් ප්‍රවේසමින් අඬුවෙන් උදුරා මඛාදෙව රජහුගේ අතෙහි තැබීය.

[809: දෙවදුතයන් යන යෙදුම දැක්වෙන තැන් බොහෝය. දේවදුත සුත්‍රයෙහි ඉප්දුනු ළදරුවන්, ලෙඩවූ අය, මහල්ලන් හා මලගිය මෘත ශරීරය දේව දුතයන් යයි යාම රජු කියයි. සිද්ධාර්ථ කුමාරයන් මහබිනික්මන කලේද, ලේඩේක්, මහල්ලෙක්, මරණයක් හා ශ්‍රමණයෙක් යන සතර පෙර නිමිති දැකය].

§ 5. “ආනන්දය, එවිට රජවූ මඛදෙව කරණවෑමියාට ගම්වරයක් තෑගී දී , සිය වැඩිමහල් පුත් කුමරුට කථාකොට මෙසේ කීහ. “දරුව , මට දෙවදූතයෝ පහල වූහ. හිසෙහි පැසුණු කෙස් දක්නා ලැබෙත්. මා විසින් මිනිස්ලොව සියලු කාම සම්පත් අනුභව කරණලදී. දැන් දිව්‍ය කාම සම්පත් සෙවීමට කාලය වෙයි.”

“දරුව , එව. නුඹ මේ රාජ්‍යය භාරගනුව. මම කෙස් රැවුල් කපා හැර කසාවත් හැඳ පොරවා ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි. දරුව . එසේම නුඹත් යම් දවසක න් නුඹේ හිසෙහි පැසුණු හිස කෙස් දක්නෙහිද, එකල්හි නුඹගේ දෙටු පුත් කුමරු යහපත් කොට රාජ්‍යයෙහි පිහිටුවා නොහොත් රජයෙන් අනුශාසනා කොට කෙස් රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ පොරවා ගිහිගෙන් නික්ම සාසනයෙහි පැවිදි වෙව. යම් හෙයකින් මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවැත්ම අනුව පවත්නෙහිය. නුඹ මාගේ සිරිතෙහි අන්තිම පුරුෂයා නොවෙව.

“දරුව, මාගේ වංශයෙහි උපන් යම් පුරුෂයෙකුගේ කාලයෙහි මේ යහපත් පැවතුමගේ බිදී ගියහොත් ඔහු මේ වංශයේ අන්තිම පුරුෂයා වෙයි. දරුව , එහෙයින් ඔබට මම මෙසේ කියමි. මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් සිරිත පවත්වාගෙන යව. එය නොකඩවා ගෙන යව.. නුඹ මාගේ වංසයෙහි අන්තිම පුරුෂයා නොවෙව’යි කීහ.

“එකල්හි ආනන්දය, මඛාදෙව රජ මෙසේ වැඩිමහල් පුත් කුමරු යහපත්ව රජයෙහි පිහිටුවා කෙස් රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ පොරවා මේ මඛාදෙව අඹ උයනෙහිදී ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි වූයේය.

“හෙතෙම මෛත්‍රී සහගත සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කෙළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද එසේම තුන්වෙනි දිසාවද එසේම සතරවැනි දිසාවදැයි මෙසේ උඩද යටද සරස දැයි සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නා බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මෛත්‍රිය සමග පවත්නාවූ මහත්වූ උසස් බවට පැමිණියාවූ ප්‍රමාණ නොකොට හැකිවූ වෛර නැත්තාවූ ක්‍රොධ රහිතවූ සිතින් මෛත්‍රිය පතුරුවා වාසය කෙළේය.

කරුණාව සමග පැවැත්තාවූ සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද, එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතර වෙනි දිසාවද මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛරනැත්තාවූ කරුණා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය. එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාව එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතර වෙනි දිසාවද, මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛරනැත්තාවූ කරුණා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය.

මුදිතාව සමග පැවැත්තාවූ සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද එසේම තුන්වෙනි දිසාවද එසේම සතරවෙනි දිසාවද මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛර නැත්තාවූ මුදිතා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය. එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය, එසේම දෙවෙනි දිසාව, එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතර වෙනි දිසාවද, මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛර නැත්තාවූ මුදිතා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය.

උපෙක්ෂාව සමග පැවැත්තාවූ සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කෙළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද, එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතරවෙනි දිසාවද මෙසේ උඩද යටද, සරසදැයි සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නා බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ උසස් බවට ගියාවූ ප්‍රමාණ කළ නොහැක්කාවූ වෛර නැත්තාවූ ව්‍යාපාද නැත්තාවූ උපේක්ෂා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කෙළේය.810

[810:- සතර බ්‍රහ්ම විහාර බෞද්ධ සන්ජ්කල්පයක් නොව බුද්ධෝත්පත්තියට බොහෝ කලකට පෙර සිට භාරතයේ පවත ආ සංකල්පයකි. එහි උතුම් භාවිතය හා ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රතිඵල නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේද ඒ අනුමත කොට බොහෝ තැන්වලදී වර්ණනා කොට ඇත. එනමුත් බ්‍රහ්ම විහාර වැඩීමෙන් සසරින් ගොඩවීම සිදු නොවන නිසා මෙයින් ඔබ්බට යන්නක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිය ශ්‍රාවකයන්ගෙන් බලාපොරොත්තු විය. මේ සුත්‍රයේ අන්තිමට ඒ සඳහන් වේ.]

“ආනන්දය, මඛාදෙව රජ අසූහාර දහසක් අවුරුදු කුමාර ක්‍රීඩා විය ගත කෙළේය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු යුව රජකම කෙළේය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු මහ රජකම් කෙළේය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු මේ මඛාදෙව අඹ උයනෙහිම ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදිව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසුරුණේය. හෙතෙමේ මෙසේ සතර බ්‍රහ්ම විහාර ධර්මයන් වඩා ශරීරයාගේ බිදීමෙන් මරණින් මතු බ්‍රහ්මලෝකයට පැමිණියෙක් වූයේය.

[811:- මේ සුත්‍රය බොහෝ විට අතිශයෝක්තියෙන් යුතු සංක්‍යා සඳහන් කරයි. මේ චදයේ හැටියට මඛාදේව රජු 84000 x 4 = 336,000 වසරක් මනුෂ්‍ය ජීවිතය ගතකළේය. ලෙයින් මසින් සැදුනු මේ මනුෂ්‍ය ශරීරය කිසි විටෙක එපමණ කලක් පවතීයැයි සිතන්නට පවා නොහැකිය. මේ ගැන වාද විවාද නොකොට සුත්‍රයේ හරය උකහා ගනු වටී]

§ 7 “ඉක්බිති ආනන්දය, මඛාදෙව රජුගේ පුත්‍රයාද සිය පියා සේම නර කෙස් හිසෙහි මතුවූ විට තම පුතුට රජය පවරා මේ අඹ වනයෙහිම සතර බ්‍රහ්ම විහරණ වඩා කලුරිය කොට බඹ ලොව පහල විය.

§ 10. “ආනන්දය, මඛාදෙව රජුගේ දරුවන්ගේ දරුවන් සිට ඇති ඔහුගේ අසූහාර දහසක් පරම්පරාව මේ මඛාදෙව අඹ වනයෙහිම කෙස් රැවුල් කපා හැර කසාවත් හැඳ පොරවා ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි විය.

“ඔව්හු මෛත්‍රි සහගත සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළහ. එසේම දෙවන දිසාවද, එසේම තුන්වැනි දිසාවද, එසේම සතරුවැනි දිසාවද, මෙසේ උඩද යටද සරසද සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නා බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මෛත්‍රී සහගතවූ විපුලවූ උසස්වූ ප්‍රමාණයක් නැත්තාවූ වෛර රහිතවූ ක්‍රොධ නැත්තාවූ සිතින් පතුරුවා වාසය කළහ.

“කරුණා සහගත සිතින් එක් දිසාවක්…
මුදිතා සහගත සිතින්…….
උපෙක්ඛා සහගත සිතින් එක් දිසාවක්…. උඩද යටද සරසද සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නාවූ බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය විපුලවූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛර රහිතවූ ව්‍යාපාද රහිතවූ සිතින් පැතිර විසූහ.

§ 11. “ඒ පරපුරෙහිවූ රජදරුවෝ අවුරුදු අසූහර දහසක් කුමාර ක්‍රීඩාකළහ. අසූහාරදහසක් අවුරුදු උපරජකම් කළාහුය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු රජකම් කළාහුය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු මේ මඛාදෙව අඹ වෙනෙහිම ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි වූවාහු බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසුරුණාහුය.

“ඔව්හු සතර බ්‍රහ්ම විහරණයන් වඩා ශරීරයාගේ බිඳීමෙන් පසු මරණින් මත්තෙහි බඹලොව උපන්නෝ වූහ.

§ 12. “ඒ රජුන් අතරෙහි අන්තිම තැනැත්තේ “නිමි” නම් රජ වූයේය. හෙතෙම ධාර්මිකවූ දැහැමින් රජකරන්නාවූ කුශල ධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහ රජෙකි. බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නියම් ගම් වාසීන් කෙරෙහිද ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද ධර්මයෙන් හැසිරෙයි. පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද, අටවක් දිනයෙහිද, සිල් සමාදන්ව වෙසෙයි.

§ 13 . “ආනන්දය, එකල සුධර්මා නම් දිව්‍ය සභාවෙහි තව්තිසා දෙවියන් අතර මේ කථාව පහළවිය.

‘පින්වත්නි, විදෙහ වැසියන්ට ඒකාන්තයෙන් ලාභයෙක. පින්වතුනි විදෙහරට වැසියන් විසින් යහපත් ලාභයක් ලබනලදී. ඔවුන්ගේ ධාර්මිකවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන්නාවූ තෙමේ කුසල ධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහ රජෙක්වූ නිමි රජ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද, නියම් ගම් වාසීන් කෙරෙහිද, ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද සමානව ධර්මයෙන් හැසිරෙයි. පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද, අටවක් දිනයෙහිද සිල්සමාදන්ව වාසය කරයි.” කියායි

§ 14. “එකල්හි ආනන්දය, සක්දෙව්රජ තව්තිසා දෙවියන්ට කථාකොට
‘නිදුකාණෙනි, තෙපි නිමිරජ දක්නට කැමතිවන්නහුදැයි’ ඇසීය. “එසේය නිදුකානනි , අප ඔහු දක්නා කැමැත්තෙමු.” යි ඔවුහු පිළිතුරු දුන්හ.

“එකල්හි හිස සිට ස්නානය කළාවූ නිමි රජ පසලොස්වක් පොහොදිනයෙහි උපොසථ සිල්සමාදන්ව ප්‍රාසාදයෙහි මතුමහල් තලයෙහි හුන්නේ වෙයි. ආනන්දය, එකල්හි සක්දෙව් රජ, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හකුලන ලද අත හෝ දික්කරන්නේද දික්කරණ ලද අත හෝ හකුළන්නේද එපරිදිවූ සැනකින් තව්තිසා දෙවියන් අතරෙන් අතුරුදන්ව නිමි රජු ඉදිරියෙහි පහළ විය.“එකල්හි ආනන්දය, සක්දෙව්රජ තෙම නිමි රජුට මේ කාරණය කීයේය.

“මහරජ, ඔබට ලාභයෙක, මහරජ ඔබ විසින් යහපත් ලාභයක් ලබන ලදී. මහරජ තව්තිසා දෙව්ලොව දෙවියෝ සුධර්මා නම් දිව්‍යසභාවෙහි ඔබගේ ගුණ කියමින් හුන්නාහුය.“පින්වත්නි, විදෙහ වැස්සන්ට ඒකාන්තයෙන් ලාභයෙක. පින්වත්නි, විදෙහ වැසියන් විසින් යහපත් ලාභයක් ලබන ලදී. ඔවුන්ගේ ධාර්මිකවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන්නාවූ කුශලධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහරජවූ නිමි රජතෙම බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නිගමවාසීන් කෙරෙහිද ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද ධර්මයෙන් හැසිරෙයි.“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද, අටවක් දිනයෙහිද, උපොසථ සිල් සමාදන්ව වාසය කරයි යනුවෙනි. මහරජ, තව්තිසාදෙවියෝ ඔබ දකිනු කැමැත්තෙ වෙති. මහරජ, ඒ ඔබට මම දහසක් අසුන් යොදනලද උතුම් රථයක් එවන්නෙමි. මහරජ, දිව්‍යයානාවට බයක් නැතිව නගිනු මැනවැයි’ කීය.“ආනන්දය, නිමි රජ තෙමේ තුෂ්ණිම් භාවයෙන් ඉවසීය.

§ 15. “එවිට ආනන්දය, සක්දෙව් රජතෙමේ නිමි රජුගේ ඉවසීම දැන බලවත් පුරුෂයෙක් තෙම යම්සේ හකුලන ලද අත හෝ දික්කරන්නේද, දික්කරණ ලද අත හෝ හකුලන්නේද එපරිද්දෙන් නිමි රජු ඉදිරියෙහි අතුරුදන්වූයේ තව්තිසාවෙහි දෙවියන් අතරෙහි පෙණී ගියේය.

“එකල්හි ආනන්දය, සක්දෙව් රජ මාතලි දිව්‍යපුත්‍රයාට කථාකෙළේය. කථාකොට යහලුව මාතලිය, එව නුඹ දහසක් අසුන් යොදනලද රථය පැදගෙණ ගොස් නිමි රජු කරා එළඹ මෙසේ කියව.

“මහරජ, දහසක් අසුන් යොදනලද මේ උතුම් රථය සක්දෙව්රජ විසින් ඔබට එවන ලදී. මහරජ, නිර්භයව දිව්‍ය රථයට නගිනු මැනව,’ කියාය.
‘පින්වතුන් වහන්ස එසේයයි’ මාතලි දිව්‍යපුත්‍රතෙමේ සක්දෙව් රජහට උත්තරදී දහසක්අසුන් යොදනලද රථය පැදගෙණ නිමි රජු කරා පැමිණ මේ කාරණය කීය.

“මහරජ, දහසක් අසුන් යොදනලද මේ රථය සක්දෙව්රජ විසින් එවනා ලද්දේය. මහරජ භය නැතිව දිව්‍ය රථයට නගිනු මැනව. මහරජ, තවද යම් මගක පව්කම් කළ සත්වයෝ පව්කම්වල විපාක විඳිත්ද, යම් මගක පින්කම් කළ සත්වයෝ පින්කම්වල විපාක විඳිත්ද (ඒ දෙමගින්) කවර මගකින් ඔබ ගෙණයම්ද?, ‘මාතලිය, ඒ දෙමගින්ම මා ගෙණයවයි’ කීය.

“ආනන්දය මාතලි දිව්‍ය පුත්‍ර තෙමේ නිමි රජුහු සුධර්මානම් දිව්‍ය සභාවට පැමිණවීය.“ආනන්දය, සක්දෙව්රජ තෙම එන්නාවූ නිමි රජ දුරදීම දිටීය. දැක නිමි රජුට මෙසේ කීය. මහරජ එනු මැනව. මහරජ ඔබගේ යහපත් පැමිණීමක්ය.“මහරජ, තව්තිසා දෙවියෝ සුධර්මා නම් දිව්‍ය සභාවෙහි ඔබගේ ගුණ කියමින් හුන්නාහුය. (කෙසේදයත්) ‘පින්වතිනි, විදෙහ වැසියන්හට ඒකාන්තයෙන් ලාභයෙක පින්වත්නි, විදෙහ වැසියන් විසින් යහපත් ලාභයක් ලබනලදී.“දැහැමිවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන්නාවූ කුසල ධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහරජවූ නිමි රජතෙමේ බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද, නියම් ගම්වාසීන් කෙරෙහිද, ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද ධර්මයෙහි හැසිරෙයි.“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද අටවක් දිනයෙහිද උපොසථ සිල් සමාදන්ව වෙසෙයි.

“මහරජ තව්තිසා දෙවියෝ ඔබගේ දැකීම කැමැත්තෝය මහරජ දෙවියන් අතරෙහහි දෙවියන්ගේ ආනුභාවයෙන් සතුටු වන මැනවැයි’ (කීය)

“නිදුකානෙනි, කම්නැත. මා මිථිලා නුවරට නැවත ගෙණ යේවා. එහි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නියම් ගම් වැස්සන් කෙරෙහිද ජනපද වැස්සන් කෙරෙහිද ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නෙමි.“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනහිද අටවක් දිනෙහිද, උපොසථ සිල් සමාදන්ව වෙසෙන්නෙමි.’

§ 16 . “ඉක්බිති ආනන්දය, සක්දෙව් රජතෙමේ මාතලි දිව්‍ය පුත්‍රයා කැඳවීය. ‘යහලු මාතලිය’ (මෙහි) එව. නුඹ දහසක් අසුන් යොදන රථයෙහි අසුන් යොදා නිමි රජ එහි මිථිලාවට ආපසු පමුණුවයි’ කීය.“ආනන්දය, ‘පින්වත එසේය’ කියා මාතලී දිව්‍ය පුත්‍රතෙම සක්දෙව්රජ හට උත්තර දී දහසක් අසුන් යොදන රථයෙහි අසුන් යොදා නිමි රජු එහි මිථිලාවට ආපසු පැමිණවීය.“ආනන්දය, එකල්හි වනාහි නිමි රජතෙමේ බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද, නියම් ගම් වැස්සන් කෙරෙහිද, ජනපද වැස්සන් කෙරෙහිද ධර්මයෙහි හැසිරෙයි. පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනෙහිද පසලොස්වක් දිනෙහිද අටවක් දිනෙහිද සීලය සමාදන්ව වාසය කරයි.

§ 17. “එකල්හි ආනන්දය, නිමි රජතෙමේ බොහෝවූ අවුරුදු සියක් බොහෝ අවුරුදු බොහෝවූ දහසක් අවුරුදු ගතවීමෙන් ඇම්බැට්ටයාට කථා කළේය. ‘යහලුව, දවසක මාගේ හිසෙහි පැසුණු කෙහෙ දක්නෙහිනම් එකල්හි මට කියවයි’ කීය……….

“ආනන්දය, නිමි රජහට කලාර ජනක නම් පුත්‍රයෙක් වී. නිමි රජු ඔහුට රාජ්‍ය පවරා මෙසේ කීය.

“දරුව කලාර ජනකයෙනි, මා විසින් පවත්වාගෙන ආ මේ යහපත් පැවතුමට අනුව තොපත් පැවතව. අපේ පරපුඑ ඉතා ඈත හුන් මඛාදේව රජ පටන්ගෙන අද දක්වා සියලු රජුන් පවත්වාගෙන ආ මේ සම්ප්‍රදාය නුඹත් ඉදිරියට ගෙන යව. මේ සිරිත බිඳ නුඹ මාගේ වංශයෙහි අන්තිම පුරුෂයා නොවෙව. ’ කියාය.

§ 20 .“ආනන්දය, නිමි රජුගේ පුත් කලාර ජනක ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි නොවීය. හෙතෙම ඒ යහපත් පැවතුම සිඳදැමීය. හෙතෙම ඔවුන් අතර අන්තිම පුරුෂයා විය.

§ 21 “ආනන්දය, ඔබට මෙබඳු අදහසෙක් විය හැක්කේය. එනම් ඒ කාලයෙහි , ඒ යහපත් පැවතුම පිහිටු වූ ඒ මඛාදෙව රජ ඒකාන්තයෙන් අන් කෙනෙක් වූයේද (කියායි). ආනන්දය, ඒ කාරණය එසේ නොදතයුතුය.

“ඒ කාලයෙහි මම මඛාදෙව රජවීමි. මම ඒ යහපත් පැවතුම ඇතිකෙළෙමි. මා විසින් පිහිටුවන ලද ඒ යහපත් පැවතුමට අනුව පසු ජනතෙම පැවතුනේය.

“ආනන්දය, ඒ ප්‍රතිපත්තිය යහපත් පැවතුම් කලකිරීමය පිණිස නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඤාණය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස නොපවතී. යම්තාක් බ්‍රහ්මලෝකෝත්පත්තිය පිණිස පමණක් වෙයි.

“ආනන්දය, දැන් මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවතුම වනාහි ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥාණය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතී.

“ආනන්දය, දැන් වනාහි මා විසින් පිහිටුවනලද ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥාණය අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතින ඒ යහපත් පැවතුම කවරේද?

“මේ අංග අටක් ඇති ආර්ය මාර්ග එනම් යහපත් දැකීම යහපත් කල්පනාව, යහපත් වචනය, යහපත් කර්මාන්තය යහපත් ජීවිකාව, යහපත් උත්සාහය, යහපත් සිහිය, යහපත් සමාධිය යන මොව්හුය.812

[812: ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය.]

“ආනන්දය, දැන් මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවතුම් ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥාණය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතියි.

“ආනන්දය, මම නුඹට මෙසේ කියමි.

මා විසින් දේශනා කරන ලද මේ යහපත් පැවතුමට අනුව පවතිව්. තෙපි මාගේ සාසනයෙහි අන්තිම භික්ෂුව නොවව්. ආනන්දය, මාගේ සාසනයෙහි වූ යම් භික්ෂුවකගේ පැවැත්මෙන් මෙසේවූ යහපත් පැවතුම සිඳීයාම වෙයිද? හෙතෙම මේ සාසනයෙහි අන්තිම භික්ෂුව වෙයි.
“ආනන්දය, එහෙයින් තොපට මම මෙසේ කියමි. මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවතුමට අනුව පවතිව්. තෙපි මාගේ සාසනයෙහි අන්තිම භික්ෂුන් නොවව්.” කියාය

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටු විය.

MN 02-04-02 රට්ඨපාල සූත්‍රය

85. මහණවන්නේ කුමටද

බොහෝ අඥාන මිනිසුන් තමන් ගේ නොදන්නා කම නිසා අපේ මහා සංඝ රත්නයට නොයෙක් කථා කියමින් අපහාස උපහාස කරති. ගිහි ගෙයි ඉඳ සංසාර විමුක්තිය ලබන්නට පහසු නම් ඒ සංඝයා වහන්සේලා අනෙක දුක් පීඩා විඳිමින් මේ සාසනයේ වත් පිළිවෙත් කරන්නට එන්නේ නැති බව මේ සුත්‍රය කියැවූ විට ඔබටම වටහා ගත හැක. සිවුරට ආවේ මේ කෞරව්‍ය රජතුමා සඳහන් කල ලාමක හේතු සතර නිසාය කියන අද ඉන්නා, තමන් පණ්ඩිත යයි සිතා ඉන්නා ගිහියන්ට රට්ඨපාල රහතුන් වහන්සේ කෞරව්‍ය රජුට දුන් පිළිතුර වැටහේවා. අපේ භික්ෂුන් වහන්සේලා රැක ගන්නට ආධාර කරන්නට අපේ සිංහල බෞධයන්ගේ සිත් නැමේවා.

අතිපුජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින් වහන්සේ කල ධර්ම දේශනාව පළමුව අසන්න (press arrow mark above)

§ 1. මා විසින් (මේ සූත්‍රය) මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භග්‍යවතුන් වහන්සේ කුරු ජනපදයන්හි මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමග සැරිසරන්නේ ථුල්ලකොට්ඨිත නම්වූ කුරු දනව් වැස්සන්ගේ නිම් ගම වෙත වැඩියහ.

§ 2. ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගම වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීහු, ශාක්‍යපුත්‍රවූ ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදිවූ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසාල භික්ෂු සංඝයා පිරිසක් සමග , ථුල්ලකොට්ඨිත නියම්ගමට ආවේ යැයි ද, . ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ මෙබඳුවූ යහපත් ගුණ ඝොෂාවෙක් සියලු ජම්බුද්වීපයේ ප්‍රසිද්ධව ඇතැයි ද ඇසුවෝය.

ඒ භාග්‍යවත් ගෞතමයන් මේ කාරණයෙනුත් අර්හත්ය. පුරුෂයන් දමනය කිරීමෙහි නිරුත්තරවූ සාර්ත්ථ වාහකයකු බඳුය. දෙවි මිනිසුන්ට අනුශාසනා කරන්නෙක. චතුස්සත්‍යය අවබෝධ කළ හෙයින් බුද්ධය. සියලු කෙලෙසුන් නැසූ හෙයින් භාග්‍යවත්ය. හෙතෙම දෙවියන් සහිතවූ මාරයන් සහිතවූ බ්‍රහ්මයන් සහිතවූ මේ ලෝකයද මහණ බමුණන් සහිතවූ දෙවි මිනිසුන් සහිතවූ සත්ව සමූහයාද තෙමේ විශේෂ නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ප්‍රකාශ කෙරෙයි. හෙතෙම මුල යහපත්වූ මැද යහපත්වූ කෙළවර යහපත්වූ අර්ථ සහිතවූ ව්‍යංජන සහිතවූ සියල්ලෙන් සම්පූර්ණවූ ධර්මයක් දේශනා කරයි. පිරිසිදුවූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරයි. එබඳුවූ රහතුන් වහන්සේලාගේ දැක්ම පවා යහපත් වේයයි ඇසුවාහුය.

§ 3. ඉක්බිති ථුල්ලකොට්ඨිත ගම වැසි බ්‍රාහ්මණයන් හා ගෘහපතීහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හුන් තැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක හිඳ ගත්හ. සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වියයුතුවූ සිහිකටයුතුවූ කථා කොට නිමවා එක් පසෙක හිඳගත්හ. සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලිබැඳ නමස්කාර කොට එක් පසෙක හිඳගත්හ. සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි තමන්ගේ නාම ගොත්‍ර දක්වා එක් පසෙක හිඳගත්හ. සමහරු නිශ්ශබ්දව එක්පසෙක හිඳගත්හ. එක්පසෙක හුන්නාවූ ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම්ගම වැසි බමුණන් හා ගෘහපතින්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමිවූ කථාවෙන් කරුණු දැක්වූයේය. සමාදන් කරවූයේය. සිත් තියුණු කරවූයේය. සතුටු කරවූයේය.

§ 4. එකල්හි ඒ ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගමෙහිම ප්‍රධාන කුලවතාගේ එකම පුත්‍රයා වූ රට්ඨපාල නම් කුලපුත්‍රයාද ඒ පිරිසෙහි උන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම දේශනාවට ඕනෑකමින් සවන් දුන් රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයාහට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය. භාග්‍යවතුන්වහන්සේ දෙසනාකල ආකාරයට සංසාර විමුක්තිය පතා බ්‍රහ්මචරියාවේ යෙදීම ගිහි ගෙහි වසමින් කිරීම නොකළ හැකිය. ඒ ආකාරයෙන් ගිහිගෙයි වසන්නහු විසින් ඒකාන්තයෙන් සම්පූර්ණකොට ඒකාන්තයෙන් පිරිසිදුකොට ලියනලද සකක් මෙන් කොට මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙන්ට පහසු නොවෙයි. මම හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් යෙහෙkayi කියායි.

§ 5. ඉක්බිති ගෘහපතීහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දැහැමිවූ කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද්දාවූ සමාදන් කරවන ලද්දාවූ සිත් තියුණු කරවන ලද්දාවූ සතුටු කරවන ලද්දාවූ ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම්ගම් වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේසනාව ගැන සතුටින් එය අනුමෝදන්ව හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණුකොට ගියාහුය.

ඉක්බිති රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයා අනෙක් බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීන් ගිය නොබෝවේලාවකින් භාග්‍යවතුන්වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක්පසෙක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලද ධර්මය මම වටහා ගත් ආකාරයට ගිහිගෙයි වසමින් සින් ඒකාන්තයෙන් සම්පූර්ණකොට ඒකාන්තයෙන් පිරිසිදුකොට ලියන ලද සකක් මෙන් කොට, මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙන්ට පහසු නොවෙයි. ස්වාමීනි මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදි බව ලබන්නෙමි. උපසම්පදාව ලබන්නෙමියි” කීයේය.

“රට්ඨපාලය, නුඹ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදිවීමට මව්පියන්ගෙන් අවසර ලබා ගත්තෙහිද”?

“ස්වාමීනි, මම ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට මව්පියන්ගෙන් අවසරයක් නොගත්තෙමි”.
“රට්ඨපාලය, මව්පියන්ගේ අවසරයෙන් තොරව තථාගත සාසනයේ පැවිදි නොකරන්නාහ”
“ස්වාමීනි, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට මව්පිය අවසර ලබාගෙන එන්නෙමියි” කීය.

§  6. ඉක්බිති රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයා හුන් ආසනයෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට සිය නිවසට ගොස් මව්පියනට තමන් බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මය අසන්නට ගිය බවත් ඉන් තමන් දැන ගත දේත් කියා මෙසේද කීහ.,

“මෑණියෙනි, පියාණෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලද ධර්මය මා වටහාගත් ආකාරයෙන් ගිහිගෙහි වසන්නහු විසින් බ්‍රහ්ම චර්යාවෙහි හැසිරෙන්ට පහසු නොවෙයි. මම ඉසකේ රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්ට කැමැත්තෙමි. ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට මට අවසර දුන මැනවැයි” මවුපියන්ට කීයේය.

§ 7. මෙසේ කී කල්හි රට්ඨපාලගේ මව්පියෝ, “පුත රට්ඨපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා වුයේය. කිසිදු දුකක් නැතිව ඉතා මත් සැප පහසු කම් දෙමින් අප නුඹව පෝෂණය කළෙමු. යම් කිසි අභාග්‍යය යක් නිසා නුඹ මිය ගියොත් ඒද අපේ කැමැත්තක් නිසා සිදු නොවන්නක් වේ. එසේ වෙත්දී අප කෙසේ නම් නුඹට අප හැරදා ගොස් ශ්‍රමණ වෙස් ගෙන දුක් විඳින්නට අපේ අවසරය දෙන්නෙමුද?”යි රට්ඨපාල කුල පුත්‍රයාට කීවාහුය.

දෙවනුවද රට්ඨපාල සිය දෙමව්පියනට ගිහිගෙය හැර සසුන් ගත වන්නට අවසර ඉල්ලිය. රට්ඨපාලගේ දෙමව්පියන් නැවතද “පුත රට්ඨපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා වුයේය. ……අපේ අවසරය කෙසේ දෙන්නෙමුද?” යි කීහ.

තෙවනුවද රට්ඨපාල සිය දෙමව්පියනට ගිහිගෙය හැර සසුන් ගත වන්නට අවසර ඉල්ලිය. රට්ඨපාලගේ දෙමව්පියන් නැවතද “පුත රට්ඨපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා වුයේය. එව, කව, බොව, රිසිසේ සැප විඳිමින් අප හා එක්ව වසව . තොප කැමති සේ දන් දෙමින්, පින් කරමින්, සිත් අලවා වාසය කරව. අපි තොපට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙමු. තොපගේ මරණයෙනුත් අපි නොකැමැත්තෙන් වෙන් වන්නෙමු. කිමෙක්ද? අපි ජීවත්වන්නාවූ තොපට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අනුදන්නෙමුදැයි” රට්ඨපාල කුල පුත්‍රයාට කීවාහුය.

එසේ සිය ඉල්ලීම මා පියන් ඉවත ලු කල රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයා මව්පියන්ට මෙසේ කීයේය.

“මෑණියෙනි, පියාණෙනි, ඉක්බිති මව්පියන්ගෙන් පැවිදිවීමට අවසර නොලත් රට්ඨපාල එහිම බිම වැතිර “පැවිදිවන්නට මට ඔබ අවසරය නොදෙන්නේ නම් මෙහිම මාගේ මරණය හෝ වන්නේය. පැවිදිබව හෝ වන්නේයයි” කියා වැතිර ගත්තේය.

§  7. රට්ඨපාල ගේ මව්පියෝ රට්ඨපාල නම් කුලපුත්‍රයාට ‘පුත රට්ටපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ සුවසේ වැඩුනාවූ සුවසේ පොෂණය කළාවූ එකම පුත්‍රයා වෙහිය, පුත රට්ඨපාලය, නුඹ කිසිත් දුකක් නොදන්නෙහිය. පුත රට්ඨපාලය, නැගීටුව. කව, බොව, ඉඳුරන් පිනවීමද කරව. කමින්, බොමින්, ඉන්ද්‍රියන් පිනවීම කරමින්, කම්සැප විඳිමින්, පින් කරමින්, සිත් සතුටින් අප හා වාසය කරව. අපි නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙමු. නුඹගේ මරණයෙනුත් අපි නොකැමැත්තෙන් වෙන් වන්නෙමු. කිමෙක්ද? අපි ජීවත්වන්නාවූ නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නෙමුදැයි” රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයාට කීවාහුය. මෙසේ කීකල්හි රට්ඨපාල නිශ්ශබ්ද විය, දෙවනුවද, තුන්වෙනුවද රට්ඨපාලගේ මව්පියෝ රට්ඨපාල ට එසේ කීවාහුය. තුන්වෙනුවද රට්ඨපාල නිශ්ශබ්දවම බිම වැතිරුණ තැනම වූයේය. කිසිත් අහරක් පානයක් නොගෙන දින ගණනක් මා පිය ආයාචනය ගනනකට නොගෙන නිහඬව බිම වැතිර හොත් රට්ඨපාල ක්‍රමයෙන් ශක්තිය හීනවෙමින් දුබල වුයේය. ශරීරය කෘෂව දුර්වර්ණව ගියේය.

§ 8. ඉක්බිති රට්ඨපාල නම් කුලපුත්‍රයාගේ මව්පියෝ රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ ගෙන්වා ඔවුනට “දරුවෙනි, මේ රට්ඨපාල දින ගණනක් සිට අහරක් නැතිව පැනක් නැතිව, බිම වැතිර , ‘මෙහිම මාගේ මරණය හෝ පැවිදිබව හෝ වන්නේයයි’ කියා නිදන්නේය. දරුවෙනි රට්ඨපාලට “යහලු රට්ටපාලය, නුඹ මව්පියන්ගේ ප්‍රියවූ, මනාපවූ, සුවසේ වැඩුනාවූ, සුවසේ පොෂණයවූ එකම පුත්‍රයා වේ. යහලු රට්ඨපාලය නුඹ කිසිත් දුකක් නොදන්නෙහිය. යහලු රට්ඨපාලය නැගී සිටුව, කව, බොව, ඉන්ද්‍රියයන් සතුටු කරව, කමින් බොමින් ඉන්ද්‍රියයන් සතුටු කරමින් කම්සැප විඳිමින් පින්කරමින් සිත් අලවා වාසය කරව. මව්පියෝ නුඹට ගිහිගෙන්නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙත්. නුඹගේ මරණයෙන්ද මව්පියෝ නොකැමැත්තෙන් වෙන්වන්නාහුය. කිමෙක්ද ජීවත්වන්නාවූ නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නාහුදැයි” කියව්යයි කීවාහුය.

§ 9. ඉක්බිති රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ රට්ඨපාල වැතිර හුන් තැනට ගොස් රට්ඨපාල ට, ” යහලු රට්ඨපාලය, නුඹ වනාහි මව්පියන්ගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ සුවසේ වැඩුනාවූ සුවසේ පොෂණයවූ එකම පුත්‍රයා වෙහිය. ය…..කිමෙක්ද ජීවත් වන්නාවූ නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නාහුදැයි” කීවාහුය.

මෙසේ කී කල්හිද රට්ඨපාල නිශ්ශබ්දවම සිටියේය. දෙවනුවද තුන්වෙනුවද රට්ඨපාල ගේ යහලුවෝ ඔහුට ඇවටිලි කලත් ඔහු නිශ්බ්දවම බිම වැතිර සිටියේය.

§ 10. ඉක්බිති රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ රට්ඨපාලගේ මව්පියෝ වෙත ගොස් “මෑනියෙනි, පියානෙනි, මේ රට්ඨපාල බිම වැතිර , ‘මෙහිම මාගේ මරණය හෝ පැවිදිබව වන්නේයයි’ නිදන්නේය. අප කල ඇවිටිලිද ඔහු ගණනකට නොගන්නේය. ඔහුගේ සෞඛ්යද පැයේන් පැය පිරිහී යන්නේය. ඉදින් නුඹලා රට්ඨපාලට ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙන්නේ නම් මෙහිම ඔහුගේ මරණය සිදුවන්නේය. ඉදින් නුඹලා රට්ඨපාලට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නේ නම් පැවිදිවූ නමුත් ඔහු දක්නහුය. ඉදින් රට්ඨපාල ශාසනයෙහි පැවිදිවී ඉන්නේ නම්, යම් දිනක එහි කලකිරුනේ නම් ඔහු වෙන කොහි යන්නේද? මෙහිම ආපසු එන්නේය. රට්ඨපාලට ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙව්” යයි , කීවාහුය.

” එසේනම් දරුවෙනි, රට්ඨපාලට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙමු. පැවිදිවූ පසු ඔහු විසින් මව්පියෝ දැකිමට ආයුතුය’ යි ”, කීවාහුය.

§ 11. ඉක්බිති රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ ඔහු වෙත ගොස් ඔහුට “යහලු රට්ඨපාලය, නුඹ මව්පියන්ගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ සුවසේ වැඩුනාවූ සුවසේ පොෂ්‍යවූ එකම පුත්‍රයාය. යහලු රට්ඨපාලය, නුඹ කිසිත් දුකක් නොදන්නෙහිය. යහලු රට්ඨපාලය, නැගීටුව, කව බොව. මව්පියන් විසින් ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන ලද්දේ වෙහිය. පැවිදිවූ මුත් තොප නුඹගේ මව්පියෝ දැකියයුත්තාහුයයි”, කීවාහුය.

§ 12. ඉක්බිති රට්ඨපාල නැගීසිට උපවාසය හැර අහර ගෙන කාය ශක්තිය උපදවාගත පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩහුන් තැනට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක පසෙක හිඳ, ‘ස්වාමීනි වහන්ස, මම මව්පියන් විසින් ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර ලද්දේවෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා පැවිදි කරණසේක්වායි”, කීයේය. රට්ඨපාලනම් කුලපුත්‍රයා එසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදිබව ලැබුයේය. උපසම්පදාවද ලැබූයේය.

§ 13. ඉක්බිත්තෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් උපසම්පදාවූ නොබෝ කල් ඇති උපසම්පදාවූ අඩමසක් පමණ කල්හි ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමෙහි කැමති පරිද්දෙන් වාසය කොට සැවැත්නුවර වෙත චාරිකාවෙහි වැඩියහ. ගම් නගර වල චාරිකා කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවරට වැඩ, එහි ජේතවන නම්වූ අනේපිඩු මහ සිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වසති.

§ 14. එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් තනිව හුදෙකලා වාසය ඇත්තේ අප්‍රමාදව කෙලෙස්තවන වීර්යයෙන් ජීවිත ආශාව පවා අත්හැර වාසය කරන්නේ නොබෝ කලකින්ම යමක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම මනාකොටම ශාසනයෙහි පැවිදිවෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්යාවගේ අවසානය වූ ඒ අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ විශේෂ නුවණින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කෙළේය.798 ජාතිය කෙළවර කරණ ලද්දීය. මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිමවන ලද්දේය. සතර මගින් කටයුතු දෙය කරණ ලදී. මේ ආත්මභාවය පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දැනගත්තේය. ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිර තෙමේ වනාහි රහතුන් අතුරෙන් එක්තරා කෙනෙක් වූහ.

[798: සුත්‍රයේ කියැවෙන පිදි “නොබෝ කලකින්” යනු ඇත්තටම අවුරුදු දොළොසක් පමණ වූ දිගු කලක් බව අටුවාව දක්වයි. මේ නිරවද්‍ය බව විශ්වාස කරන්නට ඉඩ ඇත්තේ ඔහුගේ නැවත පෑ පියන් දැක්මට ගමට ගිය විට ඔහුව හඳුනාගන්නට පියාට පවා නොහැකිවීම නිසාය.]

§ 15. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ හුන් තැනට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක්පසක හිඳ මෙසේ අවසර ඉල්ලීය.

” ස්වාමීනි ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන්නේ නම් මම මව්පියන් දකින්ට ථුල්ලකොට්ඨිත ග්‍රාමයට යාමට කැමැත්තෙමියි” කීයේය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ සිත තමන් වහන්සේගේ සිතින් විමර්ශනා කරමින් මෙනෙහි කළහ. දැන් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් අරහත් භාවය ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගැන ඇති බවත් කිසිසේත්ම ශික්ෂාව හැර ගිහිබවට පෙරලෙන්ට අසමත් බව දැනගත්හ. එහෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට “ රට්ඨපාලය, තොපි දැන් කැමැත්තක් ඇති නම් එසේ යව.” යි” වදාළේය.

§ 16. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිර තෙම හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට පිටව ගොස් සිය සෙනාසනය තැන්පත් කොට තබා පාත්‍රා සිවුරු ගෙණ ථුල්ලකොට්ඨිත නියම්ගම්ට චාරිකාවෙහි ගියේය. පිළිවෙළින් යනුයේ ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමට පැමිණියේය.

ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් එම ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගම්හි කොරව්‍ය නම් රජු විසින් කරවූ මිගාචීර නම් උයනෙහි 799 වාසය කරයි. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරතෙම පෙරවරු වේලෙහි හැඳ පෙරවා පා සිව්රු ගෙන ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමට පිඬු පිණිස පැමිණියේය. ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමෙහි ගෙපිළිවෙලින් පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ ස්වකීය පියාගේ ගෘහය දෙසට පැමිණියේය.

[799:- සෑම රජ කෙනෙක්ම ආජීවක ආදී ශ්‍රමනයන් ට නවාතැන් ගැනීම පිණිස උයනක යම් ශාලාවක් කර වූ බවට සාක්ෂි තිබේ. මේ මිගාචිර උයනේද එසේ ශ්‍රමනයනට නවාතැනක් විය.]

§ 17. එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියා ගේ මධ්‍යයෙහිවූ ද්වාරාශාලාවෙහි කරණවෑමීයෙක් ලවා සිය හිස කේ අවුල් හරවයි. ඔහු දුරින් පැමිනෙන්නාවූ ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ දුරදීම දුටු මුත්එ මේ එන්න්නානේ සිය පුතා යයි හඳුනා ගන්වූනට අසමත් විය. “ මේ එන්නේ තවත් ශ්‍රමනයෙක්ය මේ හිසමුඩුවූ ශ්‍රමණයන් විසින් අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා පැවිදි කරවන ලද්දේයයි” කීයේය. කිසි දනක් ශ්මනයනට පිදීමක් ඔහු අනුමත කර නොතිබි හෙයින් කිසිවෙක් රට්ඨපාල හිමියනට දානය පුජා නොකළේය.

ඉක්බිත්තෙන් ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් ස්වකීය පියාගේ ගෙදර දානයක් නොමලද්දේය. පිළිසඳර වචන මාත්‍රයකුදු නොලද්දේය. ඒකාන්තයෙන් ක්‍රොධ වචනයම ලද්දේය.

§ 18. එකල්හි එනිවස දාසියක් විසින් පෙරදා පිස ඉතිරිවූ පිළුණු වූ යම් යව පිට්ටුවක් අහක දමනු පිණිස ගෙන් පිට පැමිනියා දැක , ඒ දාසියට කතාකොට ,
” නැගනියනි , ඉදින් ඔය ආහාරය ඉවත දමනු පිණිස ගෙන යන්නේ නම්, මාගේ මේ පාත්‍රයෙහි දමව”යි කීය. ඉක්බිත්තෙන් එම දාසිය රාත්‍රියක් ඉක්මවූ ඒ යවපිට්ටුව ආයුෂ්මත් වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පාත්‍රයෙහි දමන්නී, ස්ථවිරයන්ගේ අත්වලද පාවලද හැඩය දැක, උන්වහන්සේගේ කට හඬේහි ස්වරයෙහිද ශබ්දයද අනුව මේ නම් අපේ ස්වාමි වූ රට්ඨපාල සිටුහුම වේ යයි හැඳින වහ වහා ගෙට ගොස් රට්ඨපාල හිමියන්ගේ මව් දේවිය සොයා,
“අහෝ! ආර්යාවෙනි දන්නෙහිද, රට්ඨපාලනම් අපේ ස්වාමි පුත්‍රයා මේ දැන් පැමිණියේයයි” කීය.
“ඉදින් කෙල්ල සැබැවක් කීයෙහි නම්, තී දාසකමින් නිදහස් වන්නෙහියයි” ඇයට තුති කොට සිටුහු වෙත පැමිණ “අනේ ගෘහපතියෙනි, රට්ඨපාල අපේ පුත්‍රයා පැමිණියේයයි” කීවාය.

§ 19 “එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් ඒ අසලවූ යම් සෙවනක හිඳ තමා ලද පිළුණු වූ ඒ යවපිට්ටුව වලඳයි.

. එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියහු ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ සොයා එතනට දිව ආයේ මහත් සෝකයෙන් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට කියනුයේ “මාගේ පුත්‍රවූ රට්ඨපාල යෙනි, මෙවැනි තැනක හිඳ ඉඳුල් කෑම ගන්නේ මන්ද? පුත්‍රවූ රට්ඨපාලය, ස්වකීය ගෙදරට යායුතු නොවේදැයි” කීය.

“ගෘහපතිය ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූ අපට ගෙදරක් කොයින්ද? ගෘහපතිය, අපි ගෙවල් නැත්තෝ වෙමු. ගෘහපතිය, අප නුඹගේ ගෙදරට ගියෙමු. එහි දානයක් නොම ලදුම්හ. පිළිසඳර වචනයක් නොම ලදුම්හ. ඒකාන්තයෙන්ම ආක්‍රොශයක්ම ලැබුවෙමුයි” කීය.

“පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, එනු මැනව. ගෙදරට යන්නෙමුයි” කීයේය.
“ගෘහපතිය, ඒ කම් නැත. අද මා විසින් මගේ ආහාර කෘත්‍යයනිම කරණ ලදී”. යි කීහ.
“එසේවී නම්, පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, සෙට දවස පිණිස ආහාරය ඉවසනු මැනව.” යි පසුදා ආහාරය ගනු පිණිස එන්නට ආරාධනා කළේය. ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් නිශ්ශබ්දවීමෙන් ඒ ආරාධනය ඉවසීය.

§ 20 . ඉක්බිති ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියහු ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ ඉවසීම දැන ස්වකීය ගෘහය ට ගොස්, ආභරණ තැනූ රන්ද, නොතැනූ රන්ද, මහත් ගොඩක් ගසා, පැලලිවලින් වස්වා, ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පුරාන අඹුවන්ව සිටි ස්ත්‍රීන් කැඳවා ඔවුනට මෙසේ කීහ.

“ලේලිවරුනි, එව්.නුඹලාගේ ස්වාමියා සෙට දවස මෙහි එන්නෝය. නුඹලා යම්සේ පෙර කුලපුත්‍රයාහට ප්‍රිය යම් සැරසීමකින් සැරසුනාහුද , පෙර රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයාහට මන වඩන යම් සැරසීමකින් වූවාහුද, ඒ සැරසීමෙන් සැරසෙව්යයි” කීයේය.

§ 21 ඉක්බිති රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පිය තෙම ඒ රාත්‍රිය ඉක්මීමෙන් ස්වකීය ගෘහයෙහි ප්‍රණීතවූ ආහාරපාන පිළියෙළ කරවා, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට කල් දැන්වීය. “පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, ආහාර පිළියෙළ කිරීම නිමවන ලදී. දැන් පැමිණීමට සුදුසු කල් වේයයි” දැන්වීය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් පෙරවරුයෙහි හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිව්රු ගෙණ, සිය පියාගේ ගෙදර ට පැමිණ, පණවනලද ආසනයෙහි වැඩ උන්නේය.

§ 22 එවිට ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියානන් තමන් ගොඩ ගැස්සවූ රන් ගොඩ වසා තිබු වහන් හැර විවෘත කරවා ඒ පෙන්වා ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට මෙසේ කීය,
“පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, මේ නුඹගේ මෑණියන් ඇවෑමෙන් නුඹ සතුවූ ධනය වේ. සෙස්ස පියාගේ ඇවෑමෙන් නුඹ සන්තකවූ ධනය වේ. සෙසු ධනය මුත්තනුවන් විසින් නුඹ ට හිමි වනසේ වෙන්කළ ධනය වේ. පුත්‍රවූ රට්ඨපාල යෙනි, මේ සම්පත් වලින් නුඹට රිසිසේ සැප විඳින්නට ද, පින් කරන්ටද හැක්කේය. පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, එනු මැනව. ඔය මහණකම හැරදමා, ගිහිව ඉඳ සියළු සැප සම්පත් අනුභව කරව, පින්ද කරවයි,” කියේය.

“ගෘහපතිය, ඉදින් නුඹ මාගේ වචනය පිලිගන්නෙහි නම්, මේ රන්ගොඩ ගැල්වල පටවා අද්දවා ගංගානම් ගඟ මැද ට ගෙන ගොස් දමනු මැනවි. ඊට හේතු කවරේද? ගෘහපතිය, ඒ ධනය හේතුකොටගෙන ඔබට ශෝකය, වැලපීමය, කායික දුකය, චෛතසික දුකය, දැඩි වෙහෙසය යන මේවා උපදින්නාහුයයි” කීය.

§ 23 .එවිට ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පෙර බිරියන් පැමිණ උන් වහන්සේගේ පාදයන් අල්වාගෙණ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට මෙසේ කීවාහුය. “ස්වාමිපුත්‍රයෙනි, නුඹවහන්සේ දිව්‍ය අප්සරාවන් පතා800 අප අත් හැර ශ්‍රමණ වත රකින්නෙහිද? ඒ දිව්‍ය අප්සරාවෝ කෙබඳු වෙත්දැයි” ඇසූහ.
“නැගණිවරුනි, අපි දිව්‍ය අප්සරාවන් පතා බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි නොහැසිරෙමුයි” කීයේය.

[800:- එදා දඹදිව ශ්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති පුරන්නට යන්නෝ කාරනා සතරකට අඩංගු කල හැකි බව මේ සුත්‍රයේ අවසානයෙ § 29 හි කෞරව රජ සඳහන් කරයි. මේ හැරෙන්නට දිව්‍ය ලෝකවල ඉන්නා දිව්‍ය අප්සරාවන් පතා ශ්‍රමණ දම් පුරන්නේයැයි ශ්‍රමණයන්ට අපවාද ලෙස කීමට බ්‍රාහ්මණ ලබ්ධිකයන් පුරුදුව සිටියහ. මේ ස්ත්‍රීන් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්වාමින්වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසුවේ ඒ බඳු අපහාසයකට ය.] .

“ස්වාමිපුත්‍රවූ රට්ඨපාලයන් අපට ‘නැගණිවරුනියි’ කීමෙන් කථා කෙරේයයි” ඔව්හු එහිම මුර්ජාවී වැටුනාහුය.

§ 24. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් සිය පියා අමතා , “ගෘහපතිය, ඉදින් ඔබ දානය දිය යුතු නම් දෙව්. අප වෙහෙසට හා අපහසුවට පත් නොකරවා දානය පිලිගන්වව” යයි කීය.
“රට්ඨපාල ස්වාමිනි , වළඳනු මැනව. ආහාරය පිළියෙළ කරන ලදැයි” කීයා රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියහු ප්‍රණීතවූ ආහාර පානයෙන් වැළඳවීය.

§ 25. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් දානය වළඳා අවසන්කොට පාත්‍රයෙන් අත් ඉවත්කොට සෝදා ගෙන් පිටව යාමට නැගී සිට මේ ගාථාවන් ප්‍රකාශ කෙළේය.

[1] “විසිතුරුලෙස සරසා වසා සඟවන ලද අසුචි ගොඩක් වැනි කුනපයෙන් පිරුණු,
ඇට නහර ආදියෙන් උඩට ඔසවනලද
ජරා රොගාදියෙන් ආතුරවූ
බොහෝදෙනා විසින් පතන්නාවූ කිසිදු ස්ථිර පැවැත්මක් නැත්තා වූ
මේ ශරීරය දෙස බලව”

[2] “මුතු, මැණික්වලින්, කුණ්ඩලාභරණවලින් විසිතුරු කරනලද,
ඇට කටු වලින් කෙලින් කොට ඇති සම සිවියෙන් වසන ලද
වෛවර්ණ වස්ත්‍ර නිසා අලංකාරවූ මේ ශරීරය දෙස බලව.

[3] “රතු සායමින් සායම් කරනලද්දාවූ පාදයෝද,
සුණුවලින් තවරණ ලද්දාවූ මුහුණ
අඥානයන් මුළා කරන්නට සමත් මුත්,
නිවන් මග සොයන්නා මුලා කිරීමට සමත් නොවේ.

[4] “අට කොටසකට බෙදා ගොතනලද කෙශයෝද,
අඳුන් ගානලද ඇස්ද,
අඥානයන් මුළා කරන්නට සමත් මුත්,
නිවන් මග සොයන්නා මුලා කිරීමට සමත් නොවේ..

[5] “විසිතුරුවූ අළුත්වූ අඳුන් හෙප්පුවක් මෙන්
අලංකාර කරණ ලද්දාවූ මේ කුණු ශරීරය
අඥානයන් මුළා කරන්නට සමත් මුත්,
නිවන් මග සොයන්නා මුලා කිරීමට සමත් නොවේ.

[6] “මුව වැද්දා උගුලක් ඇටෙව්වේය.
මුවා යොදනලද පුඩුවට ලං නොවීය.
නිවාපය (තෘණ ගොදුර) අනුභව කල මුවා,
වැද්දා හඬමින් සිටියදී බේරී ගියාක් මෙන් යන්නෙමු.”

§ 26. එසේ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් හිටගෙනම මේ ගාථාවන් කියා පිය නිවසින් නික්ම කොරව්‍ය රජුහුගේ මිගාචීර නම් උයන වෙත පැමිණ, එක්තරා ගසක් මුල දවල් කාලයේ හුන්නේය.

§ 27 . එදින කොරව්‍ය රජතුමා සවස උයනෙහි විවේක සුවය පිණිස යන්නට සිතා මිගව නම් උද්‍යානපාලයාට කථාකෙළේය.
“යහලු මිගවය, මිගාචීර නම් උයන ශුද්ධ පවිත්‍ර කොට පිළියෙළ කරව. සවස් කල උයන දකිනු පිණිස යම්හයි” කීයේය.
“දෙවයන් වහන්ස, ‘එසේය,’ කියා මිගව නම් උද්‍යානපාලක මිගාචීර උයන ශුද්ධකොට පිළියෙල කරන්නේ එක් ගසක් මුල වැඩ උන්නාවූ ආයුෂ්මත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් දැක, මේ රට්ඨපාල සිටු උත බව හැඳින කොරව්‍ය රජ වෙත පැමිණ, මෙසේ කීවේය.

“දෙවයන්වහන්ස, මිගාචීර උයන සුද්ධ කොට පිළියෙල කරනලදී. ස්වාමිනි, මේ ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගමෙහි ප්‍රධාන කුල ඇත්තහුගේ පුත්‍රවූ රට්ඨපාල නම් කුල පුත්‍රයා ශ්‍රමන වස්ත්‍ර හැඳ එහි එක්තරා ගසක් මුල භාවනා සුවයෙන් ඉන්නේය.. නිරන්තරයෙන් නුඹවහන්සේ ඒ රට්ඨපාල සිටු පුත් ගේ ගුණ කියනු අප අසා ඇති නිසා ඔබතුමාට ඒ බව දන්වමි” යයි කීයේය.
“එසේ නම් යහලු මිගවය, අද දැන් උයනට යන විනෝද ගමනින් කම් නැත. දැන් අපි ඒ පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් දකින්නට යමුයි” කීයේය.

§ 28 .ඉක්බිති කොරව්‍ය රජ සිය රාජකීය අස් කරත්තයේ නැගී මහත්වූ රාජානුභාවයෙන් යුක්තව ථුල්ලකොට්ඨිත නියම්ගමින් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් දැකීමට නික්මුනේය. යානාවෙන් යා හැකි තරම් දුර යානාවෙන් ගොස්, ඉතිරිය යානාවෙන් බැස, පා ගමනින් ඇවිද ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ වැඩ හුන් ගස මුලට පැමිණියේය. පැමිණ, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් සමග සතුටු විය යුතුවූ සිහි කටයුතුවූ කතාව කොට නිමවා, එක්පසක සිට , ‘පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර යනි, මා ගෙන ආ මෙම ඇතුන්පිට අතුරණ ඇතිරියෙහි වැඩ ඉන්නා සේක්වායි” කීය.“මහරජ, කමක් නැත. නුඹ හිඳගනු මැනව. මම මේ ඉන්නා වූ ආසනයෙහිම හිඳිමි යි” කීය. කොරව්‍ය රජ හිඳගෙන ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට මෙසේ කීයේය .

§ 29. පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි යමෙක් ගෘහස්ත ජීවිතයේ සැප සම්පත් හැර හිසකේ රැවුල් කපා හැර, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි ව දුෂ්කර වූ ශ්‍රමණ ජීවිතය තෝරා ගන්නට හේතු සතරක් වේ යැයි මා අසා ඇත්තෙමි. එනම් සතර ආකාරයකින් තමනට පිරිහීමක් වූ විටය. කවර සතරක් ද යත්:

(i) වයසින්, ජරාවට පැමිණීමෙන් පිරිහීමය,
(ii) ලෙඩ රෝගාදිය සෑදීමෙන් පිරිහීමය,
(iii) වස්තුවෙන් පිරිහීමය,
(iv) නෑයන්ගෙන් පිරිහීමය යන සතරයි.

§ 30. පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, වයසින් ජරාවට පැමිණීමෙන් පිරිහීම නම් කවරේද?

පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, වයසින් බොහෝ කල් ගතවූ මනුෂ්‍යයෝ වයස්ගත ව ජරාවට පැමිණියේ වෙයි., වයසට පැමිණියේ ජාතියෙන් මහලුවූයේ, බොහෝ කල් ඉක්මගියේ, අන්තිම වයසට පැමිණියේ වේද, හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම දැන් දිරාගියේ වෙමි. වයස්ගත වූයේ වෙමි. මහලුවීමි. බොහෝ කල් ඉක්මගියේ වෙමි. අන්තිම වයසට පැමිණියෙමි. මා විසින් දැන් නොලද්දාවූ සම්පත් ලබන්ට හෝ ලැබුවාවූ සම්පත් දියුණු කරන්ටද පහසු නොවෙයි. මම හිසකේ රැවුල් කපාහැර, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් ඉතා යෙහෙකැයි’ සිතන්නේය.හෙතෙම ඒ ජරාව නිසා පිරිහීමෙන් යුක්තවූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි.

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ජරාවෙන් පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ තවමත් භද්‍ර යෞවනයේ ඉන්නා කලු හිසකේ ඇති යහපත්වූ තරුණ භාවයෙන් යුක්ත, පළමු වයසින් යුක්තවූයේ වෙයි. පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට ඔබට ඒ කියූ අයුරු ජරාවෙන් පිරිහීමක් නැත. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර යානි, ඔබ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයේද?“

§ 31. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයෙනි, රොගාබාධ නිසාවන ව්‍යාධි පිරිහීම නම් කවරේද?

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතමෙක් නිතොර රෝග ආබාධ ඇත්තේ දුකින් පෙලුනේ දැඩි සේ ගිලන්වූයේ වෙයි. හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි ‘මම දැන් හටගත් ආබාධ ඇත්තේ දුකින් පෙලුනේ දැඩි ගිලන්වූයේ වෙමි. ඒ නිසා දැන් මා විසින් නොලබනලද සම්පත් ලබන්ට හෝ ලබනලද සම්පත් දියුණුකරන්ට හෝ අසමත් වෙමි. මම ඉසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්නෙම් නම් යෙහෙක, කියායි. හෙතෙම ඒ ව්‍යාධි පරිහානිය නිසා පිරිහීමෙන් යුක්තවූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි.

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ව්‍යාධි පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ තවමත් භද්‍ර යෞවනයේ ඉන්නා කිසිදු රෝග ආබාධයක් නැත්තා වූ නිරෝගී යහපත් සෞඛ්‍යයෙන් යුතු තරුණයෙක. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර දැන් ආබාධ නැත්තේ නීරොගවූයේ ඉතා මදද නොවූ ඉතා වැඩිද නොවූ සමවූ පැසවීම් ඇත්තාවූ ග්‍රහණියෙන් (ජඨරාග්නියෙන්) යුක්තවූයේ වේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට ඒ ව්‍යාධිය නිසා පිරිහීමක් නැත්තේය.

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේද?ඔබ ට මිසිදු ව්‍යාධි පිරිහීමක් නැත. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර යානි, ඔබ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයේද?“

§ 32. “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, වස්තුවෙන් පිරිහීම නම් කවරේද?

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි ඇතමෙක් වස්තුවෙන් ආඪ්‍යවූයේ මහත් ධන සම්පත් ඇත්තේ වේ. මහත් වූ අනෙකුත් සම්පත් ඇත්තේ වේ. එනමුත් කලකදී ඔහුගේ වස්තුව පිළිවෙළින් විනාශවීමට පත් වෙයි. එවිට හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම පෙර වස්තුවෙන් ආඪ්‍යව මහත් ධන සම්පත් ඇතිව හුන්නෙමි.. ඒ මාගේ සම්පත් පිළිවෙළින් විනාශයට පත් විය. ඒ නිසා දැන් මා විසින් නොලබනලද සම්පත් ලබන්ට හෝ ලබනලද සම්පත් දියුණුකරන්ට හෝ අසමත් වෙමි. මම ඉසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්නෙම් නම් යෙහෙක, කියායි. හෙතෙම ඒ ධන පරිහානිය නිසා පිරිහීමට පත්වූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ වස්තු පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ සන්තකව බොහෝ ධනය වස්තුව ඇත්තේ, මේ රාජ්‍යයේ රජ වන මා ලඟට ධන සම්පත් ඇත්තේ ඔබටය. එබඳු මහා ධන හා වස්තු සම්පත් හිමි ඔබ ට වස්තු සම්පත් නිසා පිරිහීමක් නැත්තේය. එබඳු ධන සම්පත් හිමි ඔබ කුමක් දැක හෝ කුමක් අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේද?

§ 33. “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, බන්ධු පරිහානිය යනු කුමක්ද යත්:

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි ඇතමෙක්න් බොහෝ ඥාති පිරිස් ඇතිව, බොහෝ පරිවාර ස්ත්‍රී පුරුෂයන් ඇතිව බොහෝ මිත්‍රයන් ඇතිව විනෝදයෙන් ප්‍රීතියෙන් ජීවත් වේ. නමුත් යක් කලකදී ඔහුගේ ඒ බන්ධුන්, පරිවාර පිරිස්, මිත්‍රයන් ඔහු හා විනෝද වන්නට එක් නොවන්නේද එවිට හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම පෙර බොහෝ ඥාති මිත්‍රයන් පරිවාර පිරිස් සමග හුන්නෙමි.. ඒ මාගේ ඥාතින් , මිතුරන් හා පරිවාර පිරිස් මා හැර දමා ගියාහුය. ඒ නිසා දැන් මා විසින් නොලබනලද සම්පත් ලබන්ට හෝ ලබනලද සම්පත් දියුණුකරන්ට හෝ කුමට වෑයම් කරම්ද? මම ඉසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්නෙම් නම් යෙහෙක, කියායි. හෙතෙම ඒ පරිවාර පරිහානිය නිසා පිරිහීමට පත්වූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ඥාති මිත්‍ර පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ ට බොහෝ ඥාතින් ඇත්තාහ. බොහෝ මිත්‍රයන් ඇත්තාහ. මේ තරම් විසාල පරිවාර සෙනගක් ඇති ඔබට බන්ධු පිරිහීමක් නැත්තේය. එබඳු පරිවාර සම්පත් හිමි ඔබ කුමක් දැක හෝ කුමක් අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේද?

“පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, යම් පිරිහීමකින් යුක්තවූ මේ ලෝකයෙහි සමහරු හිසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, මේ ඒ පිරිහීම් සතර වෙත්. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේට ඒ පිරිහීම් කිසිත් නැත්තේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර තෙමේ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේදැ”යි ඇසුවේය.

§ 34 . “මහරජ, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක්සම්බුද්ධයන් විසින් කොටින් වදාළ ධර්මපද සතරක් වෙත්. මේ ඒ ධර්මපද සතර දැන දැක අසා ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.

ඒ ධර්මපද සතර නම් කවරහුද යත්?

(i) මහරජ ‘ලෝවැසියා ජරා මරණ දෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි .

යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක්සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ පළමුවෙනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.

(ii) “මහරජ, ‘ලෝවැසියා හට කිසිදු ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසි පිහිටක් නැත්තේය’

“අත්තාණෝ ලෝකෝ අන්භිස්සරෝති”
යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක්සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ දෙවැනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.

(iii) “මහරජ, ‘ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය’
“අස්සකෝ ලෝකෝ සබ්බං පහාය ගනනීයන්ති.”

යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ තුන්වැනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි.

(iv) “මහරජ ‘ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’
“ඌණෝ ලෝකෝ අතිත්තෝ තන්හාදාසෝ”

යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියල්ල දක්නාවූ ඒ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ සතරවැනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි.

මහරජ, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දන්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් මේ ධර්මපද සතර කොටින් වදාළහ. මම ඒ ධර්මපද සතර දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.”

(i) උපනීයති ලෝකෝ අද්ධුවෝති

§ 35 . “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ’
‘ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙකදෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි . ඔහු බොහෝ කල් නොපවත්නේයයි,
උපනීයති ලෝකෝ අද්ධුවෝති ‘යි කීසේක. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ කීමේ අර්ථය කෙසේ දැනගත යුතුද?”

“මහරජ, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මහරජ, නුඹ විසි වයස් කල්හි දී කල කී දෑ මතකයෙහි ඇත්ද?. ඔබ පස්විසි වයස් කල්හිද හස්තිශිල්පයෙහිද දක්ෂවූයේද? අශ්ව ශිල්පයෙහිද දක්ෂවූයේද? රථ ශිල්පයෙහිද පුරුදුවූයේද? දුනු ශිල්පයෙහිද කළ පුරුද්ද ඇත්තේ වීද? කඩු ශිල්පයෙහිද සමර්ථ වූයේද? පාදයන්හිද බල ඇත්තේ වී ද ? අත්වලද බල ඇත්තේ වීද? යුද්ධයෙහි දක්ෂවූයේද? යුද්ධ කිරීමට සමර්ථවූවෙක් වූයෙහිදැ”යි ඇසුයේය.

“පින්වත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මම විසිවයස් ඇතිකල්හි පස්විසි වයස් ඇතිකල්හි හස්ති ශිල්පයෙහිද දක්ෂ වූවෙක් වීමි, අශ්වශිල්පයෙහිද දක්ෂවූවෙක් වීමි. රථනැගීමෙහිද පුහුණු වූවෙක් වීමි. දුනු ශිල්පයෙහිද දක්ෂවූවෙක් වීමි. කඩු ශිල්පයෙහිද මනා පුරුද්ද ඇත්තෙක් වීමි. මගේ පාදයන්හිද මගේ අත්වලද බොහෝ ශක්තිය බලය ඇත්තෙක් වීමි. යුද්ධයෙහි සූරයෙක්ද වීමි. යුද්ධ කිරීමට බොහෝ සමර්ථවීමි. පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, සමහර විටෙක මම ඍද්ධි ඇත්තෙකු මෙන් සිතුවක් කරන්නට සමතෙකැයි මම සිතුවෙමි. මාගේ බලය හා සමවූ බල ඇත්තෙකු මම නොදත්මියි” රජු කීයේය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
එපරිද්දෙන්ම දැනුත් නුඹගේ අත් පා වල ශක්තිය බලය ඇත්තේද? එකල මෙන්ම ඔබ දැනුත් , යුද්ධයෙහි ශූර වූයේද? යුද්ධකරන්ට සමර්ථවූවෙක් වෙහිදැ”යි. (ඇසූයේය)
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒ නම් එසේ නොවේ මැයි, මා දැන් වයස් ගතව ඉඳිමි. මගේ ගත ජරාවෙන් දිරාගියේය. මා වයසින් වැඩිවූයේ මහලුවූයේ වයස් ඉක්ම ගියේ අන්තිම වයසට පැමිණියේ වෙමි. මට දැන් අවුරුදු අසූවක් පමණ වයස් වෙයි. සිටිමි. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, සමහර කලෙක මම මෙහි පය තබන්නෙමියි සිතා පැය තබන විට මගේ පය අන් තැනෙක්හිම තැබෙයි” යි කීයේය.

§ “මහරජ, මේ නිසාම භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ ඒ සම්මා සම්බුදුන් විසින් ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙකදෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි . ඔහු බොහෝ කල් නොපවත්නේයයි,
උපනීයති ලෝකෝ අද්ධුවෝති ‘යි වදාරණ ලදී. මම ඒ කාරණය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි” කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යය, පින්වත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස පුදුමය. භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්මා සම්බුදුන් විසින් “ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙකදෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි . ඔහු බොහෝ කල් නොපවත්නේය“යි, යන මේ කාරණය ඉතාම යහපත් කොට දේශනා කරණලදී. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ‘ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන් කෙරෙයි . ඔහු බොහෝකල් නොපවත්නේමැයි”

(ii) “අත්තාණෝ ලෝකෝ අනභිස්සරෝති”

§ 36 . “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපට යම් උවදුරක් විපතක් පැමිණි කල්හි අපගී ආරක්ෂාව පිණිස පවත්නාහු බොහෝ වෙති. මට එබඳුවූ හස්ති සේනාවෝද අශ්ව සේනාවෝද රථ සේනාවෝද පාබල සේනාවෝද මේ රජකුලයෙහි ඇත්තාහ.
ලෝ වැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසි පිහිටක් නැත්තේය“යි කියා ඔබ වහන්සේ කීයේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ වචනයෙහි අර්ථය කෙසේ දත යුතුදැයි” විචාළේය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
තොපට බෙහෙතින් සුව කිරීමට අසීරු , ඔබ සිරුර නොහැර පවත්නාවූ කිසියම් ශාරීරික ආබාධයක් ඇත්තේදැයි” ඇසීය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේය. මට කලක සිට පවතින්නාවූ සුව නොවෙන වාතාබාධයෙක් ඇත්තේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, සමහර කලෙක මා ඉතා දැඩි ලෙස ගිලන්වූ කල මගේ යහළු මිත්‍රයෝද ලේ නෑයෝද මා වැතිර ඉන්නා ඇඳ පිරිවරා දැන් දැන් කොරව්‍ය රජ කලුරිය කරන්නේය. දැන් කොරව්‍ය රජ කලුරිය කරන්නේයයි සිටියෝය.”

“මහරජ ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?”
පින්වත්නි, “මාගේ යාළු මිත්‍රයෝද ලේ නෑයෝද අවුත් මම මේ රෝගය නිසා විඳින්නාවූ මේ දැඩි සරීර වේදනාව මට මදක් හෝ අඩුවන පිණිස මේ වේදනාව සියල්ලෝම බෙදා ගනිව්යයි” දුක් වේදනාව බෙදාදිය හැකි යාළු මිත්‍රයන් හෝ නෑසහ ලේ නෑයන් හෝ නුඹට ඉන්නෙහිද? නැතිනම් නුඹම ඒ වේදනාව තනිව විඳින්නෙහිදැයි” ඇසුවේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේ මාගේ වේදනාව බෙදාගන්නට හැකි යාළු මිත්‍රයන් හෝ ලේ නෑයන් හෝ නැත. මමම ඒ වේදනාව විඳිමියි” කීයේය.

“මහරජ, ඒ නිසාම භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් “ලෝවැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසිපිහිටක් නැත්තේය“යි’යි වදාරණ ලදී. මම ඒ කාරණය දැන දැක අසා ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමියි” කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යයෙක පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, පුදුමයකි. භාග්‍යවත් වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්මා සම්බුදුන් විසින් “ලෝවැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසිපිහිටක් නැත්තේය“යි, යන මේ කාරණය ඉතාම යහපත් කොට දේශනා කරණලදී. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස. , “ලෝවැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසිපිහිටක් නැත්තේමය“යි. කීයේය.

(iii) “අස්සකෝ ලෝකෝ සබ්බං පහාය ගනනීයන්ති.”

§ 37 . “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අප රාජ මාලිගාවෙහි හා භාන්ඩාගාරවල ඇති මහතා රන් රිදී ද කහවනුද, මිල කල නොහැකි තරම් මිනි මුතු, දියමන්ති ආදියද ගබඩා කර ඇත්තේය. එනමුත් ඔබ වහන්සේ විසින් “ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය” යි කියා කියන ලද්දේය.

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මෙසේ කියන ලද වචනයාගේ අර්ථයතෙම කෙසේ දතයුත්තේදැයි ඇසීය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
“නුඹ මෙකල්හි ඒ මාලිගයේ ඇති වස්තුව නිසා පඤ්චකාම සම්පත්තියෙන් යුක්තව කැමති කැමති සැප විඳින්නෙහිය. නුඹ මිය පරලොව ගිය පසුත් පරලොවදිත් මෙපරිද්දෙන්ම මේ ධනය පාවිච්චි කොට මේ පඤ්ච කාම සම්පත්තියෙන්ම යුක්තව සැප විඳීම ලබන්නෙහිද, නැතිනම් අන්‍යයෝ මේ ධනය, සම්පත්තිය භුක්ති විඳින්නේද?” යි කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මම මෙකල්හි මේ සම්පත් නිසා සැප විඳින්නෙම්. එනමුත් මේ අති මහත් රන් රුවන් මුතු මැණික් ඈ මේ සම්පත් කිසිවක මට පරලොව ගෙන යා නොහැක. ඒ සියල්ල මගේ ඇවෑමෙන් මගේ පරපුරේ අන් කිසිවෙකු සතු වන්නේය. එහෙයින් පරලොව්හිද මෙපරිද්දෙන්ම මේ පඤ්චකාමසම්පත්තියෙන්ම යුක්තව සැප විඳීම සිදු නොවන්නට පිළිවන. මම මා කල කර්ම අනුව පරලොව දී ලබන්නක්ම ලබන්නෙමි”යි” කීයේය.

“මහරජ, මෙසේ වූ කාරණය නිසා භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් ‘”ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය”යි’ වදාරණ ලදී. මම ඒ කාරණය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමියි” කීයේය.

“පින්වත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යය, පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, පුදුමය. භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් වදාළ පරිදි “ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය” යන මේ කාරණය ඉතාම යහපත්කොට වදාරණ ලදී.

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුයයි” කීයේය.

(iv) “ඌණෝ ලෝකෝ අතිත්තෝ තන්හා දාසෝ”

§ 38 . “ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’ යයි, පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර කීයේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස මේ කීමේ අර්ථය කෙසේ දතයුතු දැයි” විචාළේය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
ඔබ සියල්ලෙන් සමෘද්ධවූ කුරුරටට අධිපතිව වාසය කරන්නේදැයි” ඇසීය.
“ පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේය. සමෘද්ධවූ කුරුරටට අධිපතිව මම වාසය කරමියි” කීයේය.

“මහරජ ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
කුරු රටට නැගෙනහිර දිශාවෙන් ඔබගේ විශ්වාසවන්ත වූ ඇදහිය යුතුවූ විශ්වාස කටයුතුවූ රාජ පුරුෂයෙක් එන්නේය. හෙතෙම නුඹ කරා පැමිණ මෙසේ කියන්නේය. ‘මහරජ, කාරණයක් දන්නෙහිද, මම නැගෙනහිර දිශාවෙන් වූ රටක සිට එමි. ඒ දිශාවෙහි ඉතා සමෘද්ධවූද, සම්පත් පිරුණාවූද බොහෝ මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තාවූ මහත්වූ ජනපදයක් දුටුවෙමි. එහි හස්ති සේනාවෝද අශ්ව සේනාවෝද රථ සේනාවෝද පාබල සේනාවෝද බොහෝ වෙත්. ඒ ජනපදයෙහි ඇත් අස් සෙනගද බොහෝය. එහි වැඩ කළා වූද වැඩ නොකළාවූද රත්රන් බොහෝය. කුඩා බලසෙනගකින් එරට ජයගන්ටද හැක්කේය. මහරජ, එරට අල්ල ගනු මැනව. ජයගනු මැනවැයි’ කියන්නේය. එවීට ඔබ කුමක් කරන්නෙහිද?”
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මම වහා ඒ රට ආක්‍රමණය කොට එයද දිනාගෙන වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“මහරජ ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද,
මෙරටට බස්නාහිර දිශාවෙන් ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතුවූ පුරුෂයෙක් එන්නේය. හෙතෙමද …….

මහරජ ජය ගණුවයි,’ කියන්නේය. ඊට කුමක් නම් කරන්නෙහිදැයි,” ඇසීය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ ජනපදයද ජයගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“මහරජ ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
තොපට “උතුරු දිශාවෙන්ද මහරජ තොපට ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතු වූ පුරුෂයෙක් එන්නේය. හෙතෙමද මහරජ ජය ගනුවයි’ කියන්නේය. ඊට කුමක් නම් කරන්නේදැයි” ඇසීය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ ජනපදයද ජයගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“දකුණු දිශාවෙන්ද මහරජ ඒ කුමකැයි සිතන්නේද? මෙහි තොපට ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතුවූ පුරුෂයෙක් එන්නේය. මහරජ, ජයගනුවයි කියන්නේය. ‘එයට කුමක් නම් කරන්නෙහිදැයි” ඇසුවේය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ ජනපදයද ජය ගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

මුහුදට එතරින්ද ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතුවූ පුරුෂයෙක් එන්නේය….. ඔහුද රජ තුමනි, ඒ මුහුදින් එතර රට ජයගන්ටද හැක්කේය. මහරජ, ජයගනු මැනවැයි’ කියන්නේය. එවීට ඔබ කුමක් කරන්නෙහිදැයි” ඇසුයේය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ එතර රටද ජය ගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“මහරජ, තොපට අන් රටක් අල්ල ගැනීමෙන් ලැබෙන වැඩි යමක් නැතිවද තොප සැම රටක්ම අල්ලා ගන්නට යන්නේ තොපගේ තන්හාව නිසාය. මේ කාරණය නිසා භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් “ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාස වූයේය’ යි වදාරණ ලදී.

මම ඒ කාරණය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමි ”යි කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යය, පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, පුදුමය, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් වදාළ ‘ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’, යන කාරණය ඉතා යහපත් කොට වදාරණලදී. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’ යි,” කීය.

§ 39 ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය. මෙය ප්‍රකාශ කොට ඉක්බිති මේ ගාථාවන්ද වදාළේය.

[1] “ලොවෙහි දනන් රැස් කරමින් හැම සම්පත්,
දිළින්දෙකු හට බුදිනට පමණ නොදේ කිසිත්,
තමනට සැපම වෙන සේ ගොඩ ගසා සම්පත්,
සැපම පතයි මෝහෙන් නීති පතා පතත්. .

[2] “සයුරින් එපිට රට රට ජය ගන්න සිතා,
හමුදා යවා දහසක් මිනිසුන් මරවා,
දිනුවත් කෙතෙක් රටවල් මේ අනුවන මිනිසා,
සිය තන්හාව ජය ගැනුමට නොවේ සමත්.

[3] “රජ පමණක්ද නොවේ සෙසු මිනිසුන්ද බොහෝ,
මියැදෙන්නට කලින් මේ මේ කරමි’යි සිතත්,
මරණය පැමින ඒ සැම පැතුම් සුන්ව ගියත්,
මේ ලොව විඳින කම් සැපයෙන් නොවේ සැපක්..

[4] “අහෝ අපේ නෑයා නැතිවුණයි දුකින්,
වැලපෙති හඬති, ගසමින් අතින් ලමැදට වැරෙන්,
ඔසවා රැගෙන ගොස් සොහොනට දමත්,
දවනට සෑය මත ඔහුගේ ගුණ කියමින්.

[5] “හැඳවුන් රෙද්ද පමනකි ඔහු වෙත වෙන්නේ,
තම රන් රිදී සම්පත් නොම ගෙන යන්නේ,
දර සෑයේ දැවෙන්නේ ඔහුමය තනියෙන්,
හිත මිතුරන් නෑයෝ ආපසු යයි දොඩමින්.

[6] “උරුමක්කාරයෝ ඔහුගේ වස්තු ගණිත්.
ඔහුට ඉතිරිවන්නේ කල කී දේ පමණක්,
අඹු දරුවන්, ලේ නෑයෝ හා හැම හිතවත්,
රට්ටු කිසිත් ඔහු යන ගමනට නොම එත්.

[7] “ඇති වස්තුව නිසා දීර්ඝායුෂ නොලබත්,
පොහොසත්කම නිසා වයසට යාම නොවැලක්වෙත්,
මේ ජීවිතය කෙටි කලකැයි දැන වී නැණවත්,
දහමින් දිවිය හැඩ කරනා ඔබය සමත්.

[8] “මහ ධන සිටුත් , මග යදිනා දිලිඳත් එකසේ,
මරණය පැමිණි කල හැර යන්නේ සැමදේ.
නැත්තා නුවණ හඬමින් යයි කල පව් සිහි වී,
සතිමත් කෙනා නොසැලේ මරනින්.

[9] “ ප්‍රඥාවම උතුම් මේ ලොව හැම රනට වඩා,
ප්‍රඥා වඩා අරහත් බව වෙයි නොපමා,
නැති කොට කෙලෙස් දැන සසරෙහි වෙයි නොපමා,
ධන සම්පත් නොව නැන සම්පත වේ උතුමා.

[10] “හොඳ පව්ලක උපදියි පින් කරන දනා.
දුක් වින්දිනටම උපදියි පව් කරන දනා,
දැන නැවතත් නොපතන දුක් උපතක්
පණ්ඩිතයා නිබඳව නිවනම සොයත්.

[11] “කල කම් නිසා දුක් විඳිනා සොරා,
දන්නේ නම් පෙරදී මේ වන විනය ගැනා,
නොකරන්නේය සොරකම් සිතිනා,
නපුරු සිතින් කම් කරනා ජනයා,
දන්නේනම් එහි ඵල නොකරති නපුරා..

[12] “විසිතුරු මිහිරි සිත් තුටුකරනා හැම දේ,
කාමය කියා දනිතිය නැණවත් ජනයා ,
විපල්ලාසයෙන් කළඹා සිත් වනසත්,
මහරජ කාමයෙ දොස් දැක හලෙමි කුල ගොත්.

[13] “ වැටෙනා සේ ගිලිහී ගසෙන්,
පැසුණු පොල්, කුරුම්බා, ඇට්ටි සේම
මහළුවූන්ද තරුනෝ හා ලපටින්ද,
මියෙත්, තරම හෝ වයසත් නැත තැකුමක්,
මහරජ දිවියේ අස්ථිර බව දැකම මමත්,
හලෙමි කුල ගොත් පිරුමට සසුන් පිළිවෙත්.

MN 02-03-09 චූල සකුළුදායී සූත්‍රය.

මේ සුත්‍රයේ කියැවෙන කරුණු ඉතා සැලකිල්ලෙන් විමර්ශනය කිරීම වටනේය. සකුළුදායි පරිබ්‍රාජක ආචාර්යවරයා දීර්ඝ ධර්ම පෙළපතක නායකයා විය. ඒ සාසනයේ මුල් අය සිය තපස් වෘත පුරමින්ම සමථ භාවනාවෙන් සිත සන්සුන් කරමින් තුන්වන ධ්‍යානය දක්වා ඉහලට සිත් නැංවූ අය වුහ. ඒ ප්‍රතිපදාවේ ඉන් ඉහලට යාමක් නොවීය. තුන්වන ධ්‍යානයට පත් සිතක් ඇත්තෙක් මරණයේ මතු ආභස්සර බ්‍රහ්මලෝකයෙහි පහළවෙති. මරණයට පෙරද තුන්වන ධ්‍යානයට සමවැද සිටිනවිට ආභස්සර ලොව දකියි. එම සාසනයේ ඉගැන්වීම එම ප්‍රතිඵලය- එනම් ආභස්සර ලොව පහළවීම- උතුම්ම දෙය ලෙස ඉගැන්වීය. නමුත් ක්‍රමයෙන් ඔවුන් ගේ අනුගාමික පරපුර ප්‍රතිපත්තිය අත්හල නිසා පසු කාලීනව කිසිවෙක් කිසිදු ධ්‍යානයක් නොලෑබුහ. පංච සිලය රකිමින් තාපස ජීවිත ගෙවුහ. අවුරුදු දෙසීයකට පෙරදී සම්බුද්ධ සාසනයද මෙම තත්වයට පත්ව තිබුණි. භාවනාව ගැන කතාකරන්නට පවා කෙනෙක් සංඝයා අතර නොවීය. සිල් පද රකිමින් වතාවත් කරමින් පිරිත් කියමින්, පුද පුජා හා ආමිසයේ යෙදෙමින් කල් ගෙවූ ඒ භික්ෂුන් ද මේ සකුළුදායි පිරිවැඩි තුමා වැන්නෝම වුහ. අපේ රටේ 1951 තරම පුජ්‍ය කඩවැද්දුවේ ජිනවංශ මහා ස්වාමින්වහන්සේ, මාතර ශ්‍රී ඥානාරාම මහා ස්වාමින්වහන්සේ වැන්නන් කල භාවනා මාර්ගය පිළිසකර කිරීම සිදු නොවන්නට අපිත් තවමත් සකුළුදායි සාසනයක් වැනි සාසනයක වුවෝම නොවේද?

පුජ්‍ය ඉඟුරුහේනේ ධම්මදේව හිමි කල දේසනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දක නිවාප නම්වූ වෙළුවනාරාමයෙහි වැඩ විසූහ.එකල්හි වනාහි සකුළුදායී නම් පරිව්‍රාජක තෙම මෝරනිවාප නම්වූ පරිබ්‍රාජකාරාමයෙහි මහත්වූ පරිබ්‍රාජක පිරිස සමග වාසය කරයි.

§ 2. දිනෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදය කාලයෙහි හැඳපෙරවා පාසිව්රු ගෙණ රජගහ නුවරට පිඬු පිණිස පැමිණියෝය. එකල්හි පිණ්ඩපාත චාරිකාවට තවම වේලාසන වැඩිය දැන රජගහනුවරට පිඬුපිණිස පැමිණෙන්ට සුදුසු වෙලාව වනතුරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෝරනිවාප නම් පරිබ්‍රාජකාරාමයට ගොස් එහි ඉන්නා, සකුළුදායී පරිව්‍රාජකයා හමු වන්නට අදහස් කල සේක..

§ 3. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෝරනිවාප පරිබ්‍රාජකාරාමය වෙත පැමිණියෝය. එකල්හි සකුළුදායී පරිබ්‍රාජක හා ඔහුගේ පිරිස උස්හඬින් හා මහත්වූ හඬින් ඝෝෂා කරමින් කිසි වැදගත්කමක් නැති නොයෙක් දේ ගැන කථා බස් කරමින් හුන්නේය. කෙබඳු වල් පල් කතා ද යත්:781

[781: බොහෝ මිනිසුන් ගැහැනුන් කතාවට ඉතා ප්‍රියය. දක්ෂය. කා සමග හෝ කුමක් ගැන හෝ කතා කරමින් ඉන්නට ඇත්නම් ඒ තරම් වෙනත් කිසිවක් ආනන්ද ජනක නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ තිරච්චින කථා මාතෘකා ලැයිස්තුවේ සඳහන් කර ඇත්තේ එදා දඹදිව මිනිසුන් කතා කල මාත්රුකාය. ඒවාට “තිරස්චින කතා”ය කියන්නේ සතුන් ගේ කතා නිසා නොවේ. මනුෂ්‍යයා නිතර උත්සාහ කලයුත්තේ උඩට ඒමටය. සසර ගොහොරුවෙන් ඉහලට ඒමට ය. ඒ “සිරස”ට යාමය. ඊට විරුද්ධ, පැත්තට යන්නෝ තිරසට යන්නෝය. සතුන් ට තිරස්චින කියන්නේද උන් හරහට යන නිසාය. නිවනට තුඩු නොදෙන කතා ඒ නිසා තිරස්චින කතා ලෙස මේ සාසනයේ කියෑවේ. බොහෝ සුත්‍ර වල මේ ගැන සඳහන් වේ. මේ මාතෘකා හැරෙන්නට තවත් දස දහසක් මාතෘකා අද මේ ලැයිස්තුවට එක් කල හැක. එනමුත් ඉතා සරල ලෙස කියතොත්, අධ්‍යාත්මික දියුණුවට උදව් නොවෙන්නාවූ සියලු කතා මේ තිරස්චින කතා ලෙස නම් කල හැක.]

එනම්, රජුන් පිළිබඳ කථාය, සොරුන් පිළිබඳ කථාය, මහ ඇමතියන් පිළිබඳ කථාය, සේනා පිළිබඳ කථාය, භය පිළිබඳ කථාය, යුද්ධ ගැන කථාය, ආහාර ගැන කථාය, බීම ගැන කථාය, වස්ත්‍ර ගැන කථාය, සයන ගැන කථාය, මාලා ගැන කථාය, ගන්ධ ගැන කථාය, නෑයන් ගැන කථාය, යානා ගැන කථාය, ගම් ගැන කථාය, මහගම් ගැන කථාය, නගර ගැන කථාය, ජනපද ගැන කථාය, ස්ත්‍රින් ගැන කථාය, සූරයන් ගැන කථාය. වීථි ගැන කථාය, දිය ගන්නා තැන් ගැන කථාය, මළවුන් ගැන කථාය. නොයෙක් නොයෙක් කථාය, ලෝකය ගැන කථාය, සමුද්‍රය ගැන කථාය, පිරිහීම නොපිරිහීම ගැන කථාය යන මේයි.

සකුළුදායී පරිව්‍රාජක ආචාරිතුමා ඈත එන්නාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුර දීම දුටුයේය. දැක තම පිරිස නිශ්ශබ්ද කරවුයේය. ‘පින්වත්නි නිශ්ශබ්ද වෙත්වා පින්වත්නි ශබ්ද නොකරව්. මේ ශ්‍රමණ ගෞතම තෙමේ එන්නේය. ඒ භවත් ගෞතමයන් නිශ්ශබ්දය කැමති කෙනෙක. නිශ්ශබ්දතාවයේ ගුණ කියන්නෙක. අප නිශ්ශබ්ද වු පිරිසක් බව දැන මෙහි පැමිණිය හොත් ඉතා යෙහකැයි,’ සිය පිරිස සන්සුන් කෙළේය. ඒ පරිව්‍රාජකයෝද නිශ්ශබ්ද වූහ.

§ 4 . එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සකුළුදායි පරිව්‍රාජක වෙත වැඩි සේක. සකුළුදායි පරිව්‍රාජක ආචාරීන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කියමින් ආරාධනා කළේය.
‘ස්වාමිනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වඩින සේක්වා. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වැඩමවීම ඉතා යහපත්ය. ස්වාමිනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ කලකින් මේහි වැඩම කළසේක. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ආසනයේ වැඩ ඉන්නා සේක්වා. මේ ආසනය ඔබ සඳහා පණවන ලදැ”යි, කීය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පණවන ලද ආසනයෙහි වැඩහුන්සේක. සකුළුදායී පරිව්‍රාජකද එක් මිටි අස්නක් ගෙණ එක් පැත්තක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ සකුළුදායී පරිව්‍රාජකයාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසීහ. “උදායීය, නුඹලා දැන් කවර කථාවකින් යුක්තව හුන්නාහුද? තොපගේ කිනම් කථාවක් මගේ පැමිණීමෙන් අඩාල වූවාද?”, යනුයි

§ 5. ස්වාමීනි, අපි කරමින් සිටි කථාව පසෙකින් තිබේවා. ඒ කථාව තිබේවා. ස්වාමිනි, ඒ කථාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පසුවද ඇසීමට හැකිය. ස්වාමීනි, මම මේ සභාවට එන්නට පෙර ඔවුන් නොයෙක් නොයෙක් දේ ගැන කතා කරමින් සිටියත්, මා මෙහි ආ විට ඔවුන් මගෙන් ධර්ම දේශනාවක් අසන්නට බලාපොරොත්තු වෙයි. 782

[782: ධර්ම දේශනාව බෞද්ධ භික්ෂුන්ට පමණක් සීමා නොවීය. අන්‍ය ආගමික දේශකයන්ද ගුරුවරුන්ද තම තමන්ගේ ඉගැන්වීමේ පිළිගැනීමේ වාදයේ ආකාරයට නොයෙක් කාරනා ගැන ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ට දේශනා කළහ. ඒ ඔවුන්ගේ ධර්මයන්ය.]

එනමුත් අද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි පැමිණීම නිසා මාද මේ මාගේ ශිෂ්‍ය පිරිසද ඔබ වහන්සේගෙන් යම් ධර්ම කාරනාවක් ගැන අසන්නට කැමැත්තෙමු.

§ 6. “උදායීය, එසේවී නම් කුමන කාරණයක් ගැන ඔබ අසන්නට කැමැත්තේ දැයි යෝජනා කරව. ඒ කාරණය ගැන ඔබට දේශනා කරන්නෙමි.” යි වදාළහ.

“ස්වාමීනි, පසුගිය දිනවල එක් ශ්‍රමණ ආචාර්යවරයෙක් තමන් සර්වඥය. සියල්ලම දන්නේය. “ඇවිදිද්දී, සිටිත් දී , සැතපෙත්දී යන තුන් ඉරියව්වේදී ම මට සියල්ලම ප්‍රත්‍යක්ෂ වශයෙන් නොවෙනස්ව අඛණ්ඩව නිරවශේෂව ඥාණ දර්ශනය පිහිටියේය” යයි කියමින් තමන් ගැන දෙසනා කළේය. මම ඔහුගෙන් පසුවුණු අතීතය ගැන යම් ප්‍රශ්නයක් ඇසු විට ඔහු ඊට පිළිතුරු නොදී වෙනත් දෙයක් කියා ප්‍රශ්ණයෙන් මගහැරියේය. ප්‍රශ්නය නැවත ඇසු විට ඔහු කෝපයට පත්වූවේය. ද්වේෂයද නොසතුටු බවද පළ කෙළේය.

ස්වාමීනි, එවිට මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මතක් වී ඔබවහන්සේ අරබයා ප්‍රීතිය පහළවූයේය. “මෙලොව යමෙක් මේ ධර්මයෙහි දක්ෂවූයේද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මය. සර්වඥ වුයේ නම් ඒද සුගතයන් වහන්සේය” යි මට මහත් ප්‍රමෝදයක් ඇති විය.

“නමුත් උදායීය, කවරෙක් විසින් තමන් සර්වඥය. සියල්ල දක්නේය. ආදී ලෙස , නිර්වශෙෂ ඥාන දර්ශනයක් ප්‍රකාශ කලේද, තොප විසින් අතීතය අරබයා ප්‍රශ්නයක් විචාරණ ලද විට, කථාව බැහැර කෙළේ, කෝපයද ද්වේෂයද නොසතුටද පහළ කෙළේ කවරෙක්ද?”
“ස්වාමීනි, එසේ කලේ නිගණ්ඨ නාත පුත්‍රය”783

[783: නිඝන්ට නාථ පුත්‍ර’ හා මහා වීර ලෙස කියෑවෙන්නේ ජෛන ආගමේ මුලිකයය. ඔහු කීවේ; සත්වයාගේ ශරීරය නැසේ, එහෙත් ආත්මය නොනැසේ යන්නය. ආත්මය ශරීරයෙන් ශරීරයට යමින් උග්‍රවූ තපසින් පාප වහනය කල පසු විමුක්තිය ලබන්නේය යන්න ඔහුගේ මතය විය. ඔහු පරම අවිහිංසාවාදියෙක් මෙන්ම උග්‍ර කර්මවාදියෙක්ද විය.]

§ 7. “උදායීය, යමෙක් තමන් මේ ජීවිතයට පෙර විසු අනෙකප්‍රකාරවූ පෙරවිසූ කඳ පිළිවෙළ සිහිකරන්නේ නම්, එනම් ජාති එකක්ද, ජාති දෙකක්ද ජාති තුනක්ද, ජාති….වශයෙන් ද, …, නොයෙක් සංවර්ත කල්පයක්ද, විවර්ත කල්පයන්ද, නොයෙක් සංවර්ත විවර්ත කල්පයන්ද වශයෙන් ද, ඒ ඒ භවයන් හිදී තමන් අසවල් තැන වීම්, මෙනම් ඇත්තෙක් මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම් මෙබඳු වර්ණ ඇත්තෙම් මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙම් මෙබඳු සුවදුක් වින්දෙම් මෙබඳු ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුත වූයෙමි. අසවල් තැන ඉපදුනෙමි. ආදී වශයෙන් කියන්නේ නම් මෙසේ ආකාර සහිතවූ උදෙසීම් සහිතවූ අනෙකප්‍රකාරවූ පෙරවිසූ භව පිළිවෙළ සිහිකරන්නේ නම්, මම පූර්ව භවයන් අරබයා ඔහුගෙන් ප්‍රශ්න අසන්නෙමි. හෙතෙම තම පිළිතුරෙන් මාගේ සිත සතුටු කරන්නේ නම් මමද පූර්ව භවයන් අරබයා ඔහු අසන ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් ඔහුගේ සිත සතුටු කරන්නෙමි.

උදායීය, යමෙක් මිනිසැස ඉක්මවූ දිව්‍යවූ ඇසින් (දිවැසින්) චුතවන හා නැවත , උපදිනු ලබන්නාවූද හීනවූද ප්‍රණීතවූද යහපත් වන්න (= ප්‍රතිලාභ) ඇත්තාවූද අයහපත් වන්න ඇත්තාවූද හොඳලොව ගියාවූද නරක ලොව ගියාවූද, සත්වයන් දකින්නේද ඒ ඒ සත්වයා කර්මානුරූපව උපදිනු දකින්නේ නම් , මා අසන ප්‍රෂණයන්ට මම ඔහුගෙන් පිළිතුරු බලාපොරොත්තු වෙමි. ඔහු ඒ ගැන මගෙන් අසන්නේනම් මම ඔහුට පිළිතුරු දෙමි.

“උදායීය, එතකුදු වුවත් අතීතය ඒ ලෙසම තිබේවා. අනාගතය ද ඒ ලෙසම තිබේවා, මම දැන් නොපට ධර්මයක් දේශනා කරමි. කුමක් හේතුවෙන් කුමක් ඇතිවේද, ඒ නැතිකළ කුමක් නුඋපදීද, කුමක් නැති කල කුමක් නොපවතීද, යන්න මම නුඹට කියා දෙමි.” 784

[784: දොළොස් ආකාර පදයන්ගෙන් සංවෘත වූ “පටිච්ච සමුප්පාදය” මේ ලෙස ඥාණමෝලි මහා තෙරණුවෝ පරිවර්තනය කර ඇත.]

§ 8. ” ස්වාමිනි, මේ ජීවිතයේදී මා මුහුණ පෑ යම් යම් දේ පවා මගේ මතකයේ නැති කල කෙසේ නම් පෙර ජීවිතයකදී වූ දී සිහි කරන්නෙම්ද?” මේ පාංශු පිසාචයන් පවා නොදකින මට කෙසේ නම් දිවැසින් දකින සත්‍යන් මැරී අන් භව වල ඉපදීම පෙනේද. අහෝ භාග්‍යවතුන් වහන්ස , “අතීතය තිබේවා, අනාගතය තිබේවා ධර්මයක් දෙසනා කන්නෙමි’යි කියා ‘යමක් ඇතිකළ වෙනත් දෙයක් ඇති වේ” ආදී ලෙස කියා ඔබ වහන්සේ කියූ කිසි ධර්මයක් මට නම් අල්පයක් වත් වැටහෙන්නේ නැත.”

§ 9. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ. සකුළුදායි පිරිවඩියා තවත් අපහසුවට පත් නොවන ලෙස ඔහුම ලවා ඔහුගේ වාදය කියවා ගන්නෙම් නම් මැනවයි මෙසේ ඇසීය.

” එසේ නම් උදායිය, ඔබගේ ශාස්තෘන්ගේ සාසනයේ ධර්මය කෙසේ නම් උගන්වා ඇත්ද?” යි අසා වදාළේය.

“ස්වාමීනි, අපගේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම මෙසේ වන්නේය.

“මේ ආත්මය උතුම් පරම වර්ණයෙන්785 යුක්තය. මේ ආත්මය උතුම් වර්ණ ඇත්තේය” යනුයි. උදායීය, තොපගේ ස්වකීය ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම මේ ආත්මය උතුම් වර්ණ ඇත්තේය, මේ ආත්මය උතුම් වර්ණ ඇත්තේය යනු නම් ඒ උතුම් වර්ණ නම් කුමක්ද? [ වර්ණ යනු පාට නොවේ.]

ස්වාමීනි, යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද, උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් එය උතුම් වර්ණයයි.

උදායීය, යම් වර්ණයකට වඩා උසස්වූද වැඩිවූද යම්වර්ණයක් නැති ඒ උතුම් වර්ණය (පරමෝ වන්නෝ”) නම් කුමක්ද?
ස්වාමීනි, යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් එය උතුම් වර්ණයයි.

[785: ” ඒවං වන්නෝ අත්තා හෝති ආරෝගෝ පරම් මරණ ” මෙහිදී ආරෝගෝ ලෙස දැක්වෙන්නේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න වීම නොව සදාකාලික බවය. අටුවාව කියන පරිදි සකලුදායි කියන්නේ බොහෝ සැප සම්පත් ඇති සුභකින්නක දෙව් ලොව ඔවුනගේ උපත වන බවයි. තුන්වන ධ්‍යානයට සිත නංවන යෝගියෙක් ඒ සිතෙන් මිය ගිය හොත් සුභකින්නක දෙව් ලොව පහල වෙයි. සකුළුදායි ගේ ආගමේ ඉගැන්වෙන්නේ කිසි ධ්යානයකින් නොරව වුවද සුභකින්නක දෙව් ලොව පරම සැපය ඔවුනගේ ආත්මය ලබන බවයි]

§ 10. උදායීය, තොපගේ මේ වචන නිෂ්ප්‍රයෝජනය. යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් එය උතුම් වර්ණයයි කියන්නෙහිය. “ඒ තේරුම් කරන්න” යැයි කීවිට උතුම් වර්ණය අන් වර්ණයන්ට වඩා උතුම්’ යැයි කියන්නේය. මේ ප්‍රකාශ දෙකම එකකි.

උදාහරණයක් කිව හොත්: මේ දේශයේ ඉන්නා රූමත්ම කාන්තාව මම විවාහ කර ගනිමි’ යි කියන මිනිසෙකු ගෙන් “ඔබ ඒ විවාහ වෙන්නට පතන කාන්තාව කුමන කුලයක, ගෝත්‍රයකදැයි ඇසු විට ඔහු නොදන්නා බව කියයි. ඇය කෙබඳු චවි වර්නයෙකින් යුතුදැයි ඇසු විට ඔහු නොදන්නා බව කියයි. ඇය උසද මිටිද ඇසු විට ඔහු නොදන්නා බව කියයි. ඇය ඉන්නේ කුමන නගරයේද ගම්මානයේදැයි ඇසු විට නොදන්නා බව කියයි.

එවිට ජනයා ඔහුට මෙසේ කියන්නාහුය. ‘පින්වත් පුරුෂය, නුඹ එසේ කිසිවක් නොදන්නා ස්ත්‍රීයක් ගැන නොදන්නෙහිද, නොදක්නෙහිද, එනමුත් නුඹ ඇය කැමැතිවන්නෙහිද පතන්නෙහිදැයි, අසන ලද්දේ ‘එසේයයි, කියන්නේය.

ඉදින් උදායිය උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද? , මෙසේ කතා කල ඒ පුරුෂයාගේ කීම අර්ථශුන්‍ය කීමක් නොවන්නේද ?”
“ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්ම එසේ වූ කල්හි, ඒ පුරුෂයාගේ කීම නිරර්ථකවූ කීමක්” ය.
“ඒ මිනිසාගේ කතාවේ හරයක් ඇත්ද? තේරුමක් ඇත්ද? “
“නැත ස්වාමිනි, ඒ මනුෂ්‍යයාගේ කතාවේ පිළිගන්නට දෙයක් නැත.”

“උදායීය, එපරිද්දෙන්ම යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් ඒ වර්ණය උතුම් වර්ණය වේයයි, ඔබ කියන්නෙහිය. එනමුත් ඒ වර්ණයද කෙබඳු දැයි නොකියන්නෙහිය.”

§ 11. “ස්වාමීනි, අගනා, ඇතුලත කිසි කැළලක් නොවූ, ඉරි නොගිය, ජාති සම්පන්නවූ, පෘෂ්ඨ අටක් ඇත්තාවූ , මනාව ඔප දමන ලද්දාවූ වෛධූර්ය මාණික්‍යයක් රතු කම්බිලියෙක්හි මත්තෙහි තැබූ විට බබලයිද, දිලිසෙයිද, ඒ ආකාරයෙන්ම මරණින් මත්තෙහි උවදුරක් නැතිව පවත්නාවූ ආත්මයක මේ වන්නය ඇත්තේය

§ 12. “උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?
ඉතා ශෝබන අට පැත්තක් ඇත්තාවූ, මනාව ඔප දමන ලද්දාවූ, වෛධූර්ය මාණික්‍යය පඬුවන් කම්බිලියෙක්හි බහා තබන ලද්දේ බබලයි, දිලිසෙයි, උදායීය! මහා අන්ධකාර රාත්‍රියෙක්හි යම් කළාමැදිරියෙක් ඒ අසලට ඒද මේ වර්ණයන් දෙදෙනාගෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”

“ස්වාමීනි, මහත් අන්ධකාර ඇති රාත්‍රියෙහි නම් කළාමැදිරියා ගේ වර්ණය මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් වඩාත් බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි.”

උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?
මහත් අන්ධකාර රාත්‍රියෙහි කලාමැදිරියා ගේ ආලෝකය හෝ තෙල් පහනක ආලෝකය යන දෙකෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත්, වඩා උසස් වන්නේත් වේද?
“ස්වාමීනි, මහත් අඳුරු රාත්‍රියෙහි යම් තෙල් පහන මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි”.

§ 13. “උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?
මහත් අඳුරු රාත්‍රියෙහි තෙල් පහනක් හෝ වේද, මහ ගිනි මැලයක් හෝ වේද, මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”
“ස්වාමීනි, , මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් මහ ගිනි මැලය වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි.”

§ 14, “උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?,
මහත් අඳුරු රාත්‍රියෙහි යම් මහ ගිනි මැලයක් හෝ වේද, අළුයම් කාලයෙහි පහව වළාකුල් නැති අහසෙහි උදෑ තරුව හෝ වේද, මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් කවර නම් වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?
ස්වාමීනි අළුයම් කාලයෙහි දුරුවූ පහවූ වළාකුල් ඇති අහසෙහි උදෑ තරුව , මෙය මේ උභය වර්ණයන්ගෙන් වඩා යහපත් වන්නේද වඩා උසස් වන්නේය.

§ 15. උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ,
රාත්‍රි අළුයම් කාලයෙහි දුරුවූ වැස්ස ඇති පහවූ වලාකුල් ඇති අහසෙහි ඇති උදෑ තරුව හෝ එදවස්හි පොහොය ඇති පසළොස්වක්හි දුරුවූ පහවූ වළාකුල් ඇති අහසෙහි සම්පූර්ණ පුන්සඳක් වේද, මේ වර්ණදෙක අතුරෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”
“ස්වාමීනි, පොහොය ඇති පසළොස්වක්හි පුන්සඳ , මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි.

§ 16 .උදායීය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද,
පොහොය ඇති පසළොස්වක්හි වැස්ස නැති, වළාකුල් නැති අහසෙහි වන පුන්සඳක් වේද, වැසි කාලයේ අන්තිම මාසය වන සරත් කාලයෙහි වැස්ස, වළාකුල් නැති අහසෙහි ඉර සම්පූර්ණයෙන් මුදුන් වන කාලයෙහි සූර්යයෙක් වේද, මේ වර්ණදෙක අතුරෙන් කවර නම් වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”
“ස්වාමීනි, එය මේ වර්ණදෙක අතුරෙන් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් සුර්යයා වෙයි.“

§ 18 . උදායීය, මේ සඳ හිරු දෙදෙනාගෙන් ආලෝකය නොලබා තම ශරීරයෙන්ම මීටද වඩා ආලෝකයක් විහිදුවන දෙවියෝ බොහෝ වෙත්. ඉතා බොහෝ වෙත්. මම ඔවුන්ද දනිමි. එහෙත් යම් වර්ණයකට වඩා අතිශයින් උසස්වූද අතිශයින් ප්‍රණීතවූද අනික් වර්ණයෙක් නැත්තේ යයි මම නොකියමි.

එතකුදු වුවත් උදායීය, නුඹ මේ කලාමැදිරි වර්ණයටත් වඩා පහත්වූද, පිළිකුල්වූද වර්ණයක් උතුම් වර්ණයයි කීයෙහිය. ඒ වර්ණය ශ්‍රේෂ්ඨ යයි යන මතයේ එල්බගෙන ඉන්නේහිය.”

§ 19 .“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ කථාව නිෂ්ඵල බව පෙන්නුවේය. සුගතයන් වහන්සේ මගේ කථාව කපා හැරියේය.”
“උදායීය, කුමක් හෙයින් නුඹ ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ කථාව නිෂ්ඵල කර හැරියේය. සුගතයන් වහන්සේ මගේ කථාව කපා හැරියේයයි, කීයෙහිද?’

“ස්වාමීනි, අපගේ උතුම් ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීමෙහි මේ ආත්මයට උතුම් වන්න ඇත්තේය. මේ ආත්මය උතුම් වර්ණය ඇත්තේය”යනු වෙන් කියා ඇත්තේය. “

ස්වාමීනි, අපගේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්නට, කරුණු දක්වන්නට කල මගේ වෑයම, නිෂ්ඵල බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පෙන්වන ලද්දෝය. එසේ අපේ විවරණය සුන්වූ බව කීවෙමු ”

§ 20 . “උදායීය, එය එසේ වේවා. නුඹ දන්නා පරිදි නොවෙනස්වන සැප ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේද?
එසේ සැම කල්හි සැප ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයක් ඇත්තේද?

“ස්වාමීනි, අපගේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීමෙහි පරිදි එකාන්තයෙන් සැප ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේය. එකාන්ත සැප ඇත්තාවූ ඒ ලෝකයට යාම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයක් ඇත්තේය යන ඉගැන්වීම වෙයි.”

§ 21. “උදායීය, ඒ ප්‍රයෝගික මාර්ගය කුමක්ද?”

“ස්වාමීනි, යමෙක්
ප්‍රාණඝාතය අත් හැර කිසිදා ප්‍රාණඝාතයෙන් වැලකුනේ ද .
සොරකම් කිරීම අත් හැර කිසිදා සොරකමින් වැලකුනේ ද .
කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම අත් හැර කිසිදා කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැලකුනේ ද .
බොරුකීම හැර බොරුකීමෙන් වැලකුනේ ද .
අපගේ තපස් ගුණයන් සමාදන්ව සිටියිද . 786

ස්වාමීනි, ඒ පුද්ගලයා ඒකාන්ත සැප ඇත්තාවූ ලෝකයෙහි උපදින්නේය..”

[786: පන්සිල් රැකීම බුදුන් වහන්සේ අනුමත කළා මිස එය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇතිකළ දෙයක් නොවේ. භාග්‍යවතුන්වහන්සේගේ කාලයට බොහෝ පෙර සිටම පන් සිල්, අට සිල්, දස සිල් දඹදිව මිනිසුන් සමාදන් වුබවට කොතෙකුත් සාක්ෂි ඇත. සකුළුදායි දැන් අදහන්නේ මේ කිවූ සිල් පස සමාදන්වූ පසු මරණින් මතු ආභස්සර නම්වූ සැප ඇති ලෝකයෙහි පහළවන්නට හැකි බවය.]

§ 22 . “උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
ප්‍රාණඝාතය හැර ප්‍රාණඝාතයෙන් වැලකුන විට, ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
යම් කලෙක්හි සොරකම් හැර සොරකමින් වැලකුනේ ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.“

උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
යම් කලෙක්හි කාම මිථ්‍යාචාරය හැර කාම මිථ්‍යාචාරයෙන් වැලකුනේ ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?” ?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ? යම් කලෙක්හි මුසාවාදය හැර මුසාවාදයෙන් වැලකුනේ ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?” ”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
යම් තපස් ගුණයක් සමාදන්ව සිටී ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
කිම, සැප දුක් දෙකම මිශ්‍ර වූ විඳීමක් ඇති ආත්මය ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ සැප පමණක් ඇති ලෝකයකට ගීය හැකිද?”

§ 23 . “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අහෝ නැවතත් මගේ කථාව සින්දේය සුගතයන් වහන්සේ මගේ වාදය බින්දේය.”

“උදායීය, නුඹ කුමක් නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කථාව සින්දේය, සුගතයන් වහන්සේ කථාව බින්දේයයි, කීයෙහිද?”

“ස්වාමීනි, අපගේ පුරාතන ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීමෙහි ඒකාන්ත සැප ඇති ලෝකයක් ඇත්තේය. ‘ඒකාන්ත සැප ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයෙක් ඇත්තේය’ යන ඉගැන්වීම ඇත. ස්වාමීනි, අපේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම අපට හැකි ලෙස ගෙනහැර දක්වමින් විස්තර කළාවූ අපගේ වාදය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අසන ලද ප්‍රශ්නවලින්ම අර්ථ ශුන්‍ය එකක් බවට ඔප්පු කරවනු ලැබීය.. අපේ ආචාරීන්ගේ ඉගැන්වීම හිස්, අර්ථ ශුන්‍ය එකක බවට නින්දා කරන ලද්දේය. වරදට පමුණුවන ලද්දේය.

“ස්වාමීනි, කිම, ඔබවහන්සේගේ දැනීම අනුව ඒකාන්ත සුවයක් ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේද, ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට යාම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයක් ඇත්තේද?”

§ 24. “උදායීය, ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේය. ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයෙක් ඇත්තේය.

“ස්වාමීනි, ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ඒ ලෝකයට යාම පිණිස පවත්නා ඒ ප්‍රායෝගික මාර්ගය කවරේද?”

§ 25 .“උදායීය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව පළමු ධ්‍යානයට සිත් නංවා විචාරත්. ඔවුන්ට මම දුක්ඛ සමුදය සත්‍යය විචාරණ ලද්දේ ප්‍රකාශකරමි. මම ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් සිත සතුටු කරමි. ඔව්හු දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය මා විචාරත්. ඔවුන්ට මම දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය විචාරන ලද්දේ ප්‍රකාශ කරමි. මම ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් සිත සතුටු කරමි. භික්ෂුව ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි,

විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් යුතුව, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇත්තේ, මනා දැනුම් ඇත්තේ ලෝකයෙහි විසම ලෝභය (= අභිජ්ජාව) හා සිතේ නොසතුට දුරුකොට වේදනාවන්හි වේදනාවන් අනුව බලමින් වාසය කෙරේද, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇත්තේ මනා දැනුම් ඇත්තේ ලෝකයෙහි විසම ලෝභය හා සිතේ නොසතුට දුරුකොට සිතෙහි සිත අනුව බලමින් වාසය කෙරේද, ද්විතීය ධ්‍යානයට ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තවූ ඍද්ධිපාදය වඩයි.

චිත්ත සමාධි ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තවූ ඍද්ධිපාදය වඩයි. තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි, උදායීය, මේ ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස පවත්නා කරුණු සහිතවූ මාර්ගයයි”

“ස්වාමීනි, ඒ දෙසනා කලේ ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස පවත්නා මාර්ගය නොවෙයි. ස්වාමීනි, ඒ වනවිටත් ඔහු ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමින සිටින්නේ නොවේද? ”

[තුන්වන ධ්‍යානය ආභස්සර බ්‍රහ්ම ලෝකයක ඇති සැපය දෙන නිසා සකුළුදායි ඒ තුන්වන ධ්‍යානය ලැබීම සදා සැප ඇති ලෝකය ලැබීම ලෙස සලකයි.]

“උදායීය, මෙතෙකින් ඔහු ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණියේ නොවෙයි. මෙය ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ඇති ප්‍රායෝගික මාර්ගය වන්නේය.

§ 26. මෙසේ වදාළ කල්හි බොහෝ කලබලයට පත් සකුළුදායි පරිබ්‍රාජකයාගේ ශිෂ්‍ය පිරිස මෙසේ කියමින් කෑ ගැසුහ. “අපි අපගේ ආචාර්යයන් සමගම නැසුනෙමු. අපි අපගේ ආචාර්යයන් දෙසනාකල ධර්මයත් සමගම වැනැසුනෙමු. අපි මීට වඩා වැඩිදෙයක් නොදනිමුයි” සකුළුදායි පරිබ්‍රාජකයාගේ පිරිස උස් හඬින් මහ හඬින් කෑ ගැසීය. 784

[784: එත්තන් මයං අනස්සාම සාචරියකා , එත්තන් මයං පනස්සාම සාචරියකා , නමයං ඉතො භියේය උත්තරීතරං පජානමාති.”]

§ 27. එවිට සකුළුදායි පරිබ්‍රාජකයන් සිය පිරිස සන්සුන් කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය. “ස්වාමීනි, කොතනදී මොහු විසින් ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පිවිසෙන්නේ ද?”

“උදායීය, එසේ ධ්‍යාන වඩන්නාවූ භික්ෂුව ප්‍රීතිය හා සුවයද දුරුකිරීමෙන් සංසිඳීමට පමුණුවන්නාවූ, සම්බොධියට පමුණුවන්නාවූ විරියෙන්ද්‍රිය වඩාද, සංසිඳීමට පමුණුවන්නාවූ සම්බොධියට පමුණුවන්නාවූ ස්මෘතින්ද්‍රිය වඩාද, සංසිඳීමට පමුණුවන්නාවූ, සම්බොධියට පමුණුවන්නාවූ සමාධින්ද්‍රිය වඩාද, චතුර්ථධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.785.

[785: තුන්වන ධ්‍යානයෙදී ඔහු ලැබූ ප්‍රීතිය හා සුඛය ඔහු අත් හරියි. මේ ලැබූ සතරවන ධ්‍යාන අවස්ථාවේ දී අදුක්ඛම අසුඛ සති සම්පජන්නයෙන් යුක්ත වේ. සතරවන ධ්‍යාන අවස්ථාවේ ඔහු ලබන අභිඥඥා නිසා දේව සහ බ්‍රහ්ම ලෝකයන්හි වසන්නවුන් හා සංවාදය හැකි වේ.]

යම්තාක් දෙවියෝ ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයෙහි උපන්නාහුද, ඒ දෙවියන් සමග එක්ව සිටිමටද , එක්ව කථාකිරීමටද, සාකච්ඡා කිරීමටද, හැකියාව වන නිසා , උදායීය, මෙතෙකින් මොහු ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණෙන ලද්දේ යි කිව හැක..”

§ 28. “ස්වාමීනි, මේ ඒකාන්ත සුව ඇති ලෝකයට පැමිණීම පිණිස කැමැත්ත ඇති නිසා භික්ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සාසනයෙහි පිළිවෙත් පුරන්නේද?”

“උදායීය, භික්ෂුහු මාගේ ශාසනයෙහි (බඹසර) හැසිරෙන්නේ ඒකාන්ත සුව ඇති ඒ ලෝකයට යාම පිණිස. නොවේ.

උදායීය, ඒකාන්ත සුව ඇති ඒ ලෝකය ට වඩා සුව එලවන ප්‍රසන්න වු ඉතා ප්‍රණීතවූද ධර්මයෝ ඇත්තාහ. ඒ උතුම් ධර්මයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම සඳහා භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි ප්‍රතිපත්ති පුරති.”

“ස්වාමීනි, අන්‍යවූ ඒ අතිශයින් උතුම්වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද ඒ ධර්මයෝ කවරහුද?”

§ 29. “උදායීය, අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ, විද්‍යාචරණ සම්පන්නවූ, යහපත් ගති ඇත්තාවූ, සියලු ලෝකයන් දන්නාවූ, ශ්‍රේෂ්ඨවූ, හික්මවිය යුතු පුරුෂයන් දමනය කිරීමෙහි රියැදුරෙකු වැනිවූ, දෙවිමිනිසුන්ට ගුරුවරයෙක්වූ, චතුස්සත්‍ය අවබෝධ කළාවූ තථාගත කෙනෙක් මෙලොව උපදනාහ. ඒ තථාගතයන් දෙවියන් සහිතවූ, මරුන් සහිතවූ, බ්‍රහ්මයන් සහිතවූ, මහණ බමුණන් සහිතවූ, දෙවි මිනිසුන් සහිතවූ, මේ ලෝකය ස්වකීය විශේෂ ඥානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ප්‍රකාශ කරයි. ඒ තථාගතයන් වහන්සේ මුල යහපත්වූ, මැද යහපත්වූ, අවසානය යහපත්වූ, අර්ථ සහිතවූ, දස වැදෑරුම් අක්ෂර සම්පත්තියෙන් යුක්තවූ සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ, පිරිසිදුවූ, ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරති.“

§ 30. ඒ ධර්මය ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් අසයි; ඒ ධර්මය අසා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ඔහුගේ ශ්‍රද්ධාව ඇති වේයි; ඔහු ඒ ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්ත වූයේ මෙසේ සලකන්නේය. ගිහිගෙයි විසීම අවහිර සහිතය. කෙලෙස් දූවිලි උපදින තැනකි. මහණකම කිසි බාධාවකින් තොර අවකාශය මෙන් නිදහස්ය. ගිහිගෙයි වසන්නහු විසින් සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ, සියලු ආකාරයෙන් පිරිසිදුවූ, ලියවූ හක්ගෙඩියක් වැනි මෙම බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙන්ට නොහැක්කේය. මම කෙස් දැළිරැවුලු කපා දමා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි මහණ වන්නෙම් නම් යහපතැයි කියායි.“

ඔහු පසු කාලයක ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ හෝ සිය සම්පත් හැර, ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ නෑපිරිස් හැර, කෙස් දැළි රැවුලු කපා දමා සිවුරු හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම,මේ සස්නෙහි මහණ වන්නේය.

§ 31. එසේ මහණවූ ඔහු භික්ෂු සීලයෙන් යුක්තවූයේ,

  • ප්‍රාණවධය හැර, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුනේ, දඬු , මුගුරු, අවි, , ආයුධ අත් හලේ , පව්කිරීමෙහි ලජ්ජා ඇත්තේ, සියල්ලන් කෙරෙහි කරුණාවන්ත වූයේ, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිත අනුකම්පාව ඇතුව වාසය කෙරේ.
  • නොදුන් දෙය ගැනීමෙන් වෙන්ව, එයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, දුන් දෙයම ගන්නේ, දුන් දෙයම කැමති වන්නේ, සොර නොවූ, පිරිසිදුවූ සිතින් යුක්තව වාසයකෙරේ.
  • අබ්‍රහ්මචර්යාව හැර උතුම් පැවතුම් ඇත්තේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සංසර්ගය නම්වූ ග්‍රාම ධර්මයෙන් වෙන් වූයේ බ්‍රහ්මචාරීවේ.
  • බොරු කීමෙන් දුරුව, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, සැබෑ වචනම කියන්නේ, සැබැවින් සැබව ගළපන ගති ඇතුව ස්ථිර කථා ඇත්තේ, ඇදහිය යුතු වචන ඇත්තේ ලෝකයා අතර විරුද්ධ කථා ඇති නොකෙරේ.
  • පිසුනු බස් හැර, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, මෙතැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස එතැන නොකියන ගති ඇත්තේ, එතැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස මෙතැන නොකියන ගති ඇත්තේ, මෙසේ භෙද වූවන් ගළපන්නේ, සමගි වූවන්ගේ සමගිය තහවුරු කිරීමට අනුබල දෙන්නේ, සමගියෙහි ඇලුම් බහුල කොට ඇත්තේ, සමගිකම්හි ඇලුනේ, සමගිකම්හි සතුටුවන ගති ඇත්තේ, සමගිය ඇතිකරණ වචන කියන්නේය.
  • පරුෂ වචනය හැර ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, යම් වචනයක් නිදොස් වේද, කණට මිහිරිද ප්‍රෙමණීයද, සතුටු කරයිද, යහපත්ද, බොහෝදෙනාට ප්‍රියද, බොහෝදෙනාගේ හිත් ප්‍රිය කරන්නේද, එබඳු වචනම කියන්නේ වේ. හිස්වූ ප්‍රලාප කථා හැර ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, කාලයට සුදුසු කථා කරන්නේ, සිදුවූ වචනම කියන්නේ, අර්ථයෙන් යුක්තවූ, ධර්මයෙන් යුක්තවූ, විනයයෙන් යුක්තවූ, වචන කියන්නේ, සුදුසු කල්හි උපමා හා කරුණු සහිතවූ, සීමා ඇති, අර්ථයෙන් යුත්, නිධානයක් මෙන් සිතෙහි තැබිය යුතු වචන කියන්නේ වේ.“
  • හෙතෙම තණ, ගස්, වැල් සිඳීම් බිඳීම් ආදියෙන් වැළකුණේ වෙයි
  • එක් වේලක් වළඳන්නේ රාත්‍රි භොජනයෙන් හා විකාල භොජනයෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • නැටීම්, ගී කීම්, බෙර ආදිය වැයීම්, විසුලු දැකීම් යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • මල්, ගඳ, විලවුන් පැළඳීම, ඉන් සැරසීම, අඩු තැන් පිරවීමෙන් අලංකාර කිරීම යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • උස් අසුන් මහ අසුන් යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • රන්, රිදී, මසු, කහවණු පිළිගැන්මෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • අමු ධාන්‍ය වර්ග පිළිගැන්මෙන් තොරවූයේ වෙයි.
  • අමු මස් පිළිගැන්මෙන් තොරවූයේ වෙයි.
  • ස්ත්‍රීන් තරුණින් පිළිගැන්මෙන් තොර වූයේ වෙයි.
  • වැඩකරුවන් වැඩකාරියන් පිළිගැන්මෙන් තොර වූයේ වෙයි.
  • එළුවන් බැටළුවන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඌරන්, කුකුළන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඇතුන්, ගවයින්, අසුන්, වෙළඹුන්, පිළිගැන්මෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • කෙත්, වත්, පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • ගිහින්ගේ දූත මෙහෙවරය, ගෙන් ගෙට යන මහත් මෙහෙවරය යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • විකිණීම මිළට ගැනීම යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි. තරාදියෙන් හොරට කිරීම, රන් නොරන් කිරීමාදියෙන්, හොරකිරීම, මැනීමෙන් හොර කිරීමාදියෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • හිමියන් අහිමි කිරීමාදිය සඳහා අල්ලස් ගැන්මය, උපායෙන් අනුන් රැවටීමය, යකඩ ආදී ලොහ රන් රිදීයයි අගවා වඤ්චා කිරීමය, නොයෙක් ආකාරවූ කුටිල ප්‍රයොගය යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • කැපීමය, බැඳීමය, සැඟවී සිට වස්තු පැහැරගැන්මය, ගම් නියම්ගම් ආදිය පැහැරීමය, බලාත්කාරකමින් වස්තු පැහැර ගැන්මය යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.“
  • හෙතෙමේ යන්තම් කය වැසීමට තරම්වූ සිවුරෙන්ද, යැපීමට ප්‍රමාණවූ ආහාරයෙන්ද සතුටුවන්නේ වේ. ඔහු යම් යම් තැනකට යේ නම් ඒ ඒ තැනට එය ගෙනයන්නේ වෙයි. යම්සේ පක්ෂියෙක් යම් තැනකට පියාඹා යේ නම් ඒ සියලු තැන පියාපත් බර පමණකින් යුක්තව පියාඹා යේද, එපරිද්දෙන්ම භික්ෂු තෙමේද ශරීරය වැසීමට ප්‍රමාණවූ සිවුරෙන්ද, යැපීමට ප්‍රමාණවූ ආහාරයෙන්ද සතුටුවන්නේ වේ. ඔහු යම් තැනකට යා නම් ඒ ඒ තැන එය රැගෙණම යයි. හෙතෙමේ මේ උතුම් සීලයෙන් යුක්තවූයේ තම සන්තානයෙහි නිරවද්‍යවූ සැපය විඳින්නේය.

§ 32 . “, ඇසින් රූපයක් දැක එහි සටහන් සිතට ගන්නේ නැත. කුඩා සටහන් සිතට ගන්නේ නැත. චක්ෂු ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට යමක් හේතු කොට ගෙන ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල් වන්නාහුද, එහි සංවරය පිණිස ඔහු පිළිපදී. ඔහු තමාගේ චක්ෂු ඉන්ද්‍රියය රකී, චක්ෂු ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ.

“කණින් ශබ්දයක් අසා එය නිමිති වශයෙන් ගන්නේ නොවේ. නැවත නැවත මතක් වනසේ අල්ලා ගන්නේ නොවේ. යමක් හේතු කොට ගෙන ශ්‍රොතෙන්ද්‍රිය (කන්) අසංවරව වසන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ උපදිත්ද, ඒ ශ්‍රොතෙන්ද්‍රියෙහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි. ශ්‍රොතඉන්ද්‍රිය රකී. ශ්‍රොතෙන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි.“

නාසයෙන් ගඳක් ආඝ්‍රාණය කොට එය නිමිති වශයෙන් නොගනී. නැවත නැවත මතක් වනසේ සිතට නොගනී. යමක් හේතු කොට ගෙන ඝානෙන්ද්‍රිය (නාසය) අසංවරව වාසය කරන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුසල ධර්මයෝ උපදිත්ද එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි. ඝානෙන්ද්‍රිය රකියි. ඝානෙන්ද්‍රියාගේ සංවරයට පැමිණෙයි.

දිවෙන් රසක් විඳ එය අරමුණු වශයෙන් නොගනී. නැවත නැවත මතක්වනසේ නොගනී. යමක් හේතු කොට ගෙන, ජිව්හේන්ද්‍රිය සංවර නොකොට වාසයකරන්නාහට ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ උපදිත්ද එහි සංවරය පිළිපදියි. ජීව්හෙන්ද්‍රිය (දිව) ආරක්ෂා කරයි. ජිව්හේන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණෙයි.“

කයින් පහසක් ස්පර්ශකොට නිමිති වශයෙන් නොගනියි. නැවත නැවත මතක් වන සේ සිතට නොගනියි. යමක් හේතු කොට කායෙන්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කරන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුසල ධර්මයෝ උපදිත්ද, ඒ කායෙන්ද්‍රිය සංවරය පිණිස පිළිපදියි. කායෙන්ද්‍රිය ආරක්ෂා කරයි. කායෙන්ද්‍රියේ සංවරයට පැමිණෙයි.

සිතින් ආරම්මණයක් දැන නිමිති වශයෙන් නොගනී. නැවත නැවතත් මතක් වන සේ සිතට නොගනී. යම් හෙයකින් සිත අසංවරව වාසය කරන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ උපදිත්ද, ඒ මනින්ද්‍රිය (සිත) සංවරය පිණිස පිළිපදියි. මනින්ද්‍රිය රකී. මනින්ද්‍රිය සංවරයට පැමිණෙයි.

හෙතෙමේ මේ උතුම් ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්තවූයේ තම සන්තානයෙහි කෙලෙසුන්ගෙන් තෙත් නොවූ සැපය විඳින්නේය.“

§ 33 .හෙතෙමේ ඉදිරියට යාමෙහිද ආපසු යාමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. ඉදිරිපස බැලීමෙහිද හැරී බැලීමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. අත් පා හැකිලීමෙහිද දිගුකිරීමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. සඟළ සිවුර සහ පාත්‍රා සිවුරු දැරීමෙහි නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි.“

§ 34. අනුභව කිරීමය, පානය කිරීමය, රස විඳීමය යන මෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. මල මුත්‍ර පහකිරීමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. යෑම්, සිටීම්, හිඳීම්, සැතපීම්, නිදි තොර කිරීම්, කථාකිරීම්, නිශ්ශබ්ද වීම් යන මෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි.“

§ 35. .උතුම්වූ මේ සීල සමූහයෙන් යුක්තවූද උතුම්වූ මේ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්තවූද, මේ උතුම්වූ සතිසම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්තවූද, ඒ භික්ෂුව කැලයද, ගහක් මුලද, පර්වතද, කඳුරැලිද, ගල්ගුහාද, සොහොන්ද, ඉතා දුරවූ කැලෑද, හිස්තැන්ද, පිදුරු ගොඩවල්ද යන මේ විවේක සෙනාසන භජනය කෙරෙයි.

§ 36 .ඔහු බතින් පසු, පර්යංක බැඳ, ශරීරය කෙළින් තබා සිත අරමුණෙහි පිහිටුවා හිඳගනියි.“

  • ඔහු ස්කන්ධ ලෝකයෙහි ලෝභය පහකොට ලෝභ රහිත සිතින් යුක්තව වාසය කෙරේ. ලෝභයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • සිත කෙලෙසන්නාවූ ක්‍රෝධය පහකොට, ක්‍රෝධයෙන් දුරුවූ සිත් ඇතිව වාසය කරයි. සියලු සතුන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇතිව වාසය කරයි. ක්‍රෝධයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • කාය චිත්ත දෙදෙනාගේ අලස බව දුරු කොට කය-සිත පිළිබඳ පහවූ අලස බව ඇත්තේ ආලෝක සංඥා ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ, යහපත් ප්‍රඥා ඇත්තෙක්ව ථිනමිද්ධයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • නොසන්සුන්කම හා පසුතැවීම දුරුකොට, සංසිඳුනු සිත් ඇතිව වාසය කෙරේ. ඇතුළත සංසිඳුනු සිත් ඇත්තේ, උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • සැකය දුරු කොට, පහකළ සැක ඇත්තේ කුශල ධර්ම විෂයෙහි එසේද මෙසේදැයි සැක නැතිව විචිකිච්ඡාවෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.“

§ 37 .හෙතෙම සිත කිලුටු කරන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ මේ පංච නීවරණයන් දුරුකොට, කාමයන්ගෙන් වෙන්වම අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම විතර්ක සහිතවූ විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැප ඇති ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි,

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද අතිශයින් උතුම්වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද මේ ධර්මයද වේ.

§ 38 .උදායීය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණහු විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් ඇතුලත පැහැදීම ඇති, හිතේ එකඟ බව ඇති, විතර්ක රහිතවූ විචාර රහිතවූ සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි, උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද අතිශයින් උතුම්වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද මේ ධර්මයද වේ.“

§ 39 .උදායීය, නැවත අනිකක්ද කියමි. භික්ෂුව ප්‍රීතියෙහිද නොඇලීමෙන් උපෙක්ෂා ඇත්තේ වාසය කරයි, සිහියෙන් යුක්ත වූයේ, නුවූණින් යුක්තවූයේ ශරීරයෙන් සුවය විඳින්නේද, ආර්යයෝ යම් ධ්‍යානයක් උපෙක්ෂා ඇති සිහි ඇති සැප විහරණ ඇත්තේයයි කියද්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම සඳහා භික්ෂුහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද, අතිශයින් උතුම්වූද අතිශයින් ප්‍රණීතවූද මේ ධර්මයද වේ.“

§ 40 .උදායීය, නැවත අනිකක්ද කියමි. භික්ෂුව සැපය දුරු කිරීමෙන්ද, දුක දුරු කිරීමෙන්ද, (ධ්‍යානය ලැබීමට) පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දෙදෙනාගේ නැසීමෙන් දුක්ද නොවූ, සැපද නොවූ උපෙක්ෂා සිහියෙන් පිරිසිදු බව ඇති සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.“

§ 41 . හෙතෙමේ මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාම හිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි, පෙර ජාති සිහි කිරීමේ ඥානය පිණිස සිත නමයි.

හේ තමාගේ නොයෙක් විදියේ පෙර විසීම් සිහි කෙරෙයි. කෙසේදයත්, ‘එක් ජාතියක්ද, ජාති දෙකක්ද, ජාති තුනක්ද, ජාති හතරක්ද, ජාති පසක්ද, ජාති දසයක්ද ජාති විස්සක්ද, ජාති තිසක්ද, ජාති සතළිසක්ද, ජාති පනසක්ද, ජාති සියයක්ද, දහස් ජාතියක්ද, සියක් දහස් ජාතියක්ද, නොයෙක් විනාශ වෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් හැදෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් විනාශවන හෝ හැදෙන කල්පයන්ද, ‘අසුවල් තැන වීමි. මෙනම් ඇත්තෙම්, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම්, මේ කෑම ඇත්තෙම්, මේ සැප දුක් වින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම්, අසුවල් තැන උපන්නෙම්, එහිදු මෙනම් ඇත්තෙම්, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම ඇත්තෙම්, මේ සැප දුක් වින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම්, මෙහි උපන්නෙමි’යි මෙසේ ආකාර සහිතව, දැක්වීම් සහිතව, නොයෙක් විදියේ පෙර ජීවිත සිහි කෙරෙයි.

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද අතිශයින් උතුම් වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද, මේ ධර්මයද වේ.“

§ 42 . ඔහු මේ මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමය සිතෙහි නැති වූ කල්හි, කෙලෙස් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, චුති උත්පත්ති දැනගන්නා නුවණ පිණිස සිත නමයි.

. හේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ, දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්ත්වයන් දකී. පහත්වූද උසස්වූද, ලක්ෂණවූද, අවලක්ෂණවූද, හොඳ ලොව උපදින්නාවූද, නරක ලොව උපදින්නාවූද, කර්මයට අනුව උපදින්නාවූ සත්ත්වයන් දකී. ‘

මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. වාග් දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. මනො දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. ආර්යයන්ට ගරහන්නෝ වූහ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෝ වූහ. මිථ්‍යාදෘෂ්ටි කර්ම සමාදන්වූවෝ වූහ. ඔව්හු මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ, නපුරුවූ දුක්වූ නිරයට පැමිණෙත්.

නැතහොත්, මේ පින්වත් සත්ත්වයෝ කාය සුචරිතයෙන් යුක්තවූහ. වාක් සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, මනො සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන්ට ගරහන්නෝ නොවූහ, සත්‍යය අදහන්නෝ වූහ, සත්‍ය ඇදහීම් සමාදන් වූහ. ඔව්හු මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණියෝ”යි මෙසේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්ත්වයන් දකී. මෙසේ පිරිසිදුවූ මනුෂ්‍යත්වය ඉක්ම සිටියාවූ දිවැසින් චුතවන්නාවූද උපදින්නාවූද පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද හොඳ ලොවට ගියාවූද නරක ලොවට ගියාවූද කර්මය ලෙස පැමිණි සත්ත්වයන් දනී.“

§ 43 . ඔහු මේ මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි සිතේ පැසවන කෙලෙස් පහකිරීමේ ඥානය පිණිස සිත නමයි.

ඔහු මේ දුක යයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ දුක් ඉපදීමේ හේතුවයයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ දුක් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැන ගණී, මේ දුක් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ පැසවන කෙලෙස්යයි තතු ලෙස දැනගණී මේ පැසවන ක්ලේශයන්ගේ හේතුවයයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ ඒ කෙලෙස් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැනගනී, මේ ඒ කෙළෙස් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයයි තතුලෙස දැනගනී“

§ 44 . මෙසේ දන්නා දක්නා ඔහුගේ සිත කාම ආශ්‍රවය කෙරෙන්ද මිදේ, භව ආශ්‍රවය කෙරෙන්ද සිත මිදේ අවිද්‍යාශ්‍රවය කෙරෙන්ද සිත මිදේ, මිදුනු කල්හි මිදුනේය යන ඥානය පහළවෙයි. ඉපදීම නැති විය. උතුම් හැසිරීමෙහි වසනලදි, කටයුත්ත කරණ ලදී, මින් පසු මේ සඳහා කළ යුත්තක් නැතැ’යිද දැනගණී.“

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද මේ වනාහි ඒ ඉතා උතුම්වූද, ඉතා ප්‍රණීතවූද ධර්මය වේ. උදායීය, යම් ධර්මයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම සඳහා භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද මේ වනාහි ඉතා උතුම්වූද, ඉතා ප්‍රණීතවූද එම ධර්මයෝ වෙතියි” වදාළේය.

§ 45. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ කල්හි සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය.

“ස්වාමීනී, ඉතා යහපත. ස්වාමීනි, ඉතා යහපත. ස්වාමීනි, යම්සේ යටිකුරු කොට තබන ලද්දක් උඩුකුරු කරන්නේද, වසා තබන ලද්දක් හෝ විවෘත කරන්නේද, මං මුලාවූවෙකුට හෝ මග කියන්නේද, අන්ධකාරයෙහි හෝ ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි තෙල් පහනක් දරන්නේද, එපරිද්දෙන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය දේශනා කරණ ලදී. ස්වාමීනි, ඒ මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරණකොට යමි. ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද (සරණකොට යමි) ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදිවීම ලබන්නෙමියි” කීය

§ 46. මෙසේ කී කල්හි සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයාගේ පිරිස බොහෝ කලබල වුයේ අසතුටට පත් වුයේ සිය ආචාරීන් වන සකුළුදායී පරිව්‍රාජකයාට මෙසේ කීයේය.“

“භවත් උදායීය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් කෙරෙහි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි නොහැසිරේවා. භවත් උදායී තුමා බොහෝ දෙනෙකුට ආචාර්යයෙක්ව සිට වෙනත් කෙනෙකුට අතවැසිව වාසය නොකෙරේවා.

යම්සේ නම් මහ දිය සැලියක්ව සිට නැවත දිය ඉසින කිනිස්සක් වන්නේ යම් සේද , භවත් උදායීහුගේ මේ කාරණය එසේ වන්නේය. උදායීය ශ්‍රමණ ගෞතමයන් කෙරෙහි බ්‍රහ්ම චර්යාවෙහි නොහැසිරේවා. භවත් උදායීය තෙමේ ගුරුවරයෙක්ව සිට අතවැසිව නොවෙසේවා” යනුයි.

මෙසේ සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයාගේ පිරිස සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සාසනයෙහි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීමට බාධා කෙළේය. 786

[786:-මේ අභාග්‍ය සම්පන්න ඉරණම එනම් තමනට පැවිදි වන්නට ඕනෑකම තිබියදී එසේ කිරීමට නොලැබීම පෙර අත් බවෙකදී සකුළුදායි කල කර්මයක ඵලයක් බව අටුවාව කියයි. පෙර අත්බවකදී ඔහු කස්සප නම් සම්බුද්ධරාජයාන කෙනෙකුගේ සාසනයෙහි සකුළුදායි මහණ දම් පිරු බවත්, ඔහුගේ සබ්‍රහ්මචාරි සොයුරු භික්ෂුවක් උපැවිදි වනන්නට කැමති බව ඔහුට කීවිට ඒ භික්ෂුවගේ සිව්ර හා පාත්‍රය තමනට ලබා ගැනීමේ කැමැත්තෙන් ඔහුට උපෑවැදී වෙන්නට ඉඩ හැරීමේ හේතුවෙන් සකුල්දායි පිරිවැඩි හට ගෞතම බුද්ධ සාසනයෙහි පැවිදි වන්නට ඉඩ නොලැබුණු බවත් ආටුවාව කියයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට දෙසනා කල වටිනා සුත්‍ර ධර්ම දෙක ඔහුගේ අනාගත විමුක්තියට ආධාර වූ බවත් අශෝහ අධිරාජයාගේ සමයෙහි ඉපිද අස්සගුත්ත නමිනි පැවිදිව මහා රහත් බව ලබා මෛත්‍රී වඩන්නවූ භික්ෂුන් ගෙන් බොහෝ තුම් වූ රහතුන් වහන්සේ ලෙස සිටි බවත් කියැවේ.]

SN 03-01-10 . පුප්ඵ වර්ගය

SN 03-01-10-01.
නදී සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසයකරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2 “මහණෙනි, යම්සේ පර්වතයෙක සිට පටන් ගෙන බොහෝ දුර ඉතා සැඩ වේගයෙන් ගලන ගංගාවක දෙබඩ වැලුක්තණද වෙත්. ඒ වැලුක් ඒ ගඟට නැමී වැඩියක් මත්තෙහි එල්බෙත්. හට ගත්තාවූ කුස තණද වෙත්. ඒ කුස තණද ඒ ගඟට එල්බී පවතිත්. හටගත්තාවූ බබුස් තණද වෙත්. ඒ බබුස්තණද ඒ ගඟට එල්බෙති. එහි හටගත් බෙරු තණද වෙත්. ඒ බෙරු තණද ඒ ගඟට නැමී එල්බෙන්නාහුය. හටගත් ගස්ද වෙත්. ඒ ගස්ද ඒ ගඟට නැමී එල්බෙන්නාහුය.

§3. “ඒ ගඟේ සැඩ පහරින් ගසා ගෙන යන පුරුෂයෙක් සැඩ පහරින් ගැලවී ගොඩ ඒමට වැලුක්තණ අල්ලා ගන්නේය. ඒ වැලුක්තණ පඳුර සහමුලින් මැටි සමග ඔහු හිසටම වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය. ඔහු කුසතණද අල්වා ගන්නේය. ඒ කුසතණද සහමුලින් මැටි සමග ඉගිල වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය. බබුස්තණද අල්වාගන්නේය. ඒ බබුස්තණ පඳුරුද ඉදිරී වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය. බෙරුතණද අල්ලා ගන්නේය. ඒ බෙරුතණ පඳුරු ද ඉදිරී වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය. ගස්ද අල්වාගන්නේය. ඒ ගස්ද සහමුලින් මැටි සමග ඉගිලී වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය.

§4. “මහණෙනි; එපරිද්දෙන්ම ආර්යයන් නොදක්නාවූ ආර්ය ධර්මයෙහි දක්ෂ නොවූ ආර්යධර්මයෙහි නොහික්මුණාවූ සත්පුරුෂයන් නොදක්නාවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි අදක්ෂවූ සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මයෙහි නොහික්මුණාවූ ඇසූ පිරූ තැන් නැත්තාවූ පෘථග්ජන පුත්ගලයා…..

(i) …රූපය මමය වශයෙන් හෝ දක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකුකොට හෝ දක්නේය. මම කෙරෙහි හෝ රූපය වෙතැයි දක්නේය. රූපයෙහි තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ රූපය වැනසෙයි. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(ii)“වින්දනය මම වශයෙන් හෝ දක්නේය. මම වේදනාව විඳින්නෙකුකොට හෝ දක්නේය. වින්දනය මගෙ යයි දක්නේය. වේදනාවෙහි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ වේදනාව නොපවතීයි. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(iii)“සංඥාව මම වශයෙන් හෝ දක්නේය. මම සංඥාව ඇත්තෙකුකොට හෝ දක්නේය. තමා කෙරෙහි හෝ සංඥාව දක්නේය. සංඥාවෙහි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ සංඥා නොපවතී. වැනසෙයි. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(iv)”සංස්කාරයන් මම වශයෙන් හෝ දක්නේය. තමා සංස්කාරයන් ඇත්තෙකු කොට හෝ දක්නේය. තමා කෙරෙහි හෝ සංස්කාරයන් දක්නේය. සංස්කාරයන්හි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ සංස්කාරයෝ වැනසෙත්. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(v)“විඤ්ඤාණය ආත්මය වශයෙන් හෝ දක්නේය. තමා විඤ්ඤාණය ඇත්තෙකුකොට හෝ දක්නේය. තමා කෙරෙහි හෝ විඤ්ඤාණය දක්නේය. විඤ්ඤාණයෙහි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ විඥානය වැනසෙන්නේය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

§ 6. “මහණෙනි, ඒ කුමැයි සිතන්නෙහිද?
“රූපය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍යවේ නම් එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් අනිත්‍යද, දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම් ? ‘මේ රූපය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි’ ඒ රූපය දක්නට සුදුසුද?-
“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”

“වේදනාව නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
‘ස්වාමීනි අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍ය වේනම් , එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් අනිත්‍ය නම් , දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම් ‘මේ වේදනාව මගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි’ ඒ වේදනාව දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේමය.”

“සංඥාව නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍ය වේනම් , එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් අනිත්‍ය නම්, දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම්, ‘මේ සංඥාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්මයයි’ ඒ සංඥාව දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමිනි, සුදුසු නොවේමය.”

“සංස්කාරය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍ය වේ නම්, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් , දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම්, ‘මේ සංස්කාරය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්මයයි’ ඒ සංස්කාරය දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේමය.”

“විඤ්ඤාණය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
““යමක් අනිත්‍ය වේ නම්, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් , දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම් . ‘මේ විඤ්ඤාණය මගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි’ දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”

§ 7 .“එහෙයින් මහණෙනි, තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි රූපයෙක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් රූපයෙක් වේද,
මේ රූපය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’
යයි මෙසේ මේ රූපය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.“

අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි වේදනාවක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් වේදනාවක් වේද,
‘මේ වේදනාව මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’
යයි මෙසේ මේ වේදනාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.

§ 8 .“තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූ ද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් සංඥාවක් වේද, ‘මේ සංඥාව මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේයයි මෙසේ මේ සංඥාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාව දතයුතුය.

§ 9 .“තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි සංස්කාරයෝ වෙද්ද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙත්ද ‘මේ සංස්කාරය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ සංස්කාරය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.

§ 10 .“තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි විඥානයක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් විඥානයක් වේද, ‘මේ විඥානය මාගේ නොවේ මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ විඥානය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.”

§ 11 .“මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ, ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තාවූ, ආර්යශ්‍රාවක තෙමේ රූපයෙහිද කලකිරේ. වේදනාවෙහිද කලකිරේ. සංඥාවෙහිද කලකිරේ. සංස්කාරයන්හිද කලකිරේ. විඥානයෙහිද කලකිරේ. කලකිරුණේ නොඇලේ. නොඇලීමෙන් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදේ. මිදුණු කල්හි මිදුණේයයි දැනීම වේ. ජාතිය ක්ෂයවූවාය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවන ලද්දේය. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු කොට නිමවන ලද්දේය. මේ රහත් බව පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි විශේෂයෙන් දැනගනී.”

(පළමුවෙනි නදී සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-02.
. පුප්ඵ සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්‍ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2 .“මහණෙනි, මම ලෝකයා සමග විවාද නොකරමි. මහණෙනි, ලෝවැස්සාද මා සමග විරුද්ධ වාද කෙරෙයි. මහණෙනි, දහම් කියන්නෙක් ලෝකයෙහි කිසිවකු සමග විවාද නොකෙරෙයි.
මහණෙනි, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘යමක් නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේද, මමත් ‘එය නැතැ’යි කියමි.
මහණෙනි, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘යමක් ඇතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේද, මමත් ‘එය ඇතැ’යි කියමි.
“මහණෙනි, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් කුමක් නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේද? මම යමක් නැතැයි කියම්ද, මහණෙනි, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ සදාකාලිකවූ නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ රූපයෙක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේය. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.

§ 3 .“නිත්‍යවූ ස්ථීරවූ සියලු කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ වේදනාවක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නා ලදහ. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ, සංඥාවක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැයි මනාව දන්නා ලද්දේය. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සංස්කාරයෝ ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නාලද්දාහ. මම ද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සියලුකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ, විඤ්ඤාණයෙක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේය. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“මහණෙනි, ‘මම යමක් නැතැ’යි කියම්ද, මේ වනාහි ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේය.
“මහණෙනි, මම යමක් ඇතැයි කියම්ද, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් කුමක් ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේද? මහණෙනි, අනිත්‍යවූ, දුක්වූ, පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ රූපය ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ඇතැයි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.

§ 4 .“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, වේදනා තොමෝ ‘ඇතැයි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.
“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ සංඥාතොමෝ ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.
“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සංස්කාරයෝ ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දාහුය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.
“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ විඤ්ඤාණය ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.

§ 5 “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් ලෝ දහමක් මනාව අවබෝධ කෙරෙද්ද, මනාව දැනගනිද්ද, මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියද්ද, ප්‍රකාශ කෙරෙද්ද, දන්වද්ද, පිහිටුවද්ද, විවෘත කෙරෙද්ද, මනාව බෙදද්ද, ප්‍රකට කෙරෙද්ද, ලෝකයෙහි (ඒ) ස්කන්ධ පඤ්චකයයි කියන ලද ලෝකධර්මයක් ඇත.

§ 6 .“මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් ලෝ දහමක් මනාව අවබෝධ කෙරෙද්ද, මනාව දැනගනිද්ද, මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියද්ද, දෙසද්ද, දන්වද්ද, පිහිටුවද්ද, විවරණය කෙරෙද්ද, ප්‍රකට කෙරෙද්ද, ලෝකයෙහි (ඒ) ලොකධර්මය කවරේද?

“මහණෙනි, රූපය ලෝකයෙහි ලොකධර්මයෙකි, තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම මනාව අවබෝධ කෙරෙති. මනාව දැනගනිති. මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවරණය කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්.“මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, දෙසනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම බාලවූ, නුවණ ඇස් නැත්තාවූද, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, ඒ අන්ධ පෘථග්ජනයා (ගැන) කෙසේ නම් කෙරෙම්ද?

§“මහණෙනි, වින්දනය (වේදනා) ලෝකයෙහි ලොකධර්මයෙක, තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම මනාව අවබෝධ කෙරෙත්. මනාව දැනගනිත්. මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, දෙසත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, දෙසනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි, නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම අඥානවූ, නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස්කරන්නාවූ ඒ අන්ධයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

§ 7. “මහණෙනි, සංඥාව ලෝකයෙහි ලෝ දහමෙක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ලෝ දහම අවබෝධ කෙරෙති. මනාව දැනගනිති. අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, දෙසනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස්කරන්නාවූ ඒ අන්ධයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

§ “මහණෙනි, සංස්කාරයෝ ලෝකයෙහි ලෝ දහමෙක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම අවබෝධ කෙරෙති, මනාව දැනගනිති, අවබෝධකොට මනාව දැනගෙන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්, මහණෙනි, යමෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, ප්‍රකාශ කරනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස්කරන්නාවූ, අඥානවූ ඒ අන්ධ පෘථග්ජනයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

§ “මහණෙනි විඤඤාණය ලෝකයෙහි ලෝ දහමෙක, තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම අවබෝධ කෙරෙත්. මනාව දැනගනිත්. අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, ප්‍රකාශකරනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස් කරන්නාවූ, ඒ අන්ධයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

“මහණෙනි, දියේ හටගත්තාවූ, දියේ වැඩුනාවූ, උපුලක් හෝ රත් පියුමක් හෝ සුදු පියුමක් හෝ දිය හා නොතැවරී දියෙන් උඩට නැගී සිටීද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ලෝකයෙහි උපන්නාවූ, ලෝකයෙහි වැඩුණාවූ, තථාගතයන් වහන්සේ ලෝකයා හා නොතැවරුණාහු, ලෝකයා මුදුනෙහි වාසය කෙරෙතියි” වදාළසේක.

(දෙවෙනි පුප්ඵ සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-03.
ඵෙණ සූත්‍රය

§ මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අයොධ්‍යපුර සමීපයෙහි ගංගානම් නදීතෙර වැඩ වසනසේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහණෙනි, කියා භික්‍ෂූන් ඇමතූසේක. ඒ භික්‍ෂූහු ‘පින්වතුන් වහන්සැ’යි කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය වදාළසේක.

§ 2 .“මහණෙනි. මේ ගංගානදීහි මහත් පෙණපිඩු ගෙන එන්නේය, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ පෙණපිඩු දකින්නේය, බලන්නේය, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කරන්නේය. ඒ පෙණපිඩු දක්නාවූ බලන්නාවූ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කරන්නාවූ ඔහුට ඒ පෙණ පිඩු හිස්වූවක්ම බව වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවක්ම බව වැටහෙන්නේය, හර නැත්තක්වම බව වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, පෙණපිඩ පිළිබඳව කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 3 . “මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම් රූපයක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් රූපයක් වේද, මහණතෙම ඒ රූපය දකියි, බලයි. නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කර බලයි. ඒ රූපය බලන්නාවූ, සිතන්නාවූ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කරන්නාවූ ඔහුට හිස්වූවක්වම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවක්ම වැටහෙන්නේය, හරනැති වූවක්ම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, රූපයෙහි කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 4 .“මහණෙනි, යම්සේ සරත් කාලයෙහි මහවැසි ඇති වැසි වසින කල්හි දිය බුබුලු උපදීද, නැතිවේද, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ දිය බුබුලු දක්නේ, හොඳින් බලන්නේ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නේ, ඒ දිය බුබුල දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ පුරුෂයාහට ඒ දිය බුබුල හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, දිය බුබුලේ කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 5 .“මහණෙනි, එසේම වනාහි තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත අනාගත-වර්තමානවූ යම් වේදනාවක් වේද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් වේදනාවක් වේද, මහණතෙම ඒ වේදනාව දකියි. බලයි. නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂාකර බලයි. ඒ වේදනාව දකින්නාවූ, සිතන්නාවූ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කොට බලන්නාවූ, ඔහුට හිස්වූවක්ම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍ය වූවක්වම වැටහෙන්නේය, නිස්සාරවූවක්වම වැටහෙන්නේය. .
“මහණෙනි, වේදනාවේ කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 6“මහණෙනි, ග්‍රීෂ්ම මාසයන්ගේ අන්තිම මාසයෙහි ඉරුමුදුනෙහි සිටි කල්හි මිරිඟුව සැලේද, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ මිරිඟුව දක්නේය, බලන්නේය, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නේය. දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ පුරුෂයාහට ඒ මිරිඟුව හිස්වූවකැයිම හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, මිරිඟුවෙහි කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 7 .“මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටතවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත අනාගත-වර්තමානවූ යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් සංඥාවක් වේද, මහණතෙම ඒ සංඥාව දකියි, බලයි, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කෙරෙයි. ඒ සංඥාව දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ මහණහට ඒ සංඥාව හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍ය වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, සංඥ වෙහි කිනම් හරෙක් වන්නේද?

§ 8. “මහණෙනි, අරටුවෙන් ප්‍රයෝජන ඇත්තාවූ අරටුව සොයන්නාවූ අරටුව සෙවීමෙහි ඇවිදින්නාවූ පුරුෂයෙක් කෙටේරියක් රැගෙන වනයකට පිවිසෙන්නේ, හෙතෙම එහි කෙළින්වූ නොපීදුණු මහ නාඹුල්කෙසෙල් ගසක් දක්නේද, හෙතෙම ඒ කෙසෙල් ගස මුලින් කපන්නේය, මුල කපා පිති කපන්නේය, පිති කපා පතුරු ගළවන්නේය, හෙතෙම ඒ කෙසෙල් ගසෙහි පතුරු ගළවනුයේ එළයද නොලබන්නේය, අරටුවක් කොයින් ලබන්නේද? ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ කෙසෙල් පතුරු දක්නේය, බලන්නේය, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නේය. දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ පුරුෂයාහට ඒ කෙසෙල් පතුරු හිස්වූවකැයිම ශූන්‍ය වූවකැයිම හර නැත්තෙකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, කෙසෙල් කඳේ කිනම් හරයෙක් වන්නේද?

§ 9. “මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත -අනාගත – වර්තමානවූ යම්කිසි සංස්කාරයෝ වෙද්ද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, මහණකු එය දකියි, බලයි. නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරයි. ඒ සංස්කාර ස්කන්ධය දක්නාවූ බලන්නාවූ නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඔහුට එය හිස්වූවකැයිම ශුන්‍ය වූවකැයිම හර නැත්තෙකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, සංස්කාරයන්හි කිනම් හරයෙක් වන්නේද?“

§ 10 .මහණෙනි, යම්සේ වනාහි මායාකාරයෙක් හෝ මායාකාරයෙකුගේ අතවැස්සෙක් හෝ සතරමංසන්ධියෙක ඇස් බැන්ඳුම දක්වන්නේද, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ ඇස් බැන්ඳුම දක්නේය, බලන්නේය. නුවණින් සලකන්නේය. ඒ මායාව දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඔහුට හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තෙකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, මායාවෙහි කිනම් හරයෙක් වන්නේද?

එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත අනාගත -වර්තමානවූ හෝ යම්කිසි විඤ්ඤාණයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් විඤ්ඤාණයෙක් වේද, මහණතෙම ඒ විඤ්ඤාණය දකියි, බලයි, නුවණින් විමසයි. ඒ විඤ්ඤාණය දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් විමසන්නාවූ ඒ මහණහට හිස් වූවක්ම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවක්ම වැටහෙන්නේය, හරනැත්තෙක්ම වැටහෙන්නේය.“මහණෙනි, විඤ්ඤාණයෙහි කිනම් හරයෙක් වන්නේද?

§ 11 . “මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තාවූ ආර්යශ්‍රාවක තෙම රූපයෙහිද කලකිරෙයි, වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි, සංස්කාරයන්හිද කලකිරෙයි, විඥානයෙහිද කලකිරෙයි, කලකිරුණේ නො ඇලෙයි, නො ඇලීමෙන් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදේ. මිදුණු කල්හි “මිදුණේයයි දැනීම වෙයි, ජාතිතොමෝ ක්ෂයවූවාය, බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමකරන ලද්දේය, කළයුත්ත කරන ලද්දේය, මේ ආත්මභාවය සඳහා කළයුතු අනිකක් නැතැ”යි දැනගනී. මේ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

§ 12. ශාස්තෲවූ සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා අනතුරුව මේ ගාථා වදාළසේක.

“රූපය පෙණපිඩක් බඳුය,
වේදනාව දියබුබුලක් බඳුය,
සංඥාව මිරිඟුවක් බඳුය,
සංස්කාරයෝ කෙසෙල් ගසක් බඳුවූහ,
විඥානය මායාවක් බඳුය”

යි සූර්යවංශිකයනට නෑවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදහ.“

යමෙක් මේ පස්කඳ නුවණින් බලාද යම් යම් අයුරකින් සිතාද, නුවණින් නැවත නැවත විමසාද, (ඔහුට එය) හිස්ව වැටහෙයි, ශූන්‍යව වැටහෙයි.“
යමෙක් (ජීවිතෙන්ද්‍රිය, කර්මයෙන් උපන් තෙජොධාතුව, සිත යන) ධර්මයන් තිදෙන පහකළාවූ (එහෙයින්ම නෑයන් විසින් බැහැර) දමන ලද රූපය දක්නේද, (හෙතෙම) සියුම් ප්‍රඥාව ඇත්තාවූද, මහත් පැතුරුණු ප්‍රඥාව ඇත්තාවූද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ කය ගැරහිය යුතු කොට දෙසන ලදැයි දක්නේය.“
යම් කලෙක්හි ජීවිතෙන්ද්‍රියයද කර්මයෙන් උපන් තේජොධාතුවද, සිතද මේ කය හරිද්ද, එකල්හි සිතිවිලි නැත්තක්ව (නානාවිධ පණු ආදීන්ට) ගොදුරුව (ඥාතීන් විසින්) ඉවත දමන ලද්දේ (පොළොව මත) හෝනේය.“

යම් මේ විඤ්ඤාණස්කන්ධයක් වේද, (එය) අඥාන මහජනයා කතාකරවන මායාවක් නම්වෙයි, ‘එබඳු ප්‍රවේණිය වෙයි, මේ පඤ්චස්කන්ධය වධකයෙක් යයි වදාරණ ලදී.
පටන් ගන්නා ලද වීර්යය ඇත්තාවූ, සම්‍යක් ප්‍රඥාව ඇත්තාවූ, එළඹ සිටි සිහි ඇත්තාවූ, මහණා ඉදින් දවල් හෝ රෑ හෝ ස්කන්ධයන් මෙසේ දක්නේද, ඔහු සියලු (දස) සංයෝජනය පහකරන්නේය. තමහට පිහිට ඇති කරන්නේය, නිර්වාණය පතමින් හිස ගිනිගත්තෙකුසේ හැසිරෙන්නේය.”

(තුන්වෙනි ඵෙණ සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-01.
ගොමය සූත්‍රය

පුජ්‍ය මොරගොල්ලාගම උපරතන හිමි කල විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. භික්ෂුවක් තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්තැනෙකද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පැත්තෙක හුන්නේය. එක් පැත්තෙක හුන්නාවූ, ඒ භික්ෂුතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීයේය.

§ 2 .“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සියලු කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරලෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ, සදාකාලිකයන් හා සමානව එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි රූපයෙක් ඇත්තේද?”
“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සියලු කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරලෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ සදාකාලිකයන් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි වේදනාවක් ඇත්තේද?
“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ, හැමදා පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක්සේ එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි සංඥාවක් ඇත්තේද?
“ස්වාමීනි, නිත්‍යවන්නාවූ ස්ථිරවන්නාවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි සංස්කාරයෝ ඇත්තාහුද?
“ස්වාමීනි නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ දෙයක් මෙන් එසේම තිබෙන්නාවූ යම් කිසි විඥානයෙක් ඇත්තේද?”

§ 3 .“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් සේ එසේම සිටින්නාවූ කිසි රූපයෙක් නැත්තේමය.
“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමදා පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ කිසි වේදනාවක් තොමෝ නැත්තේමය.
“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ නො පෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ කිසි සංඥාවක් නැත්තේමය.
“මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ නො පෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එකාකාරව සිටින්නාවූ කිසි සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය.
“මහණ නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමදා පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දෙයක් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ කිසි විඥානයෙක් නැත්තේමය.”

§ 4. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ස්වල්පවූ ගොම පිඩක් අතින් ගෙන ඒ මහණහට මෙය වදාළසේක.
“මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද ඉපදීම ලැබූ ආත්මභාවයක් නැත.“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද ආත්මභාවය ලැබීමක් ඉදින් වන්නේ නම් මනාව දුක් ක්ෂය කරනු පිණිස මේ මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව විසීම නම් නොපණවන්නේය.

§ 5. “මහණ, යම්හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූද, මේ (ගොම පිඩ) පමණවූද, ආත්මභාව ප්‍රතිලාභයෙක් නැද්ද, එහෙයින් මනා කොට දුක් ක්ෂය කරනු පිණිස මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව විසීම පණවන්නේය.

§ 6 . “මහණ, මම පෙර හිසෙහි ඔටුනු පළඳවන ලද්දාවූ ක්ෂත්‍රිය රජෙක් වීමි.
“මහණ, ඔටුනු පළඳවන ලද්දාවූ ක්ෂත්‍රිය රජවූ මට කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රධානකොට ඇති අසූහාර දහසක් නුවරවල් වූහ.. ධර්මප්‍රාසාදය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූහාරදහසක් ප්‍රාසාදයෝ වූහ. ..‘මහාබ්‍යුහ’ නම් කුළුගෙය ප්‍රධානකොට ඇති අසූ හතර දහසක් කුළුගෙවල් වූහ….. (ඇත්) දලින් කරන ලද්දාවූද, රත්හඳුන් අරටුවෙන් කරන ලද්දාවූද, රනින් කරන ලද්දාවූද, රිදියෙන් කරන ලද්දාවූද, අඟල් හතරකට වැඩි ලොම් ඇති කළුකොඳු පලස් අතුරණ ලද්දාවූද, දෙපැත්තෙහි සුදු එළු ලොම් මුවා කම්බිලි අතුරණ ලද්දාවූද, ගණවූ මල් ඇති සුදු එළු ලොම් මුවා ඇතිරිලි අතුරණ ලද්දාවූද, කෙසෙල් මුවන්ගේ සමින් කරන ලද උතුම් පසතුරුණු අතුරණ ලද්දාවූද, මත්තෙහි බඳින ලද රතුවියන් සහිතවූ දෙපැත්තෙහි තබන ලද රතු කොට්ට ඇත්තාවූ අසූහාරදහසක් පුටුවූහ… ස්වර්ණාභරණ ඇති, රනින් කරන ලද කොඩි ඇති රන්දැලින් වසන ලද්දාවූ, උපෝසථ හස්තිරාජයා ප්‍රධාන කොට ඇති සුවාසූ දහසක් ඇත්තුවූහ.“.. ස්වර්ණාලංකාර ඇත්තාවූ, රන් දද ඇත්තාවූ, රන් දැලින් වසන ලද්දාවූ, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රධානකොට ඇති අසූහතර දහසක් අශ්වයෝ වූහ… ස්වර්ණාලංකාර ඇති රනින් කරන ලද කොඩි ඇති රන් දැලින් වසන ලද්දාවූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රධානකොට ඇති අසූහාරදහසක් රථ වූහ……… අසූහාරදහසක් මැණික් වූහ.“… ශුභද්‍රාදේවිය ප්‍රධානකොට ඇති අසූහාරදහසක් ස්ත්‍රීහු වූහ.“….අනුකූලවූ පුත්‍ර රත්නය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූහාර දහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ වූහ…..රෙදි අතුරන ලද්දාවූ, රිදීයෙන් කරන ලද කිරිදෝනා බඳුන් ඇති සුවාසූ දහසක් දෙන්නු වූහ.“… කොමු පිළියෙන් සියුම්වූද, කෝසෙය්‍ය වස්ත්‍රයෙන් සියුම්වූද, පලස්වලින් සියුම්වූද, කපු පිළියෙන් සියුම්වූද අසූ හතර දහසක් රෙදි මිටිවූහ.“… අසූහතර දහසක් බත් හැළි වූහ. සවසද උදෑසනද දිය යුතු ඒ බත දෙන ලදී.

§ 7. “මහණ, මම එකල්හි යම් නුවරෙක වෙසෙම්ද, ඒ සුවාසූ දහසක් නගරයන් අතුරෙන් කුසාවතී රාජධානියවූ ඒ එකම නුවර වෙයි.“මහණ ඒ අසූහතර දහසක් ප්‍රාසාදයන් අතුරෙන් යම් පහයෙක මම එකල්හිවසම්ද, ධර්මප්‍රාසාදයවූ ඒ එකම ප්‍රාසාදය වෙයි.“මහණ, මම එකල්හි යම් කුළුගෙයක වසම්ද, ඒ සුවාසූ දහසක් කුළුගෙවල් අතුරෙන් “මහාබ්‍යුහ” කුළුගෙයවූ ඒ එකම කුළුගෙය වෙයි.“
මහණ, මම එසමයෙහි යම් පුටුවක් පරිභොගකරම්ද, ඒ අසූහතර දහසක් පුටු අතුරෙන් ඇත් දතින් කරන ලද්දාවූ හෝ රත්හඳුන් හරින් කරන ලද්දාවූ හෝ රනින් කරන ලද්දාවූ හෝ රිදීයෙන් කරන ලද්දාවූ හෝ ඒ එකම පුටුවක් වෙයි.“
මහණ, මම ඒ කාලයෙහි යම් ඇත් රජෙකු පිට නගිම්ද, ඒ සුවාසූ දහසක් ඇතුන් අතුරෙන් උපොසිත හස්තිරාජයාවූ ඒ එකම ඇතෙක් වෙයි.“මහණ, මම ඒ කාලයෙහි යම් අසෙකු පිට නගිම්ද, ඒ අසූහතර දහසක් අසුන් අතුරෙන් වලාහක අශ්වරාජයාවූ ඒ එකම අශ්වයෙක් වෙයි.
“මහණ මම ඒ කාලයෙහි යම් රියකට නගිම්ද, ඒ අසූ හතර දහසක් රථයන් අතුරෙන් විජයොත් රිය නම් වූ ඒ එකම රථය වෙයි.“මහණ, මම එසමයෙහි ක්ෂත්‍රිය ස්ත්‍රියක හෝ ක්ෂත්‍රියයාට දාව බැමිණිය කුස උපන්නාවූද, බමුණාට දාව ක්ෂත්‍රිය ස්ත්‍රිය කුස උපන්නාවූද ස්ත්‍රියක් උපස්ථාන කෙරේද, ඒ සුවාසු දහසක් ස්ත්‍රීන් අතුරෙන් ඈ එකම ස්ත්‍රී (රත්නය) වෙයි.
“මහණ එසමයෙහි යම් පිළි සඟළක් හඳිම්ද, ඒ අසූහතර දහසක් වස්ත්‍ර මිටි අතුරෙන් කොමු පිළියෙන් සියුම්වූද, කොසෙය්‍ය වස්ත්‍රයෙන් සියුම්වූද කම්බිලියෙන් සියුම්වූද, කපුපිළියෙන් සියුම්වූද, ඒ එකම පිළිසඟළෙක් වෙයි.

§ 8 . “මහණ, මම එසමයෙහි යම් සහල් නැළියක පමණ බත් ද ඊට සුදුසු සූප ව්‍යඤ්ජනද අනුභව කරම්ද, ඒ අසූහතරදහසක් පිසූ බත් සැළි අතුරෙන් ඒ එකම සැළියක පිසූ බත වෙයි.“මහණ, මෙසේ වනාහි ඉක්මගියාවූ ඒ හැම සංස්කාරයෝ නිරුද්ධවූහ, පෙරළුණාහුය. මහණ, මෙසේ සංස්කාරයෝ අනිත්‍ය වන්නාහුමය. මහණ, මෙසේ සංස්කාරයෝ ස්ථිර නොවන්නාහුමය. මහණ, මෙසේ සංස්කාරයෝ සැනසිලි නැත්තාහුමය. මහණ, සියලු සංස්කාරයන්හි අතිශයින් කලකිරෙන්නට සුදුසුමය, නො ඇලෙන්නට සුදුසුමය. මිදෙන්නට සුදුසුමය.”

(හතරවෙනි ගොමය සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-05.
නඛ සිඛ සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එක්පසෙක්හි හුන්නේය. එක්පසෙක්හි හුන්නාවූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීයේය.

“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සදාකාලිකවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දැයක් සමානව එපරිද්දෙන් සිටින්නාවූ, කිසිරූපයෙක් ඇත්තේද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සැමදා පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ කිසි වේදනාවක් තොමෝ ඇත්තීද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ කිසි සංඥාවක් තොමෝ ඇත්තීද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එයාකාරයෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි සංස්කාර කෙනෙක් ඇත්තාහුද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දැයක් සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි විඥානයෙක් ඇත්තේද?”

“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි රූපයෙක් නැත්තේමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දැයක් සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීමය, මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සැමදා පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සේ එසේම සිටින්නාවූ, කිසි සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීමය. මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සේ එසේම සිටින්නාවූ කිසි සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එසේම සිටින්නාවූ, කිසි විඥානයෙක් නැත්තේමය.ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පස්ටිකක් නියපිටෙහි තබාගෙන ඒ මහණහට මෙය වදාළසේක:

“මහණ සදාකාලික ද්‍රව්‍යයක් සමව එසේම සිටින්නාවූ නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවතින්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද රූපයෙක් නැත්තේමය. මහණ, ඉදින් නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ සියලු කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද රූපයෙක් වීනම් මනාකොට දුක් ක්ෂය කිරීම පිණිස මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යා වාසය නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හේතුවකින් වනාහි නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙතෙකුදු රූපයෙක් නැත්තේද, එහෙයින් මනාකොට දුක් ක්ෂය කරනු වස් මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යය විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික වස්තුවක් වැනිව එසේම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූද, මෙපමණවූද වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද වේදනාවක් තොමෝ වී නම් මනාකොට දුක් ක්ෂයකිරීම පිණිස මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද, වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීද, එහෙයින් මනාකොට දුක ක්ෂය කරනු පිණිස මාර්ගබ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික වස්තුවක් බඳුව, එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමදා පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංඥාවක් වීනම් මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ගබ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීද, එහෙයින් මනා කොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික දෙයක් සමව ඒ අයුරෙන්ම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංස්කාරයෝවූ නම්, මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ගබ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුද, එහෙයින් මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එසේම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූද, මෙපමණවූද විඥානයෙක් නැත්තේමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද විඥානයෙක් වීනම් මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද විඥානයෙක් නැත්තේද, එහෙයින් මනාකොට දුක ක්ෂය කිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, ඒ කුමැයි සිතන්නෙහිද?
“රූපය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම්, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යය වේද, දුක් වේද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ රූපය මාගේය, මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ රූපය (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසු වේද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය නුසුදුසුමය.”

“වේදනාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“වේදනාව අනිත්‍ය වේද, ඕතොමෝ දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යම් වේදනාව අනිත්‍ය වන්නීද, දුක් වන්නීද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තීද, ‘මේ මාගේ වේදනාවය, මේ වේදනාව විඳින්නා මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ වේදනාව (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය නුසුදුසුමය.”

“සංඥාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යම් සංඥාවක් අනිත්‍ය වේද, ඕ දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යම් සංඥාවක් අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තීද, ‘මේ සංඥාව මාගේය මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ සංඥාව (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මේ සුදුසු නොවේමය.”

“සංස්කාරයෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යම් සංස්කාරයක් අනිත්‍ය වෙද්ද, ඒ සංස්කාරයෝ දුක් හෝ සැප හෝ වෙද්ද?” –
“ස්වාමීනි, දුක්ය”
“යම් සංස්කාර කෙනෙක් අනිත්‍ය වෙද්ද, දුක් වෙද්ද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාහු වෙද්ද, ‘මේ සංස්කාරස්කන්ධය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”

“විඤ්ඤාණය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යම් විඥානයෙක් අනිත්‍ය වේද, ඒ විඥානය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”“යම් විඥානයෙක් අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, මේ විඥානය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ විඥානය (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද” –
“ස්වාමීනි මෙය සුදුසු නොවේමය.”

“මහණ, එහෙයින් තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි රූපයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම්කිසි රූපයෙක් වේද, ‘මේ රූපය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’ යයි මෙසේ මේ සියලු රූපය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.

“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ ගොරෝසුවූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි වේදනාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් වේදනාවක් වේද, ‘මේ වේදනාව මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ හැම වේදනාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.“

තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංඥාවක් වේද, ‘මේ සංඥාව මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ හැම සංඥාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.

“තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි සංස්කාර කෙනෙක් වෙද්ද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, ‘මේ සංස්කාර ස්කන්ධය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ හැම සංස්කාරය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.“

තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි විඥානයෙක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් විඥානයෙක් වේද, ‘මේ විඥානය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ සියලු විඥානය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.

“මහණ, මෙසේ දක්නාවූ බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති, ආර්යශ්‍රාවකයා රූපයෙහිද කලකිරෙයි, වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි, සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි, සංස්කාරයන්හිද කලකිරෙයි, විඥානයෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරුණේ නොඇලෙයි, නොඇලීමෙන් (කෙලෙසුන් කෙරෙන්) මිදෙයි. මිදුණු කල්හි ‘මිදුණේ’යයි දැනීම වෙයි. ඉපදීම ක්ෂය වූවාය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවන ලද්දේය. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු කොට නිමවන ලද්දේය. මේ රහත් බව පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දැනගනීයයි” වදාළසේක.

(පස්වෙනි නඛසිඛ සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-06.
සාමුද්දක සූත්‍රය

§ 1 .මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. ඉක්බිති මහණෙක් තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙකද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පැත්තෙක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ ඒ මහණතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීයේය.

§ 2 .“ස්වාමීනි, යම් රූපයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, සදාකාලික දෙයක් මෙන් එසේම සිටින්නේද, (එබඳු) කිසි රූපයෙක් ඇත්තේද?
“ස්වාමීනි, යම් වේදනාවක් තොමෝ නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැමකල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික වස්තුවක් වැනිව එසේම සිටින්නීද, (එබඳු) කිසි වේදනාවක් තොමෝ ඇත්තීද?“
ස්වාමීනි, යම් සංඥාවක් තොමෝ නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, සැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික වස්තුවක්සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නීද? (එබඳු) කිසි සංඥාවක් තොමෝ ඇත්තීද?“
ස්වාමීනි, යම් සංස්කාර කෙනෙක් නිත්‍යවෙද්ද, ස්ථිර වෙද්ද, හැමදා තිබෙද්ද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාහු වෙද්ද, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එපරිද්දෙන්ම සිටිද්ද, (එබඳු) කිසි සංස්කාර කෙනෙක් ඇත්තාහුද?“
ස්වාමීනි, යම් විඥානයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේවේද, සදාකාලික ද්‍රව්‍යයක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නේද (එබඳු) කිසි විඥානයෙක් ඇත්තේද?

§ 3. “මහණ, යම් රූපයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, සදාකාලික වස්තුවක් බඳුව එපරිද්දෙන්ම සිටින්නේද, (එබඳු) කිසි රූපයෙක් නැත්තේමය.
“මහණ, යම් වේදනාවක් තොමෝ නිත්‍යවන්නීද, ස්ථිර වන්නීද, හැමකල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික දෙයක් මෙන් එසේම සිටින්නීද, (එබඳු) කිසි වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීමය.
“මහණ, යම් සංඥාවක් තොමෝ නිත්‍යවන්නීද, ස්ථිර වන්නීද, හැම කල්හි තිබෙන්නීද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික වස්තුවක්සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නීද, (එබඳු) කිසි සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීමය.
“මහණ, යම් සංස්කාර කෙනෙක් නිත්‍යවෙද්ද, ස්ථිර වෙද්ද, හැමකල්හි තිබෙන්නීද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාහු වෙද්ද, සදාකාලික ද්‍රව්‍යයක් සමානව එසේම සිටින්නාහුද, (එබඳු) කිසි සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය.
“මහණ, යම් විඥානයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, සදාකාලික වස්තුවක් බඳුව එසේම සිටින්නේද, (එබඳු) කිසි විඥානයෙක් නැත්තේමයයි” (වදාළසේක.)

(හයවෙනි සාමුද්දක සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-07
ගද්දුලබද්ධ සුත්‍රය

පුජ්‍ය සියඹලා පිටියේ බුද්ධරක්ඛිත තිස්ස හිමි කල විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2 .“මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසී ගියාවූ තණ්හාවෙන් බැඳුනාවූ නැවත නැවත ඇවිදින්නාවූ නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ සත්ත්වයන්ගේ මේ සසර නොදන්නා ලද කෙළවර ඇත්තේය, මුල් කොණ නොපෙනෙයි.

§ 3 .“මහණෙනි, යම්හෙයකින් මහමුහුද සිඳෙන්නේද, විශේෂයෙන් වියලෙන්නේද, විද්‍යමාන නොවේද, එබඳු කලක් වන්නේමය. මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසී ගියාවූ තණ්හාවෙන් බැඳුනාවූ නැවත නැවත දිවන්නාවූ නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ සත්ත්වයන්ගේ දුක් කෙළවර කිරීම මම නොකියමි.

“මහණෙනි, යම් කලෙක්හි මේ මහාමේරු පර්වතරාජයා දැවේද, වැනසේද, අවිද්‍යමාන වේද, ඒ කාලය වන්නේමය. මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසුණු තණ්හාවෙන් බැඳුණු නැවත නැවත දිවන්නාවූ නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ සත්ත්වයන්ගේ දුක් කෙළවර කිරීම මම නොකියමි.

§ 4 . “මහණෙනි, යම්කලෙක මේ මහපොළොව දැවේද, වැනසේද, විද්‍යමාන නොවේද, ඒ කාලය වන්නේමය. මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසුණු තණ්හාවෙන් බැඳුණු ඇවිදින්නාවූ, නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ, සත්ත්වයන්ගේ දුක් කෙළවර කිරීම මම නොම කියමි.

§ 5. “මහණෙනි, යම්සේ වනාහි බලුදමෙන් බඳනාලද සුනඛ තෙම තදවූ මහ උලෙක හෝ කණුවක හෝ බඳනාලද්දේ එම උල හෝ කණුව හෝ වටේ නැවත නැවත දිවේද, අවට කරකැවේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ආර්යයන් නොදක්නාවූ ආර්ය ධර්මයෙහි අදක්ෂවූ ආර්ය ධර්මයෙහි නොහික්මුණාවූ සත්පුරුෂයන් නොදක්නාවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂ නුවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි නොහික්මුණු ඇසූ පිරූ තැන් නැත්තාවූ පෘථග්ජනතෙම රූපය ආත්ම වශයෙන් දක්නේය, තමා රූපය ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි රූපය හෝ රූපයෙහි තමා හෝ දක්නේය. වේදනාව ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා වේදනාව ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි වේදනාව හෝ වේදනාවෙහි තමා හෝ දක්නේය. සංඥාව ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා සංඥාවක් ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි සංඥාව හෝ සංඥාවෙහිලා තමා හෝ දක්නේය. සංස්කාරයන් ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා සංස්කාරයන් ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි සංස්කාරයන් හෝ සංස්කාරයන්හි තමා හෝ දක්නේය. විඥානය ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා විඥානය ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි විඥානය හෝ විඥානයෙහි තමා හෝ දක්නේය.“

§ 6. හෙතෙම රූපයෙහිම බැඳී දුවයි. නැවත නැවත පෙරලෙයි, වේදනාවෙහිම බැඳී දිවෙයි. නැවත නැවත පෙරලෙමින් පවතී. සංඥාවෙහිම බැඳී දුවයි, නැවත නැවත පෙරෙලෙමින් පවතී. සංස්කාරයන්හි බැඳී දුවයි, නැවත නැවත පෙරලෙමින් පවතී. විඥානයෙහිම බැඳී දුවයි, නැවත නැවත පෙරලෙමින් පවතී.

“හෙතෙම රූපය අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, වේදනාව අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, සංඥාව අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, සංස්කාරයන් අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේය, විඥානය අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, රූපයෙන් නොමිදේ, වේදනාවෙන් නොමිදේ, සංඥාවෙන් නොමිදේ, සංස්කාරයන්ගෙන් නොමිදේ, විඥානයෙන් නොමිදේ, ඉපදීමෙන්ද ජරාවෙන්ද මරණයෙන්ද සෝකයෙන්ද, හැඬීමෙන්ද කායික දුකින්ද දොම්නසින්ද වැලපීමෙන්ද නොමිදේ, දුකින් නොමිදේ යයි මම කියමි.

§ 7. “මහණෙනි, ආර්යයන් දක්නාවූ ආර්යයන්ගේ ධර්මයෙහි දක්ෂවූ ආර්යධර්මයෙහි හික්මුණාවූ සත්පුරුෂයන් දක්නාවූ සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මයෙහි දක්ෂවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි හික්මුණාවූ බොහෝ ඇසූ පිරූතැන් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම රූපය තමා යයි හෝ නොදක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකැයි හෝ නොදක්නේය. තමා කෙරෙහි රූපය හෝ නොදක්නේය. රූපයෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.

“වේදනාව ආත්මයයි හෝ නොදක්නේය, තමා වේදනාව ඇත්තෙකැයි නොදක්නේය, තමා කෙරෙහි වේදනාව හෝ නොදක්නේය, වේදනාවෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.

“සංඥාව තමා යයි හෝ නොදක්නේය, තමා සංඥාව ඇත්තෙකැයි හෝ නොදක්නේය, තමා කෙරෙහි සංඥාව හෝ නොදක්නේය, සංඥාවෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.

“සංස්කාරයන් තමා යයි හෝ නොදක්නේය, තමා සංස්කාරයන් ඇත්තක් කොට හෝ නොදක්නේය, තමා කෙරෙහි සංස්කාරයන් හෝ නොදක්නේය, සංස්කාරයන්හි තමා හෝ නොදක්නේය.

විඥානය තමා යයි හෝ නොදක්නේය, තමා විඥානය ඇත්තෙක් කොට හෝ නොදක්නේය. තමා කෙරෙහි විඥානය හෝ නොදක්නේය, විඥානයෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.“

§ 8 .හෙතෙම රූපයෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. වේදනාවෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. සංඥාවෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. සංස්කාරයෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. විඥානයෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි.“
හෙතෙම රූපයෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ.
වේදනාවෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ,
සංඥාවෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ,
සංස්කාරයන්හි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ,
විඥානයෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ.
රූපයෙන් මිදේ, වේදනාවෙන් මිදේ, සංඥාවෙන් මිදේ, සංස්කාරයන්ගෙන් මිදේ, විඥානයෙන් මිදේ, ඉපදීමෙන්ද ජරාවෙන් හා මරණයෙන්ද සෝකයෙන්ද හැඬීමෙන්ද දුකින්ද වැලපීමෙන්ද මිදේ, දුකින් මිදේයයි කියමි”යි වදාළසේක.

(හත්වෙනි ගද්දුලා සූත්‍රය නිමි)

SN 03-01-10-08.
ගද්දුලා සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවත්නුවර සමීපයෙහි වූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතුසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§“අවිජ්ජාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු, (සසර) නැවත නැවත දුවන්නා වූ, සැරිසරන්නා වූ, සත්ත්වයන්ගේ මේ සසර නොදන්නාලද කොන් ඇත්තේය. පූර්ව කෙළවර නොපෙණෙයි. මහණෙනි, යම්සේ වනාහි බලුදමින් බඳනාලද සුනඛතෙම තද හුලෙක වේවයි මහ කණුවක වේවයි බඳනා ලද්දේ වේද, ඉදින් ඒ බල්ලා නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ හෝ සමීපයට යයි, ඉදින් සිටී නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ හෝ ළඟම සිටී, ඉදින් හිඳී නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ ළඟ හිඳී, ඉදින් ලගී නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ හෝ ළඟ ලගී.‘මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථජ්ජනතෙම ‘ මේ රූපය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි රූපය ආත්මයයි දෘෂ්ටි වශයෙන් දක්නේය. ‘මේ වේදනාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි වේදනාව ආත්මයයි දක්නේය. ‘මේ සංඥාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි සංඥාව ආත්මයයි දක්නේය. මේ සංස්කාරක මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි සංස්කාරයන් ආත්මයයි දක්නේය. ‘මේ විඥානය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යි විඥානය ආත්මයයි දක්නේය.

§ 3. “ඉදින් ඒ පෘථග්ජනතෙම යයි නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම යෙයි. ඉදින් සිටී නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම සිටී. ඉදින් හොවී නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම හොවී. ඉදින් හිඳී නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම හිඳී එහෙයින් මහණෙනි, ‘දීර්ඝ කාලයක් මුලුල්ලෙහි මේ සිත රාගයෙන්ද, ද්වේෂයෙන්ද, මෝහයෙන්ද, අතිශයින් කිලිටියයි නිරතුරුව තමාගේ සිත ගැන නුවණින් සලකා බැලිය යුතුය.

§ 4 .“මහණෙනි, සත්ත්වයෝ සිත කිලිටුවීමෙන් කිලුටු වන්නාහුය. සත්ත්වයෝ සිත පිරිසිදුවීමෙන් විශේෂයෙන් පිරිසිදු වෙත්. මහණෙනි, තොප විසින් ‘හැසිරෙන’ සිතියමක් නම් දක්නා ලද්දේද?” – “ස්වාමීනි, එසේය”“මහණෙනි, ඒ හැසිරෙන සිතියමද සිතින්ම සිතන ලද්දේය. මහණෙනි, ඒ හැසිරෙන සිතියමටද වඩා සිතම ඉතා විසිතුරුය.“මහණෙනි, එහෙයින් ‘බොහෝ කලක් මුලුල්ලේ රාගයෙන්ද, ද්වේෂයෙන්ද, මෝහයෙන්ද, මේ සිත අතිශයින් කෙලෙසුණේ” යයි නිතර ස්වකීය වූ සිත ගැන(නුවණින්) සලකා බැලිය යුතුය.

§ 5 .“මහණෙනි, සත්ත්වයෝ සිත කෙලෙසීමෙන් කෙළෙසෙන්නාහුය. සිත පිරිසිදුවීමෙන් විශේෂයෙන් පිරිසිදු වන්නාහුය. “මහණෙනි, මේ සිත යම්සේද, මම එබඳුවූ අන් එක නිකායකුදු (සමාන වර්ගයක්) නොමදකිමි.

“මහණෙනි, මේ තිරිසන්ගත සත්ත්වයෝ වෙද්ද, මහණෙනි, ඒ තිරිසන්ගත සත්ත්වයෝද කර්ම සිතින්ම විසිතුරු වූහ.“මහණෙනි, එහෙයින් ‘බොහෝ කලක් මුලුල්ලෙහි රාගයෙන්ද, ද්වේෂයෙන්ද, මෝහයෙන්ද මේ සිත අතිශයින් කෙළෙසුණේ’යයි නිතර ස්වකීය වූ සිත ගැන (නුවණින්) සලකා බැලිය යුතුය.

§ 6 .“මහණෙනි, යම් රෙදිපාට කරන්නෙක් හෝ සිත්තරෙක් හෝ විද්‍යමාන වූ සායමකින් හෝ ලාකඩින් හෝ කහයෙන් හෝ නිලින් හෝ මදටියෙන් හෝ අතිශයින් මට්ටම්වූ පුවරුවෙක හෝ බිත්තියෙක හෝ රෙදිපටෙක හෝ සියලු අඟපසඟින් යුත් ස්ත්‍රී රූපයක් හෝ පුරුෂ රූපයක් හෝ මනාකොට මවන්නේ ද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ඇසූ පිරූ තැන් නැත්තාවූ පෘථග්ජන මිනිසා උපදවන්නේ රූපයම උපදවයි. උපදවන්නේ වේදනාවම උපදවයි. උපදවන්නේ සංඥාවම උපදවයි. උපදවන්නේ සංස්කාරයන්ම උපදවයි. උපදවන්නේ විඥානයම උපදවයි.

§ 7 . “මහණෙනි, ඒ කුමැයි සිතන්නෙහිද?
රූපය නිත්‍ය හෝ වේද, අනිත්‍ය හෝ වේද?… ‘ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.’“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?… ස්වාමීනි, දුකය“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුක්ද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේද, එය ‘මේ රූපය මාගේය, මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ රූපය (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?…” “ස්වාමීනි, මේ සුදුසු නොවේමය”“මහණෙනි, වේදනා තොමෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?…” “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය”“යම් වේදනාවක් තොමෝ අනිත්‍ය වේද, ඒ දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” “ස්වාමීනි දුක් වෙයි.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ වේදනාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මය’යයි ඒ වේදනාව දක්නට සුදුසුද?”… “ ස්වාමීනි, මේ සුදුසු නොවේමය.“මහණෙනි සංඥා තොමෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?”…“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?”… “ස්වාමීනි, දුක් වේ.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ සංඥාව මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මය’යි ඒ සංඥාව දක්නට සුදුසු වේද?…“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”“මහණෙනි සංස්කාරයෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය වේද?”… “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් ඒ දුක් හෝ සැප වේද?”… “ස්වාමීනි, දුක් වේ.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ සංස්කාරයන් මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මය’යි ඒ සංස්කාරයන් දක්නට සුදුසු වේද?…“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”“මහණෙනි විඥානය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය වේද?”…“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් ඒ දුක් හෝ සැප වේද?”… “ස්වාමීනි, දුක් වේ.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද,පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද,‘මේ විඥානය මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මය”යි ඒ විඥානය දක්නට සුදුසු වේද?”…“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේමය.“

§ 8. එහෙයින් මහණෙනි, තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත් සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි රූපයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් රූපයෙක් වේද, ‘මේ රූපය මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි ඒ මේ සියලු රූපය මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි වේදනාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම්කිසි වේදනාවක් වේද, ‘මේ වේදනා තොමෝ මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි ඒ මේ හැම වේදනාව මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත් වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංඥාවක් වේද, ‘මේ සංඥා තොමෝ මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි ඒ මේ සියලු සංඥාව මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“

§ 9 .තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, මේ ‘සංස්කාර ස්කන්ධය මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ ඒ සියලු සංස්කාර ස්කන්ධය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි විඥානයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් විඥානයක් වේද, ‘මේ විඥානය මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ ඒ මේ හැම විඥානය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ ආර්යශ්‍රාවකතෙම රූපයෙහිද කලකිරෙයි, වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි, සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි, සංස්කාරයන්හිද කලකිරෙයි, විඥානයෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරුණේ නොඇලෙයි, නොඇලීමෙන් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදෙයි, මිදුනුකල්හි ‘මිදුණේ’ යයි දැනීම වෙයි. ඉපදීම ක්ෂය විය. මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවන ලද්දේය. කළයුතු දේ කොට නිමවන ලද්දේය. මේ ආත්මභාවයෙහි කළයුතු අනිකක් නැතැයි විශේෂයෙන් දැනගනී.”

(අටවෙනි ගද්දුල සූත්‍රය නිමි. )

SN 03-01-10-09.
නාවා සූත්‍රය

පුජ්‍ය එල්ලාවල විජිතානන්ද හිමි ගේ විවරණය 1 කොටස

§ 1 .මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2. “මහණෙනි, මම දන්නහුගේ දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය කිරීම කියමි. නොදන්නහුගේ නොදක්නහුගේ නොකියමි. මහණෙනි, කුමක් දන්නහුගේ කුමක් දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වේද? ,
රූපය මෙසේය,
රූපයගේ ඉපදීම මෙසේය,
රූපයගේ විනාශය මෙසේය,
වේදනාව මෙසේය,
වේදනාවගේ ඉපදීම මෙසේය,
වේදනාවගේ විනාශය මෙසේය,
සංඥාව මෙසේය,
සංඥාවගේ ඉපදීම මෙසේය,
සංඥාවගේ විනාශය මෙසේය,
සංස්කාරයෝ මෙසේය,
සංස්කාරයන්ගේ ඉපදීම මෙසේය,
සංස්කාරයන්ගේ විනාශය මෙසේය.
විඥානය මෙසේය,
විඥානයාගේ ඉපදීම මෙසේය,
විඥානයාගේ විනාශය මෙසේය.

මහණෙනි, මෙසේ දන්නහුගේ මෙසේ දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය වෙයි.“

පුජ්‍ය එල්ලාවල විජිතානන්ද හිමි ගේ විවරණය 2 කොටස

§ 3 . මහණෙනි, භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහට ඒකාන්තයෙන් මෙබඳු කැමැත්තක් උපදින්නේය. “මාගේ සිත දැඩිකොට අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙක (කියායි.)“

එතකුදුවුවත් ඔහුගේ සිත දැඩිකොට අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් නොමිදේ,
ඊට හේතු කවරේද?
ඔහුගේ (සිත) නොවැඩූ බැවිනැයි කිය යුතුය.
කුමක් නොවඩනා ලද බැවින්ද,
සතර සතිපට්ඨානයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද, සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද, සතර ඍද්ධිපාදයන් නොවඩනාලද බැවින්ද, පඤ්චෙන්ද්‍රියයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද පඤ්චබලයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද, සප්ත බොධ්‍යංගයන් නොවඩන ලද බැවින්ද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නොවඩනාලද බැවින්ද (වෙයි.)

§ 4 . “මහණෙනි, යම්සේ වනාහි කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද, ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මනාකොට සයනය නොකරන ලද්දාහු වෙද්ද, මනාකොට හාත්පස උණුසුම් නොකරන ලද්දාහු වෙද්ද, හාත්පස මනා කොට කුකුල් ගඳ නොගන්වන ලද්දාහු වෙද්ද, (එවිට) කිසිසේත් ඒ කිකිළියට ‘මාගේ කුකුළු පැටව් පා නිය අගින් හෝ මුවතුඩින් හෝ බිත්තර කටුව පළාගෙන සුවසේ පිටවන්නාහු නම් ඉතා මැනව’යි මෙබඳු කැමැත්තක් නූපදින්නේය. එතකුදුවුවත් ඒ කුකුළු පැටව් පා අගින් හෝ මුව තුඩින් හෝ බිත්තර කටුව පළාගෙන සුවසේ පිටවන්නට නුසුදුස්සෝම වෙති.
ඊට හේතු කවරේද?
“මහණෙනි, ඒ කියන ලද ප්‍රකාරවූම කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද, ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මත්තෙහි මනාකොට සයනය නොකරන ලද්දාහු වෙත්. මනාකොට හාත්පස උණුසුම් නොගන්වන ලද්දාහු වෙත්. මනාකොට කුකුළු ගඳ නොගන්වන ලද්දාහුවෙත්. (එහෙයිනි,)

§ 5. “මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදී වසන මහණහට ‘මාගේ සිත (උපාදානයන් විසින්) අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’යි කිසිසේත් මෙබඳු සිතෙක් උපදින්නේද, එතකුදුවුවත් ඒ මහණහුගේ සිත දැඩිව අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් නොමිදේ.
ඊට හේතු කවරේද?
ඔහු විසින් නොවඩනා ලද බැවිනැයි කිය යුතුය.
කුමක්හු නොවඩනා ලද බැවින්ද?
සතර සතිපට්ඨානයන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යයන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, සතර ඍද්ධිපාදයන් නොවඩනා ලද බැවිනුද, පඤ්චෙන්ද්‍රියන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, පඤ්චබලයන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, සප්තබොධ්‍යංගයන් නොවඩනාලද බැවිනුදු, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නොවඩනාලද බැවිනුදු (වෙයි.)“

§ 6 .මහණෙනි, භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහට “(උපාදානයන් විසින්) තදින් අල්ලා නොගෙන මාගේ සිත ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ”යි කිසිසේත් මෙබඳු සිතෙක් උපදින්නේද, ඉක්බිති දැඩිකොට අල්ලා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් ඔහුගේ සිත මිදේ.
ඊට හේතු කවරේද?
ඔහු විසින් වඩනලද බැවිනැයි කිය යුතුය.
කුමක් වඩනලද බැවින්ද?
සතරසතිපට්ඨානයන් වඩනලද බැවිනුදු, සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයන් වඩනලද බැවිනුදු, සතර ඍද්ධිපාදයන් වඩනලද බැවිනුදු, පඤ්චෙන්ද්‍රියයන් වඩන ලද බැවිනුදු, පඤ්ච බලයන් වඩනලද බැවිනුදු, සප්තබොධ්‍යංගයන් වඩනලද බැවිනුදු, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩනලද බැවිනුදු (වෙයි.)

§ 7 .“මහණෙනි, යම්සේ වනාහි කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද, ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මනාකොට මත්තෙහි සයනය කරන ලද්දාහු වෙද්ද, මනාකොට හාත්පස උණුසුම් ගන්වන ලද්දාහු වෙද්ද, මනාකොට කුකුළුගඳ ගන්වන ලද්දාහු වෙද්ද, කිසිසේත් ඒ කිකිළියට ‘මාගේ කුකුළු පැටව් පා අගින් හෝ මුවතුඩින් හෝ බිජුවට පළාගෙන සුවසේ පිටතට නික්මෙන්නාහු නම් ඉතා යෙහෙකැ’යි මෙබඳු කැමැත්තක් නො උපදින්නේද, එතකුදු වුවත් ඒ කුකුළු පැටව් පා නිය අගින් හෝ මුවතුඩින් හෝ බිජුවට පළාගෙන සුවසේ පිටතට නික්මෙන්නට සුදුස්සෝම වෙති. ඊට හේතු කවරේද?“

§ 8 .මහණෙනි, ඒ ප්‍රකාරවූම කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද? ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මනාව මත්තෙහි හෝනා ලද්දාහු වෙති. මනාව හාත්පස උණුසුම් ගන්වන ලද්දාහු වෙති. මනාව හාත්පස කුකුළු ගඳ ගන්වන ලද්දාහු වෙති.“

§9. මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වාසය කරන්නාවූ මහණහට කිසිසේත් (උපාදාන වශයෙන්) තදින් අල්ලා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මාගේ සිත මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’යි මෙබඳු කැමැත්තක් නො උපදින්නේද, එතකුදුවුවත් (උපාදාන වශයෙන්) නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් ඔහුගේ සිත මිදෙයි. ඊට හේතු කවරේද? වැඩුණු බැවිනැයි කියයුතු වන්නේය.
කුමක් වඩන ලද බැවින්ද?
සතර සතිපට්ඨානයන් වඩනලද බැවින්ද, සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යයන් වඩන ලද බැවින්ද, සතර ඍද්ධිපාදයන් වඩනලද බැවින්ද, පඤ්චෙන්ද්‍රියයන් වඩනලද බැවින්ද, පඤ්චබලයන් වඩනලද බැවින්ද, සප්තබොධ්‍යංගයන් වඩන ලද බැවින්ද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩනලද බැවින්ද වේ.

§10 .“මහණෙනි, යම්සේ වනාහි වඩුවාගේ හෝ වඩු අතවැස්සාගේ හෝ වෑමිටෙහි ඇඟිලි පාරවල් දක්නා ලැබෙද්ද, මහපට ඇඟිලි පාරවල් හෝ දකිනු ලැබෙද්ද, ‘මාගේ වෑමිට අද මෙපමණ ගෙවුණේය ඊයේ මෙපමණ ගෙවුණේය. පෙරේදා මෙපමණ ගෙවුණේ’යයි ඔහුගේ මෙසේ දැනීමෙක් නොවේමය. එතකුදුවුවත් නැතිවූ කල්හි නැතිවූයේය යන දැනීම ඇතිවෙයි.“

මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහට ‘අද මාගේ ආශ්‍රවයන් අතුරෙන් මෙපමණ ක්ෂයවීයයි හෝ ඊයේ මෙපමණ ක්ෂයවීයයි හෝ පෙරේදා මෙපමණ ක්ෂයවීයයි හෝ’ කිසිසේත් මෙසේ දැනීම ඇති නොවේද, එතකුදුවුවත් ක්ෂයවූ කල්හි ක්ෂයවීමයයි දැනීම වෙයි.

“මහණෙනි, යම්සේ වනාහි සමසක් මුළුල්ලෙහි දියෙහි දමා හේමන්ත කාලයෙහි ගොඩට ගන්නා ලද්දාවූ වේවැල් බැඳුමෙන් බඳින ලද්දාවූ මූදේ යන නැවකගේ බැමි අව් සුළඟින් වියලුනාහු වෙද්ද, ඒ බැමි වැසිකල වසින වැස්සෙන් තෙමෙන ලද්දාහු ලෙහෙසියෙන්ම දුබල වෙද්ද, දිරායද්ද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහුගේ සංයෝජනයෝ ලෙහෙසියෙන්ම යටපත් වෙත්. කුණුවෙත්”

(නවවෙනි නාවා සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-10.
අනිත්‍ය සඤ්ඤා සූත්‍රය

පුජ්‍ය කොත්මලේ කුමාර කස්සප හිමි හිමි කල විවරණය

§ 1 . මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.“

§ 2 . මහණෙනි, වඩන ලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කරයි. සියලු රූපරාගය ක්ෂය කරයි. සියලු භවරාගය ක්ෂය කරයි. සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කරයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කරයි. සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 3 .මහණෙනි, යම්සේ වනාහි සරත් කාලයෙහි ගොවියෙක් මහ නඟුලෙන් සීසාන්නේ ඇද තුබූ මුල් මනාව කඩමින් සීසාද, එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, වඩනලද, පුරුදුකරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 4 .මහණෙනි, යම්සේ වනාහි බබුස් තණ කපන්නා බබුස් තණ කපා අග අල්වාගෙන සලාද, පොළාද, ගසාදමාද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 5 . මහණෙනි, යම්සේ වනාහි අඹවල්ලෙහි නැට්ට සිඳිනලද කල්හි එහි නැට්ටෙහි බැඳුණු යම් අඹ ගෙඩි වෙද්ද, ඒ සියලු ගෙඩි ඒ අඹ කැනැත්තට අනුගත වෙද්ද, එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, වඩනලද පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භව රාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 6 . මහණෙනි, යම්සේ වනාහි මුදුන් ගෙයක යම්කිසි පරාල වෙද්ද, ඒ සියලු පරාල මුදුනකරා යෙද්ද, මුදුනට වදින බැවින් එයට නැඹුරු වෙද්ද, මුදුනට මනාව රැස්ව සිටිද්ද, මුදුන ඒ ගොණැසි අතුරෙන් අග්‍රයයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනාලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 7. මහණෙනි, යම් හර සුවඳක් වෙද්ද, ඔවුන් අතුරෙන් රත්සඳුන් අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනාලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 8 . මහණෙනි, යම්කිසි මල් සුවඳක් වෙද්ද, ඒ අතුරෙන් සමන්මල් (සුවඳ) අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 9 . මහණෙනි, යම්සේ වනාහි යම්කිසි කුඩා රජවරු වෙද්ද, ඒ සියල්ලෝ සක්විති රජහට අනුකූල වූවාහු වෙද්ද, ඔවුන් අතුරෙන් සක්විති රජතෙම අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.’“

§ 10, මහණෙනි, යම්සේ වනාහි තරුවල යම්කිසි එළියක්වේද, ඒ සියලු එළි සඳඑළියේ සොළොස්වන කොටසකටද නොඅගිත්, ඔවුන් අතුරෙන් සඳඑළිය අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනාලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 11. මහණෙනි, යම්සේ වනාහි සරත් සමය වැඩුණු කල්හි පහවගිය වළාකුල්ද, වැසිද ඇතිකල්හි සූර්යතෙම අහසට නැංගේ ආකාසගතවූ සියලු අඳුරු නසා එළිය කෙරේද, බබලාද, විශේෂයෙන් දීප්තිමත් වේද.” .මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූප රාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි. සහමුලින් විනාශ කෙරෙයි.

§ 12 .“මහණෙනි, කෙසේ වඩනා ලද්දාවූ කෙසේ පුරුදුකරන ලද්දාවූ අනිත්‍ය සංඥාව තොමෝ සියලු කාමරාගය ක්ෂයකෙරේද, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරේද, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරේද, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරේද, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරේද, සහමුලින්ම විනාශ කෙරේද, රූපය මෙසේය, රූපයාගේ ඉපදීම මෙසේය, රූපයාගේ විනාශය මෙසේය. වේදනාව මෙසේය, වේදනාවේ ඉපදීම මෙසේය, වේදනාවේ විනාශය මෙසේය, සංඥාව මෙසේය, සංඥාවේ ඉපදීම මෙසේය, සංඥාවේ විනාශය මෙසේය, සංස්කාරයන් මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ ඉපදීම මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ විනාශය මෙසේය, විඥානය මෙසේය, විඥානයාගේ ඉපදීම මෙසේය, විඥානයාගේ විනාශය මෙසේයයි මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ පුරුදු කරන ලද්දාවූ අනිත්‍ය සංඥාතොමෝ සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය සහමුලින්ම විනාශ කෙරේයයි” (වදාළසේක.)

(දහවෙනි සංඥා සූත්‍රය නිමි.)

MN 02-02-05 භද්දාලි සුත්‍රය

65 භද්දාලි සුත්‍රය

[659: බොහෝ සාමාජිකයන් ඉන්නා ඕනෑම ආයතනයක, සංස්ථාවක, නීති රාමුවක්, ආයතන පටිපාටියක් ඇත. මේ ලෝකයේ පැරණිම ආයතනය බෞද්ධ සංඝ සමාජය වේ. මේ සංඝ සංස්ථාවේ පවතින ඒ රාමුව විනය පිටකය වේ. විනය නොරකින කල මේ බෞද්ධ සාසනය වැඩිකල් නොගොස් නැත්තටම නැතිව යනු ඇත. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් විසි අවුරුද්දක් යන තුරු එකදු විනය නීතියක් පැනවුයේ නැත. ඒ වනතුරු භික්ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සම්බුද්ධත්වය ගැන විචිකිච්චාවක් නොකළහ. සංසාර විමුක්තිය ලබන්නට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උගන්වන පටිපදාව හැර වෙනෙකක් නැති බව දත් උන් වහන්සේලා ශ්‍රද්ධාවෙන් පිළිවෙත් පිරුහ. පසුව වෙනත් හේතු පිණිස පැවිදි වුවන් කල ඇතැම් ක්‍රියා නිසා, වරින් වර විනය නීති පැනවූයේ සාසනයේ චිරස්තිතිය පිණිසය.

සර්වඥවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු කාලයන්ට ගැලපෙනසේ සංඝ ක්‍රියා පටිපාටිය විනය නීතිවල අඩංගු කර ඇත. එදිනෙදා කල යුතු සෑම කටයුත්තක් ම කරන සැටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මවක දරුවනට උගන්වන ලෙස උගන්වා ඇත. මේ පිළිවෙත් අනුව ජීවත්වන්නා අකුසල් බැහැර කරයි. විමුක්තියටම ලං වෙයි.

මේ භද්දාලි සුත්‍රය කියවා, ගත යුතු ආදර්ශය වන්නේ විකාල භෝජනය නොකළ යුතු බව නොවෙයි. මේ සංඝ සමාජයේ ඉන්නා සියලු දෙනා සියලු කල්හි විනය නීති සැමකල් රැකියා යුතු බවය. බුදුන් වහන්සේ ගේ සර්වඥතාව පිළිගන්නා අය උන්වහන්සේට වඩා තමන් දන්නේයැයි නොසිතා, “ඒ කාලෙට හොඳ උනාට දැන් මේ නීති හරියන්නේ නැත. සංසෝදනය කරන්න ඕනෑ යයි සිතති.” රන් රිදී කහවනු විසකුරු සර්පයන් සේ බැහැර කල යුතු බව කීවත් අද සමාජයේ ක්‍රෙඩිට් කාඩ් පාවිච්චි කරන හාමුදුරුවරුන් පවා සිටිති.

හාමුදුරුවන් පමණක් නොව ගිහියන් පවා බුද්ධාගම තමන්ට ඕනෑ ලෙස පරිවර්තන කරගෙන පන්සල් යති. පෝය දාට අට සිල් දස සිල් ගෙන හවස පහට “පවාරණය” කොට රෑ බතට ගෙදර යති. ගිහි විනය රකින්නට බැරි නම් සිල් නොගෙන ගෙදර සිටීමෙන් අපායේ නොවැටී ඉන්නට හැක. සිල් ගත්තාය කියා සාසනය හෑල්ලු කිරීම , ශික්ෂාව සංශෝධනය කරගැනීම අපාගත වන අකුසලයකි.]

කුලියාපිටියේ දෙලන පන්සලේ බුදු කුටියේ වැඩ ඉන්නා පිළිම වහන්සේ

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවත් නුවර අනේපිඬු මහ සිටුහුගේ ජේතවන නම්වූ ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කළහ. එකල්හි දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි”යි භික්ෂූන්ට කථා කළහ “පින්වතුන් වහන්ස”යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

§ 2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.
“මහණෙනි, මම පෙරවරුවේ එක් වරක් පමණක් වළඳමි. එසේ එක වේලක් වළඳන හෙයින්ම ආබාධ නැති බවද, නිදුක් බවද, ශරීර සැහැල්ලු බවද, කාය බලයද, ශරීරයේ සැප විහරණයද ලබමි. මහණෙනි, ඔබලාද උදය කාලයේ ආහාර වළඳව්. මහණෙනි, තොපිද උදය කාලයේ ආහාරයම වළඳන්නාහු ආබාධ නැති බවද, නිදුක් බවද, ශරීර සැහැල්ලු බවද, කාය බලයද, ශරීර සැප විහරණයද ලබව්” යයි වදාළහ.660

[660: මේ සිදුවීම වුයේ විකාල භෝජන ශික්ෂාව විනය නීතියක් ලෙස පැනවීමට පෙර වූ බැව් පෙනේ. තමන් වහන්සේ පුරුදු කරන්නාවූ මේ යහ පිළිවෙත සිය ශ්‍රාවකයනුත් පිලි පදින්නේ නම් ඒ උන්ගේ යහපත වෙයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ යෝජනා කල සේක.]

§ 3. මෙසේ වදාළ කළ, භද්දාලි නම් භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය. “ස්වාමීනි, මට පෙරවරුවේ පමණක් ආහාර වැලදීම කල නොහැකිය. ස්වාමීනි, පෙරවරුවේ ආහාරයෙන් පමණක් මට ජීවිතය පවත්වාගෙන යා හැකිදැයි සැකය, ”

“භද්දාලිය, එසේ නම් ඔබ යම් තැනෙකට දානයට ආරාධනා ලද්දේ නම් , එහිදී කොටසක් අනුභවකොට, කොටසක් ගෙණ ගොස් පසුව වළඳව, ”661

[661:- මේ ගෙන එන ආහාරයද හිරු අස්ථානගත වීමට පෙර ගන්නට වේනම් බද්දාලි භික්ෂුවගේ අභිමතාර්ථය ඉටු නොවෙන නිසා ඔහු මෙයටද එකඟ නොවීය. එසේ භද්දාලි භික්ෂුව අකමැති වන්නට හේතුව ඔහුට රාත්‍රී ආහාරය වළදන්නට ඕනෑකමක් වීමය. මෙසේ අවවාදයෙන් පසුවද ඔහු එක භජනය නොව පෙර කළා සේ කැමති විට ආහාර ගත් බව පෙනේ. ]

“ස්වාමීනි, මම එසේ වළඳන්ටද කැමැති නොවෙමි. ස්වාමීනි, එසේ පෙරවරුවේ ආහාරයෙන් පමණක් මට ජීවිතය පවත්වාගෙන යා හැකිදැයි සැකය, ”.”

§ 4. පසුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් විකාල භොජන ශික්ෂාපදය පනවනු ලැබූ කල්හි, භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන්වනු ලබන කල්හිද ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව තමන්ට එය රැකීමට නොහැකි බව ප්‍රසිද්ධියේ පළ කළේය. 662 ඉක්බිති ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව නොපුරන්නෙක් සේ ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව තෙමසක් මුළුල්ලෙහි වූ වස් කාලයෙහි කිසි විටෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවීමට නොපැමිණියේය. ඒ ඔහු ප්‍රාතිමොක්ඛ ශීලය කඩ කල හෙයිනි.

[662: භද්දාලි මෙසේ විප්ලවීය ආකාරයකින් අනෙක් සංඝයා ඉදිරියේ තමන් අනෙක් සංඝයාමෙන් සෑම ශික්ෂා පදයක් ම පිලි නොගන්න බව කීමෙන් වන හානිය ඔහු පසුව අවබෝධ කරගත්තේය.]

§ 5. තෙමසකින් වස් කාලය ගෙවුන පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාරිකාවෙහි වඩිතියි අපේක්ෂාවෙන් උන් වහන්සේ උදෙසා සිවුරක් මැසීමට බොහෝ භික්ෂූහු එක්ව සිවුර මසමින් සිටියෝය. මේ භද්දාලි භික්ෂුව එහි ගිය විට අනෙක් භික්ෂුහු ඔහුට මෙසේ කීහ.

§ 6. “තුන් මාසයකින් පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාරිකාවෙහි වඩින හෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පරිභෝජනය පිණිස අප මේ සිවුර මසනු ලැබේ.

“ආයුෂ්මත් භද්දාලිය, එබැවින් ශික්ෂා පදයක් පිලි නොගන්නෙමැයි ඔබ කරගත් ඒ දෝෂය හොඳින් සිහිකරව! ඔබට ඒ දුෂ්ක්‍රියාව නිසා පසුව නරකයක් සිදු නොවන ලෙස වහා ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෙන් සමාව අයදිව.”යි කීහ.

§ 7 . ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව, “එසේය ඇවැත්නි”යි ඒ භික්ෂූන්ට පිළිතුරු දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. එහි පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පසඟ පිහිටුවා වඳිමින් මෙසේ කීය.

“ස්වාමිනි , භාග්‍යවතුන් වහන්ස’ ඔබ වහන්සේ විසින් ශික්ෂාපදයක් පණවනු ලැබූ කල්හි, සෙසු භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි මම ඒ සමාදන් නොවීමෙන් ඇවැතක් කලෙමි. බාලයකුසේ, මුළාවූවකුසේ, අව්‍යක්තයකුසේ, මම වරදක්ම කර ගත්තේ වෙමි. මම ඒ වරද අවබෝධකරගෙන නැවත එවැනි අනුවන කමක් නොකරන්නට පොරොන්දු වෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගෙන් වූ ඒ දෝෂයට මට කමා කරන සේක්වා”යි කීය.

§ 8. “භද්දාලිය, මා විසින් ශික්ෂාපදයක් පණවනු ලබන කල්හි, සෙසු භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි ඔබ ඒ සමාදන් නොවීමෙන් ඔබ බාලයකුසේ, මුළාවූවකුසේ, අව්‍යක්තයකුසේ, විනය කඩකරන ලද්දේය. ඒ බව ප්‍රසිද්ධියේ කීමෙන් ඔබ තවත් වරදක්ම කර ගත්තේ වෙයි.

§ 9. භද්දාලිය, ඔබ විසින් මේ කරුණු අවබෝධ කර නොගත්තේය. දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේද සැවැත්නුවර වසති, මේ ප්‍රවුර්තිය අසා, “භද්දාලි භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේද මාගේ අවක්‍රියා ගැන දැනගන්නේ යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

.“භද්දාලිය, මේ දිනවල වස් සමාදන්වීමට බොහෝ භික්ෂුන් පැමිණ සැවැත්නුවර වස් වැසුවාහුය, භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැයි ඒ භික්ෂූහුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

“භද්දාලිය, බොහෝ භික්ෂුණීහුද සැවැත්නුවර වස් සමාදන් ව ඉන්නෝය.. , භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව නොපුරන්නෙකැ’යි ඒ භික්ෂුණීහුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

.“භද්දාලිය, බොහෝ සැදැහැති උපාසකයෝ සැවැත්නුවර වෙසෙත්. භද්දාලි භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි ඔව්හුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

“භද්දාලිය, බොහෝ උපාසිකාවෝ සැවැත්නුවර වෙසෙත්. භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි ඒ උපාසිකාවෝද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

“භද්දාලිය, නොයෙක් අන්‍ය තීර්ථක මහණ බමුණෝ සැවැත්නුවර වස් එළඹියාහුය. භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ ශ්‍රාවක තෙරුන් අතරෙන් කෙනෙක්වද ශාස්තෲන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි ඔවුහුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය. .”

§ 10. “ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශික්ෂාපදය පනවන කල්හි, භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි අනුත්සාහය පළ කෙළෙම්ද ඒ වරද බාලයකුසේ, මුළාවූවකුසේ, අව්‍යක්තයකුසේ, මා අතින් සිදු විය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ බඳු වරදක් නැවත මා විසින් නොකරණු පිණිස මාගේ වරද වරද වශයෙන් මා පිළිගන්නා නිසා මට සමා කරන සේක්වා.” යි භද්දාලි නැවත ආයාචනා කළේය.

“භද්දාලිය, මා විසින් ශික්ෂාපදය පනවනු ලබන කල්හි භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි ඔබ ඒ නොපිළිගන්නා බවත්, ඒ ශික්ෂාව පිළිනොපදින බවත් අනෙක් භික්ශුනට කීමෙන් බාලයකුසේ මුළාවූවකු සේ, අව්‍යක්තයකුසේ ඔබ ඔබ වරද වඩා ගත්තෙහිය.

§ 11 “භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මේ ශාසනයෙහි උභතොභාග විමුත්තවූ භික්ෂුවක්663 වේද, මම ඒ භික්ෂුව අමතා ‘භික්ෂුව, මට මේ මඩ ගොඩින් එගොඩවීමට මඩෙහි මත වැතිරෙව” යි කීවොත් ඔහු මාගේ අභිමතාර්ථය පරිදි මට මඩෙන් ගොදීමට සිය සිරුර ඒ දණ්ඩක් සේ මඩෙහි එලාවී ද? එසේ නොකොට අන් දෙසකට හැරී යන්නේද, නොහැකියයි කියන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”

[663: චිත්ත, පඤ්ඤා යන දෙපසින් මිදුනු හෙයින් උභය විමුක්ත ලෙස හැඳින්වෙන භ්ක්ෂුව අරහත් බව ප්‍රත්‍යක්ෂ කල භික්ෂුවකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තව දුරටත් සත් ආකාර වූ වුමුක්ති ප්‍රාප්ත රහතුන් වහන්සේලාගෙන් කෙනෙකු මේ බුද්ධ විධානය අනුව ක්‍රියා කරත් දැයි නොකරත් දැයි ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්සුන්වහන්සේ ගෙන් විචාරයි.]

“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි දිට්ඨප්පත්තව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද, මම ඒ භික්ෂුව අමතා ….”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”

“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි සද්ධාවිමුත්තව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද,…….”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”
“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි ධම්මානුසාරීව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද, …..?”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”
“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි සද්ධානුසාරීව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද, ……?”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.” 664

[664: මේ චේදයේ දක්වා ඇති පද හත අරහත් ඵල ලැබූ උතුමෙකු ඵල ලබා ගන්නා ආකාරය අනුව කල වර්ගීකරණයක් වේ. මේ පිලිබඳ සම්පුර්ණ විස්තරය කීටාගිරි සුත්‍රයෙ සඳහන් වන අක්කරයටම මේ සුත්‍රයේ අග කෙළවරෙහි දක්වා ඇත. ඒ දැන නොගැනීමෙන් මේ සුත්‍රය කියවීමට කිසිදු අපහසුවක් නොවන මුත් සම්පුර්ණ කම සඳහා උපුටා ගත උද්ධෘතය මේ පරිවර්තනයේ අගට එක් කළෙමු. ]

§ 12 “භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
භද්දාලිය, ඉදින් ඔබ මේ ඇවත සිදුකරද්දී ඔබ උභතොභාග විමුත්තයෙක් හෝ, පඤ්ඤා විමුත්තයෙක් හෝ, කායසක්ඛී වූවෙක් හෝ, දිට්ඨප්පත්තයෙක් හෝ, සද්ධාවිමුත්තයෙක් හෝ, ධම්මානුසාරී වූවෙක් හෝ, සද්ධානුසාරී වූවෙක් හෝ වූයෙහිද, ?”
“නැත ස්වාමිනි මම අසෙක තත්වයේ නොවීමි.

“භද්දාලිය, රහත් වූ ශ්‍රාවකයන් පවා මගේ කීම බැහැර නොකරන විට ඔබ එසේ නොවීදු ප්‍රතිමොක්ක විනය අභිභවායාමේන් නුඹගේ හිස් බව අසමත් බව නොවැටහෙද? ”

§ 13 . “එසේය, ස්වාමීනි. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපදය පනවන කල්හි, භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි අනුත්සාහය පළ කෙළෙම්ද, බාලයකුසේ මුළාවූවකුසේ, අදක්ෂයකුසේ වරද මා ඉක්ම පැවැත්තේය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ මාගේ වරද වරද වශයෙන් නැවත සංවරය පිණිස පිළිගන්නාසේක්වා.”

“මා විසින් ශික්ෂාපදය පනවනු ලබන කල්හි භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි ඔබ ඒ නොපිළිගන්නා බවත්, ඒ ශික්ෂාව පිළිනොපදින බවත් අනෙක් භික්ශුනට කීමෙන් බාලයකුසේ මුළාවූවකු සේ, අව්‍යක්තයකුසේ ඔබ ඔබ වරද වඩා ගත්තෙහිය.. භද්දාලිය, ඔබ වරද වරද වශයෙන් දැන ධර්මයවූ පරිදි පිළියම් කෙරෙහිද, ඔබගේ ඒ වරදට අපි සමාව දෙමු. භද්දාලිය, යමෙක් වරද වරද වශයෙන් දැක ධර්මයවූ පරිදි පිළියම් කරයිද, නැවත සංවරයට පැමිණේද, එය ආර්‍ය්‍යවිනයයි කියනලද මේ ශාසනයෙහි දියුණුව වේ.

§ 14 . “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් ශික්ෂාපදයන් නොරකිමින් මෙසේ සිතයි. ‘මම අරහත් ඵලය මගේ අරමුණ වූ නිර්වාන අවබෝධය පිණිස වනයට , වන ආරණ්‍යයකට , රුක්මූලයකට , කඳුරැලියකට , පර්වතයක් මුලට , ගුහාවකට , සොහොන් පිටියකට , පිදුරුබිස්ස කට යන විවේක ඇති සෙනසුනකට ගොස් භාවනා කරන්නේ නම් යෙහෙකි’ (කියායි.)“

ඉදින් ඒ භික්ෂුව ආරණ්‍යය, රුක් මූලය, පර්වතමූලය කඳු රැලිය, පර්වත ගුහාය, සොහොනය, වනයෙහි ඉතා දුර සෙනසුනය, අභ්‍යවකාසය, පිදුරුබිස්සය යන විවේක ඇති සෙනසුන් භාවිත කරයි. එසේ විවේකව වසන ඔහුට ඔහුගේ අසිල්වත් බව නිසා ගුරුවරයා දොස් කියයි. සබ්‍රහ්මචාරින්ද දොස් කියයි, දේවතාවෝද දොස් කියත්. තමාම තමාටම දොස් කියයි. ඒ භික්ෂුව, මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ආර්‍ය්‍ය භාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයක් ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරයි.

ඊට හේතු කවරේද?
භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ නොකරන්නාහට කිසිදා ආර්‍ය්‍ය භාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයක් ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරයි.

§ 15. “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි, භික්ෂුවක් ශික්ෂාපද රකින්නෙක් වේද, ඔහු සික්ඛා පද සියල්ල ආරක්ෂා කරමින් හැසිරෙන නිසා ගුරුවරයා දොස් නොකියයි. සබ්‍රහ්මචාරින්ද දොස් නොකියයි, දේවතාවෝද දොස් නොකියත්. තමා තමාටම දොස් නොකියයි.  මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස්වූ ආර්‍ය්‍යභාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරයි. ඒ භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක සහිත විචාර සහිත ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

එයට හේතු කවරේද, භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි. ඒ භික්ෂුව, මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ආර්‍ය්‍ය භාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරයි.

§ 16. “නැවතද භද්දාලිය, ඒ භික්ෂුව විතර්ක විචාරයන් සංසිඳවීමෙන් සිත තුළ පැහැදීම ඇති, සිතේ එකඟ බැව් ඇති අවිතර්ක අවිචාර සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඊට හේතු කවරේද, භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

භික්ෂුව , ප්‍රීතියේ නො ඇලී උපෙක්ෂා ඇත්තෙක්ව වාසය කරයි. සිහියෙන් යුත්ත වූයේ යහපත් නුවණ ඇතිව කයින් සැපවිඳී, ආර්‍ය්‍යයෝ යම් ධ්‍යානයක් උපෙක්ෂාව ඇත්තෙක්ව සිහි ඇත්තෙක්ව සැප විහරණය ඇත්තෙකැයි කියත්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඊට හේතු කවරේද, භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

භද්දාලිය, භික්ෂුව සැපදුක් හැර පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දුරුකොට දුක්ද නොවූ සැපද නොවූ උපෙක්ෂා සිහියෙන් පිරිසුදු බව ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට එළඹ වාසය කරයි. ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

§ 17. “ඒ භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසුදුවූ කල්හි, කෙළෙස් නැති කල්හි, කෙලෙස් රහිත කල්හි, මොලොක්වූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව පැවති කල්හි, ස්ථිරව සිටි කල්හි, නොසැලෙන කල්හි, පෙරවිසූ කඳපිළිවෙළ දැන ගැනීමට සිත මෙහෙයවයි. ඒ භික්ෂුව නොයෙක් ආකාර පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කරයි.

කෙසේද යත් ? එක් ජාතියක්ද, ජාති දෙකක්ද, ජාති තුනක්ද, ජාති සතරක්ද, ජාති පසක්ද, ජාති දසයක්ද, ජාති විස්සක්ද, ජාති තිසක්ද, ජාති සතලිසක්ද, ජාති පණහක්ද, ජාති සියයක්ද, ජාති දහසක්ද, ජාති සියක් දහසක්ද නොයෙක් විනාස වෙමින් පවතින කල්පයන්ද නොයෙක් හැදෙමින් පවතින කල්පයන්ද නොයෙක් විනාශවන හෝ හැදෙන කල්පයන්ද, අසුවල් තැන වීම් මෙනම් ඇත්තෙම් මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම් මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම ඇත්තෙම් මේ සැප දුක් වින්දෙම් මේ ආයුෂ කෙළවර කොට මම එයින් චුත වූයෙම් අසුවල් තැන උපන්නෙමි. එහිදු මෙනම් ඇත්තෙම් මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම් මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම ඇත්තෙම් මේ සැප දුක් වින්දෙම් මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම් මෙහි උපන්නෙමියි. මෙසේ ආකාර උද්දෙස සහිත නොයෙක් ආකාර පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහිකරයි.

ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.“

§ 18 . ඒ භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, හාත්පසින් පිරිසිදුවූ කල්හි, කෙලෙස් රහිත කල්හි, කෙලෙස් උවදුරු නැති කල්හි, මොලොක්වූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව පැවති කල්හි, ස්ථිරව සිටි කල්හි, නොසැලෙන කල්හි. ඒ භික්ෂුව පිරිසුදු මිනිස්බව ඉක්මවූ දිවැසින් චුතවන උපදින හීන, ප්‍රණීත, සුවර්ණ , දුර්වර්ණ යහපත් උපතට පත් වූවාවු, අයහපත් ගතිවලට ගියාවූ, කර්මයට අනුව උපදින සත්වයන් දකී. මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. වාග්දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. මනො දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ. ආර්‍ය්‍යයන්ට ගරහන්නෝ වූහ. මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෝ වූහ. මිථ්‍යාදෘෂ්ටි කර්ම සමාදන්වූවෝ වූහ. ඔවුහු මරණින් මතු සැපයෙන් පහවූ නපුරුවූ දුක්වූ නිරයට පැමිණෙත්. නැතහොත් මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ. වාග් සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ. මනො සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ. ආර්‍ය්‍යයන්ට නොගරහන්නෝ වූහ. සත්‍යය අදහන්නෝ වූහ. සත්‍ය ඇදහීම් සමාදන් වූවෝ වූහ. ඔවුහු මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ගලෝකයට පැමිණියෝ”යි, මෙසේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්වයන් දකී.

මෙසේ පිරිසිදුවූ මනුෂ්‍යත්වය ඉක්ම සිටියාවූ දිව ඇසින් චුත වන්නාවූද උපදින්නාවූද පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද හොඳ ලොවකට ගියාවූ, නොහොත් නරක ලොවකට ගියාවූද කම්වූ පරිදි මිය පරලොව ගිය සත්වයන් දනී,

ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.“

§ 19 . ඒ භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි කෙලෙස් රහිත කල්හි, කෙලෙස් උවදුරු නැති කල්හි, මොලොක්වූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව පැවති කල්හි, ස්ථිරව සිටි කල්හි නොසැලෙන කල්හි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන නුවණ පිණිස සිත යොමුකරයි.

ඒ භික්ෂුව මේ දුකයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ දුක් ඉපදීමේ හේතුවයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ දුක් නැතිකිරීමයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ දුක් නැති කිරීමේ මාර්ගයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ ආශ්‍රවයයි තතුලෙස දනී. මේ ආශ්‍රවයන්ගේ හේතුවයයි තතු ලෙස දනී. මේ ඒ ආශ්‍රවයන් නැති කිරීමයයි තතු ලෙස දැනගනී. මේ ආශ්‍රවයන් නැති කිරීමට පමුණුවන පිළිවෙතයයි තතුලෙස දනී.

§ 20. මෙසේ දන්නාවූ ඒ භික්ෂුවගේ සිත කාමාසාවයෙන් (කාමයේ ඇල්මෙන්) වෙන් වෙයි. භව (භවයේ ඇල්මෙන්) ආසාවයෙන්ද වෙන්වෙයි අවිජ්ජාසවයෙන් (මෝහයෙන්) ද වෙන්වෙයි.

සිත ඒවායෙන් වෙන්ව ගිය කල සියළු ආශ්‍රවයන් ගෙන් වෙන් වූ බව දක්නා ඒවායෙන් වෙනස්විය යන දැනීම ඇති වෙයි. එවිට ඉපදීම නැතිකරණ ලද්දීවෙයි. බඹසර (ශ්‍රේෂ්ඨ හැසිරීමෙහි) වාසය කිරීම අවසන් කරණ ලද්දී වෙයි. කටයුත්ත කරණ ලද්දේ වෙයි. මේ ආත්ම භාවයෙන් පසු නැවත ඉපදීමක් නැතැයි දැන ගණී.

ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

.§ 21. “මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසනා කල කල්හි ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීය.

“ස්වාමීනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් කල සුළු වරදක් නිසා නැවත නැවත ඔහුට නිග්‍රහ කරමින් උපවාද කරමින් ඔහු හික්මවීමට හේතුව කුමක්ද? එයට ප්‍රත්‍යයවන කරුණු මොනවාද?
ස්වාමීනි, ඇතැම් භික්ෂුවකට නැවත නැවත අවවාද කොට නොහික්ම වත්. ඊට හේතු කවරහුද? එයට ප්‍රත්‍යය කරුණු මොනවාද?’

§ 22 “භද්දාලිය, ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක් වෙයි. ඇවැත් බහුල වූවෙක් වෙයි. භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දාවූ ඒ භික්ෂුව අන් කරුණකින් ඒ කාරණය වසාදමයි. කථාව අන් අතකට හරවයි. කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති කරයි. මනාකොට පිළිවෙත් නො පවත්වයි. මනා පැවැත්මට අනුව නො පවතී. ඉක්මණින් ඇවතෙන් මිදීමට කැමති ඇත්තෙක් නොවෙයි. සබ්‍රහ්මචාරින් වහන්සේලා සතුටු වෙන ලෙස පැවතුම් සකස් කර ගන්නට වෙර නොදරයි,

§ 23 භද්දාලිය, එකල්හි භික්ෂූන්ට මෙසේ අදහස් වෙයි.
‘ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක, ඇවැත් බහුල වූවෙක, භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දාවූ ඒ භික්ෂුව අන් කරුණකින් ඒ කාරණය වසාදමයි. කථාව අන් අතකට හරවයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද, ඇතිකරයි. මනාකොට නොපවතී. මනාපැවැත්මට අනුව නොපවතී. ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟී සිටීමට කැමති ඇත්තෙක් නොවෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි නොකියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය (නඩුව) යමසේ වහා නොසංසිඳේද එසේ ඒ ඒ ආකාරයෙන් කල් දම දමා විනිශ්චය කිරීම යෙහෙකැයි සිතා, භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම්සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා නොසංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් කල් දම දමා විනිශ්චය කරත්.

§ 24. “භද්දාලිය, ඇතැම් භික්ෂුවක් නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නේ වෙයිද, ඇවැත් බහුල වූවෙක් වෙයිද, ඒ භික්ෂුව අනෙක් භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා නොදමයිද, කථාව අන් අතකට නොහරවයිද, කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති නොකරයිද මනාකොට පවතීද, මනා පැවතුමට අනුව පවතියිද, ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟී සිටීමට කැමති වෙයිද, යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද එයකරමියි කියයිද, භද්දාලිය, එකල්හි භික්ෂූන්ට මෙසේ අදහස් වෙයි.

‘ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක, ඇවැත් බහුල වූවෙක, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා නොදමයි. කථාව අන් අතකට නොහරවයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද, ඇති නොකරයි. මනාකොට පවතී. මනා පැවතුමට අනුව පවතී. ඉක්මණින් ඇවැතින් නැඟී සිටීමට කැමති වෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි කියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය (නඩුව) යම් සේ වහා සංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කිරීම යහපත්යයි සිතා, (ඉක්බිති) භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම් සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා සංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කරත්.

§ 25. “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් කලාතුරකින් ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නේ වෙයිද, ඇවැත් බහුලකොට නොවෙයිද, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා දමයිද. කථාව අන් අතකට හරවයිද කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති කරයිද, මනාකොට නොපවතීද, මනා පැවැත්මට අනුව නොපවතීද, ඉක්මණින් ඇවැතින් නැගී සිටීමට කැමති නොවෙයිද. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි නොකියයිද, භද්දාලිය, එහි භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි.

‘ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව වරින්වර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක, ඇවැත් බහුල නොවූවෙක, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසාදමයි, කථාව අන් අතකට හරවයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද ඇතිකරයි. මනාකොට නොපවතියි. මනාපැවැත්මට අනුව නොපවතියි. ඉක්මණින් ඇවැතින් නැගී සිටීමට කැමැති නොවෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි නොකියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය යම් සේ වහා නොසංසිඳේද, ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කිරීම යෙහෙක කියායි. භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම් සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා නොසංසිඳේද, ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කරත්.

§ 26. “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් කලාතුරකින් ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නේ වෙයිද, ඇවැත් බහුලකොට ඇත්තේ නොවෙයිද, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා නොදමයිද, කථාව අන් අතකට නොහරවයිද, කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති නොකරයිද මනාකොට පවතීද, මනා පැවතුමට අනුව පවතීද, ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟී සිටීමට කැමති වෙයිද, යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි කියයිද, භද්දාලිය, එහි භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව වරින් වර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක. ඇවැත් බහුල නොවූවෙක, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරනලද්දේ අන් කරුණකින් වසා නොදමයි. පිටතින් කථාවක් ඉදිරිපත් නොකරයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද ඇතිනොකරයි. මනාකොට පවතියි. මනා පැවතුමට අනුව පවතියි. ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟීසිටීම කැමති වෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද එය කරමියි කියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය යම්සේ වහා සංසිඳේද, ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කිරීම යෙහෙක කියායි,

ඉක්බිති භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම්සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා සංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කරත්.

§ 27 “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් ආචාර්‍ය්‍ය උපාධ්‍යායයන් කෙරෙහි ඇති භක්තිය සුළු ය. සබ්‍රහ්මචාරින් කෙරෙහි ඇති ලැදියාව අල්පය. එනමුත් ඔහු සාසනයේ රැදී මහණ කම් කරයි, භද්දාලිය, එහිදී භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි.

“ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව ආචාර්‍ය්‍ය උපාධ්‍යායයන් කෙරෙහි ඇති සුලු භක්තියකින් සුලු ආදරයකින් මහණකම කරයි. භක්ති මාත්‍රයෙන් ප්‍රෙම මාත්‍රයෙන් මහණකම කරයි කියායි.“

භද්දාලිය, යම්සේ පුරුෂයෙකුගේ දෑසෙන් එක් ඇසක් කණව ගොස් එක ඇසක් පමණක් වේද, ඔහුගේ මිත්‍රයන් හා නෑයෝ ඔහුගේ ඒ එකම ඇස ආරක්ෂා කර ගන්නට වෙහෙසෙයි. ඒ එකම ඇසට හිංසා වෙන ලෙස ඔහු ඇසල දී පහන් නොදල්වයි. නං නෑ විදියෙන් පරෙස්සම් කරයි.

භද්දාලිය, එමෙන්ම මේ ශාසනයෙහි යම් භික්ෂූවක් සුළු භක්ති මාත්‍රයකින් හා ප්‍රේම මාත්‍රයකින් මහණකම් කරයි ද . භද්දාලිය, භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව භක්ති මාත්‍රයකින් හා ප්‍රේමමාත්‍රයකින් මහණකම් කරයි. ඒ භික්ෂුවගේ යම් භක්තිමාත්‍රයක් ප්‍රේම මාත්‍රයක් වී ද, නැවත නැවත ඔහුට උද්දේස කිරීමෙන් අවවාද කිරීමෙන් ඒ අල්ප වූ භක්තිය ද ඇල්මද පිහෙයි. ඒ නිසා ඔහු ගේ අල්ප භක්තිය, ප්‍රේමය නොපිරිහෙවයි. නැවත නැවත ඔහුට උද්දේස නොකරන්නෙමු. අවවාද නොකරන්නෙමු ” කියායි.

§ 28.. භද්දාලිය, යම් හෙයකින් මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවකට නැවත නැවත අවවාද කරයි නම් මේ ඊට හේතුවවේ. මේ ප්‍රත්‍යයවේ. භද්දාලිය, යම් හෙයකින් මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවකට එසේ නැවත නැවත අවවාද නොකරත් නම් මේ ඊට හේතුවයි. මේ ප්‍රත්‍යයයි.“

§ 29. ස්වාමීනි, පෙර දී ශික්ෂාපද ස්වල්පයක් පමණක් වූහ. ඒ ස්වල්ප වූ ශික්ඛා බොහෝ භික්ෂූහු රහත්වූහ. ඊට හේතු කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද? දැන් ශික්ෂාපද බොහෝ වෙත්. භික්ෂූන් ගෙන් සුළු පිරිසක් පමණක් රහත් වෙත්. ඊට හේතු කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද?”

§ 30 .“භද්දාලිය, එය සැබෑවකි . සත්වයන් ධර්මයෙන් පිරිහෙන කල්හි, ප්‍රතිපත්තියෙන් පිරිහෙන කල්හි, ශික්ෂාපද බොහෝ වෙත්. භික්ෂූහු ස්වල්ප දෙනෙක් පමණක් රහත් වෙත්.

භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි සංඝයා කෙරෙහි ආශ්‍රවයන්ට හේතුවූ කරුණු පහළ වී නොමැති නම්, ඒතාක් ශාස්තෲන් වහන්සේ ශ්‍රවකයන්ට ශික්ෂාපද නොපනවත්, භද්දාලිය, යම් දිනක පටන් සංඝයා කෙරෙහි ආශ්‍රවයන්ට හේතුවූ කරුණු ඇති වෙත්ද, ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ වැරදි නැති කරණු පිණිස ශ්‍රාවකයන්ට ශික්ෂාපද පනවත්.

§ 31 . “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි සංඝයා බොහෝ නොවුයේද , ඒකල සංඝයා අතර වැරදි පහළ නොවීය. භද්දාලිය, යම් දිනෙක පටන් සංඝයා අතර ක්ලේශ ධර්ම මතු වීද එකල්හි භික්ෂුන්
ලාභ සත්කාර පිණිස ලෝභයෙන් වැඩී ගියේද,
බොහෝ ධර්ම කාරනා දැන ගන්නට ආසාවෙන් වැඩී ගියේද,
තමනට ප්‍රසිද්ධ වන්නට ඇති ආසාවෙන් වැඩී ගියේද,
එකල්හි මේ ආශ්‍රව ස්ථානීය ධර්මයන් නැති කිරීම පිණිස තථාගතයන් සික්ඛාවන් පණවති. ඒ සික්ඛා පදයන් භික්ෂුවට ක්ලේශයන් මතුවීම වැලැක්වීම පිණිස ආරක්ශාවක්ම වේ.

§ 32. .“භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි සංඝයා යම්තාක් කල් ගිය බවට නොපැමිණේද එතාක් සංඝයා අතර වැරදි පහළ නොවෙත්.“භද්දාලිය, යම් දිනෙක පටන් සංඝයා කල්ගිය බවට පැමිණේද, එකල්හි මේ ශාසනයෙහි සංඝයා අතර ඇතැම් වැරදි ඇතිවෙත්. ඉක්බිති ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ වැරදි නැති කරුණු පිණිස ශ්‍රාවකයන්ට ශික්ෂාපද පනවත්.

§ 33 . “භද්දාලිය, තොපි ස්වල්පදෙනෙක් අමතා යම් දිනෙක මම තොපට අජානීය අශ්වයාගේ උපමාව දේශනා කෙළෙමි. එය ඔබට මතක ඇත්තෙහිද?”
“නැත. ස්වාමීනි”

“භද්දාලිය, එය කුමක් නිසා මතක නැති දැයි සිතන්නෙහිද?”
“ස්වාමීනි, ඒ මම ශාස්තෘ ශාසනයෙහි බොහෝ කාලයක් ශික්ෂාපද නොපුරන්නෙක් වීම් නිසායයි සිතමි.
“භද්දාලිය, හේතුව එයම නොවේ. ඔබගේ සිත පිරිසිඳ බලන මම මෙසේ දකිමි. මා ධර්මය දේශනා කරත් දී මේ මහනා ඒ ධර්මය සතිඑන් අසන්නට, අවබෝධයට සිත යොමු නොකරයි. ඇසෙන ධර්මය ග්‍රහණය කර නොගනිත්. ඕනෑකමින් ධර්මය අසන්නට යොමු නොවෙත්” ඔබට මේ සුළු දේශනාව මතක නොසිටීමේ හේතුව එයයි. කෙසේ වුවද නුඹගේ යහපත පිණිස ඒ අශ්ව පෝතකයාගේ උදාහරණ දෙසනා කරමි. සිත් එලවා එය අසව, එය දරව. “එසේය ස්වාමින් වහන්ස”යි භද්දාලි පිළිවදන් දුනි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ දෙසනා කල සේක.

§ 34 . “භද්දාලිය, යහපත් ආජානීය අශ්වයකු ලැබු යම් දක්ෂ අශ්වයන් දමනය කරන්නෙක් පළමු කොට කටකලියාව දැමීමේ හික්මවීම කරයි. ඒ කටකලියාව දැමීමෙන් අශ්වයාට පෙර නොදැනුනු අපහසුවක්, සන්ත්රාසයක්, භීතියක් ඇති වෙයි. ඔහු ඒ නිසා කුපිත වේ. කුලප්පු වේ උඩ පනිමින් දුවන්නට සැරසෙයි. එනමුත් නිතර කටකලියාව අසුගේ මුවට දෑමීමෙන් කලක් යාමේදී අශ්ව පෝතකයා කටකලියාව පැළඳ සිටීමට පුරුදු වෙයි. බියෙන් තොර වේ. සන්ත්‍රාසයෙන් තොරවේ. පෝතකයා ඒ කාරණයෙන් හික්මෙන්නේය.

§ 35 ,“භද්දාලිය, ආජානීය අශ්ව පෝතකයා එසේ කටකලියාවට එසේ හුරු වේද අශ්ව පුහුණු කරන්නා ඊ ළඟට පෝතකයාව කරයුග පටියට හුරු කරයි. එසේ කරයුග පටිය යෙදු විට අශ්වයාට පෙර නොදැනුනු අපහසුවක්, සන්ත්රාසයක්, භීතියක් ඇති වෙයි. ඔහු ඒ නිසා කුපිත වේ. කුලප්පු වේ උඩ පනිමින් දුවන්නට සැරසෙයි. එනමුත් කලක් කරයුග පටිය යොදා පුරුදු කල පසු කලක් යාමේදී අශ්ව පෝතකයා කර යුගපටි පැළඳ සිටීමට පුරුදු වෙයි. බියෙන් තොර වේ. සන්ත්‍රාසයෙන් තොරවේ. පෝතකයා ඒ කාරණයෙන් හික්මෙන්නේය.

§ 36 . මෙසේ හික්මවීමෙන් පිළිවෙළින් හික්මවීමෙන් ඒ ඒ කාරණයෙන් අශ්ව පෝතකයා හික්මුණ පසු අශ්වයන් දමනය කරන්නා ඒ අශ්වයා නැවත සිවුපා එකට ඔසවා තැබීමෙහිද, (බිම වැටුනු දෙයක් ගත හැකිසේ) නැමීමෙහිද, ඛුර අගින් යාමෙහිද, සීඝ්‍ර ධාවනයෙහිද, (යුදයෙහි ඇතිවන) ශබ්දයන්ට බිය නොවීමෙහිද, රජු විසින් දතයුතු ගුණයෙහිද, අශ්වරාජ වංශයෙහිද, ජවසම්පත්තියෙන් (-ශ්‍රේෂ්ඨ වේගයෙහි) ශ්‍රේෂ්ඨ අශ්වයෙක් වීමෙහිද, මෘදු වචනයට කීකරු වීමෙහිද, (යන කරුණු දසය) පුරුදු කරවයි.

ජවසම්පත්තියෙහි හික්මවීමෙහිද ශ්‍රේෂ්ඨ අශ්වයෙක් කිරීමෙහිද, මෘදු වචනයට කීකරු කිරීමෙහිද පෙර නොකළ දෙයක් කරන අශ්වයාටද යම් යම් දැඟලීම් නොහික්මීම ඇතිවෙත්මය. ඒ අශ්වයා නිතර කිරීමෙන් පිළිවෙළින් කිරීමෙන් එහි හික්මෙන්නේය.

§ 37 . භද්දාලිය මෙසේ ඒ අශ්ව පෝතකයා නිතර නිතර කිරීමෙන් පිළිවෙළින් කිරීමෙන් අශ්වයා හික්මුනේද, අසුන් දමනය කරන්නා නැවත ඒ අශ්වයා තැලීම විදීම ආදී අශ්ව දමන කර්ම විශේෂයන්ට යොදවයි, භද්දාලිය, මේ දශ අංගයන් ගෙන් යුත් යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුන්ට සුදුසු වේ රජු විසින් පරිභොග කළ යුතුවේ. රජුගේ අංගය යන සංඛ්‍යාවට ඇතුළත් වෙයි.

“භද්දාලිය, එමෙන්ම දසවිධ ධර්මයන්ගෙන් සමනාගත වූ භික්ෂුවක්
ආහුනෙය්‍ය (-දුරසිට ඇවිත් පිදියයුතු) වෙයි,
පාහුණෙය්‍ය (-අභිනව දෙයින් පිදියයුතු) වෙයි
දක්ඛිනෙය්ය ( වැඳුම් ලැබීමට සුදුස්සෙක් ) වෙයි.

කවර දසයකින්ද, 669
භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව
(i) අසෙඛ (-හික්මී අවසානවූ) සම්මාදිට්ඨියෙන් (-යහපත් දැකීමෙන්) යුතු වෙයි,
(ii) අසෙඛ සම්මාසංකප්පයෙන් (-යහපත් කල්පනාවෙන්) යුතු වෙයි,
(iii) අසෙඛ සම්මාවාචායෙන් (-යහපත් වචනයෙන්) යුතුවෙයි.
(iv) අසෙඛ සම්මාකම්මන්තයෙන් (-යහපත් කර්මාන්තයෙන්) යුතුවෙයි.
(v) අසෙඛ සම්මා ආජීවයෙන් (-යහපත් දිවි පැවැත්මෙන්) යුතුවෙයි
(vi) අසෙඛ සම්මාවායාමයෙන් (-යහපත් උත්සාහයෙන්) යුතුවෙයි
(vii). අසෙඛ සම්මාසතියෙන් (යහපත් සිහියෙන්) යුතුවෙයි.
(viii) අසෙඛ සම්මාසාමධියෙන් (-යහපත් සිත එකඟ කිරීමෙන්) යුතුවෙයි
(xi) අසෙඛ සම්මාඤාණයෙන් යුතු වෙයි,
(x ) අසෙඛ සම්මාවිමුත්තියෙන් යුතුවෙයි.

[669:- අසේඛ යනු කලයුතු සියල්ල කොට නිමකල උත්තම අරහත් ඵලය සාක්ෂාත් කල උතුමාය. ඒ නිසා මේ සඳහන් කල ගුණ දහය අරහත් ඵලයේ ප්‍රතිඵල හො අරහත් ඵලය සමගම ලැබෙන ධර්මයන් ලෙස අටුවාව සිස්තර කරයි.]

§ 38 .භද්දාලිය මේ දසවිධ ධර්මයන්ගෙන් යුත් භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය (-දුරසිට ඇවිත් පිදියයුතු) වෙයි, පාහුණෙය්‍ය (-අභිනව දෙයින් පිදියයුතු) වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය (පින් කැමතිව පිදියයුතු) වෙයි, වැඳියයුතු වෙයි, ලොවට උතුම් පින් කෙත වෙයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය දෙසූ සේක
සතුටු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කීමට සතුටු විය.

කීටාගිරි සුත්‍රයෙන් උපුටා ගත් සත් ආකාර වූ රහත් උතුමන් වහන්සේලා

§ 9. “මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මේ නම් පුද්ගලයෝ සත්දෙනෙක් වෙත්.
ඒ සත්දෙන කවරහුද? 
(i) උභතොභාග විමුත්තය,
(ii) පඤ්ඤාවිමුත්තය,
(iii’) කායසක්ඛිය,
(iv) දිට්ඨප්පත්තය, 
(v) සද්ධාවිමුත්තිය,
(vi)  ධම්මානුසාරීය,
(vii) සද්ධානුසාරිය
(යන සත්දෙනයි.)

§9.1. “මහණෙනි, උභතොභාග විමුක්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක්  ශාන්ත විමොක්ෂ යයි කියන ලද අරූපාවචර ධ්‍යානයෝ වෙත්ද, රූප ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ඒ අරූප ධ්‍යානයන් කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය කෙරේද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැන ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූවාහුද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා උභතොභාග විමුක්ත පුද්ගලයායයි, කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවට අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි නොකියමි. ඊට හේතු කවරේද, ඔහු අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කරණ ලද්දාහ. ඔහු කිසිදා ප්‍රමාද වීමට නොපැමිණේ. 

§ 9.2 “මහණෙනි, පඤ්ඤාවිමුත්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද,

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා  ශාන්තවූ  විමොක්ෂ යයි කියන ලද අරූපාවචර ධ්‍යානයෝ කයින් ස්පර්ශ නොකොට වාසය කෙරේද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැන ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූවාහුද, මහණෙනි, මේ  පඤ්ඤාවිමුත්ත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතු යයි නොකියමි.
ඊට හේතු කවරේද, ඔහු අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කරණ ලදහ. ඔහු ප්‍රමාදයට නොපැමිනෙන්නේය.  

§ 9.3. “මහණෙනි, කාය සක්ඛී පුද්ගලයා නම් කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා  ශාන්ත විමොක්ෂ යයි කියන ලද අරූපාවචර ධ්‍යානයෝ  කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය නොකෙරේද, ඔහුගේ නුවණින් දැක ඇතැම් ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූවාහු වෙත්ද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා කාය සක්ඛී ය’යි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවට අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතු යයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සෙවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇසුරු කරමින්, ඉඳුරන් සමකරමින්, යමක් නිසා කුලපුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වෙත්ද, ඒ මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති, අනුත්තර නිර්වාණය, මේ ආත්මයෙහි තමා නුවණින් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, (රහත් බවට) පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි’ (කියා) මහණෙනි මම මේ භික්ෂුවට මේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතු යයි කියමි.

§ 9.4. “මහණෙනි, දිට්ඨප්පත්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ශාන්ත විමොක්ෂ යයි කියනලද යම් ඒ අරූප ධ්‍යානයන් නාම කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය නොකරයිද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැක ඇතැම් ආශ්‍රවක්ෂය වූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දැන ගන්නා ලද ධර්මයෝ ඔහුගේ නුවණින් මනා කොට දැන ගන්නා ලද්දාහුද, මහණෙනි, මේ තෙමේ දිට්ඨප්පත්ත පුද්ගලයාය’යි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයින්, ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියයන් සම කරමින්, යමක් නිසා කුල පුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහි තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නාහු නම් යෙහෙකැයි (කියායි).

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ අප්‍රමාද ඵලය බලමින් නො පමාවෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි කියමි.

§ 9.5. “මහණෙනි, සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා  ශාන්තවිමොක්ෂ යයි කියනලද අරූපාවචර  ධ්‍යානයන් කයින් ස්පර් නොකොට වාසය කරයිද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැක ඇතම් ආශ්‍රවයෝ ක්ෂයවූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ඔහුගේ ශ්‍රද්ධාව බැසගත්තීවේද, මුල් බැස පිහිටියාවේද, මහණෙනි, මේ තෙමේ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයායි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද, අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතුයයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන් ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියයන් සම කරමින්, යමක් නිසා කුලපුත්‍රයො මනාකොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙද්ද, මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහිම තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි (කියායි). මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ මේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි කියමි.

§ 9.6. “මහණෙනි, ධම්මානුසාරී පුද්ගලයා කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ශාන්ත විමොක්ෂයයි කියන ලද අරූපාවචර  ධ්‍යානයන් නාම කයින් ස්පර්ශ නොකොට වාසය කරයිද, ඔහුගේ නුවණින් දැක ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය නොවූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දැනගන්නා ලද ධර්මය ඔහුගේ නුවණින් පමණකින් දැකීමට පැමිණෙත්. තවද ඔහුට මේ ධර්මයෝ වෙත්, කවරහුද? සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්චෙන්ද්‍රිය ය (යන මොහුයි) මහණෙනි, මේ තෙමේ ධම්මානුසාරි පුද්ගලයායයි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළයුතුයයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන්, ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියන් සමකරමින් යමක් නිසා කුලපුත්‍රයෝ මනාකොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයිද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහි තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි (කියායි). මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළයුතුයයි කියමි.

§ 9.7. “මහණෙනි, සද්ධානුසාරී පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ශාන්ත විමොක්ෂයයි කියන ලද අරූපාවචර  ධ්‍යානයන් නාම කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය නොකරයිද, ඔහුගේ නුවණින් දැක ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය නොවූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව පමණක් භක්තිය පමණක් වෙයිද, තවද ඔහුට මේ ධර්මයෝ වෙත්, එනම් සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්ඤින්ද්‍රිය (යන මොහුයි). මහණෙනි, මේ තෙමේ සද්ධානුසාරී පුද්ගලයායි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි. මම මේ භික්ෂුවට අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතුයයි කියමි. ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මතෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන්, ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියයන් සමකරමින්, යමක් නිසා කුල පුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහිම තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි (කියායි) මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතුයයි කියමි

SN 02-01-04-03  ඤාණවත්ථු සූත්‍රය

ඤාණවස්තූ 44

පුජ්‍ය හිනිදුම නන්ද හිමිගේ සුත්‍ර විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසයකරණ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§2. “මහණෙනි, නුඹලාට ඤාණවස්තූන් හතළිස් හතරක් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසව්, මනාකොට මෙනෙහි කරව්, කියන්නෙමියි (දේශනා කළසේක.) ‘එසේය ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ප්‍රතිවචන දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනා කළසේක.

§3. “මහණෙනි, ඤාණවස්තු හතළිස් හතර කවරේද?”

ජරාමරණ දන්නා ඤාණය.
ජරාමරණ හේතූන් දන්නා ඤාණය,
ජරා මරණයන්ගේ නිරුද්ධවීම දන්නා ඤාණය,
ජරාමරණ නිරුද්ධ කිරීමේ ප්‍රතිපදාව දන්නා ඤාණය
.

ජාතිය දන්නා ඤාණය,
ජාති හේතුව දන්නා ඤාණය,
ජාති නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
ජාති නිරෝධගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

භවය දන්නා ඤාණය,
භව හේතුව දන්නා ඤාණය,
භව නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
භව නිරෝධගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

උපාදානය දන්නා ඤාණය,
උපාදාන හේතුව දන්නා ඤාණය,
උපාදාන නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
උපාදාන නිරෝධගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

තණ්හාව දන්නා ඤාණය,
තණ්හා හේතුව දන්නා ඤාණය,
තණ්හා නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
තණ්හා නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

වේදනාව දන්නා ඤාණය,
වේදනා හේතුව දන්නා ඤාණය,
වේදනා නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
වේදනා නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

ස්පර්ශය දන්නා ඤාණය,
ස්පර්ශය හේතුව දන්නා ඤාණය,
ස්පර්ශය නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
ස්පර්ශය නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

සළායතන දන්නා ඤාණය,
සළායතන හේතුව දන්නා ඤාණය,
සළායතන නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
සළායතන නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

නාමරූප දන්නා ඤාණය,
නාමරූප හේතුව දන්නා ඤාණය,
නාමරූප නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
නාමරූප නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

“විඤ්ඤාණ දන්නා ඤාණය,
විඤ්ඤාණ හේතුව දන්නා ඤාණය,
විඤ්ඤාණ නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
විඤ්ඤාණ නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

සංඛාර දන්නා ඤාණය,
සංඛාර හේතුව දන්නා ඤාණය,
සංඛාර නිරෝධය දන්නා ඤාණය,
සංඛාර නිරෝධ ගාමිනී පටිපදාව දන්නා ඤාණය.

“මහණෙනි, ඒ නම් ඤාණ වස්තු හතලිස් හතර යයි” කියනු ලැබෙත්”

§ 3. “මහණෙනි, ජරාමරණය කවරේද?

ඒ ඒ සත්ව නිකායෙහිවූ, ඒ ඒ සත්වයන්ගේ යම් ජරාවක්, දිරායාමක්, දත් වැටීමක්, කෙස් සුදුවීමක්, ඇඟ රැළි වැටීමක්, ආයුෂයාගේ ගෙවීයාමක්, ඉන්ද්‍රියන්ගේ මේරීමක් වේද, මෙය ජරාවයි කියනු ලැබේ.

ඒ ඒ සත්වනිකායෙන් ඒ ඒ සත්වයන්ගේ යම් චුතවී යාමක්, පහවීයාමක්, බිඳීමක්, අතුරුදන් වීමක්, මෘත්‍යුනම්වූ මරණයක්, කාලක්‍රියාවක්, ස්කන්ධයන්ගේ බිඳීමක්, මෘතශරීරයාගේ අත්හැර දැමීමක් වේද, මෙය මරණයයි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මෙසේ මේ දිරීමද; මේ මැරීමද, ජරා මරණයයි කියනු ලැබේ ජාති හේතුකොට ගෙන (උප්පත්තිය ඇතිවීමෙන්) ජරා මරණ ඇතිවේ. ජාති නිරෝධයෙන් (උප්පත්තිය නැති කිරීමෙන්) ජරා මරණය නැතිවේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම ජරා මරණය නැති කිරීමට ගමන් කළයුතු මාර්ගයයි (කියනු ලැබේ.)

ඒ මාර්ගය කවරේද?
සම්මාදිට්ඨිය, සම්මාසංකප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මා ආජීවය සම්මාවායාමය. සම්මාසතිය සහ සම්මාසමාධියයි.“

මහණෙනි, යම් හේතුවකින් ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ ජරා මරණය දනීද, මෙසේ ජරා මරණයන්ගේ හේතු දනීද, මෙසේ ජරා මරණයන්ගේ නැතිවීම දනීද, මෙසේ ජරා මරණ නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මෙය ඔහුගේ චතුස්සත්‍යය දක්නා ඥානය වන්නේය. හෙතෙම නුවණින් දක්නාලද, නුවණින් අවබෝධ කරන ලද කල් නොගොස් අනතුරුවම ඵල දෙන ස්වභාවය ඇති, පැමිණියාවූ නුවණින් බැසගන්නා ලද, මේ චතුරාර්ය සත්‍යධර්මයන් දක්නා ඥානයෙන් අතීත අනාගත කාල දැනගන්නාවූ ඥානයටද පමුණුවන්නේය.

අතීත කාලයෙහිවූ, යම් කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ ජරා මරණය දැනගත්තාහුද, ජරාමරණයන්ගේ හේතු දැනගත්තාහුද, ජරා මරණයන්ගේ නැතිවීම දැනගත්තාහුද, ජරා මරණය නැතිකරන මාර්ගය දැනගත්තාහුද ඔහු සියලු දෙනම, මම මෙකල්හි යම්සේ දැනගත්තෙම්ද, එසේම දැන ගත්තාහුය. අනාගත කාලයෙහි වෙන යම් කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ ජරාමරණය දැනගන්නාහුද, ජරා මරණයන්ගේ හේතු දැනගන්නාහුද, ජරා මරණයන්ගේ නැතිවීම දැනගන්නාහුද, ජරාමරණය නැතිකරන මාර්ගය දැනගන්නාහුද, ඔවුහු සියලු දෙනම මම යම්සේ මෙකල්හි දැන් දනිම්ද, එසේ දැනගන්නාහුය’ කියායි මෙය ඔහුගේ මාර්ගඥානයට අනුව පහළවන්නාවූ ඥානයයි. (ප්‍රත්‍යවෙක්ෂා ඥානයයි.)

“මහණෙනි, යම් හෙයකින් ආර්ය ශ්‍රාවකයාහට මාර්ග ඥානයද, ප්‍රත්‍යවෙක්ෂා ඥානයද යන මේ ඥාන දෙක පිරිසිදු වෙත්ද, නිර්මල වෙත්ද, මහණෙනි, මේ ආර්යශ්‍රාවකයා මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්ත වූයේයයි කියාද, මාර්ග දර්ශනයෙන් යුක්ත වූයේයයි කියාද, මේ මාර්ග සද්ධර්මයට පැමිණියේයයි කියාද, මේ මාර්ග සද්ධර්මය දකීයයි කියාද, ශෛක්ෂ ඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද ශෛක්ෂ විද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග නම් ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද, කියනු ලැබේ.

§ 4. “මහණෙනි, ජාතිය නම් කවරේද?
ඒ ඒ සත්ව නිකායෙහි ඒ ඒ සත්වයින්ගේ යම් ඇතිවීමක්, හටගැනීමක්, බැසගැනීමක්, ඉපදීමක්, ස්කන්ධයන්ගේ ඇතිවීමක්, ආයතනයන්ගේ පහළවීමක් වේද, මහණෙනි, මෙය ජාතියයි (උප්පත්තියයි) කියනු ලැබේ.

§ 5 . “මහණෙනි, භවය නම් කවරේද?
මහණෙනි, කාම භවය, රූප භවය, සහ අරූප භවයයි කියා මේ භවයෝ තිදෙනෙක් වෙත්. මහණෙනි, මෙය භවයයි කියනු ලැබේ.

§ 6 . “මහණෙනි, උපාදානය කවරේද?
මහණෙනි, කාමුපාදානය, දිට්ඨුපාදානය, සීලබ්බතුපාදානය සහ අත්තවාදුපාදානයයි කියා මේ උපාදානයෝ (දැඩිව අල්වා ගන්නෝ) සිව් ආකාර වෙති. මහණෙනි, මෙය උපාදානයයි (දැඩිව අල්වා ගැනීමයයි) කියනු ලැබේ.

§ 7 .“මහණෙනි, තණ්හාව කවරේද?
මහණෙනි, රූප තණ්හාව, සද්ද තණ්හාව, ගන්ධ තණ්හාව, රස තණ්හාව, ඵොට්ඨබ්බ තණ්හාව සහ ධර්ම තණ්හාව යයි කියා, මේ තණ්හා සමූහයෝ සයක් වෙති. මහණෙනි, මෙය තණ්හාවයයි කියනු ලැබේ.

§ 8 . “මහණෙනි, වේදනාව කවරේද?
මහණෙනි, ඇස හා ගැටීමෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, කණ හා ගැටීමෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, නහය හා ගැටීමෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, දිව හා ගැටීමෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, කය හා ගැටීමෙන් ඇතිවෙන වේදනාව සහ සිත හා ගැටීමෙන් ඇතිවෙන වේදනාව යයි කියා මේ වේදනා සමූහයෝ සදෙනෙක් වෙති. මහණෙනි, මෙය වේදනාවයයි කියනු ලැබේ.

§ 9. “මහණෙනි, ස්පර්ශය කවරේද?
මහණෙනි, චක්ඛුස්පර්ශය, ශ්‍රොත ස්පර්ශය, ඝ්‍රාණ ස්පර්ශය, ජිව්හා ස්පර්ශය, කාය ස්පර්ශය සහ මනස් ස්පර්ශයයි කියා මේ ස්පර්ශ සමූහයෝ සදෙනෙක් වෙති. මහණෙනි, මෙය ස්පර්ශයයි කියනු ලැබේ.

§ 10 .“මහණෙනි, සළායතන කවරේද?
මහණෙනි, චක්ඛායතනය, සෝතායතනය, ඝාණායතනය, ජිව්හායතනය, කායායතනය සහ මනායතනයයි කියා මේ ආයතන සමූහයෝ සදෙනෙක් වෙති. මහණෙනි, මෙය සළායතනයයි කියනු ලැබේ.

§ 11 .“මහණෙනි, නාමරූප කවරේද?
වේදනාව, සංඥාව, චේතනාව, ස්පර්ශය සහ මනසිකාරය යන මෙය නාමයයි කියනු ලැබේ. සතර මහා භූතයින් සහ සතර මහා භූතයන් නිසා පවත්නා රූපයද යන මෙය රූපයයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මෙසේ මේ නාමයද, රූපයද නාම රූපයයි කියනු ලැබේ.

§ 12 .“මහණෙනි, විඤ්ඤාණය කවරේද?
මහණෙනි, චක්ඛු විඤ්ඤාණය, සෝත විඤ්ඤාණය, ඝාණ විඤ්ඤාණය, ජිව්හා විඤ්ඤාණය, කාය විඤ්ඤාණය සහ මනෝ විඤ්ඤාණයයි කියා මේ විඤ්ඤාණ සමූහයෝ සදෙනෙක් වෙති. මහණෙනි, මෙය විඤ්ඤාණයයි කියනු ලැබේ.

§ 13 .“මහණෙනි, සංස්කාර කවරේද?
මහණෙනි, කාය සංඛාරය, වචී සංඛාරය සහ චිත්ත සංඛාරයයි කියා මේ සංස්කාරයෝ තුනක් වෙති. මහණෙනි, මේවා සංස්කාරයෝ යයි කියනු ලැබෙත්.

§ 14 .“අවිජ්ජාව ඇතිවීමෙන් සංස්කාර ඇතිවේ. අවිජ්ජාව නැතිවීමෙන් සංස්කාර නැතිවේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම සංස්කාර නැතිකිරීම පිණිස ගමන් කළ යුතු මාර්ගයයි (කියනු ලැබේ.) ඒ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මා සංකප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය සහ සම්මාසමාධියයි.

§ 15 .“මහණෙනි, යම් හෙයකින් ආර්යශ්‍රාවකයා මෙසේ සංස්කාරයන් දනීද, මෙසේ සංස්කාරයන්ගේ හේතු දනීද, මෙසේ සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීම දනීද, මෙසේ සංස්කාරයන් නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මෙය මාර්ගඥානය වන්නේය. හෙතෙම නුවණින් දක්නාලද, නුවණින් දන්නා ලද, කල් නොගොස් ඵලදෙන ස්වභාවය ඇති, අවබෝධ කරනලද, නුවණින් පිවිසෙන ලද, මේ චතුරාර්ය සත්‍ය දන්නා ඥානයෙන්, අතීත කාල අනාගත කාල දක්නා නුවණටද පමුණුවයි.

අතීත කාලයෙහිවූ යම්කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ සංස්කාරයන් දැනගත්තාහුද, සංස්කාරයන්ගේ හේතු දැනගත්තාහුද, සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීම් දැනගත්තාහුද, සංස්කාරයන් නැතිකරන මාර්ගය දැන ගත්තාහුද ඔවුහු සියලු දෙනම, මම යම්සේ මෙකල්හි දනිම්ද, එසේම දැන ගත්තාහුය. අනාගත කාලයෙහි වෙන යම්කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ සංස්කාරය දැනගන්නාහුද, සංස්කාරයන්ගේ හේතු දැනගන්නාහුද, සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීම දැනගන්නාහුද, සංස්කාර නැති කරන මාර්ගය දැනගන්නාහුද, ඔවුහු සියලු දෙනම මම යම්සේ මෙකල්හි දැන් දනිම්ද, එසේ දැනගන්නාහුය කියායි. මෙය ඔහුගේ මාර්ගඥානයට අනුව පහළවන ඥානයයි (ප්‍රත්‍යවේක්ෂා ඥානයයි.)

“මහණෙනි, යම් හෙයකින් ආර්ය ශ්‍රාවකයාගේ මාර්ග ඥානයද, ප්‍රත්‍යවේක්ෂා ඥානයද යන මේ ඥාන දෙක පිරිසිදු වෙත්ද, නිර්මල වෙත්ද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මාර්ග දෘෂ්ටියෙන් යුක්තවූයේයයි කියාද, මාර්ග දර්ශනයෙන් යුක්තවූයේ යයි කියාද, මේ මාර්ග සද්ධර්මයට පැමිණියේයයි කියාද, මේ මාර්ග සද්ධර්මය දකීයයි කියාද, ශෛක්ෂ ඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, ශෛක්ෂ විද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග නම් ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද, කියනු ලැබේ.”

(තුන්වෙනි ඤාණ වත්ථු සූත්‍රය නිමි.)

SN 02-01-04-04  ඤාණවත්ථු සූත්‍රය

ඤාණවත්ථු 77

§ 1.මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසයකරනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘ස්වාමීනි’ යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§2. “මහණෙනි, ඤාණවස්තූන් හැත්තෑ හතක් නුඹලාට දේශනා කරන්නෙමි. එය අසව්. මනාකොට මෙනෙහි කරව්. කියන්නෙමියි (දේශනා කළසේක.) එසේය, ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ප්‍රතිවචන දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනා කළසේක.

“මහණෙනි, ඤාණවස්තු හැත්තෑහත කවරහුද?

ඉපදීම

(1) ඉපදීම නිසා ජරා මරණය ඇතිවේය යන නුවණ.
(2) ඉපදීම නැති කල්හි ජරා මරණය නැතිවේය යන නුවණ.
(3) අතීත කාලයෙහිද ඉපදීම නිසා ජරා මරණය ඇති වූයේය යන නුවණ.
(4) ඉපදීම නැතිවූ කල්හි ජරා මරණය නැතිවූයේය, යන නුවණ.
(5) අනාගත කාලයෙහිද ඉපදීම නිසා ජරා මරණය ඇතිවන්නේය යන නුවණ.
(6) ඉපදීම නැති කල්හි ජරා මරණය ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(7) යම් ඒ (ඉපදීම නිසා ජරා මරණය ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

භවය

(8) භවය නිසා ඉපදීම ඇතිවේය යන නුවණ.
(9) භවය නැති කල්හි ඉපදීම නැතිවේය යන නුවණ.
(10) අතීත කාලයෙහිද භවය නිසා ඉපදීම ඇතිවූයේය යන නුවණ.
(11) භවය නැතිවූ කල්හි ඉපදීම නැතිවූයේය යන නුවණ.
(12) අනාගත කාලයෙහිද භවය නිසා ඉපදීම ඇති වන්නේය යන නුවණ.
(13) භවය නැති කල්හි ඉපදීම ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(14) යම් ඒ (භවය නිසා ඉපදීම ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද, එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

උපාදානය

(15) උපාදානය නිසා භවය ඇතිවේය යන නුවණ.
(16) උපාදානය නැතිකල්හි භවය නැතිවේය යන නුවණ.
(17) අතීත කාලයෙහිද උපාදානය නිසා භවය ඇති වූයේය යන නුවණ.
(18) උපාදානය නැතිවූ කල්හි භවය නැතිවූයේය යන නුවණ.
(19) අනාගත කාලයෙහිද උපාදානය නිසා භවය ඇති වන්නේය යන නුවණ.
(20) උපාදානය නැති කල්හි භවය ඇතිනොවන්නේය යන නුවණ.
(21) යම් ඒ (උපාදානය නිසා භවය ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද, එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

තන්හාව

(22) තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇතිවේය යන නුවණ.
(23) තණ්හාව නැති කල්හි උපාදානය නැතිවේය යන නුවණ.
(24) අතීත කාලයෙහිද තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇති වූයේය යන නුවණ.
(25) තණ්හාව නැතිවූ කල්හි උපාදානය නැතිවූයේය යන නුවණ.
(26) අනාගත කාලයෙහිද තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇතිවන්නේය යන නුවණ.
(27) තණ්හාව නැති කල්හි උපාදානය ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(28) යම් ඒ (තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක් වේද එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

වේදනාව

(29) වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇතිවේය යන නුවණ.
(30) වේදනාව නැතිකල්හි තණ්හාව නැතිවේය යන නුවණ.
(31) අතීත කාලයෙහිද වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇති වූයේ යන නුවණ.
(32) වේදනාව නැතිවූ කල්හි තණ්හාව නැතිවූයේය යන නුවණ.
(33) අනාගත කාලයෙහිද වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇති වන්නේය යන නුවණ.
(34) වේදනාව නැතිකල්හි තණ්හාව ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(35) යම් ඒ (වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

ස්පර්ශය

(36) ස්පර්ශය නිසා වේදනාව ඇතිවේය යන නුවණ.
(37) ස්පර්ශය නැති කල්හි වේදනාව නැතිවේය යන නුවණ.
(38) අතීතකාලයෙහිද ස්පර්ශය නිසා වේදනාව ඇති වූයේය යන නුවණ.
(39) ස්පර්ශය නැතිවූ කල්හි වේදනාව නැතිවූයේ යන නුවණ
(40) අනාගත කාලයෙහිද ස්පර්ශය නිසා වේදනාව ඇති වන්නේ යන නුවණ.
(41) ස්පර්ශය නැති කල්හි වේදනාව ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(42) යම් ඒ (ස්පර්ශය නිසා වේදනාව ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද, එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

සලායතන

(43) සළායතනයන් නිසා ස්පර්ශය ඇතිවේය යන නුවණ.
(44) සළායතන නැති කල්හි ස්පර්ශය නැතිවේය යන නුවණ.
(45) අතීත කාලයෙහිද සළායතන නිසා ස්පර්ශය ඇතිවූයේය යන නුවණ.
(46) සළායතන නැතිවූ කල්හි ස්පර්ශය නැතිවූයේය යන නුවණ.
(47) අනාගත කාලයෙහිද සළායතන නිසා ස්පර්ශය ඇතිවන්නේය යන නුවණ.
(48) සළායතන නැති කල්හි ස්පර්ශය ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(49) යම් ඒ (සළායතනය නිසා ස්පර්ශය ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද, එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

නාම රුප

(50) නාමරූප නිසා සළායතනයන් ඇතිවේය යන නුවණ.
(51) නාමරූප නැති කල්හි සළායතන නැතිවේය යන නුවණ.
(52) අතීත කාලයෙහිද නාමරූප නිසා සළායතන ඇති වූයේ යන නුවණ.
(53) නාමරූප නැතිවූ කල්හි සළායතන නැතිවූයේය යන නුවණ.
(54) අනාගත කාලයෙහිද නාමරූප නිසා සළායතන ඇතිවන්නේය යන නුවණ.
(55) නාමරූප නැතිකල්හි සළායතන ඇති නොවන්නේ යන නුවණ.
(56) යම් ඒ (නාමරූප නිසා සළායතනය ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද, එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

සලායතන

(57) විඤ්ඤාණය නිසා නාමරූප ඇතිවේය යන නුවණ.
(58) විඤ්ඤාණය නැති කල්හි නාමරූප නැතිවේය යන නුවණ.
(59) අතීත කාලයෙහිද විඤ්ඤාණය නිසා නාමරූප ඇතිවූයේය යන නුවණ.
(60) විඤ්ඤාණය නැතිවූ කල්හි නාමරූප නැතිවූයේය යන නුවණ.
(61) අනාගත කාලයෙහිද විඤ්ඤාණය නිසා නාමරූප ඇතිවන්නේය යන නුවණ.
(62) විඤ්ඤාණය නැතිකල්හි නාමරූප ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(63) යම් ඒ (විඤ්ඤාණය නිසා නාමරූප ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද, එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

සංස්කාර

(64) සංස්කාරය නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවේය යන නුවණ
(65) සංස්කාරය නැති කල්හි විඤ්ඤාණය නැතිවේය යන නුවණ.
(66) අතීත කාලයෙහිද සංස්කාරය නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවූයේය යන නුවණ.
(67) සංස්කාරය නැතිවූ කල්හි විඤ්ඤාණය නැතිවූයේය යන නුවණ.
(68) අනාගත කාලයෙහිද සංස්කාරය නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවන්නේය යන නුවණ.
(69) සංස්කාරය නැතිකල්හි විඤ්ඤාණය ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(70) යම් ඒ (සංස්කාරය නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

අවිජ්ජාව

(71) අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාර ඇතිවේය යන නුවණ.
(72) අවිජ්ජාව නැති කල්හි සංස්කාරය නැතිවේය යන නුවණ.
(73) අතීත කාලයෙහිද අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාර ඇති වූයේය යන නුවණ.
(74) අවිජ්ජාව නැතිවූ කල්හි සංස්කාරය නැතිවූයේය යන නුවණ.
(75) අනාගත කාලයෙහිද අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාරය ඇතිවන්නේය යන නුවණ.
(76) අවිජ්ජාව නැති කල්හි සංස්කාරය ඇති නොවන්නේය යන නුවණ.
(77) යම් ඒ (අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාර ඇතිවේය යන) පටිච්චසමුප්පාදය දන්නා නුවණක්වේද, එයද ක්ෂයවන ස්වභාව ඇත්තේය. විනාශවන ස්වභාව ඇත්තේය. නොඇලෙන ස්වභාව ඇත්තේය. නැතිවෙන ස්වභාව ඇත්තේය යන නුවණ.

“මහණෙනි, මේවා ඤාණවස්තු සැත්තෑසත යයි කියනු ලැබෙත්.

(සිව්වන ඤාණවත්ථු සූත්‍රය නිමි.)


අවිජ්ජා සූත්‍රය
නතුම්හාක සූත්‍රය

MN 078 අයෝධ්‍ය ශ්‍රමණයා

MN 02-03-08 සමණ මණ්ඩික සූත්‍රය

පුජ්‍ය ඉඟුරුවත්තේ ධම්මගවෙසි හිමියන් කල විවරණය

§ 1. “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬු මහ සිටුහු විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වීසූහ.

§ 2. එකල්හි පඤ්චකංග නම් ඇති වඩු කාර්මිකයා දවල් කාලයෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට සැවැත් නුවරින් නික්මුනේය.770

[770 : පන්චන්ගික බාස් උන්නැහේ යැයි ප්‍රසිද්ධ ඔහු කෝසල රජුගේ රාජකීය වඩු කාර්මිකයා ( සථපතියා ) බව අටුවාව කියයි. නිතර වඩු උපකරණ පහක් ඔහු ගෙන යන් නිසා “පන්චාංගික” ලෙස ඔහුට නමක් ජනයා යෙදුහ. බුදුන් වහන්සේ හා අනෙක් ආර්ය සංඝයාගෙන් ධර්මය අසා බෞද්ධ උපාසකයෙක්ව සිටි ඔහු ඉඩක් ඇති හැම විටම විහාරයට හෝ ආරාමයට ගොස් භාග්‍යවතු වහන්සේ හා ධර්මය කතා කරන්නට පුරුදුව සිටි කෙනෙකි. ]

පින්ඩපාතයේ ගොස් භික්ෂුන් ආපසු වැඩ කල් නොගිය බව දුටු පඤ්චකංග වඩුහට මෙබඳු සිතක් වූයේය. “දැන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට සුදුසු කල් නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පල සමවතින් යුක්තවූයේ වෙයි. සිත වැඩීමෙහි යෙදුනාවූ භික්ෂූන් වහන්සේලාගේ ද දැකීමට මෙය කාලය නොවෙයි. සිත දියුණු කරන්නාවූ භික්ෂුහුද මේ වෙලාවේ ධ්‍යානයන්ට සමවැදී වාසය කරති. මා දන්නා අන්‍ය පරිබ්‍රාජකයෙක් වන උග්ගමාන නම් පරිව්‍රාජකයා ජේතවනාරාමයට නුදුරින් ඇති තින්දුකාචීර උයනෙහි ඇති මල්ලිකාරාම771 නම් එක සාලක ශාලාවෙහි සිටින බව දනිමි. මම එහි ගොස් ඔහු හමුවීම සුදුසුය “

[771 :-තිඹිරි ගස්වලින් වටවූ නිසා තින්දුකාචිර නම්වූ මල්ලිකා දේවිය සතු උයනක එක් විසාල සාලාවක් පමණක් ඇතිව තනවා ශ්‍රමණයන් ගේ පාවිච්චිය සඳහා වෙන් කොට ආරාමයක් තිබුන බවත් ඒ ශාලාව එක් සාලාවක් පමණක් ඇති නිසා ඒකසාල ලෙස හෝ මල්ලිකා දේවියගේ උයනේ තැනවූ නිසා මල්ලිකා සාලාව ලෙසත් කියවූ බව අටුවාව කියයි. උග්ගහමාන පිරිවැඩි ගේ මව සමනමංඩික නම් වූ නිසා ඔහුව සමනමංඩික පුත්ත ලෙස පුර්ව නාමයක් වූ බවද කියවේ.]

§ 3. එසේ සිතු පන්චගික සමණ මණ්ඩික පුත්‍රවූ උග්ගහමාන නම් පරිව්‍රාජකයා දකින්නට ඒකසාල ආරාමය වෙත ගියේය. ඒ වෙනවිට උග්ගහමාන පරිව්‍රාජකයා සත්සියයක් පමණවූ මහත් පරිව්‍රාජක පිරිස සමග මහ හඬින් කෑ කෝ ගසමින් නොයෙක් වැදගැම්මකට නැති කතා සල්ලාපයෙහි යෙදී සිටියේය.

කිනම් දේ ගැන කතාද යත්:- රජුන් පිළිබඳ කතාය, සොරුන් පිළිබඳ කතාය, මහ ඇමැතියන් පිළිබඳ කතාය, සේනාවන් පිළිබඳ කතාය, භය පිළිබඳ කතාය, යුද්ධ පිළිබඳ කතාය, ආහාර පිළිබඳ කතාය, බොන දේ පිළිබඳ කතාය, ඇඳුම් පිළිබඳ කතාය, නිදන ආසන පිළිබඳ කතාය, මල්මාලා පිළිබඳ කතාය, සුවඳ පිළිබඳ කතාය, නෑයන් පිළිබඳ කතාය, රථ පිළිබඳ කතාය, ගම් පිළිබඳ කතාය, මහගම් පිළිබඳ කතාය, නගරයන් පිළිබඳ කතාය, ජනපද පිළිබඳ කතාය, ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ කතාය, සූරයන් පිළිබඳ කතාය, වීථි පිළිබඳ කතාය, දියතොට පිළිබඳ කතාය, පූර්වඥාති ප්‍රේතයන් පිළිබඳ කතාය, නොයෙක් ස්වභාවයෙන් යුක්ත කතාය, ලෝකය පිළිබඳ ප්‍රකාශ වන්නාවූ කතාය, සමුද්‍රය පිළිබඳව ප්‍රකාශ වන්නාවූ කතාය ‘මෙසේ වන්නේය, මෙසේ නොවන්නේය’ යන මෙබඳු කතාය.

§ 4. උග්ගහමාන පරිව්‍රාජකයා තම ශාලාව වෙත එන්නාවූ පඤ්චකංග වඩුවා දුරදීම දුටුයේය. දැක ස්වකීය පිරිස නිශ්ශබ්ද කරවුයේය. තැන්පත් කෙළේය.
පින්වත්නි, නිශ්ශබ්ද වෙත්වා, පින්වත්නි, ශබ්ද නොකරව්, මේ එන්නේ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන්ගේ ශ්‍රාවකයෙක්වූ පඤ්චකංග නම් උපාසකයය. ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ සුදුවත් හඳින්නාවූ ගිහිවූ ශ්‍රාවකයෝ සැවැත් නුවර වාසය කෙරෙත්ද, මේ පඤ්චකංග නම් ථපති තෙමේද ඔවුන්ගෙන් කෙනෙකි. ඒ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් නිශ්ශබ්දතාව ප්‍රිය කරන කෙනෙක්ය. ඔහුගේ පැවිදි ගිහි සියල්ලන් ම එසේම නිහඬ බවේ කැමැත්ත ඇත්තෝ ලෙස හික්මවන ලද්දෝය. ස්වල්ප ශබ්ද ඇත්තවුන් විසින් හික්මවන ලද්දෝය. ස්වල්ප ශබ්ද ඇත්තවුන්ගේ ගුණ කියන්නෝය. ස්වල්ප ශබ්ද ඇති පිරිසකැයි සිතා මේ පන්චන්ගික උපාසකයා මෙහි පැමිණීමට අදහස් කරන්නේ නම් මැනවයි” කියා පිරිස සන්සුන් කෙළේය. ඉක්බිති ඒ පරිව්‍රාජකයෝ නිශ්ශබ්ද වූහ.

§. 5 . එකල්හි පඤ්චකංග තෙමේ උග්ගහමාන පරිව්‍රාජකයා හුන් තැනට පැමිණ ඔහු සමග සතුටු වියයුතුවූ සිහි කටයුතුවූ කථාව කොට නිමවා එක් පැත්තක හිඳ හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ පඤ්චකංග නම් වඩුවාට උග්ගමාන පරිව්‍රජාක තෙම මෙසේ කීයේය.

§ 5. “සථපතිය, කරුණු සතරකින් යුක්තවූ පුරුෂයා සම්පූර්ණවූ කුසල් ඇති උතුම්වූ කුසල් ඇති උත්තම භාවයට පැමිණියාවූ වාද කොට සෙලවිය නොහැකි ශ්‍රමණයා යයි මම කියමි.
කවර සතරකින්ද යත්?

“සථපතිය,
(i) කාය දුෂ්චරිතයෙන් දුරුව; කයින් පව්කම් නොකෙරේද,
(ii) නපුරු වචන නොකියයිද,
(iii) පවිටු වූ සිතුවිලි කල්පනා නොකෙරේද,
(iv) අධාර්මමික වූ ජීවිකාවෙන් ජීවිකාව නොකෙරේද,

සථපතිය, මේ කරුණු සතරින් යුක්තවූ පුරුෂයා කුසල් සම්පූර්ණ කර ඇති උතුම් කුසල් ඇති උතුම් බවට පැමිණියාවූ වාද කොට සෙලවිය නොහැකි ශ්‍රමණයායි මම ප්‍රකාශ කරමියි” කීය.

§ 6 . එවිට පඤ්චකංග සථපති තෙම, උග්ගහමාන පරිව්‍රාජකයාගේ කීමට සතුටුද නොවිය. ප්‍රතික්ෂෙපද නොකෙළේය. සතුටු නොවී ප්‍රතික්ෂෙප නොකොට හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙන් මේ කියමනේ අර්ථය දැන ගන්නෙමියි. සිතා උග්ගහමාන පරිව්‍රාජකයා ගෙන් සමුගෙන පිටව ගියේය.

§ 7. ඉක්බිති පඤ්චකංග සථපති තෙමේ ජේතවනාරාමයට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මනා කොට වැඳ එකත් පස්වහිද තමන් සහ උග්ගහමාන පරිව්‍රාජක අතර වූ සියළු කථාබහ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දැන්වූයේය. මෙසේ දැන්වූ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සෙ පඤ්චකංගට මෙසේ වදාළේය.

‘සමණ මණ්ඩික උග්ගහමාන පරිව්‍රාජකයාගේ කීමට අනුව සථපතිය, අළුත උපන්නාවූ, තොටිල්ලක උඩුකුරුව වැතිර ඉන්නාවූ, ලපටි දරුවෙකු කුසල ධර්ම සම්පුර්ණ කළාවූ, අනුපමේය විමුක්තියට පත් වූ වාදයෙන් බිඳ හෙලනට නොහැකි ශ්‍රමණ උත්තමයෙකු වන්නේය.

මන්දයත්,

  • ඒ ළදරුවාට “මේ මගේ ශරීරය” යැයි තම ශරීරය කිසිදු දැනුමක් නැත. උඩුකුරුව සයනය කරන්නාවූ එම ලපටියා අත පය සොලවනවා මිස කයෙන් අකුසල් කිරීමක් නොකරන්නේය.
  • ඒ ළදරුවාට කතා කරන්නට දැනුමක් නැත. වචන කතා කරන්නට නොදන්නා ඒ ළදරුවා හැඬීම පමණක් කරනවා මිස වාග් අකුසලයක් ද නොකරන්නේය.
  • සිනාසීම් මාත්‍රයක් හැර පවිටු කල්පනා කල්පනා කරන්නේද නැත. මේ කලයුතු යෑයි ඒ ළදරුවාට ඕනෑකමක් ද නැත.
  • මවගේ කිරි බීම හැර ලාමකවූ ජීවිකාවෙන් ජීවිකාව කරන්නේද නොවේ

ඉදින් උග්ගහමාන ගේ පිළිගැනීමේ හැටියට මේ ළදරුවා සම්පූර්ණ කුසල් ඇති උතුම්වූ කුසල් ඇති උතුම් බවට පැමිණියාවූ වාදකොට ජය ගත නොහැකි ශ්‍රමණයෙක් උතුම් ආජීවකයෙකු වීමට අවශ්‍ය කාරනා සතරම සම්පුර්ණ කල කෙනෙකු නොවන්නේද?

§ 8 . “සථපතිය, එසේ එම කාරනා සතර සම්පුර්ණ කළාවූ යම් ශ්‍රමණයෙකු ආජීවකයෙකු වේනම් ඔහු උත්තරීතර උතුම්වූ කුසල් ඇති උතුම් බවට පැමිණියාවූ වාදකොට ජය ගත නොහැකි ශ්‍රමණයෙක් උතුම් ආජීවකයෙකු නොව තොටිල්ලේ වැද හූනා ඒ ලපටියා වැන්නැ’ යි මම කියමි.

“කවර සතරකින්ද යත්, ථපතිය, මේ ලෝකයෙහි කයින් පව්කම් නොකෙරේද, ලාමක නපුරු වචන නොකියාද, ලාමකවූ සිතිවිලි කල්පනා නොකෙරේද, අධාර්මික ජීවිකාවෙන් ජීවිකාව නොකෙරෙයිද, ථපතිය, මේ කරුණු සතරින් යුක්තවූ පුද්ගලයා සම්පූර්ණ කුසල් නැත්තාවූද, උතුම් කුසල් නැත්තාවූද, උතුම් පැමිණීමට නොපැමිණියාවූද, වාදයෙන් සෙලවිය නොහැක්කාවූද, මේ ළදරුවූ බාලවූ උඩුකුරුව නිදන්නාවූ මේ කුමාරයාට සමානයෙක් මිස වීශේෂවූද ශ්‍රමණයෙකැයි ප්‍රකාශ නොකරමි.

§ 9 .“සථපතිය, කරුණු දසයකින් යුක්තවූ පුද්ගලයා කුසල ධර්ම සම්පූර්ණ කළාවූද, උතුම් කුසල් ඇත්තාවූද, උත්තම බවට පැමිණියාවූද, වාදයෙන් සෙල්විය නොහැක්කාවූද ශ්‍රමණයෙකැයි ප්‍රකාශ කරමි.772

[772: එම කාරනාවලට පෙර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රහතුන් ගේ ( “අසෙක” පුද්ගලයෙකුගේ) ස්වභාවය දක්වයි. ඉන්පසු යම් ශ්‍රාවකයෙකු විසි කෙසේ ඒ ධර්මයන් වඩා “සේක” තත්වයට පත් විය යුතු දැයි විස්තර කරයි. මේ වැඩිය යුතු ධර්මයන් “සීලය” යන්නෙන් ඔබ්බට ගියාවූ ඊට වඩා පුළුල් වූ කාරනා වෙති]

දත යුතු පිළිවෙත්

(i) “සථපතිය, අකුශල පිළිවෙත්773 මොනවාදැයි දතයුතුයයි කියමි.
මේ අකුශල පිළිවෙත්, කුමක් හේතුකොට ගෙන හටගත්තාහුදැ’යි දතයුතුදැයි කියමි.
මේ අකුශල පිළිවෙත් කෙසේනම් ඉතිරිනොවී නිරුද්ධ වෙත්දැයි දතයුතුය” යි කියමි.
සථපතිය, කෙසේ පිළිපදින්නාවූ තැනැත්තකු මේ අකුශල පිළිවෙත්හි නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වේදැයි දැනගත යුතුයයි කියමි.

[773:- කුසල සීල, අකුසල සීල ආදී පාලි යෙදුම් වල සීල යන පදය වෙනුවට මේ පරිවර්තනයේ “පිළිවෙත්” (ප්‍රතිපත්ති) යැයි යොදා ඇත්තේ ප්‍රකට ලෙස භාවිතා වන “සීල” පදයෙහි අර්ථය මෙයින් නොකිලිටි වේ යැයි අදහසිනි. “පිළිවෙත්” යන්නෙන් “පුරුදු” යන අදහස නැගේ නම් ඒ නිවැරදිය. සමහර ක්‍රියා මිනිසුන් කරන්නේ පුරුද්දට වගේය එය සසර පුරුද්ද හෝ ඇතිකරගත් පුරුද්ද විය හැක. ]

(ii) “සථපතිය, කුශල පිළිවෙත් මොනවා දැයි දත යුතුයයි කියමි.
මේ කුසල පිළිවෙත් කුමක් නිසා හට ගන්නාහුදැ’යයි දත යුතු යැයි කියමි.
මේ කුශල පිළිවෙත් කෙසේ නම් ඉතිරියක් නොවී නිරුද්ධ වෙත්දැයි දැනගත යුතුයි කියමි.
කෙසේ මේ කුසල පිළිවෙත් වල නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේදැයි දතයුතුයයි කියමි.

(iii) සථපතිය, අකුශල සංකල්පනා මොනවා දැයි දතයුතුයයි කියමි.
මේ අකුශල සංකල්පනාවෝ කුමක්කි නිසා හටගන්නාහුදැයි දතයුතුය’යි කියමි.
මේ අකුශල සංකල්පනාවෝ ඉතිරි නොවී කොතැන්හි නිරුද්ධ වෙත්දැයි දතයුතුයයි කියමි.
කෙසේ පිළිපන්නාවූ පුද්ගලයෙකු මේ අකුසල සංකල්පනාවන්ගේ නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේදැ”යි දතයුතුයයි කියමි.

(iv) කුසල සංකල්පනාවෝ මොනවාදැයි දතයුතුයි කියමි.
මේ කුසල සංකල්පනාවෝ කුමක් නිසා හටගන්නාහුදැයි දතයුතුයයි කියමි.
මේ කුසල සංකල්පනාවෝ කොතැන්හි ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වෙත්දැයි දතයුතුයයි කියමි.
කෙසේ පිළිපන්නාවූ පුද්ගලයෙකු මේ කුසල සංකල්පනාවන්ගේ නිරෝධය පිණිස පිළිපදින්නේදැයි දතයුතුයයි කියමි.

අකුසල පිළිවෙත්

§10 . “සථපතිය, අකුසල පිළිවෙත් කවරහුද,

අකුසල්වූ කාය කර්මය
අකුසල්වූ වාග්කර්මය
ලාමකවූ ජීවිකාවය යන මේවාය.

සථපතිය, මේවා අකුසල පිළිවෙත්ය යි කියනු ලැබෙත්.

මේ අකුසල පිළිවෙත් කුමක් හේතු කොටගෙන හට ගන්නාහුද?
ඔවුන්ගේ ඉපදීමට හේතුව අසන්නේ වී නම් අකුසල සඥාව නිසා උපදින්නාහුයයි කියයුතු වෙත්.

අකුසල සඥාව කවරේද?
සඥාව බොහෝ වැදෑරුම්හ. නොයෙක් ආකාරය.
ඒ කාම සඥාවය,
ව්‍යාපාද සඥාවය,
හිංසා සඥාවය, ,
අකුසල පිළිවෙත් මේ සඥා නිසා හටගත්තාහුය.

§ 11 සථපතිය, මේ අකුසල පිළිවෙත් කෙසේ ඉතිරියක් නැතිව නිරුද්ධවෙත්ද?,
ඒවායේ නිරෝධය මෙසේ කියනු ලැබේ.

සථපතිය, භික්ෂුවක් කාය දුශ්චරිතය හැර කාය සුචරිතය වඩාද, වාග් දුශ්චරිතය හැර වාග් සුචරිතය වඩාද, මනො දුශ්චරිතය හැර මනො සුචරිතය වඩාද මිථ්‍යා ආජීවය හැර යහපත් ජීවිකාවෙන් ජීවිකාව කෙරේද, මෙසේ මේ අකුසල පිළිවෙත් ඉතිරියක් නැතිව නිරුද්ධවෙත්.

.  සථපතිය , කෙසේ පවතින්නා වූ පුද්ගලයා, අකුසල පිළිවෙත් හි නිරෝධය කරගන්නේද?

“සථපතිය, යම් භික්ෂුවක් ..

(i) නූපන්නාවූ ලාමකවූ අකුශල ධර්මයන්ගේ නොඉපදවීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයිද, වෑයම් කරයිද, වීර්ය පටන්ගනියිද, සිත ඔසවයිද, වීර්ය කරයිද,
(ii) උපන්නාවූ ලාමකවූ අකුශල ධර්මයන් දුරුකිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයිද, ව්‍යායාම් කරයිද, වීර්ය පටන්ගනියිද, සිත ඔසවයිද, උත්සාහ කරයිද, නූපන්නාවූ
(iii) නුපන් කුසල ධර්මයන්ගේ ඉපදීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයිද, වෑයම් කරයිද, වීර්ය පටන් ගනියිද, සිත ඔසවයිද, උත්සාහ කරයිද,
(iv) උපන්නාවූ කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, මුලානොවීම පිණිස, වැඩිවීම පිණිස, මහත්බව පිණිස, දියුණු කිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයිද, වෑයම් කරයිද, වීර්ය පටන්ගනියිද, සිත ඔසවයිද, උත්සාහ කරයිද, 774

ගෘහපතිය, මෙසේ පිළිපදින්නාවූ පුද්ගලයා අකුසල පිළිවෙත් හි නිරෝධය පිණිස පිළිපදීන්නේ වෙයි.

[774 සෝවාන් වනතුරු ඔහු අකුසල පිළිවෙත් නතර කර ගන්නට මෙසේ පිළිපැදිය යුතු වේ. සෝවාන් වූ අයෙකුට මේ අකුසල පිළිවෙත් නැවත ඇති වේ යැයි බියක් වී යුතු නොවේ.]

කුසල පිළිවෙත්

§. 12 . “සථපතිය, කුසල පිළිවෙත් මොනවාද ?
සථපතිය , කුසලවූ කාය කර්මයද, කුසල් වූ වාග් කර්මයද, පිරිසිදු ජීවිකාවද කුසල පිළිවෙත් වේ.

සථපතිය, මේ කුසල පිලිවෙත් කුමක් හේතු කොටගෙන උපදින්නාහුද, ?
කුසල පිලිවෙත්වල උත්පත්ති හේතුව කිවහොත් සිත හා සිතුවිලි නිසා උපදින්නාහුය”යි කියයුතු වෙත්.

සිත කවරේද?,
සිත බොහෝ වැදෑරුම්ය, නානාප්‍රකාරය.

යම් සිතක රාගය පහ කරන ලද්දේද, දෝසය පහ කරන ලද්දේද , මෝහය පහ කරන ලද්දේ වෙයිද, ඒ මනස කුසල පිළිවෙත් හි පිහිටියා වෙත්.

සථපතිය, මේ කුසල පිළිවෙත් කෙසේ ඉතිරියක් නැතිව නිරුද්ධ වෙත්ද?

කුසල පිළිවෙත් හි නිරෝධය කියතහොත් සථපතිය, යම් භික්ෂුවක් සිල්වත් වේද, ඒ “සිල්වත් කෙනා මම” යැයි හෝ “ඒ මගේ සීලය” යැයි මමඥනාව දුරු කොට සිටීද , මින්පසු රැක්කයුතු තවත් සීලයක් නැත්තේයැයි තමාම අවබෝධයෙන් දන්නාවූ අරහත් භාවය සාක්ෂාත් කර්ගන්නා ලද “අසේක” වූ රහතුන් වහන්සේ කෙනෙක් සිත අකුසල් කිරීමට නොව කුසල් කිරීමට පවා නොනමයි.

ඵල සමාධියත් ඵල සමාපත්තියත් දන්නා උන්වහන්සේ කරන කර්මයන් ඵල ශුන්‍ය වේ. එසේ හෙයින් අසේක උන්වහන්සේ කුසල පිළිවෙත් පවා නිරෝධයට පත් කර ගන්නා ලද්දේ යැයි776 කිව හැකිය.

[776:- කරන්නා වූ කුසල් අකුසල් මම කරමි මගේ ක්‍රියා යැයි නොදකින්නේ රහතුන් විසින් “මම”, “මාගේ” ලෙස ඒවා නොදකින නිසාය. මතුදු උන්වහන්සේ කරණ යහපත් ක්‍රියා කුසල් නොවන්නේ , ඒවා නිසා කුසල කර්මයක් සිදු නොවන බැවිනි.]

§ 13. අකුසල සංකල්පනා මොනවාද?

“සථපතිය, අකුසල සංකල්පනාවෝ තුනෙකි. ඒ නම්
කාම සංකල්පයෝ
ව්‍යාපාද සංකල්පයෝ සහ
විහිංසා සංකල්පයෝ ය.

අකුසල සංකල්පයන් කුමක් මුල් කොට උපදීද?
අකුසල සංකල්පයන් පුද්ගලයාගේ සඥාවෙන්ම උපදින්නේ වෙයි.

ඒ කුමන සඥාවකින්ද ?

ඒ කුමන සඥාවකින්ඳ කිවහොත් , සඥාවෝ බොහෝ වෙති. ඒ බහු විධ සඥා අතරින්
කාමච්චන්දය නොහොත් කාම සඥාය ,
ව්‍යාපාද සඥා,
හිංසා සඥා යන තෙවදෑරුම් සඥා නිසා අකුසල සංකල්පයෝ උපදිත්.

මේ අකුසල සංකල්පයෝ කෙසේ නම් නිරුද්ධ වේද?

සථපතිය , භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්වම අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම විතර්ක සහිතවූ, විචාර සහිතවූ, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි නම් මේ අකුශල සංකල්පනාවෝ ඉතිරියක් නැතිවම නිරුද්ධ වෙත්.

, කෙසේ පිළිපදින පුද්ගලයා අකුශල සංකල්පනාවන්ගේ නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වේද ?

සථපතිය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව
(i) නූපන්නාවූ ලාමකවූ අකුශල ධර්මයන්ගේ නොඉපදීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයිද ව්‍යායාම කරයිද, වීර්ය පටන්ගනියිද, සිත ඔසවයිද, උත්සාහ කරයිද

(ii) උපන්නාවූ ලාමකවූ අකුසල ධර්මයන්ගේ දුරුකිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි වෑයම් කරයි. වීර්ය පටන්ගනියි. උත්සාහ කරයි.

(iii) නූපන්නාවූ කුශල ධර්මයන්ගේ ඉපදීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි. වෑයම් කරයි. වීර්ය පටන්ගනියි. උත්සාහ කරයි.

(iv) උපන්නාවූ කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, ගිලිහී නොයාම පිණිස, වැඩිවීම පිණිස, මහත් බැව් පිණිස, දියුණුව පිණිස, කැමැත්ත උපදවයිද, ව්‍යායාම කරයිද, වීර්ය පටන්ගනියිද, සිත ඔසොවයිද, උත්සාහ කරයිද, ගෘහපතිය,

මෙසේ පිළිපදින පුද්ගලයා අකුසල සංකල්පනාවන්ගේ නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වේ.

§14 . “ සථපතිය , කුසල සංකල්පනාවෝ කවරහුද?

නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සංකල්පනාය,
අව්‍යාපද සංකල්පනාය,
අවිහිංසා සංකල්පනාය යන මේවායි.

සථපතිය, මේවා කුසල සංකල්පයෝයයි කියනු ලැබෙත්.

සථපතිය, මේ කුසල සංකල්පනාවෝ කුමකින් හටගන්නාහු වෙත්ද?,
ඔවුන්ගේ හටගැනීම කිවහොත්, සංඥාව නිසා ඒ සංකල්පනාවෝ හටගන්නාහුයයි කියයුතු වෙත්.

සංඥා මොනවාද ?
සංඥාවෝද බොහෝ වැදෑරුම්ය, නානාප්‍රකාරය.

කාමයන්ගෙන් සිත මුදා ගන්නට ඇතිවන සංඥාවය,
අනුන්ට වෛර නොකිරීම පිළිබඳ සංඥාවය,
හිංසා නොකිරීම පිළිබඳ සංඥාවය යන මේවා යි.
කුසල සංකල්පනාවෝ මේ සංඥා නිසා හටගන්නාහු වෙත්.

සථපතිය, මේ කුසල සංකල්පනාවෝ කෙසේ ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වෙත්ද?

ඔවුන්ගේ නිරෝධයද කියත හොත්
සථපතිය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන්, ඇතුලත පැහැදීම ඇති හිතේ එකඟබව ඇති විතර්ක රහිතවූ විචාර සහිතවූ, සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද, එහිදී මේ කුසල සංකල්පනාවෝ ඉතිරිනොවී නිරුද්ධ වෙත්.

සථපතිය, කෙසේ පිළිපදින අයෙකු ගේ කුසල සංකල්පනාවන් නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වේද?
සථපතිය , යම් භික්ෂුවක් නූපන්නාවූ ලාමකවූ අකුසල ධර්මයන්ගේ නොඉපදීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයිද, වෑයම් කරයිද, වීර්ය පටන්ගනියිද, සිත ඔසවයිද, උත්සාහ කරයිද,
උපන්නාවූ ලාමකවු අකුසල ධර්මයන්ගේ දුරුකිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි. වෑයම් කරයි. වීර්ය පටන්ගනියි. උත්සාහ කරයි.
නූපන්නාවූ කුශල ධර්මයන්ගේ ඉපදීම පිණිස කැමැත්ත උපදයි. වෑයම් කරයි. වීර්ය පටන්ගනියි. උත්සාහ කරයි.
උපන්නාවූ කුසල ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම පිණිස, මුළා නොවීම පිණිස, වැඩිවීම පිණිස, මහත් බැව් පිණිස, දියුණුව පිණිස, කැමැත්ත උපදවයි. වෑයම් කරයි, වීර්ය පටන්ගනියි, සිත ඔසවයි, උත්සාහ කරයි.
සථපතිය , මෙසේ පිළිපදින්නා කුසල සංකල්පනාවන්ගේ නිරෝධය පිණිස පිළිපන්නේ වේ

උත්තම ශ්‍රමණයා කවරෙක්ද

§. 15 “ සථපතිය, කවර නම් කරුණු දසයකින් යුක්තවූ පුරුෂ පුද්ගලයා කුසල් සම්පූර්ණ කර ඇති, උතුම් කුසල් ඇති, උතුම් පැමිණීමට පැමිණියාවූ, වාදයෙන් නොසෙල්විය හැකිවූ ශ්‍රමණයා යයි ප්‍රකාශ කරම්ද?

“සථපතිය , භික්ෂුව
අශෛක්ෂ වූ (රහත්වූ) , සම්‍යක් දෘෂ්ටියෙන් (යහපත් දැකීමෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්වූ) සම්‍යක් සංකල්පනයෙන් (යහපත් කල්පනාවෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් වචනයෙන් (යහපත් වචනයෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් කර්මාන්තයෙන් (යහපත් කිරීමෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් ආජීවයෙන් (යහපත් ජීවිකාවෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් ව්‍යායාමයෙන් (යහපත් උත්සාහයෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් ස්මෘතියෙන් (යහපත් සිහියෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් සමාධියෙන් (යහපත් සිතේ එකඟබවෙන්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් ඥානයෙන් (යහපත් නුවණින්) යුක්තවූයේ වේද,
අශෛක්ෂවූ (රහත්) සම්‍යක් විමුක්තියෙන් (යහපත් මිදීමෙන්) යුක්තවූයේ වේද,

[ ශෛක්ෂ හා අශෛක්ෂ යනු දැනගන්නට සෙඛපරියාය සූත්‍රය කියවන්න.]

සථපතිය , මේ කරුණු දහයෙන් යුක්තවූ පුරුෂයා කුසල් සම්පූර්ණ කරගත්තා වූ, උතුම්වූ කුසල් ඇති, උතුම් බවට පැමිණියාවූ, වාදයෙන් නොසෙල්විය හැකි උත්තම ශ්‍රමණයෙකැයි ප්‍රකාශ කරමි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.
සතුටු සිත් ඇත්තාවූ පඤ්චකංග සථපති තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තේය.

MN 03-03-02 මහා සුඤ්ඤත සූත්‍රය

[1145 බොහෝ අවස්තාවලදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් හුදෙකලාවේ අගය ගැන දේසනා කර ඇත. සමාජයට ප්‍රියව දොඩමළුව හිස් කතා කිරීම සසර දික් කරගැන්මට අනිසි තැන්වල උපත ලැබීමට සංඛාර ජනනයට හේතු වනවා පමණක් නොව සසර විම්ක්තිය පතා ඉන්නෙකුගේ ප්‍රතිපත්ති පුරාණයට ද මහා බාධකයක් වේ. ශුන්යතාවයට සිත පුරුදු කරන්නෙකුට මහ ජනයා අතර දී වුවත් සිය අභ්‍යන්තරික, අධ්‍යාත්මික හුදෙකලාව පවත්වාගැන්මට ශුන්යතාවට සිත නැංවීම නිසා හැකිවේ. සමාජයෙන් වෙන්ව කටයුතු කල නොහැකි වැඩ පල ඇති ආනන්ද හිමියන්ට මේ දේශනාව කලේ ආනන්ද හිමියන්ට ශුන්යතාවේ ඇති ප්‍රයෝජනය වඩා හොඳින් දැක්වීම පිණිස වන්නට හැක.]

මේ සුත්රය විග්‍රහ කෙරෙන අන් දේසනාවක් සොයාගන්නට අසමත් වීමි.

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. 1145
එක් සමයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයන්හි, කිඹුල්වත් පුරයේ නිග්‍රොධ උයනෙහි වැඩ වසන සේක.

§ 2 දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ, පා සිවුරු ගෙන කිඹුල්වත් පුරයට පිඬු පිණිස වැඩිසේක. කිඹුල්වත් පුරයෙහි පිඬු පිණිස හැසිර, බතින් පසු “කාලඛෙමක”1146 නම් ශාක්‍යය පුත්රයා තනවා තිබු ප්‍රසිද්ධ ගිමන් ශාලාවේ දවල් කාලයෙහි “දිවා විහරණය” පිණිස වැඩිසේක. ඒ “කාලඛේමක ශාක්‍යයාගේ විහාරයෙහි බොහෝ අසුන් පනවා තිබු සැටි දුටු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “කාලඛේමක” විහාරයෙහි බොහෝ භික්ෂූහු වාසය කෙරෙත්ය’යි දැන ගත සේක.

[1146: නිග්‍රෝධ උයනෙහි කාලකෙමඛ නම් සාක්‍ය කුමරෙකු විසින් කරවන ලද මේ ශාලාව නොයෙක් ශ්‍රමණයන්ගේ පාවිච්චියට වෙන් කොට තිබුවක් බවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි වඩින කල බොහෝ සයනයන් නිදන පැදුරු ආදිය එලා එය සංඝයා ගේ බෝඩිමක් ලෙස පෙනෙන්නට තිබු බවත් අටුවාව කියයි.]

§ 2. එසමයෙහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ බොහෝ භික්ෂුන් සමග “ඝටා” නම් ශාක්‍යයාගේ විහාරයෙහි සිවුරු මැසීම කරයි. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි පලසමවතින් නැඟි සිට “ඝටා” ශාක්‍යයාගේ විහාරයට වැඩම කොට පනවන ලද ආසනයෙහි වැඩහුන්සේක. වැඩහිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට කථාකළසේක.

“ආනන්දය, ‘කාලඛේමක” ශාක්‍යයාගේ විහාරයෙහි බොහෝ සෙනසුන් පනවන ලද්දාහුය. එහි බොහෝ භික්ෂුහු වෙත්දැ”යි යි ඇසූහ.1147

[1147: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එසේ ප්‍රශ්නයක් නැගුවේ පිළිතුර නොදන්නා නිසා නොව සංඝයාගේ බොහෝ කල් පැවැත්මට අර්ථ ශාධනයට අත්‍යවශ්‍යම වූ හුදෙකලාව විසීමේ අගය ඔවුනට මේ ‘මහා ශුන්‍යතා සුත්‍රය” දේශනා කරන්නට අවස්තාවක් කර ගන්නට බව අටුවාව කියයි.]

“එසේය ස්වාමිනි,  මෙහි මේදිනවල මෙහි බොහෝ භික්ෂූහු සිටියි. ස්වාමීනි, මේ අපගේ සිවුරු මසන කාලය වේයයි කීය.”1148.

[1148:- බොහෝ සංඝයා එක්ව සතුටක් ආනන්දයක් ලබන්නට නොව සිවුරු මැසීමේ කාර්යය පිණිස භික්ෂුන් බොහෝ දෙනෙක් එක්වී සිටින බව ආනන්ද ස්වාමින් වහන්සේ කිවූ බවක් පෙනේ.]

§ 3 .“ආනන්දය, ශාසන ප්‍රතිපදාවේ නියැලී විමුක්තිය ප්‍රාර්ථනයෙන් පැවිදි වුවෙකු බොහෝ දෙනා හා එක්වී, සමාජ ශීලි වීම, එසේ එකට ඉන්නට කැමති වීම, එසේ එකව් සිටිමින් ඉන් සතුටක් ලැබීම ඔහුගේ ප්‍රතිපත්ති සාධනයට අවහිරයක් ම වේ. ඒ භික්ෂුවකට නොසුදුසුය.

එසේ බොහෝ දෙනා සමග එක්ව විසීම, එසේ ඉන්ට ඇති කැමැත්ත, එසේ එක්ව සිටීමෙන් සතුටුවීම ඔහුගේ ගමන අඩාල කරයි. එසේ එක්ව විසීමෙහි ඇළුණු එක්ව විසීමෙහි කැමති මහණහු නෙක්කම්ම සැපය (පංච කාමයෙන් නික්මීමේ සැපය), කාමයෙන් වෙන්වීමේ සැපයද, රාගාදීන්ගේ සංසිඳීම නිසා ලබන සැපයක් වේද, මාර්ගාවබෝධය නිසා ලබන සැපයක් වේද, ඒ ඒ සැප කිසිවක් අත් නොවිඳියි.“1149.

[1149: “සැපය” යන වචනය යොදා ඇත්තේ පාලි “සුඛ” වෙනුවෙනි. පාලි වචනයෙහි සම්පුර්ණ අර්ථය ඉන් නොකියවෙන මුත් “සුවය”, “සතුට” වැනි අනෙක් වචන වලට වඩා “සැපය” සුදුසු බව තමන් සිතු බව ඥානාලෝක හිමියන් කියයි.]

“ආනන්දය, යම් භික්ෂුවක් හුදකලා ජීවන පැවැත්ම රුචි කරන්නේද , සමූහයාගෙන් වෙන්ව හුදෙකලාව වාසය කෙරේද, ඒ භික්ෂුව කාමයෙන් නික්මීමේ සැපයද, කාමයෙන් වෙන්වීමේ සැපයද, රාගාදීන්ගේ සංසිඳීම නිසා වන්නාවූ සැපයද, මාර්ගාවබෝධය පිණිස පැවතීමේ සැපයද, නොඅඩුව ලබයි.

§ 4. “ආනන්දය, යම් භික්ෂුවක් සමාජශිලිවන්නට බොහෝදෙනා සමග එක්ව විසීමට කැමත්ත ඇත්තේද අනුන් හා එක්ව විසීමෙහි ඇළුනේද හෙතෙමේ කෙලෙසුන්ගෙන් මිදී තාවකාලිකව කෙටි කාලෙකට ලබන්නාවූ රූපාරූපාවචර චිත්ත සමාධියක් හෝ ක්ලේශයන්ගෙන් සහමුලින්ම මිදී ලබන නොසිඳෙන සමාධියක්1150 හෝ ලබන්නට අසමත් වන්නේය..“

[1150: පළමුවන ධ්යානයේ සිට සිව් වැන්න තෙක්ම ධ්‍යානයන් ලැබීමෙන් ලබන සුවය – රුප ධ්‍යානයන් හා සතර අරූප ධ්‍යායන ගෙන් කෙටි කාලින අසමාය විමොක්ඛ සුඛය ලෙසද සතර මාර්ග ඵල සාක්ෂාත් කර ගත්තෙකු ලබන නොසිඳේන්නාවූ සුවය සමාය විමොක්ඛ සැපය දෙවැන්න ලෙසද අටුවාව විස්තර කරයි.]

§ 5. “ආනන්දය,
වෙනස්වීම නිසා ශෝකය ඇති නොකරන්නාවූ, වැළපීමට තුඩු නොදෙන්නාවූ, පරිදේහය ඇති නොකරන්නාවූ කිසිදු රූපයක්, රූප ස්වභාවයක් මම නොදකිමි. [රූපය යන්නෙන් සියලුම කාණ්ඩ රූප රූප, ශබ්දව් රූප, ඝන්ධ රූප, රස රූප, ස්පර්ශ රූප අදහස් වෙයි.]

§ 6. එසේ වුවත් ආනන්ද, තථාගතයන් විසින් නිරාවරණය කර ගත් ශුන්‍යතා විහරණයක් ඇත්තේය. මේ ශුන්‍යතා විහරණයට එළඹීමෙන් සියළු කාම අරමුණු වලින් වෙන්ව අධ්‍යාත්මිකව ලබන උත්තරීතර සැපය ලබත හැක්කේය.

මේ ශුන්‍යතා විහරණයෙහි නිමග්නවූ තථාගතයන්1151 දකින්නට භික්ෂුන්, භික්ෂුනීන් , ගිහි උපාසක උපාසිකාවන්, රජුන්, ඇමතින්, සිටුවරුන්, තීර්ථකයෝ, තීර්ථක ශ්‍රාවකයෝද, හෝ අන් කවරෙකු ආවත්, තථාගතයන් සිය ශුනයතා සමාපත්තිය පවත්වාගන්නය සමත්ය. තථාගතයන් .ඉක්මනින්ම ඒ ආවා වූ පිරිස ආපසු පිටත් කරන්නාවූ ලෙසම ඔවුන් හා කථා කරයි. හුදෙකලාවට නැමුණු චන්දය , නිර්වාණයට නැමුණු, නිර්වාණයට අවනතවූ නිර්වාණයට බරවූ ක්ලේශයන්ගෙන් වෙන්වූ, හික්මීමෙහි ඇළුනු සිතින් යුක්තව කෙලෙසුන්ට හේතුවන ධර්මයන් නොවැඩෙන පරිදිම, කථා කරන්නේවෙයි.

[1151: සිය ශ්‍රාවක භික්ෂුන්ට හුදෙකලාවීමේ අනුසස් කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජුන් සිටුන් උපාසක උපාසිකාවන් සමග කතා බස් කරමින් සමාජ ශිලිව ඉන්නේය යනුවෙන් මතුවට යමෙක් කල හැකි දෝශාරෝපනය වැලැක්වීම පිණිස හා ශුන්‍යතා විහරණය හුරු කල කෙනෙකුට සමාජයේ සිටියද ශුන්‍යතා විහරණ රැකීම කල හැකි බව දක්වනු පිණිස මෙසේ දේශනා කරන්නට ඇත.]

§ 7.  ආනන්දය, යම් මහණෙකු එසේ ශුන්‍යතා විහරණයට කැමත්තේ වී නම් තෙමේ සුඤ්ඤත ඵල සමාපත්ති අරමුණට සිත නමා එහි සිත මොනවට තැබිය යුතුයි. මොනවට පිහිටුවා ගත යුතුයි. එකඟකළ යුතුයි. එකම වූ ඒ අරමුනෙහි සිය සිත නොසෙල්වෙන සේ පිහිටුවා ගත යුතුයි.

භික්ෂුවක් කෙසේ සිය සිත ශුන්‍යතා විහරණ සමාපත්තිය කෙරෙහි එකඟ කල යුත්තේද?

§ 8. ආනන්දය භික්ෂුවක් සියලු කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්ක සහිතවූ, විචාර සහිතවූ, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීති සැප ඇති, ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද, විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් තමාතුළ පැහැදීම ඇති කරන්නාවූ චිත්තයාගේ එකඟ බව ඇති කරන්නාවූ විතර්ක රහිත විචාර රහිත සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීති සැප ඇති, ද්වීතිය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසයකරයිද, උපෙක්ෂා ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ, සැප විහරණ ඇත්තේයයි ආර්‍ය්‍යයෝ වර්ණනා කරන්නාවූ ඒ තෘතිය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරත්ද, සැපය දුරු කිරීමෙන්ද, දුක්ඛය දුරු කිරීමෙන්ද, පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දෙකම දුරු කිරීමෙන්, දුක් නැත්තාවූද, සැප නැත්තාවූද, උපෙක්ෂා ස්මෘති දෙදෙනාගේ පිරිසිදු බැව් ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද ආනන්දය, භික්ෂුව මෙසේ ධ්‍යාන සමවැතට පත් වූ සිත නොසෙල්වෙයි. අරමුණෙහි ඒකාග්‍ර වෙයි. සියළු ලෞකිකත්වයෙන් (ලෝකය ට සම්බන්ධවන්නාවූ සිතුවිලි වලින්) මිදෙයි. උසස්ම සමාධිය ලබයි. 1152

[1152 : ශුන්‍යතා විහරණයට දොරටුව , හිනිපෙළ ධ්‍යානයන් බවම මෙසේ දැක්වේ. ධ්යානයනට නොනැංවූ අසමාහිත සිතකින් සමාධිය ධ්‍යානය තෙක් නොනැංවූ සිතකින් ශුන්‍යතා විහාරනට එළඹෙන්නට නොහැකිය.]

§ 9. “ආනන්දය, ඉන්පසු ඔහු ශුන්යතාවට සිත ගෙන යන්නට සැරසෙයි. තම පංච ස්කන්ධයන් එකින් එකෙහි ඇති ශුන්‍යත්වය ඔහු විමසයි. එසේ විදර්ශනාවට තැත් කරන ඔහු සිය සිත ශුන්යතාවයට නොඑළඹෙන බව ඔහු දකියි. මේ සමථ විදර්ශනා විහරණයෙන් සූන්‍යතාවයේ සිත නොබැස ගනී. නොපහදී. නොසිටී. මනාව නොපිහිටයි. සූන්‍යතාවයේ සිත නොබැස ගනී. නොපහදී. සතුටක් නොවිදී. එහි මනාව නොපිහිටයි. ලොවින් නොමිදේ .1153

[1153:- නපඥ්න්න්දති, නප්පසිදති, න සන්තිට්ඨති, න විමුජ්ජති: නොබසියි, අරමුණට නොපනියි, අරමුණෙහි නොගිලෙය්. ලෝකයෙන් නිදහස් නොවෙයි. මහා වේදල්ල සුත්‍රයෙහි 43 හි දැක්වූ ලෙස සියළු සඥාවලින් වෙන්ව අසංඥයික සමාධිය ලැබීම ]

ආනන්දය, එසේ වූ කල්හි භික්ෂුව මෙසේ දැනගනියි, තම පංච ස්කන්ධයන්ගේ සූන්‍යතාවය මෙනෙහි කරණ මාගේ සිත මා පිළිබඳ සූන්‍යතාවයේ නොබැසගනී. නොපහදී. නොසිටී. ස්ථිරව නොපිහිටායයි දැනගනී. මෙහිදී කර්මස්ථානය සම්පූර්ණ නොවන බව දැනගනී.

§ 10.  එසේ සිත කර්මස්තානයෙහි නොපිහිටන බව දත් භික්ෂුව නැවත ආපසු ධ්යානයනට සිත යොමුකොට සිත සමාධියට, නොසෙල්වෙන බවට හා නොසතුටු බව නැති කරගන්නට තැත් කල යුතුයි. හොඳින් හුරු කල සිත වහා භාවනා නිමිත්තට පැන (පක්කන්ධති) එහි එල්බ ගනී. අරමුණට බැඳේ. 1154

[1154: විදර්ශනාවට පාදක වූ ධ්‍යානය ට සිත නවන්නට ඔහු නැවත නැවත තැත් කල යුතු වෙයි. සිත ඒ සමාධියට පොලා නොපනී නම් ඉන් සතුට ට නොපැමිණේ නම් සිය පංචස්කන්ධයේ ශුන්‍යතාව ඔහු දකින්නට අසමත් වේ. එසේ අසමත් සිත ආපසු ධ්යානනට ලන්වීමටම ඔහු තැත් කල යුතු වේ.]

මෙසේ නිශ්චල කල සිත නැවත අභ්‍යන්තර ස්කන්ධයන් ගේ ශුන්‍යතාව මෙනෙහි කරන්නට යොමු කල විට බොහෝ විට කර්මස්ථානය වැඩෙනු ඇත. එසේ නොවේ නම් නැවත ආපසු ධ්‍යාන සමාධිය වඩා සිත නිශ්චල කොට ඉන් පසු අභ්‍යන්තර ස්කන්ධයන්ගේ ශුන්‍යතාව විදර්ශනා කල යුතු වේ. එසේ කරන්නාවූ ඔහු තම සිත අභ්‍යන්තර ස්කන්ධයන්ගේ ශුන්යතාවයේ සිත පිහිටන අයුරු දකියි. ඔහු සිත ශුන්‍යතාවයට නොපැකිල පොලා පැන ගනී. (leaps), එහි එල්ලෙයි. ප්‍රීතිය විදී. හෙතෙම එවිට බාහිර වූ ස්කන්ධ පිළිබඳ සූන්‍යතාවය මෙනෙහි කරයි.. හෙතෙම තමාගේද අන්‍යයන්ගේද ස්කන්ධයන් පිළිබඳ සූන්‍යතාවය මෙනෙහි කරයි.

ආනන්දය, එසේ ඇති කල්හි භික්ෂුව මෙසේ දැනගනියි, “තම ස්කන්ධයන්ගේ සූන්‍යතාවය මෙනෙහි කරණ තමාගේ සිත තමා පිළිබඳ සූන්‍යතාවයේ බැසගනී. පහදී. . ස්ථිරව පිහිටාය”යි දැනගනී. මෙහිදී කර්මස්ථානය සම්පූර්ණ බවද දැනගනී.

හෙතෙම අන්‍යයන්ගේ ස්කන්ධ පිළිබඳ සූන්‍යතාවය මෙනෙහි කෙරේ. හෙතෙම තමාගේද අන්‍යයන්ගේද ස්කන්ධයන් පිළිබඳ සූන්‍යතාවය මෙනෙහි කෙරෙයි. අරූප සමාපත්තිය මෙනෙහි කෙරෙයි. අරූප සමාපත්තිය මෙනෙහි කරන්නාවූ ඔහුගේ සිත අරූප සමාපත්තියෙහි බැස ගනී. පහදී. . ස්ථීරව පිහිටයි. ලෞකියත්වයෙන් මිදෙයි.

§ 11. එසේ කරණ ඒ භික්ෂුවගේ සිත ඉදින් සක්මනට නැමෙයි නම් හෙතෙම සක්මන් කරයි. මෙසේ සක්මන් කරන ඔහුට අභිජ්ජාව අසතුට යන ලාමක අකුශල ධර්ම පහළ නොවන්නාහුය. එහිදී මෙසේ ඒ කර්මස්ථානය සම්පූර්ණයයි දැනගනියි.

ආනන්දය, මේ සමථ විදර්ශනා විහරණයෙන් යුක්තව වාසය කරණ භික්ෂුවගේ සිත ඉදින් සිටීමට නැමෙයි නම් හෙතෙම සිටගන සිටී. මෙසේ සිටින ඔහුට කලකිරීම්, ආසාවන් යන ලාමක අකුශල ධර්ම පහළ නොවන්නාහුය. මෙසේ එහිදී කර්මස්ථානය සම්පූර්ණයයි දැන ගනියි.

ආනන්දය, මේ විහරණයෙන් යුක්තව වාසය කරන ඒ භික්ෂුවගේ සිත ඉදින් පල්ලන්කයෙහි හිඳීම පිණිස නැමෙයි නම් හෙතෙම හිඳියි. මෙසේ හිඳින ඔහුට අභිධ්‍යා අසතුට ආදී ලාමක අකුශල ධර්මයෝ පහළ නොවන්නේය. මෙසේ එහිදී ඔහු සිය කර්ම ස්ථානය සම්පූර්ණයයි දැනගනී.

ආනන්දය, මේ අයුරින් සිත හැසිරවූ භික්ෂුවගේ සිත ඉදින් සැතපී සිටීමට නැමෙයි නම් හෙතෙම සැතපෙයි. මෙසේ වැතිරී සැතපෙන ඔහුට කලකිරීම්, ආසාවන් යන ලාමක අකුශල ධර්ම පහළ නොවන්නාහුය. මෙසේ එහිදී සිය කර්මස්ථානය සම්පූර්ණයයි දැනගනී“

§ 12. ආනන්දය, මේ විහරණයෙන් යුක්තව වාසයකරන ඒ භික්ෂුවගේ සිත ඉදින් කිසිවෙක් හා කථාවට නැමෙයි නම් හෙතෙමේ යම් කථාවක්1153 ලාමකද, ග්‍රාම්‍යද, පෘථග්ජනයන්ට අයත්ද, අනාර්‍ය්‍යද අනර්ථයෙන් යුක්තද, කලකිරීම පිණිස නොපවතීද, නොඇල්ම පිණිස පවතීද, නිරෝධය පිණිස නොපවතීද, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස නොපවතීද, විශේෂ දැනීම පිණිස නොපවතීද, සම්‍යක් අවබෝධය පිණිස නොපවතීද නිර්වාණය පිණිස නොපවතීද, මෙබඳු කථා නොකරන්නෙමි”යි පිළිපදියි. හික්මෙයි.

[1153 එනම්: රජුන් පිළිබඳ කථාය, සොරුන් පිළිබඳ කථාය, මහ ඇමතියන් පිළිබඳ කථාය, සේනා පිළිබඳ කථාය, භය පිළිබඳ කථාය, යුද්ධ පිළිබඳ කථාය, ආහාර පිළිබඳ කථාය, පානවර්ග පිළිබඳ කථාය, වස්ත්‍ර පිළිබඳ කථාය සයන පිළිබඳ කථාය, මල්මාලා පිළිබඳ කථාය, සුවඳ පිළිබඳ කථාය, නෑයන් පිළිබඳ කථාය, යාන පිළිබඳ කථාය, ගම් පිළිබඳ කථාය, නියම්ගම් පිළිබඳ කථාය, නගර පිළිබඳ කථාය, ජනපද පිළිබඳ කථාය, ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ කථාය, පුරුෂයන් පිළිබඳ කථාය, සුරා පිළිබඳ කථාය, වීථි පිළිබඳ කථාය, තොටුපලවල් පිළිබඳ කථාය, පෙර මළගියවුන් පිළිබඳ කථාය, නානත්වය පිළිබඳ කථාය, ලෝකය පිළිබඳ කථාය, (ලෝකය මැවීම) මුහුද පිළිබඳ කථාය, ශාස්වත උච්ඡෙද පිළිබඳ කථාය,]

මෙසේ මෙබඳු කථා නොකරන්නෙමියි පිළිපදියි. මෙසේ එහි කර්මස්ථානය සම්පූර්ණ වීයයි දැනගනී.

“ආනන්දය, යම් කථාවක් කෙලෙස් කපා හරින්නීද, සිය සිත අල්පෙච්චතාව පිණිස, සංසිඳීම පිණිස, ඇති දෙයින් සතුටුටට පත්වීම පිණිස, හුදෙකලාවේ ඉන්නට කැමති බව ඇති කිරීමට සුදුසුද, ඒකාන්තයෙන් කාමයන් කෙරෙහි කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳවීම පිණිස, විශේෂ දැනීම පිණිස, සත්‍යාවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතීද,

[1154: එනම්:- මද දෙයින් සතුටුවීම පිළිබඳ කථාය, ලද පමණින් සතුටුවීම පිළිබඳ කථාය, විවේකය පිළිබඳ කථාය බොහෝදෙනා එකතු නොවීම පිළිබඳ කථාය, පටන්ගන්නා ලද වීර්‍යය පිළිබඳ කථාය, ශීලය පිළිබඳ කථාය, සමාධිය පිළිබඳ කථාය, ප්‍රඥාව පිළිබඳ කථාය, විමුක්තිය පිළිබඳ කථාය, විමුක්ති ඥානදර්ශනය පිළිබඳ කථාය, යන මේවාය. මෙසේ මෙබඳුවූ කථා කරන්නෙමිය ඔහු සිත නැමෙයි. මෙසේ එහි කර්මස්ථානය සම්පූර්ණයයි දැනගනී.]

§ 13 ආනන්දය, මේ විහරණයෙන් යුක්තව වාසයකරන ඒ භික්ෂුවගේ සිත ඉදින් විතර්කයට නැමෙයි නම් (සිතුවිලි ඇති වන්නේ නම්) හෙතෙම ලාමකවූ පෘථග්ජනයන්ට අයත්වූ පිළිබඳවූ ආර්‍යයන්ට අයත් නොවූ අනර්ථ සහිතවූ යම් මේ විතර්කයෝ වෙත් නම් (ඒවා) කලකිරීම් පිණිස නොපවතිත්ය, නොඇල්ම පිණිස නොපවතිත්ය, නිරෝධය පිණිස නොපවතිත්ද, සංසිඳීම පිණිස නොපවතිත්ද, විශේෂ දැනීම පිණිස නොපවතිත්ද, අවබෝධය පිණිස නොපවතිත්ද, නිර්වාණය පිණිස නොපවතිත්ද, ඒ නම් කාම විතර්කය, ව්‍යාපාද විතර්කය, විහිංසා විතර්කයයි යන මේවා යි.

මෙසේ මෙබඳු විතර්කයන් කල්පනා නොකරන්නේනෙමියි පිළිදියි මෙසේ එහිදී කර්මස්ථානය සම්පූර්ණයයි දැනගනී. (සම්මා සංකප්ප)

“ආනන්දය, යම් සිතුවිලි පිරිසිදු ද, නෛර්‍ය්‍යානික ද (නිවනට හේතුවන්නා වේද ) ඒ සිතන්නහුගේ දුක් ක්ෂය කරන්නහුද එනම්:- නෛෂ්ක්‍රම්‍ය විතර්ක, අව්‍යාපාද විතර්ක, අවිහිංසා විතර්ක යන මේවා යි. මෙසේ මෙබඳු සිතිවිලි පමණක් සිත පවත්වමි යැයි සිත නැමෙයි. මෙසේ එහි කර්මස්ථානය සම්පූර්ණයයි දැනගනී.

[අටුවාවට අනුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ $13 චේදය තෙක් සෝවාන් සකෘදාගාමි ඵල තෙක් සිත මෙහෙයවන අයුරු උගන්වන අතර 14 හා 15 හි අනාගාමි ඵලය තෙක් සිත නංවා කාමච්චන්දය දුරු කරන ශික්ෂාව දක්වයි.]

§ 14. “ආනන්දය, උපාදානස්කන්ධ යෝ පසකි.
කුමන පසක් ද යත්:

(i) රූපය : ඇසින් දැකිය හැකි වූ මනාප වූ ප්‍රිය වූ කැමති වන්නාවූ ආශාව වන්නා වූ රුපයෝ වෙත්.
(ii) ශබ්දයෝ: කනින් ඇසිය හැකි වූ මනාප වූ ප්‍රිය වූ කැමති වන්නාවූ ආශාව ඇති වන්නා වූ ශබ්දයෝ වෙත්.
(iii) ඝන්ධයෝ: නාසයෙන් විඳිය හැකි වූ මනාප වූ ප්‍රිය වූ කැමති වන්නාවූ ආශාව ඇති වන්නා වූ ඝන්ධයෝ වෙත්.
(iv) රස: දිවෙන් විඳිය හැකි වූ මනාප වූ ප්‍රිය වූ කැමති වන්නාවූ ආශාව ඇති කර වන්නා වූ රස වෙත්.
(v) ස්පර්ශයෝ: ශරීරයෙන් ලබත හැකි වූ මනාප වූ ප්‍රිය වූ කැමති වන්නාවූ ආශාව වඩවන්නා වූ ස්පර්ශයෝ වෙත්. මේ පස් ආකාර වූ කාම ගුණයන් වෙති.

§ 15. මේ සාසනයෙහි භික්ෂුවක් නිතොර නිතොර මේ පංච කාම ගුණයන්ගෙන් කිසිවක් නිසා මගේ සන්තානයෙහි කැළඹීමක් සෙලවීමක් වේද යනුවෙන් ප්‍රත්‍යාවෙක්ෂ කල යුතු වෙයි.

සිය සිත එසේ විමර්ශනය කල යුතු වෙයි. එසේ සලකන ඔහු සිය සන්තානයේ යම් සෙලවීමක් සමාධියේ යම් ගිලිහීමක් දකින්නේ වී නම් මේ කාම ගුණයන් පහ මා සිතෙන් පහව නැත්තේ යැයි ඔහු ප්‍රත්යාවෙක්ෂයෙන්ම දනියි. හොඳින්ම දනියි.

නමුත් එසේ ප්‍රතවෙක්ෂ කරත්දී සිය සන්තානයේ සෙලවීමක් සමාධියේ යම් ගිලිහීමක් නොදකින්නේ වී නම් මේ කාම ගුණයන් පහ මා සිතෙන් පහව ගොස් ඇත්තේ යැයි ඔහු ප්‍රත්යාවෙක්ෂයෙන්ම දනියි. හොඳින්ම දනියි.

§ 16. ආනන්දය, මේ පංච උපාදාන ස්කන්ධයන්ගේ1156 උදය, ව්‍යය භික්ෂුව විසින් මෙසේ නුවනින් දැකිය යුතු වේ. කෙසේද යත්:

[1156: §§16–17 දෙකෙහි අරහත් ඵල සාක්ෂාත් කරගන්නට අවශ්‍යවන අසමි මානය “මම” යන මමංකාරය නැතිකරගන්නට පාදකවන විදර්ශනාව දැක්වේ.]

රූපය : මෙසේය, රූපයේ පහළවීම (සමුදය) මෙසේය, රූපයේ විනාශය (අස්තන්ගමය) මෙසේය,
වේදනාව වින්දනය මෙසේය, විඳීම පටන්ගන්නේ මෙසේය, විඳීම නැතිවන්න මෙසේය,
සංඥාව මෙසේය, සංඥාවේ හටගැන්මට හේතු මෙසේය, සංඥාවේ විනාශය මෙසේය,
සංස්කාර මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ හටගැන්ම මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ විනාශය මෙසේය,
විඥානය මෙසේය, විඥානයන්ගේ හටගැන්ම මෙසේය, විඥානයන්ගේ විනාශය මෙසේයයි කියාය.

§ 17. මේ උපාදාන ස්කන්ධ පසේ ඇතිවීම සහ නැතිවීම නැවත නැවත දකිමින් වාසය කරන ඔහුට උපාදාන ස්කන්ධ පසෙහි මම වෙමි යන හැඟීම , පංචස්කන්ධය නිසා වූ අස්මිමානය ප්‍රහීණ වෙයි.

ආනන්දය, මෙසේ වූ කල්හි භික්ෂුව මෙසේ දැනගනී. මේ උපාදානස්කන්ධ පසේ මමය යන හැඟීමක් විය “මට දැන් මමය යන හැගීම ප්‍රහීනය“යි යනුවෙනි. මෙසේ එහි කර්මස්ථානය සම්පූර්ණය,යි දැනගනී.

§ 18 මේ ඵලයන් ඒකාන්තයෙන් කුශල් වශයෙන් පැමිණියාහ, කෙලෙස් රහිතයහ, ලෝකෝත්තරය. මාරයා විසින් නොදක්නා ලදහ.

§ 19. “ආනන්දය, ඔබ කෙසේ සිතන්නේද?

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් එලවා පලවා හරින ලද්දේ මුත් ඔහු වෙතම රැදී ප්‍රතිපදාව හැදෑරීමට හැකි ශ්‍රාවකයා ගැන ඔබ කෙසේ සිතන්නේද?”

“ස්වාමීනි, අප දන්නා ධර්මයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මුල්කොට ඇත්තෝ නොවෙත්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතින් මතුව ආවෝ නොවෙත්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිසරණකොට ඇත්තෝ නොවෙත්ද, මේ වචනයේ අර්ථයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේම ප්‍රකාශ කරන සේක්වා. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අසා ගත් ලෙසම භික්ෂූහු ඒ දරාගන්නාහුය.”

§ 20. “ආනන්දය, සුත්‍ර ධර්ම ඉගෙනීමට, ගාථා ධර්ම ඉගෙනීමට, අන් ධර්ම ඉගෙනීමේ අදහසින් යම් ශ්‍රාවක යෙක් ශාස්තෘන් වහන්සේ කරා යන්නට නුසුදුසුය. මන්ද යත් :-

පැවිදිව බොහෝ කල් ගෙවුනාවූ ශ්‍රාවකයන් බොහෝ පර්යාප්ති ධර්මයෝ අසන ලද්දාහ. ධාරණය කරන ලද්දාහ. කට පාඩම් කරන ලද්දාහ. සිතින් සලකා බලන ලද්දාහ, ප්‍රඥා වෙන් අවබෝධ කරණ ලද්දාහ,

එහෙත් ආනන්දය, යම් කථාවක් කෙළෙසුන් අඩු කර හරින්නීද, සිත විනිශ්චය කිරීමට සුදුසුද ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, විරාගය පිණිස, නිරෝධය පිණිස, උපසමය පිණිස, අභිඥාව පිණිස, සම්බෝධය ක්ලෙශයන්ගේ සංසිඳීම පිණිස, සම්පුර්ණ දැනීම පිණිස, සත්‍යාවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතීද.
එනම්:-
මද දෙයින් සතුටුවීම පිළිබඳ කථාය (අල්පේච්ච කතා) ,
ලද පමණින් සතුටුවීම පිළිබඳ කථාය (සන්තුට්ඨි කථා),
විවේකය පිළිබඳ කථාය, (ප්‍රවීවේක කථා),
බොහෝදෙනා එකතුවීමේ ආදීනව පිළිබඳ කථාය (අසංසර්ග කථා),
වීරියාරම්භය පිළිබඳ කථාය ( වීරියාරම්භය කථා),
සීලය පිළිබඳ කථාය (ශිල කථා),
සමාධිය පිළිබඳ කථාය ( සමාධි කථා),
ප්‍රඥාව පිළිබඳ කථාය ( ප්‍රඥා කථා),
විමුක්තිය පිළිබඳ කථාය ( විමුක්ති කථාය),
විමුක්තිඥාන දර්ශනය පිළිබඳ කථාය ( විමුක්තිඥාන දර්ශන කථා),
යන මේවා යි.

ආනන්දය, මෙබඳු කථා අසාගන්නට කැමති ශ්‍රාවකයා වළක්වනලද නමුත් ආචාර්යයන් වහන්සේ වෙත යන්නට සුදුසුය.

§ 21. “ආනන්දය, එසේවුවද ආචාර්‍ය්‍යයාට උපද්‍රව ඇතිවෙයි.
එසේ ඇති කල්හි අතවැසියාට (ශිෂ්යයා)ට ද උපද්‍රව ඇතිවෙයි.
එසේ ඇතිකල්හි බ්‍රහ්මචර්‍යාව පිළිබඳ උපද්‍රව ඇතිවෙයි. 1157

[1157: ආචාරිය උපද්දව, අන්තේවාස උපද්දව , බ්‍රහ්මචරිය උපද්දව, උපද්දව යනු අන්තරාය, මනාප නොවූ ප්‍රතිපල ලෙස සලකන්න. ශුන්‍යත්වය පතා හුදෙකලාව ඉන්නා වූ ශ්‍රමණහු තනිව විසුවද හුදෙකලාවේ අරමුණ අමතක වුවහොත් මේ තෙආකාරවන අන්තරායනට ගොදුරුවිය හැකි බව දැක්වේ. මෙහි ආචාර්යවරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොවන බව සලකන්න.]

§ 22 .“ආනන්දය, ආචාර්‍ය්‍යයා පිළිබඳ උපද්‍රව කෙසේ වේද?

ආනන්දය, මේ ලෝකයෙහි යම් ශාස්තෘවරයෙක්, ආචාරී කෙනෙක් ජනයාගෙන් තොරවූ කැලෑවක් , මහා වනයක්, ගස් බෙනයක්, ගුහාවක්, සුසාන භූමියක්, පිදුරු ගොඩක්, හිස් එලිමහනක් වෙත ගොස් වාසය කරයි. එසේ තපස් රකිනා ඔහු සොයා ගම වැසියෝද නගර වැසියෝද බමුණු බැමිනියෝද එන්නට පටන් ගනී. ඔහුට පිරිකර භව භෝග පුද කරත්. එසේ වූ විට ඔහුගේ ආසාවෝ මතුවෙති. ක්ලේශයෝ ඔහු යටත් කර ගනී. තෘෂ්ණාවෙන් ඔහුව මැඩගෙන ඔහුට සිය කාර්‍ය අමතක කරවයි. පිළිවෙත් පිරීම ඔහුට අමතක වේ.

මේ (අනතුරට) උපද්දවයට පත් ආචාර්‍ය්‍යයා යයි කියනු ලැබේ. සිතෙහි කෙලෙසීම ඇතිකරණ, නැවත ඉපදීම ඇතිකරණ, විඩා ඇතිකරණ, දුක් විපාක ගෙන දෙන, මත්තෙහි ජරා මරණ ඇති කරවන, ලාමක අකුශල ධර්මයෝ ආචාර්‍ය්‍ය උපද්‍රවයෙන් ඔහු වැනසූහ. ආනන්දය මෙසේ ආචාර්‍ය්‍ය උපද්‍රවය වෙයි.

§ 23 “ආනන්දය, අතවැසි උපද්‍රවය කෙසේ වේද?

ආනන්දය, යම් ශ්‍රාවක අතවැසි කෙනෙක්, ගෝලවූ ශ්‍රමණයෙක් ඒ ශාස්තෘවරයා අනුව විවේකය වඩන්නේ ජනයාගෙන් තොරවූ කැලෑවක් , මහා වනයක්, ගස් බෙනයක්, ගුහාවක්, සුසාන භූමියක්, පිදුරු ගොඩක්, හිස් එලිමහනක් වෙත ගොස් වාසය කරයි. එසේ තපස් රකිනා ඔහු සොයා ගම වැසියෝද නගර වැසියෝද බමුණු බැමිනියෝද එන්නට පටන් ගනී. එසේ වූ විට ඔහුගේ ආසාවෝ මතුවෙති. ක්ලේශයෝ ඔහු යටත් කර ගනී. තෘෂ්ණාවෙන් ඔහුව මැඩගෙන ඔහුට සිය කාර්‍ය අමතක කරවයි. පිළිවෙත් පිරීම ඔහුට අමතක වේ.

ආනන්දය, මෙතෙම උවදුරට පැමිණි අතවැසියායයි කියනු ලැබේ. කෙලෙසීම ඇතිකරණ, නැවත ඉපදීම ඇතිකරණ, දුක් විපාක ඇති, මතු ජාති ජරා මරණ ඇතිවන, ලාමක අකුශල ධර්මයෝ අතවැසි උවදුරෙන් යුත් ඔහු මැරූහ. ආනන්දය, මෙසේ අතවැසි උපද්‍රවය වෙයි.

§24 ආනන්දය, බ්‍රහ්මචාරී උපද්‍රවය කෙසේ වේද?

ආනන්දය, මේ ලෝකයෙහි අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ අෂ්ට විද්‍යා පසළොස් චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුත්, මනා ගති ඇති, තුන්ලොව දත්, නිරුත්තර, දමනය කළයුතු පුරුෂයන් දමනය කරන්නාවූ, දෙවිමිනිසුන්ට අනුශාසකවූ, චතුරාර්‍ය සත්‍යය අවබෝධ කළ භාග්‍යවත් තථාගත තෙමේ පහළ වෙයි.

ඒ තථාගතයන් ජනයාගෙන් තොරවූ කැලෑවක් , මහා වනයක්, ගස් බෙනයක්, ගුහාවක්, සුසාන භූමියක්, පිදුරු ගොඩක්, හිස් එලිමහනක් වෙත ගොස් වාසය කරයි. එසේ තපස් රකිනා තථාගතයන් සොයා ගම් වැසියෝද නගර වැසියෝද බමුණු බැමිනියෝද එන්නට පටන් ගනී. එසේ පැමිණි කල්හි තථාගතයන් මුළා නොවෙයි. තෘෂ්ණා වශයෙන් කැමති නොවෙයි. දැඩි ඇල්මට නොපැමිණෙත්. ප්‍රත්‍ය බහුලත්වයට නොපෙරළෙයි.

“ආනන්දය, තථාගතයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක කෙනෙක් ද ඒ තථාගතයන් වහන්සේ අනුව විවේකය වඩන්නේ, ජනයාගෙන් තොරවූ කැලෑවක් , මහා වනයක්, ගස් බෙනයක්, ගුහාවක්, සුසාන භූමියක්, පිදුරු ගොඩක්, හිස් එලිමහනක් සේවනය කරයි. එසේ විවේකව වාසය කරන ඔහු වෙතට බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝද, නියම්ගම් වැසියෝද, දනව් වැස්සෝද පැමිණෙත්. හෙතෙමේ බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන්ද, නියම්ගම් වැසියන්ද, දනව් වැසියන්ද පැමිණි කල්හි මූළාවෙයි. තෘෂ්ණා වශයෙන් කැමති වෙයි. දැඩි ඇල්මට පැමිණෙයි. ප්‍රත්‍ය බහුල බවට පෙරළෙයි.

“ආනන්දය, මෙතෙමේ උවදුරට පත් බ්‍රහ්මචාරියෙක් යැයි කියනු ලැබේ, කෙලෙසීම ඇතිකරණ, නැවත නැවත ඉපදීම් ඇතිකරණ, විඩා ඇතිකරණ, දුක් විපාක ඇති, මතු ජාති ජරා මරණ ඇතිවන, ලාමක අකුශල ධර්මයෝ බ්‍රහ්මචාරී උපද්‍රවයෙන් යුත් ඔහු වැනසූහ. ආනන්දය, බ්‍රහ්මචාරී උපද්‍රවය මෙසේ වෙයි.“

ආනන්දය, යම් ආචාර්‍ය්‍ය උපද්‍රවයක් වේද, යම් අන්තෙවාසික උපද්‍රවයක් වේද, මේ බ්‍රහ්මචාරී උපද්‍රවය ඒ දෙකටම වඩා අතිශයින් දුක් විපාක ඇත්තේය, අතිශයින් දැඩි නපුරු විපාක ඇත්තේද වෙයි. බොහෝ කල් නිරයෙහි ඉපදීම පිණිස පවතී. 1158

[1158: සම්බුද්ධ සාසනයෙන් පිට අන් සසුනක පැවිදි වන්නට කෙසේ දැඩිව ඒ පිළිවෙත පිරුවත් ලැබෙනුයේ අල්ප වූ ඵලයකි. එසේ ලද අල්ප ප්‍රතිඵලයෙන් පිරිහුනද එය දැඩි ලෙස ඔහුට නපුරක් නොවේ. මේ ආර්ය සාසනයෙහි පැවිදි වන්නා ඉතා මහත් ඉතා ප්‍රනීතවූ ප්‍රතිඵල ඇති එකක් වේ. එහෙයින් මේ සාසනයේ බ්‍රහ්මචාරී උපද්‍රවයට පත් වන්නා බොහෝ දුකටම බොහෝ විශාල වූ අනතුරටම පත් වේ. සෙමින් යන කොටලුවෙකුගේ පිට යන්නෙකු බිමට වැටුනහොත් වෙන තුවාල අල්පමුත් වේගයෙන් දිව යන අශ්වයෙකුගේ පිටින් වැටුන හොත් ලබන තුවාල බිඳුම් බොහෝ වැඩි ලෙසය.]

§ 25. ආනන්දය, එහෙයින් මිත්‍රභාවයෙන් තථාගතයන් ආශ්‍රය කරව්. සතුරුකමින් ආශ්‍රය නොකරව්. එය තොපට බොහෝ කලක් හිත පිණිස, සැප පිණිස වන්නේය.
කෙසේ නම් ශ්‍රාවකයෝ ශාස්තෘන් වහන්සේ සතුරුකමින් ඇසුරු කෙරෙත්ද? මිත්‍රභාවයෙන් ඇසුරු නොකෙරෙත්ද?

“ආනන්දය, සිය ශ්‍රාවකයන්ගේ යහපත පිණිසම ඔවුන් කෙරෙහි පතල මහා කරුණාවෙන් තථාගතයන් ඔවුනට ධර්මය දේශනා කෙරෙයි.

ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි ශාස්තෘන් වහන්සේ අනුකම්පා ඇතුව, හිතවත්ව, මෙය තොපට හිත පිණිසය, මෙය තොපට සැප පිණිසයයි අනුකම්පාවෙන් ශ්‍රාවකයන්ට දහම් දෙසයි. උන්වහන්සේගේ දේසනා ඇසීමට ශ්‍රාවකයෝ කැමති නොවෙත්. ඒවාට කන් යොමු නොකෙරෙත්. දැනීම පිණිස සිත නොපිහිටුවත්. ශාස්තෘ ශාසනයෙන් බැහැරව සිත පවත්වත්.

ආනන්දය, මෙසේ වූ ශ්‍රාවකයෝ ශාස්තෘන් වහන්සේට සතුරුව හැසිරෙත්. මිත්‍රත්වයෙන් ඇසුරු නොකරත්.

§ 26. “ආනන්දය, කෙසේ නම් ශ්‍රාවකයෝ ශාස්තෘන් වහන්සේ මිත්‍රත්වයෙන් ඇසුරු කරත්ද? සතුරුකමින් ඇසුරු නොකෙරෙත්ද?

ආනන්දය, තථාගතයන් ශ්‍රාවකයන්හට අනුකම්පා ඇතියේ ඔබට හිතවත්ව මේ තොපට හිත පිණිස, සැප පිණිස යයි අනුකම්පාවෙන් ශ්‍රාවකයන්හට දහම් දෙසයි. උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයෝ එය අසනු කැමති වෙති. කන් යොමත්. දැනීම සඳහා සිත පිහිටුවත්. ශාස්තෘ ශාසනයෙන් ඉවත් නොව එහිම පවතිත්.

ආනන්දය, ශ්‍රාවකයෝ මෙසේ ශාස්තෘන්වහන්සේ මිත්‍රත්වයෙන් ඇසුරු කෙරෙත්. සතුරුකමින් ඇසුරු නොකරත්.

ඒ නිසා මිත්‍රත්වයෙන් මා ආශ්‍රය කරව්. සතුරුකමින් ආශ්‍රය නොකරව්. එය තොපට බොහෝ කලක් හිත පිණිස, සැප පිණිස පවත්නේය. ආනන්දය, කුඹල්කරුවෙක් සිය කර්මාන්තට ගෙන ආ මැටි ගුලියට කරන්නාක් මෙන් නිතරම නුඹලා වළක්වමින් ඒ මේ අත හරවමින් මම නුඹලා නොහික්මවමි 1159 . එනමුත් අවශ්‍යවූ තැන නුඹලා වලක්වමින්ද, වරදක් දුටු කල එය නිවරද කරන්නට දැඩිව අවවාද කරමින්ද නුඹලාට යා යුතු මගෙහි යාමට මම යලි යලිත් උපදෙස් දෙමි.

[1159: මේ උපමාව මෙසේ වටහා ගනු වටි. අමු මැටි අනමින් තවමින් කුඹලා ඕනාකරන හැඩය ලැබෙන තුරු මැටි ගුළිය තලයි. වරක් උපදෙස් දුන් පසු තථාගතයන් ශ්‍රාවකයා නොසලා නොසිටියි. ඔහුට ඵලයක් ලැබෙන තුරුම නැවත නැවත ඔහු ට උපදෙස් දේ. හික්මවයි. කලාතුරකින් ඇදව ගිය නොපිලිස්සුනු භාණ්ඩ වේ නම් ඒ ඉවත් කරන්නටද කුඹල් කරු මැලි නොවන්නා සේ තථාගතයන් ද ශ්‍රාවකයන් පරික්ෂා කරයි.]

නිබඳවම බොහෝ වර මම නිග්‍රහ කොට කොට හෝ , දොෂයන් හැර හැර, නැවත නැවත අවවාද කරන්නෙමි. එය තොපට යහපත පිණිසම වන්නේය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය වදාළසේක. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සතුටින් පිළිගත්තේය.

PLEASE CLICK ABOVE TO READ ENGLISH VERSION

MN 02-02-08 නලකපාන සූත්‍රය

§ 1. මාගේ ඇසීම මෙසේය,
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසොල් ජනපදයෙහි නලකපාන නම් ගමේ කෑල (-එරබඳු) වනයෙහි වාසය කළහ.

§ 2. ඒ කාලයෙහි බොහෝ ප්‍රසිද්ධ ප්‍රසිද්ධ කුල පුත්‍රයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදෙසා ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වූවාහු වෙත්. ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ, ආයුෂ්මත් නන්දිය, ආයුෂ්මත් කිම්බිල, ආයුෂ්මත් භගු, ආයුෂ්මත් කුණ්ඩධාන, ආයුෂ්මත් රෙවත, ආයුෂ්මත් ආනන්ද (සහ) වෙනත් ප්‍රසිද්ධ ප්‍රසිද්ධ කුල පුත්‍රයෝ එසේ වූ සමහරෙක් වෙත්.

§ 3. ඒ කාලයෙහි දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන් විසින් පිරිවරණ ලද්දේ එළිමහනෙහි වැඩහුන්නේ ඒ කුල පුත්‍රයන් අරබයා භික්ෂූන්ට කථාකොට, මෙසේ විචාල සේක

“මහණෙනි, ඔබ කුලපුත්‍රයෝ මා උදෙසා ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙන් නික්ම, සස්නෙහි පැවිදි වූවාවූ භික්ෂූහු වෙති. නුඹලා දැන් කැමැත්තෙන් හා සතුටින් බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙන්නාහුද?”
මෙසේ ඇසු කල්හි ඒ භික්ෂූහු නිශ්ශබ්ද වූහ. දෙවෙනි වරටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ කුල පුත්‍රයන් අරබයා භික්ෂූන්ට, කථාකොට, “මහණෙනි, යම් කුල පුත්‍රයෝ මා උදෙසා ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වූවාහුද, මහණෙනි, ඒ භික්ෂූහු බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි සතුටින් ඇලුනාහුද” දෙවෙනි වරත් ඒ භික්ෂූහු නිශ්ශබ්ද වූහ.
තුන්වෙනි වරත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ එම ප්‍රශ්නය ඇසුවත් තුන් වන වරත් ඒ භික්ෂූහු නිශ්ශබ්ද ව සිටියෝය.

§ 4. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේට, මම ඒ කුලපුත්‍රයන්ගෙන් වෙන් වෙන්වම අසන්නෙම් නම් යෙහෙකැයි අදහස් විය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්ථවිරයන්ට කථා කළහ.
“අනුරුද්ධයෙනි, තොප මහන දම්හි සතුටින් හැසිරෙන්නාහු ද?”
“ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්ම අපි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි සතුටින්ම හැසිරෙන්නෝ වමු”
“අනුරුද්ධයෙනි, යහපත, යහපත, අනුරුද්ධයෙනි, තොපි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි කැමතිවන්නාහු නම් එය ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදිවූ තොප වැනි කුලපුත්‍රයන්ට, සුදුසුය. අනුරුද්ධයෙනි, හොඳ තරුණ වයසින් යුත්, මුල් වයසෙහි සිටි, කලු කෙස් ඇතිව හුන් තොපි නොයෙක් කම්සැප අනුභව කරන්නට හැකිව සිටි තොප ඒ කම් සැප නොතකා ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වූවාහුය,

අනුරුද්ධයෙනි, තොපි රජුන්ට බියෙන් පැනගොස් ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වූවාහු නොවෙති,
සොරුන්ට බයව පැනගොස් ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදිවූවාහු නොවෙති,
ණයෙන් පීඩාවී ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වූවාහු නොවෙති,
බයෙන් පීඩාවී ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වූවාහු නොවෙති.
ජීවත්වන්ට පහසු මගක් සොයා ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදිවූවාහු නොවෙති.

අනුරුද්ධයෙනි,: ‘ඉපදීමෙන්, ජරාමරණ දෙකින් සොකයන්ගෙන්, වැලපීම්වලින්, දුක්වලින්, දොම්නස්වලින්, උපායාසයන්ගෙන් යුක්ත වූයෙමි, දුකට බැසගතිමි, දුකින් මඩනා ලද්දෙමි. මේ සියලු දුක් රාශියේ අවසානය දක්ක හොත් යෙහෙකැ’යි, අවබෝධයෙන් තොපි ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වූවාහු නොවෙත්ද?”

“එසේය, ස්වාමීනි.”
§ 6 .“අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේ අවබෝධයෙන් පැවිදිවූ කුලපුත්‍රයා විසින් කුමක් කළ යුතු වන්නේද?
අනුරුද්ධයෙනි, ශ්‍රමණ ජීවිතයෙහි ඔහු කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ ඔහු, අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වූ ප්‍රීතියකට සැපයකට688 හෝ නොපැමිණෙයිද, ඊට වඩා උසස් අනික් සැපයකට නොපැමිණෙයිද,

[688: කාමයන්ගෙන් වෙන්ව ලබන්නාවූ ප්‍රීති ප්‍රමෝදයෙන් යුක්ත සැපය පළමු හා දෙවන ධ්‍යානයන් ගේ සැපය ලෙසද ගත මනාය. තෙවෙනි හා සිව් වෙනි ධ්යානයන්ගේ ඇති සැපයද මාර්ග ඵලයන් ලද සිතක ප්‍රීති ප්‍රමෝදය “ඊට වඩා උසස් අනෙක් සැපය ලෙස ගත හැක. ]

එසේ වූ කල්හි විවිධ අරමුණු කෙරෙහි ඇතිවන්නා වූ ආසාවන් ඔහුගේ සිත තුල ඇතිවේ සිතෙහි ලැගුම් ගනී. අප්‍රිය අරමුණු කෙරෙහි අසතුට අමනාපය ඇති වන්නේය. ඒ අසතුට ව්‍යාපාදය තෙක් වැඩෙයි. ඒ ව්‍යාපාදය ඔහු සිත මැඩගෙන සිටී. ථිනමිද්ධයද ඔහුගේ සිත මැඩගෙන සිටී, උද්ධච්ච කුක්කුච්චයද, ඔහුගේ සිත මැඩගෙන සිටී, විචිකිච්ඡාවද, ඔහුගේ සිත මැඩගෙන සිටියි. නොඇල්මද ඔහුගේ සිත මැඩගෙන සිටී. අලසකමද, ඔහුගේ සිත මැඩගෙණ සිටියි.

අනුරුද්ධයෙනි, කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ අකුශලයන්ගෙන් වෙන්ව ප්‍රීති සැපය හෝ එයින් අන්‍යවූ සැපයක් හෝ නොලබන්නේ නම් [ධ්‍යානයන් නොවැඩේ නම් ] මෙසේ වන්නේය.

“අනුරුද්ධයෙනි, කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වූ ප්‍රීතිසැපයට හෝ පැමිණේද, ඊට වඩා උසස් අනික් සැපයකට හෝ පැමිණේද, ඔහුගේ සිත ආසාවෙන් මිදෙයි. ලෝභයෙන් අල්වාගෙණ නොසිටී. ඔහුගේ සිත ව්‍යාපාදයෙන් මිදෙයි. ඔහුගේ සිත ථීනමිද්ධයෙන් අල්වාගෙණ නොසිටී. ඔහුගේ සිත උද්ධච්ච කුක්කුච්චයෙන් අල්වාගෙණ නොසිටී. ඔහුගේ සිත විචිකිච්ඡාවෙන් අල්වාගෙණ නොසිටී. ඔහුගේ සිත නොඇල්මෙන් අල්වාගෙණ නොසිටී. ඔහුගේ සිත අලසබවෙන් අල්වාගෙණ නොසිටී. අනුරුද්ධයෙනි, කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වූ ප්‍රීති සැපයට හෝ පැමිණෙයිද, ඊට වඩා උසස් සැපයකට හෝ පැමිණෙයිද ඔහුට මෙසේ බ්‍රහ්ම චරියාවට ඇවැසි සිතෙහි දාන්ත බව ඇති වන්නේය.

§ 7. “අනුරුද්ධයෙනි, ඔබ තථාගතයන් ගැන මෙසේ සිතන්නේද ?
“තථාගතයන් වහන්සේ විසින් සිත කෙලෙසන, නැවත භවයේ ඉපදීම ඇතිකරණ, පීඩා සහිත, දුක් විපාක ඇති, නැවත ඉපදීම ජරාව මරණය ඇතිකරණ, ක්ලේශ ආශ්‍රවයෝ ප්‍රහීන නොකළාහුය. තථාගතයන් වහන්සේ සේවනය කළ යුතු කොටස දැන සේවනය කරයි. ඉවසිය යුතු කොටස දැන ඉවසයි. දුරුකළ යුතු කොටස දැන දුරුකරයි. සංසිඳවිය යුතු කොටස දැන සංසිඳවයි.”689 කියා මා කෙරෙහි තොපි මෙසේ සිතව්ද?

“නැත ස්වාමීනි, තථාගතයන් වහන්සේ ගැන අප එසේ නොසිතමු. සිත කෙලෙසන, නැවත ඉපදීම ඇතිකරණ පීඩා සහිත, දුක් විපාක ඇති, නැවත ඉපදීම, ජරාව, මරණය ඇතිකරණ සියළු ආශ්‍රවයෝ තථාගතයන් වහන්සේ ප්‍රහීණ කල සේක. එහෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ සේවනය කළ යුතු කොටස දැන සේවනය කරයි. ඉවසිය යුතු කොටස දැන ඉවසයි. දුරු කළ යුතු කොටස දැන දුරුකරයි. සංසිඳවිය යුතු කොටස දැන සංසිඳවයි කියා අප සිතමු.“

.“අනුරුද්ධයෙනි, යහපත, යහපත, අනුරුද්ධයෙනි, කෙලෙසන, නැවත ඉපදීම ඇතිකරණ, පීඩා සහිත දුක් විපාක ඇති, නැවත ඉපදීම, ජරාව, මරණය ඇතිකරණ, සියළු ආශ්‍රවයෝ, තථාගතයන් වහන්සේගේ ප්‍රහීණ වූවාහුය. මුල් සුන්කරණ ලද්දාහුය. මස්තකය සිඳින ලද තල්ගසක් සියළු මුල් විනාශ කරණ ලද්දාහුය. නැවත ඉපදීමක් නැතිකරණලද්දාහුය. අනුරුද්ධයෙනි, යම්සේ මස්තකය සිඳින ලද තල්ගස නැවත කිසිදා නොවැඩේ ද, අනුරුද්ධයෙනි, එමෙන්ම කෙලෙසන නැවත ඉපදීම ඇතිකරණ, පීඩා සහිත, දුක් විපාක ඇති නැවත ඉපදීම ජරාව මරණය ඇතිකරණ ආශ්‍රවයෝ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලද්දාහුය. මුලුසුන් කරණලද්දාහුය. මස්තකය සිඳින තල් වත්තක් මෙන් කරණ ලද්දාහුය. විනාශකරන ලද්දාහුය. නැවත ඉපදීම නැතිකරණ ලද්දාහුය. එහෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ සේවනය කළ යුතු කොටස දැන සේවනය කරයි. ඉවසිය යුතු කොටස දැන ඉවසයි. දුරු කළ යුතු කොටස දැන දුරුකරයි. සංසිඳවිය යුතු කොටස දැන සංසිඳවයි කියා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි මේ අදහස වන්නේය.

§ 8. “අනුරුද්ධයෙනි, ඒ කුමකැයි සිතන්නහුද?
කවර ප්‍රයොජනයක් බලාපොරොත්තුවෙන් තථාගතයන් වහන්සේ කාලක්‍රියා කළ සිය ශ්‍රාවකයන් ‘අසුවලා අසුවල් තැන පහළවිය, අසුවලා අසුවල් තැන පහළවිය ’යි ඉකුත්වූ පිළිබඳ උප්පත්තීන් ප්‍රකාශ කරයිද?”
[ඉපදුනේය ” යන යෙදුම වෙනුවට “පහළ වුනේය ” (reappeared) යොදා ඇත්තේ සියළු ජනන තලයන්ටම යෙදෙන පරිදිය. ]
“ස්වාමීනි, අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උගැන්වූ ධර්මයෝ මුල් කොට ඇත්තාහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආදිකොට ඇත්තාහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිහිටකොට ඇත්තාහ. ස්වාමීනි, මේ කරුණ පිළිබඳවද අර්ථය භාග්‍යවතුන් වහන්සේම අපට කියාදෙනසේක්නම් යහපති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අසා දැනගන්නා සේ භික්ෂූහු දරත්” යයි (කීවාහුය.)

“අනුරුද්ධයෙනි, තථාගතයන් මිනිසුන් රැවටීම පිණිස, ( පිරිකර පිණිස රැවටීම), මිනිසුන් උසස් කොට තැබීම පිණිස, මිනිසුන් අතර ප්‍රසිද්ධ වීම පිණිස, මිනිසුන් පුදුම කරවනු පිණිස, ජනයන් පොළඹවනු පිණිස, ලාභ සත්කාර කීර්තිය පිණිස ‘මා ජනයා මෙසේ දැන හැඳිනගණිවා’යි ‘අසුවලා අසුවල් තැන උපන්නේය. අසුවලා අසුවල් තැන උපන්නේය’යි ඉකුත්වූ මැරීගිය ශ්‍රාවකයන් පිළිබඳ උප්පත්තිය ප්‍රකාශ නොකරයි.

අනුරුද්ධයෙනි, ශ්‍රද්ධාව නිසාම මහණවුන, බොහෝ කුලපුත්රයන් මේ සාසනයේ බඹසර රැකි ඒ ශ්‍රාවකයන් එසේ ප්‍රනීත ජන්ම ලාභයන් ලැබූ බව අසා මහත් සතුටට පත් වේ. ප්‍රතිපදාවේ හැසිරීමට වද වඩාත් උනන්දු වෙයි. අනුරුද්ධයෙනි, ඔවුන්ට එය බොහෝ කලක් හිත සැප පිණිස වෙයි.

§ 10. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් තථාගතයන් විසින් මෙසේ ප්‍රකාශ කලේ යැයි අසයි. කෙසේද යත්: ‘මෙනම් දෑරු භික්ෂුව කාලක්‍රියා කෙළේය. ‘ඒ භික්ෂුව යලි කිසිදු උපතකට පත් නොවන්නේයැයි (අරහත් බැව්හි පිහිටියේයයි’) ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේයයි අසයි.

ඒ ආයුෂ්මත්තෙම එසේ සඳහන් කරන ලද භික්ෂුව දැක ඇත්තේය. ඔහු ගැන අසා හෝ ඇත්තේය. ඔහු මෙබඳු සීලයක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙබඳු සමාධියකට පත් වන්නට සමත් වූ කෙනෙක. මෙබඳු ශ්‍රද්ධාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙසේ වූ ත්‍යාගශීලි කෙනෙක. මෙසේ වූ ප්‍රඥාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක.බව ඒ ආයුෂ්මතුන් එසේ දන්නේ වේ. ඔහු ඒ භික්ෂුව මෙසේ භවයෙන් මිදුනේයයි, අසනලද්දේ, ඒ ආයුෂ්මත්හුගේ ශ්‍රද්ධාවද, ශීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද සිහි කරමින් ඒ අනුව තමාගේ සීලයද සමාධියද ප්‍රඥාවද වඩා ගන්නට සිත මෙහෙයවයි. අනුරුද්ධයෙනි මෙසේද භික්ෂුවගේ සැපවිහරණය වේ.

§ 11. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් තථාගතයන් විසින් මෙසේ ප්‍රකාශ කලේ යැයි අසයි. කෙසේද යත්: ‘මෙනම් දෑරු භික්ෂුව කාලක්‍රියා කෙළේය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ භික්ෂුව කාමලෝකය භජනය කරන ඕරම්භාගිය සංයොජන පස නැති කිරීමෙන් ඔහු සුද්ධාවාස තලයෙක පහළ වූ යේය”යි අසයි.

ඒ ආයුෂ්මත්තෙම එසේ සඳහන් කරන ලද භික්ෂුව දැක ඇත්තේය. ඔහු ගැන අසා හෝ ඇත්තේය. ඔහු මෙබඳු සීලයක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙබඳු සමාධියකට පත් වූ කෙනෙක. මෙබඳු ශ්‍රද්ධාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙසේ වූ ත්‍යාගශීලි කෙනෙක. මෙසේ වූ ප්‍රඥාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. ඒ ආයුෂ්මතුන් එසේ දන්නේ වේ. ඔහු ඒ භික්ෂුව මෙසේ ශුද්ධාවාසයක පහළ වුයේය යි, අසනලද්දේ, ඒ ආයුෂ්මත්හුගේ ශ්‍රද්ධාවද, ශීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද සිහි කරමින් ඒ අනුව තමාගේ සීලයද සමාධියද ප්‍රඥාවද වඩා ගන්නට සිත මෙහෙයවයි. අනුරුද්ධයෙනි මෙසේ භික්ෂුවගේ සැපවිහරණය වේ.

§ 12. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක්, ‘ තථාගතයන් විසින් මෙසේ ප්‍රකාශ කලේ යැයි අසයි. කෙසේද යත්: ‘මෙනම් දෑරු භික්ෂුව කාලක්‍රියා කෙළේය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ‘ඒ භික්ෂුව සංයොජන (භවබන්ධන) තුනක් නැතිකිරීමෙන්, රාග ද්වේෂ මෝහයන් තුනී කිරීමෙන් සකෘදාගාමීව මේ ලෝකයට එක් වරක්ම (උප්පත්ති වශයෙන්) පැමිණ දුක් කෙළවර කරන්නේයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේයයි’ අසයි.

‘ ඒ ආයුෂ්මත්තෙම එසේ සඳහන් කරන ලද භික්ෂුව දැක ඇත්තේය. ඔහු ගැන අසා හෝ ඇත්තේය. ඔහු මෙබඳු සීලයක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙබඳු සමාධියකට පත් වූ කෙනෙක. මෙබඳු ශ්‍රද්ධාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙසේ වූ ත්‍යාගශීලි කෙනෙක. මෙසේ වූ ප්‍රඥාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. ඒ ආයුෂ්මතුන් එසේ දන්නේ වේ ඒ ආයුෂ්මත්තෙම මෙසේ සකෘදාගාමි ඵලය ලැබීය”යි අසන ලද්දේ ද, ඒ භික්ෂුව ඒ ආයුෂ්මත්හුගේ ශ්‍රද්ධාවද, ශීලයද, උගත්බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද, සිහිකරමින් ඒ ඵලය ලැබීම පිණිස සිතයොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද භික්ෂුවට සැපවිහරණය වේ.

§ 13. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් ‘මෙනම් භික්ෂුව කාලක්‍රියා කෙළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ භික්ෂුව සංයොජන (භවබන්ධන) තුනක් නැති කිරීමෙන් සෝවාන්ව, අපායෙහි උපදින ස්වභාවය නැත්තෙක්ව නියමයෙන්ම නිවන් පිහිටකොට ඇත්තෙක් වීයයි. ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේය’යි, අසයි.

‘ ඒ ආයුෂ්මත්තෙම එසේ සඳහන් කරන ලද භික්ෂුව දැක ඇත්තේය. ඔහු ගැන අසා හෝ ඇත්තේය. ඔහු මෙබඳු සීලයක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙබඳු සමාධියකට පත් වූ කෙනෙක. මෙබඳු ශ්‍රද්ධාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. මෙසේ වූ ත්‍යාගශීලි කෙනෙක. මෙසේ වූ ප්‍රඥාවක් ඇතිව සිටි කෙනෙක. ඒ ආයුෂ්මතුන් එසේ දන්නේ වේ

මෙසේ සෝවාන්ව, අපායෙහි උපදින ස්වභාවය නැත්තෙක්ව නියමයෙන්ම නිවන් පිහිටකොට ඇත්තෙක් වීයයි යි’ අසන ලද්දේ ද. ඒ භික්ෂුවද ඒ ආයුෂ්මත්හුගේ ශ්‍රද්ධාවද, ශීලයද, උගත්බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද, සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිතයොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි මෙසේද භික්ෂුවට සැප විහරණය වේ.

§ 14. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුණියක් ‘මෙනම් භික්ෂුණිය කාලක්‍රියා කළාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ‘ඒ භික්ෂුණිය රහත් බැව්හි පිහිටියායයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේයයි, අසයි.

‘ඒ භික්ෂුණිය තමා විසින්ම දක්නා ලද්දී හෝ වෙයිද, ඒ නැගනිය මෙබඳු සිල් ඇත්තීය. ඒ නැගනිය මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තීය. ඒ නැගනිය මෙබඳු නුවණ ඇත්තීය. ඒ නැගනිය මෙබඳු හැසුරුම් ඇත්තීය. ඒ නැගනිය මෙසේ භවයෙන් මිදුනීයයි’ අසන ලද්දී හෝ වෙයිද. ඒ භික්ෂුණියගේ ශ්‍රද්ධාවද, ශීලයද, උගත්බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද, සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද භික්ෂුණියට සැප විහරණය වේ.

§ 15. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුණියක් ‘මෙනම් භික්ෂුණිය කාලක්‍රියා කළාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ භික්ෂුණිය, කාම ලෝකය භජනය කරණ සංයොජන පස නැතිකිරීමෙන් ඔපපාතිකව එහි පිරිනිවෙන ඒ ලෝකයෙන් මෙහි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේයයි’ ප්‍රකාශ කරණ ලද්දීය.

ඒ භික්ෂුණිය තමා විසින් දක්නා ලද්දී හෝ වෙයිද, ඒ නැගණිය ‘මෙබඳු සිල් ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු නුවණ ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙසේ අනාගාමි ඵලය සාක්ෂාත් කලේ යැයි අසන ලද්දී ඒ භික්ෂුණිය ඒ භික්ෂුණියගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද, උගත්බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද සිහි කරමින්, ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද භික්ෂුණියට සැපවිහරණය වේ.

§ 16. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුණියක් ‘මෙනම් භික්ෂුණිය කාලක්‍රියා කළාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ භික්ෂුණිය සංයොජන (භවබන්ධන) තුන නැති කිරීමෙන් රාග දොස මෝහයන්ගේ තුනීකිරීමෙන් සකෘදාගාමීව මේ ලෝකයට එකවරක්ම (උප්පත්ති වශයෙන්) පැමිණ දුක් කෙළවර කරන්නීයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දීයයි, අසයි.

, ඒ භික්ෂුණිය තමා විසින්ම දක්නා ලද්දී හෝ වෙයිද, ඒ නැගනිය මෙබඳු සිල් ඇත්තීය. ඒ නැගනිය මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු නුවණ ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙසේ සකෘදාගාමීව භවයෙන් මිදුනීය’යි, අසන ලද්දී, ඒ භික්ෂුණිය ඒ භික්ෂුණියගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද සිහිකරමින්, ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද භික්ෂුණියට සැපවිහරණය වේ.

§ 17. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුණියක් ‘මෙනම් භික්ෂුණිය කාලක්‍රියා කළාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ භික්ෂුණිය සංයොජන (භවබන්ධන) තුනක් නැතිකිරීමෙන් සෝවාන්ව සතර අපායෙහි ඉපදීමට නොපැමිණෙන්නියක්ව නියමයෙන්ම නිවන් පිහිටකොට ඇත්තියක් වීයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දීයයි අසයි,

ඒ භික්ෂුණිය තමා විසින්ම දක්නා ලද්දී හෝ වෙයිද, ඒ නැගනිය මෙබඳු සිල් ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු නුවණ ඇත්තීය, ඒ නැගනිය මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තීය. ඒ නැගනිය මෙසේ සෝවාන් ඵලයට පත්ව මෙසේ භවයෙන් මිදුනීයයි අසන ලද්දී ද, ඒ භික්ෂුණිය ඒ භික්ෂුණියගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද, සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද භික්ෂුණියට සැප විහරණය වේ.

§ 18. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි උපාසකයෙක් ‘මෙනම් උපාසකයා කාලක්‍රියාකළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ උපාසකයා කාමලෝකය භජනය කරන සංයොජන පස නැතිකිරීමෙන් ඔපපාතිකව එහි පිරිනිවෙන, ඒ ලෝකයෙන් මෙහි නොඑන ස්වභාව ඇත්තේයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේයයි’ අසයි,

ඒ උපාසකයා තමා විසින්ම දක්නා ලද්දේ හෝ වෙයිද, ‘ඒ උපාසකයා මෙබඳු සිල් ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු නුවණ ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙසේ භවයෙන් මිදුනේයයි’ අසන ලද්දේ හෝ වෙයිද, ඒ උපාසකයා ඒ උපාසකයාගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද උපාසකයාට සැපවිහරණය වේ.

§ 19. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි උපාසකයෙක් ‘මෙනම් උපාසකයා කාලක්‍රියා කෙළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ උපාසකයා සංයොජන තුනක් නැතිකිරීමෙන් රාග, දොස, මෝහයන්ගේ තුනී කිරීමෙන් සකෘදාගාමීව මේ ලෝකයට එක්වරක්ම (උප්පත්ති වශයෙන්) පැමිණ දුක් කෙළවර කරන්නේයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේයයි’ අසයි.

, ඒ උපාසකයා තමා විසින්ම දක්නා ලද්දේද, ‘ඒ උපාසකයා මෙබඳු සිල් ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු නුවණ ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙසේ භවයෙන් මිදුනේ යයිද,’ අසන ලද්දේ හෝ වෙයිද. ඒ උපාසකයා ඒ උපාසකයාගේ ශ්‍රද්ධාවද සීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද උපාසකයාහට සැපවිහරණය වේ.

§ 20. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි උපාසකයෙක් ‘මෙනම් උපාසකයා කාලක්‍රියා කෙළේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ උපාසකයා සංයොජන (භව බන්ධන) තුනක් නැති කිරීමෙන් සෝවාන්ව, අපාය ලෝකයන්හි ඉපදීමට නොපැමිණෙන්නෙක්ව නියමයෙන්ම නිවන් පිහිට කොට ඇත්තෙක් වීයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේයයි’ අසයි

ඒ උපාසකයා තමා විසින්ම දක්නා ලද්දේ හෝ වෙයිද, ‘ඒ උපාසකයා මෙබඳු සිල් ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තෙක, ඒ උපාසකයා මෙසේ භවයෙන් මිදුනේයයි,’ අසන ලද්දේ හෝ වෙයිද, ඒ උපාසකයා ඒ උපාසකයාගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද, සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද උපාසකයාට සැපවිහරණය වේ.

§ 21. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි උපාසිකාවක් ‘මෙනම් උපාසිකාව කාලක්‍රියා කළාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ උපාසිකාව කාම ලෝකය භජනය කරන සංයොජන පස නැතිකිරීමෙන් ඔපපාතිකව එහි පිරිනිවෙන ඒ ලෝකයෙන් මෙහි නොඑන ස්වභාව ඇත්තීයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දීයයි අසයි.

‘ඒ උපාසිකාව තමා විසින්ම දක්නා ලද්දීද, ‘ඒ උපාසිකාව මෙබඳු සිල් ඇත්තීයයිද, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තීයයිද, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු නුවණ ඇත්තීයද, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු හැසිරිම් ඇත්තීය. ඒ උපාසිකාව මෙසේ භවයෙන් මිදුනීයයි,’ අසන ලද්දේ හෝ වෙයිද. ඒ උපාසිකාව, ඒ උපාසිකාවගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද, උගත්කමද, ත්‍යාගය හා ප්‍රඥාවද සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද උපාසිකාවට සැපවිහරණය වේ.

§ 22 . “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි උපාසිකාවක් ‘මෙනම් උපාසිකාව කාලක්‍රියා කළාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ උපාසිකාව සංයොජන (-භවබන්ධන) තුන නැතිකිරීමෙන් රාග, ද්වේස, මෝහයන්ගේ තුනී කිරීමෙන් සකෘදාගාමීව මේ ලෝකයට එක වරක්ම (උප්පත්ති වශයෙන්) පැමිණ දුක් කෙළවර කරන්නීයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දීයයි’ අසයි

ඒ උපාසිකාව තමා විසින්ම දක්නා ලද්දී හෝ වෙයිද, ‘ඒ උපාසිකාව මෙබඳු සිල් ඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු නුවණ ඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙසේ සකෘදාගාමීව භවයෙන් මිදුනීයයි’ අසන ලද්දේ ද, ඒ උපාසිකාවගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද සිහිකරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි. අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද උපාසිකාවට සැපවිහරණය වේ.

§ 23. “අනුරුද්ධයෙනි, මේ ශාසනයෙහි උපාසිකාවක් ‘මෙනම් උපාසිකාව කාලක්‍රියා කළාය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ඒ උපාසිකාව සංයොජන (-භවබන්ධන) තුනක් නැති කිරීමෙන් සෝවාන්ව, අපාය ලෝකයන්හි ඉපදීමට නොපැමිණෙන්නියක්ව, නියමයෙන්ම නිවන් පිහිටකොට ඇත්තියක් වීයයි ප්‍රකාශ කරණ ලද්දීයයි’ අසයි.

ඒ උපාසිකාව තමා විසින් දක්නා ලද්දී හෝ වෙයිද, ‘ඒ උපාසිකාව මෙබඳු සිල් ඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු ස්වභාවඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු නුවණ ඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙබඳු හැසිරීම් ඇත්තීය, ඒ උපාසිකාව මෙසේ භවයෙන් මිදුනීයයි අසන ලද්දේ හෝ වෙයිද, ඒ උපාසිකාව, ඒ උපාසිකාවගේ ශ්‍රද්ධාවද, සීලයද, උගත් බවද, ත්‍යාගයද, ප්‍රඥාවද, සිහි කරමින් ඒ බව පිණිස සිත යොදවයි අනුරුද්ධයෙනි, මෙසේද උපාසිකාවට සැපවිහරණය වේ.”

§ 24. අනුරුද්ධයෙනි, තථාගතයන් මිනිසුන් රැවටීම පිණිස, ( පිරිකර පිණිස රැවටීම), මිනිසුන් උසස් කොට තැබීම පිණිස, මිනිසුන් අතර ප්‍රසිද්ධ වීම පිණිස, මිනිසුන් පුදුම කරවනු පිණිස, ජනයන් පොළඹවනු පිණිස, ලාභ සත්කාර කීර්තිය පිණිස ‘මා ජනයා මෙසේ දැන හැඳිනගණිවා’යි ‘අසුවලා අසුවල් තැන උපන්නේය. අසුවලා අසුවල් තැන උපන්නේය’යි ඉකුත්වූ මැරීගිය ශ්‍රාවකයන් පිළිබඳ උප්පත්තිය ප්‍රකාශ නොකරයි.

එසේ තථාගතයන් විසින් අසුවල් ශ්‍රාවකයා අසුවල් තලයක පහළ වී යැයි, අසුවල් ඵලයක් ලැබී යැයි දේශනා කරන්නේ ශ්රද්ධාව නිසාම මහණවුන, බොහෝ කුලපුත්රයන් ප්‍රතිපදාවේ හැසිරීමට වඩ වඩාත් උනන්දු කිරීම පිණිස වෙයි. අනුරුද්ධයෙනි, ඔවුන්ට එය බොහෝ කලක් හිත සැප පිණිස වෙයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දෙසූ සේක.

සතුටු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් අනුරුද්ධ ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටු විය.

MN 03-02-02 ඡබ්බ සොධන සූත්‍රය

[ස‍ටහන: අරහත් භාවය ලැබුවෙකු එය ප්‍රසිද්ධියේ නොකිව යුතු යැයි මතයක් ලංකාවේ ඇත. එමතුදු නොව තමා ලැබූ කිසිම ආර්ය ඵලයක් ප්‍රකාශ නොකළ යුතු යෑයි සිංහල බෞද්ධයෝ කියති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කර ඇති ,මේ සුත්‍රයෙහි සඳහන් වන්නේ තමන් ලැබූ අරහත් භාවය ප්‍රකාශ කිරීම තහනම් කිරීම නොව ඒ භික්ෂුවගේ සහ බ්‍රහ්මචාරීන් වහන්සේලා ඒ භ්ක්ෂුව කල ප්‍රකාශය පිලිබඳ විනිශ්චය කිරීමට ටෝදාගත යුතු සය වැදෑරුම් ප්‍රශ්න මාලාවකි. විමුක්තිය ලත් රහත් තෙර නමක් කෙබඳු පිළිතුරු දෙයි දැයි මෙහි දැක්වේ.]

පුජ්‍ය බෝගහපුර දේවමිත්ත හිමිහල සුත්‍ර විවරණය පහත දැක්වේ

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතනම් රජකුමරුගේ උයනෙහි අනේපිඬු සිටුතුමා විසින් කරවන ලද ආරාමයෙහි (ජේතවනාරාමයෙහි) වැඩවසන සේක. එහිදී දිනෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ කියා භික්ෂූන්ට කථාකළ සේක. ඒ භික්ෂුහු ‘ස්වාමීනි’ යි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

§ 2. “මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක් යම් විටෙක,
” යලි ඉපදීම නැවැත්වීමි . බ්‍රාහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිම කරන ලද්දේය. කටයුතු දෑ කොට අවසානය, මත්තෙහි කළයුතු අනිකක් නැතැයි, දනිමි” යි කියා සිය අරහත් බව ප්‍රකාශ කෙරේද, මහණෙනි, ඔහුගේ ඒ ප්‍රකාශය අසා සෙසු භික්ෂූහු අප්‍රසාදයක් නොදැක්විය යුතුය, ඔහුගේ ප්‍රකාශය හිස් යැයි ප්‍රතික්ෂෙපද නොකළ යුතුය. සතුටු නොවී බැහැරද නොකොට මෙසේ ඔහුගෙන් ප්‍රශ්නයක් ඇසිය යුතුය.

“ඇවැත්නි, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල නුවණැසින් දක්නාවූ, අර්හත්වූ අප සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ මැනවින් ප්‍රකාශ කරණලද ව්‍යවහාරයෝ සතරකි.
ඒ සතර කුමක්ද?
දක්නාලද දෙය දක්නාලද පරිදි කීමය,
අසනලද දෙය අසනලද පරිදි කීමය,
(නාසය, දිව, ශරීරය යන මෙයින්) දැන ගන්නාලද දෙය දැන ගන්නා ලද පරිදි කීමය,
(මනසින්) දැනගන්නාලද දෙය දැනගන්නා ලද පරිදි කීමය යනුයි..

[1057:-ගන්නා සියලු අරමුණු පිලිබදව කැමැත්තක් අකමැත්තක් හෝ අන් කිසිං චිත්ත සංඛාරයකින් තොරව උපාදානයකින් තොරව දැකීමයි, ඇසීමයි , දැනීමයි ආදී ලෙස අරමුණ දැකීම]

§ 3. “ඇවැත්නි, සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල නුවණින් දක්නාවූ, භාග්‍යවත්වූ, අර්හත්වූ, ඒ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මැනවින් ප්‍රකාශ කරණලද මේ සතර ව්‍යවහාරයෝ වෙති.

ආයුෂ්මතුන්ගේ සිත මේ සතර ව්‍යවහාරයන් කෙසේ දන්නාවූ කෙසේ දක්නාවූ තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි වශයෙන් නොගෙණ ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුනේද? කියායි.

“මහණෙනි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළාවූ බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවනලද, කටයුතු දෑ කොට අවසන්වූ, බහා තබනලද බර ඇති, ස්වකීයාර්ථට පැමිණි, භව බැඳුම් ක්ෂය කළ, මැනවින් දැන කෙලෙස් බැම්මෙන් මිදුනාවූ භික්ෂුවගේ පිළිතුර මේ ආකාර වෙයි.

(i).”ඇවැත්නි, මම දක්නාලද දෙයෙහි (රාග වශයෙන්) නොපැමින්නේ, (ද්වේෂ වශයෙන්) ඉවත් නොවන්නේ (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන්) නොඇලුනේ (ඡන්ද රාගයෙන්) නොබැඳුනේ (කාම රාගයෙන්) මිදුනේ සියළු කෙලසුන්ගෙන් වෙන්වූයේ (කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ) සීමාවක් නොකරණලද සිතින් යුක්තව වසමි.

(ii). ඇවැත්නි, මම අසන ලද්දෙහි නොඇලී ඒ ශබ්දය නිසා නොකිපී ඒ අරමුණෙන් ඉවත් නොවන්නෙමි , තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් ඇසුරු නොකෙළේ, කාම රාගයෙන් නොබැඳුනේ ඡන්දරාගයෙන් මිදුනේ, කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන්වූයේ, කෙලෙසුන්ගෙන් හෝ ආරම්මණයන්ගේ සීමාවක් නොකරණලද සිතින් යුක්තව වසමි.

(iii). ඇවැත්නි, මම නාසය, දිව, සිරුර යන මේ දොරටු වලින් දැනගන්නාලද ආරම්මණයන්ද ඇලීම් වශයෙන් නොගන්නමි. කිපීම් වශයෙන් ඉවත් නොකරන්නෙමි. තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් ඇසුරු නොකරන්නෙමි. කාමරාගයෙන් ඡන්දරාගයෙන් නොබැඳුනමි. මිදුනෙමි, කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන්වූයේමි, කෙලෙසුන්ගෙන් හෝ ආරම්මණයන්ගේ සීමාවක් නොකරණ ලද සිතින් යුක්තව වසමි.

(iv) ඇවැත්නි, මම සිතින් දැන ගන්නාලද දෙයෙහිද (රාග වශයෙන්) නොඑළඹෙන්නේ (ද්වේෂයෙන්) ඉවත් නොවන්නේ (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන්) නොඇලෙන්නේ, (ඡන්දරාගයෙන්) නොබැඳුනේ (කාමරාගයෙන්) මිදුනේ, (සියළු කෙලෙසුන්ගෙන්) වෙන්වූයේ (කෙලෙස් වශයෙන් හෝ අරමුණු වශයෙන් හෝ) සීමාවක් නොකරණලද සිතින් යුක්තව වසමි.

ඇවැත්නි, මේ සතර ව්‍යවහාරයන්හි මෙසේ දන්නාවූ, මෙසේ දක්නාවූ මාගේ සිත තෘෂ්ණා දෘෂ්ටිවශයෙන් නොගෙණ ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් මිදුනේ වෙයි කියායි.

“මහණෙනි, එසේ පිළිතුරු දුන්නාවූ ඒ භික්ෂුවගේ කීම යහපතැයි කියා ඔබ පිළිගත යුතුයි. ඒ අනුව සතුටු වියයුතුයි. යහපතැයි එම කීම පිළිගෙණ ඒ අනුව සතුටුව අනුමෝදන් විය යුතුය.

(මුල් ප්‍රශ්නයට ඔහු දුන් පිළිතුරෙන් සෑහීමට පත්නොවේ නම්) මතුද ප්‍රශ්නයක්, ඇසිය යුතුයි.

§ 4. , ඇවැත්නි, භාග්‍යවත්වූ, සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල නුවණැසින් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් මැනවින් ප්‍රකාශ කරණලද උපාදානස්කන්ධයෝ පසෙකි.
ඒ කවර පසෙක්දයත්?
රූප උපාදානස්කන්ධය,
වේදනා උපාදානස්කන්ධය,
සංඥා උපාදානස්කන්ධය,
සංස්කාර උපාදාන
ස්කන්ධ විඥාන උපාදානස්කන්ධය
යන මේ පසයි.

ඇවැත්නි, මේ පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයෝ භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල දක්නාවූ, අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධ රජාණන් වහන්සේ විසින් මැනැවින් ප්‍රකාශ කරණ ලදහ.“

මේ පඤ්ච උපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි කෙසේ දන්නාවූ කෙසේ දක්නාවූ ආයුෂ්මතුන්ගේ සිත තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි වශයෙන් නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුනේද කියායි.

“මහණෙනි, ක්ෂීණාශ්‍රවවූ, වැස නිමවනලද බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යා ඇති කටයුතු දැ කොට අවසන්වූ, බහා තබනලද බර ඇති පැමිණි තමන්ගේ අර්ථය ඇති, ක්ෂය කළ භව බැඳුම් ඇති, මැනවින් දැන මිදුනාවූ භික්ෂුවගේ විසඳීම මේ ආකාර වෙයි.

“ඇවැත්නි, මම රූපය දුර්වලය නො ඇලිය යුත්තක අස්වැසිලි රහිතවූවකැයි දැන රූපයෙහි මමය මාගේ යයි ගන්නා චිත්තයාගේ සිටීමය, බැසගැනීමය, අනුසය වශයෙන් පැවැත්මයි කියනලද මේ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන්, නොඇලීමෙන්, වැලැක්වීමෙන්, හැරලීමෙන් අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේයයි දනිමි.

ඇවැත්නි, මම වේදනාව දුර්වලය, නොඇලිය යුත්තක, අස්වැසිලි රහිතවූ වෙකැයි දැන වේදනාවෙහි මමය මාගේයයි සිත පිහිටන්නාවූ බැසගන්නාවූ අනුසය වශයෙන් පවත්නාවූ යම් තෘෂ්ණා දාෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන්, නොඇලීමෙන්, වැලැක්මෙන්, හැරලීමෙන් අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේයයි දනිමි.

ඇවැත්නි, මම වනාහි සංඥාව දුර්වලය, නොඇලිය යුත්තක, අස්වැසිලි රහිත වූවෙකැයි දැන, සංඥාවෙහි මමය මගේයයි සිත පිහිටන්නාවූ බැසගන්නාවූ, අනුසය වශයෙන් පවත්නාවූ යම් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන්, නොඇලීමෙන්, වැලැක්වීමෙන්, හැරලීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේයයි දනිමි.

ඇවැත්නි, මම වනාහි සංස්කාරයන් දුර්වලය, නොඇලිය යුත්තක, අස්වැසිලි රහිතවූයෙකැයි දැන සංස්කාරයන්හි මමය මාගේයයි සිත පිහිටන්නාවූ බැස ගන්නාවූ, අනුසය වශයෙන් පවත්නාවූ, යම් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන්, නොඇලීමෙන්, වැලැක්වීමෙන් හැරලීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේ යයි දනිමි.

ඇවැත්නි, මම වනාහි විඤ්ඤාණය දුර්වලය, නො ඇලිය යුත්තක, අස්වැසිලි රහිත වූවකැයි දැන විඤ්ඤාණයෙහි මමය මාගේයයි ගන්නා චිත්තයාගේ සිටීමය, ඇතුළත්වීමය අනුශය වශයෙන් පැවැත්මයයි කියනලද යම් තාෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන් නොඇලීමෙන් වැලැක්වීමෙන් හැරලීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේයයි දනිමි.“

ඇවැත්නි, මෙසේ වනාහි පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කෙරෙහි දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ මාගේ සිත තෘෂ්ණා දෘෂ්ටිවශයෙන් නොගෙණ ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් මිදුනේය. කියායි.“

ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුවගේ කීම යහපතැයි කියා පිළිගත යුතුයි. ඒ අනුව සතුටු විය යුතුයි. යහපතැයි එම කීම පිළිගෙණ ඒ අනුව සතුටුව ( ප්‍රශ්නයට ඔහු දුන් පිළිතුරෙන් සෑහීමට පත්නොවේ නම්) මතුද ප්‍රශ්නයක් ඇසිය යුතුයි.

§ 5. “ඇවැත්නි, භාග්‍යවත්වූ, සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල නුවණැසින් දක්නාවූ, අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුදුරජානන් වහන්සේ විසින් මෙම ධාතු සය මැනවින් ප්‍රකාශ කරණලදී.

කවර නම් සයක්ද යත්?
පඨවි ධාතුය, ආපො ධාතුය, තෙජො ධාතුය, වායො ධාතුය ආකාස ධාතුය, විඤ්ඤාණ ධාතුය යන සයයි.

ඇවැත්නි, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියල්ල නුවණැසින් දක්නාවූ අර්හත් වූ, ඒ සම්‍යක් සම්බුදුරාජාණන් වහන්සේ විසින් මෙම ධාතු සය මැනවින් ප්‍රකාශ කරණලදහ.

ඉදින් සිය අරහත් බව ප්‍රකාශ කළාවූ ඒ භික්ෂුවගෙන් ඔබ මෙසේ ප්‍ර ශ්න කලයුතු වෙයි
“මේ ධාතු සයෙහි කෙසේ දන්නාවූ කෙසේ දක්නාවූ ආයුෂ්මතුන්ගේ සිත තාෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නොගෙණ ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුනේද?” කියායි.

“මහණෙනි ක්ෂීණාශ්‍රවවූ වැස නිමවනලද බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යා ඇති කටයුතු දැ කොට අවසන්වූ බහා තබනලද බර ඇති පැමිණි තමාගේ අර්ථය ඇති ක්ෂය කළ භව බැඳුම් ඇති මැනවින් දැන මිදුනාවූ භික්ෂුවගේ පිළිතුර මේ ආකාරවේ.

(i)‘ඇවැත්නි, මම පඨවි ධාතුව මම නොවේයයි නුවණින් බැස ගතිමි. පඨවි ධාතුව ඇසුරුකොටද තමා නැත්තේය. පඨවි ධාතුව ඇසුරු කොට පවත්නා මමය මාගේ යයි ගන්නාවූ චිත්තයාගේ සිටීමය, ඇතුළත් වීමය, අනුශය වශයෙන් පැවැත්මයයි කියනලද යම් ඒ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන් නොඇලීමෙන් වැළැක්මෙන්, හැරලීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුණේ යයි දනිමි.

(ii) “ඇවැත්නි, මම ආපෝධාතුව ආත්මයයි නො ගනිමි. ආපෝධාතුව ඇසුරුකොට ආත්මයක් ඇතැයි නොගනිමි. ආපෝ ධාතුව ඇසුරුකොට මමය මාගේයයි සිත පිහිටන්නාවූ, බැසගන්නාවූ, අනුශය වශයෙන් පවත්නාවූ යම් ඒ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන් නොඇලීමෙන් වැලැක්මෙන්, හැරවීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත ‘මිදුනේයයි දනිමි.

(iii) ඇවැත්නි, මම තෙජෝධාතුව ආත්මයයි නොගතිමි තෙජො ධාතුව ඇසුරුකොට, ආත්මයක් ඇතැයිද නොගතිමි. තේජෝධාතුව ඇසුරුකොට ආත්මයයි නොගතිමි. ආපෝධාතුව ඇසුරුකොටද ආත්මයක් ඇතැයි නොගතිමි. ආපෝධාතුව ඇසුරුකොට මමය මාගේයයි සිත පිහිටුවන්නාවූ බැසගන්නාවූ අනුශය වශයෙන් පවත්නාවූ යම් ඒ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන් නොඇලීමෙන් වැලැක්මෙන්, හැරවීමෙන් අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුණේ යයි දනිමි.

(iv) ඇවැත්නි, මම වායෝධාතුව ආත්මයයි නොගනිමි. වයෝධාතුව ඇසුරුකොට, ආත්මයක් ඇතැයිද නොගතිමි. වායෝධාතුව ඇසුරුකොට ආත්මයයි නොගතිමි. ආපෝධාතුව ඇසුරුකොටද ආත්මයක් ඇතැයි නොගතිමි. ආපෝධාතුව ඇසුරුකොට මමය මාගේ යයි සිත පිහිටන්නාවූ බැසගන්නා වූ අනුශය වශයෙන් පවත්නාවූ, යම් ඒ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන් නොඇලීමෙන්, වැලැක්මෙන් හැරවීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේයයි දනිමි. ඇවැත්නි,

(v) මම ආකාස ධාතුව ආත්මයයි නොගතිමි. ආකාස ධාතුව ඇසුරුකොට, ආත්මයක් ඇතැයිද නොගතිමි. ආකාස ධාතුව ඇසුරුකොට ආත්මයයි නොගතිමි. ආපෝ ධාතුව ඇසුරුකොටද ආත්මයක් ඇතැයි නොගනිමි. ආපෝ ධාතුව ඇසුරුකොට මමය මාගේයයි සිත පිහිටුවන්නාවූ බැස ගන්නාවූ අනුශය වශයෙන් පවත්නාවූ යම් ඒ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන් නොඇලීමෙන්, වැලැක්මෙන් හැරවීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේයයි දනිමි.

(vi) “ඇවැත්නි, මම විඤ්ඤාණධාතුව තමා නොවේයයි නුවණින් බැසගතිමි. විඤ්ඤාණධාතුව ඇසුරුකොටද තමා නැත්තේය. විඤ්ඤාණධාතුව ඇසුරුකොට පවත්නා මමය මාගේයයි ගන්නා චිත්තයාගේ ඇතුළත්වීමය අනුශය වශයෙන් පැවැත්මයයි කියනලද යම් ඒ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන් නොඇලීමෙන්, වැලැක්මෙන්, හැරලීමෙන්, අත්හැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුණේයයි දනිමි.“

ඇවැත්නි, මෙසේ මේ ධාතු සයෙහි දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ මාගේ සිත තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නොගෙණ ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් සිත මිදුනේය කියායි.

“ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුවගේ කීම යහපතැයි කියා පිළිගත යුතුයි. ඒ අනුව සතුටුවිය යුතුයි. යහපතැයි ඒ කීම පිළිගෙණ ඒ අනුව සතුටුව ( ප්‍රශ්නයට ඔහු දුන් පිළිතුරෙන් සෑහීමට පත්නොවේ නම් ) මතුද ප්‍රශ්නයක් ඇසිය යුතුයි.

§ 6. “ඇවැත්නි, භාග්‍යවත්වූ, සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල නුවණැසින් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් මේ සය වැදෑරුම්වූ අධ්‍යාත්මික බාහිර ආයතනයෝ මැනවින් ප්‍රකාශ කරණ ලදහ. කවර නම් සයක්ද යත්?

ඇසද රූපයෝද, කණද ශබ්දයෝද, නාසයද ගන්ධයෝද, දිවද රසයෝද, කයද ස්පර්ශයෝද, සිතද ධර්මයෝද යන මේ සයයි.

“ඇවැත්නි, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියල්ල නුවණැසින් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් මේ සය වැදෑරුම්වූ ආධ්‍යාත්මික බාහිර ආයතනයෝ මැනවින් ප්‍රකාශ කරණ ලදහ.

මේ සය වැදෑරුම්වූ ආධ්‍යාත්මික බාහිර ආයතනයන් කෙසේ දන්නාවූ, කෙසේ දක්නාවූ ආයුෂ්මතුන්ගේ සිත ඒ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නොගෙණ ආශ්‍රවයන් ගෙන් මිදුණේද කියායි.

‘මහණෙනි, ක්ෂීණාශ්‍රවවූ, වැස නිමවනලද බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යා ඇති කටයුතු දෑ කොට අවසන්වූ බහා තබනලද බර ඇති පැමිණි තමාගේ අර්ථය ඇති ක්ෂය කළ බව බැඳුම් ඇති මැනවින් දැන මිදුනාවූ භික්ෂුවගේ විසඳීම මේ ආකාරවේ.

(i) “ඇවැත්නි, ඇසෙහිද, රූපයෙහිද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙහිද, චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ධර්මයන් කෙරෙහිද, යම් කැමැත්තෙක් වේද, යම් ඇලීමක් වේද, යම් සතුටු වීමක් වේද, යම් තණ්හාවක් වේද, මමය මාගේයයි ගන්නා චිත්තයාගේ සිටීමය, බැස ගැනීමය. අනුශය වශයෙන් පැවැත්මයි කියනලද යම් තෘෂ්ණාදෘෂ්ටීහු වෙත්ද ඔවුන්ගේ ක්ෂයවීමෙන්, නොඇලීමෙන්, වැළැක්වීමෙන්, හැරලීමෙන්, අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුනේ වේයයි දනිමි.

(ii) “ඇවැත්නි, කණෙහිද, ශබ්දයෙහිද, සොත විඤ්ඤානයෙහිද, ශ්‍රොත විඥානයෙන් දතයුතුවූ ධර්මයන්හිද, යම් තෘෂ්ණා ඡන්දයක් වේද, යම් ඇලීමෙක් වේද, යම් සතුටුවීමක් වේද, යම් තෘෂ්ණාවක් වේද, මමය මාගේයයි ගන්නා චිත්තයාගේ සිටීමය බැස ගැණීමය, අනුශය වශයෙන් පැවැත්මයයි කියනලද යම් තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීහු වෙත්ද, ඔවුන්ගේ ක්ෂය වීමෙන්, නොඇලීමෙන්, වැලැක්මෙන්, හැරලීමෙන් අතහැර දැමීමෙන් මාගේ සිත මිදුණේයයි දනිමි.“

ඇවැත්නි, මේ සය වැදෑරුම් ආධ්‍යාත්මික බාහිර ආයතනයන් කෙරෙහි මෙසේ දන්නාවූ, මෙසේ දක්නාවූ මාගේ සිත තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් නො ගෙණ ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් සිත මිදුනේය කියායි.

“ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුවගේ කීම යහපතැයි කියා පිළිගත යුතුයි. ඒ අනුව සතුටුවිය යුතුයි. යහපතැයි ඒ කීම පිළිගෙණ ඒ අනුව සතුටුව ( ප්‍රශ්නයට ඔහු දුන් පිළිතුරෙන් සෑහීමට පත්නොවේ නම් ) මතුද ප්‍රශ්නයක් ඇසිය යුතුයි.

§ 7 “මේ විඤ්ඤාණ සහිත වූ කයෙහිද, බාහිරවූ සියළු ආරම්මණයන්හිද, කෙසේ දන්නාවූ කෙසේ දක්නාවූ ආයුෂ්මතුන්ගේ මමය මාගේ යයි ගන්නාවූ මානානුශයයෝ මැනවින් උදුරා දමන ලද්දාහුද? කියායි.

“මහණෙනි, ක්ෂීණාශ්‍රව වූ වැස නිමවන ලද බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව ඇති කටයුතු දෑ කොට අවසන් වූ බහා තබන ලද බර ඇති පැමිණි තමාගේ අර්ථය ඇති ක්ෂය කළ භව බැඳුම් ඇති, මැනවින් දැන මිදුනාවූ භික්ෂුවගේ විසඳීම් මේ ආකාර වෙයි.“

ඇවැත්නි, ‘මම පෙර ගිහිව වසන්නේ නො දන්නෙක් වීමි. මට තථාගතයන් වහන්සේ හෝ තථාගත ශ්‍රාවක කෙනෙක් හෝ දහම් දෙසූහ. මම ඒ ධර්මය අසා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව ලැබුවෙමි. ඒ ශ්‍රද්ධා ලාභයෙන් යුක්තවූ ඒ මම මෙසේ සිතිමි. කෙලෙස් දූවිලි වැදෙන මගවූ, ගිහිගෙයි විසීම අවහිරයකි. පැවිද්ද (නිදහස්වූ) අවකාශ ඇතියෙයි ගිහිගෙයි වසන්නහු විසින් එකාන්තයෙන් සම්පූර්ණවූ, එකාන්තයෙන් පිරිසිදුවූ, ලියවන ලද හක්ගෙඩියක් මෙන් පිරිසිදුවූ බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවෙහි හැසිරෙන්ට පහසු නොවේ. මම කෙස් රැවුල් බා කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්නෙම් නම් ඉතා යහපත්ය කියායි.“

ඇවැත්නි, ‘ඒ මම පසු කාලයෙහි ස්වල්පවූ හෝ මහත්වූ හෝ වස්තු හැර, ස්වල්පවූ හෝ මහත්වූ හෝ නෑ සමූහයා හැර, කෙස් රැවුල් බා කසාවත් හැඳ ගිහිගෙයින් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමි.‘

මෙසේ පැවිදිවූ ඒ මම භික්ෂූන්ගේ ශික්ෂාවෙන් හා ආජිවයෙන් යුක්තවූයේ ප්‍රාණඝාතය හැර ප්‍රාණඝාතයෙන් වෙන්වූයේ වීමි. බහා තබනලද දඬු ඇත්තේ, බහා තබන ලද අවි ඇත්තේ, ලජ්ජාවෙන් යුක්තවූයේ දයා සහිත වූයේ සියළු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානු කම්පා ඇතිව විසීමි.

‘නුදුන්දෙය ගැනුම හැර නුදුන් දෙය ගැණුමෙන් වෙන් වීමි. දුන්දෙය ගන්නේ දුන්දෙය බලාපොරොත්තු වන්නේ සොරසිත් රහිතවූ පිරිසිදු වූවෙක්ව විසීමි.‘

මෛථුන සෙවනය දුරුකොට, මෛථූන නම්වූ ග්‍රාම ධර්මයෙන් වෙන්වූයේ බ්‍රහ්මචාරී වීමි.

මුසාවාදය හැර මුසාවාදයෙන් වෙන්වූයේ වීමි. සත්‍යය කියන්නෙක්, සත්‍යයෙන් සත්‍යය ගලපන්නෙක්, ස්ථිර කථා ඇත්තෙක් ඇදහියයුතු කථා ඇත්තෙක්, ලෝකයාට බොරු කියන්නෙක්, නොවීමි.

කේළාම් වචනය හැර කේළාම් වචනයෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

මොවුන්ගේ භෙදය පිණිස මෙතනින් අසා එතැන නොකියන්නෙක් ඔවුන්ගේ භෙදය පිණිස එතනින් අසා මෙතැන නොකියන්නෙක් මෙසේ වෙන්වූවන්ගේ සමගිය ඇතිකරන්නෙක්, සමගි වූවන්ගේ සමගිය තව තවත් දියුණු කරන්නෙක් සමගියෙහි ඇළුනෙක් සමගියෙහි යෙදුනෙක් සමගියෙහි සතුටු වූවෙක් සමගිය ඇතිකරන්නාවූ වචනය කියන්නෙක් වීමි.‘

පරුෂ වචනය හැර පරුෂ වචනයෙන් වෙන්වූයේ වීමි. යම් ඒ වචනයක් ප්‍රියවේද, කණට මිහිරිවේද, ප්‍රෙම කළයුතුද, හදපතුළටම යන සුළුද, පුරවැසියන් විසින් ව්‍යවහාර කරන්නේද, බොහෝ දෙනා කැමතිවන්නහුද, බොහෝ දෙනාගේ මන වඩන්නේද, එබඳුවූ වචනය කියන්නෙක්වීමි.‘

හිස් වචන කීමහැර හිස් වචන කීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි. සුදුසු කාලයෙහි කියන සුළුවූ, සිදුවූ දෙය කියන සුළුවූ, අර්ථවත් දෙය කියන සුළුවූ, ධර්මයෙන් යුත් දෙය කියන සුළුවූ, විනයෙන් යුත් දෙය කියන සුළුවූ විනයෙන් යුත් දෙය කියන සුළුවූ නිධානයක් මෙන්වූ, සිතේ තබාගැනීමට සුදුසුවූ, සුදුසු කල්හි කරුණු සහිතව අර්ථවත්වූ, ප්‍රමාණවත් වචන කියන්නෙක් වීමි.

ඒ මම පැලවෙන්නාවූ නිල් තණ පැලෑටි යනාදිය කැඩීමෙන් බිඳීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

රාත්‍රි භෝජනයෙන් වැළකුණේ ඒක භක්තික වීමි.

නැටීම්, ගැයීම්, වැයීම් විසුළු දැකීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

සැරසීමට හා අලංකාරයට කරුණුවු මල් ගඳ විලවුන් දැරීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

උස් ආසන මහ ආසනවලින් වෙන් වූයේ වීමි.

රන් රිදී (මසු කහවණු) පිළිගැන්වීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

අමු ධාන්‍ය පිළිගැණීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

අමු මස් පිළිගැණීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

ස්ත්‍රීන් හා කන්‍යාවන් පිළිගැණීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

දාසි දාසයන් පිළිගැණීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

එළු බැටළුවන් පිළිගැණීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි. කුකුළන් හූරන් පිළිගැණීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි. ඇත් ගව අස් වෙළඹුන් පිළිගැණීමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

කෙත් වත් පිළිගැණීමෙන් වෙන් වූයේ වීමි.

දූතයන් විසින් කරණු ලබන පණිවුඩ පණත් ගෙණ යාමෙන් වෙන්වූයේ වීමි.

තරාදි ලොහො සේරු ආදියෙන් කරණ සොර වෙළඳාමෙන් වෙන්වූයේ වීමි’

අල්ලස් ගැණීම්, රැවටුම්, රන්වැනි දෙය රන්ය යනාදීන් කරණ වඤ්චා යන මේ වංකකම්වලින් වෙන්වූයේවීමි.‘

අත් පා කැපීම්, මැරීම්, බැඳීම්, සැඟවී මුළාකිරීම්, ගම් පැහැරීම්, බලයෙන් ගැනීම් ආදියෙන් වෙන්වූයේ වෙමි.‘

ඒ මම කයට පොහොනා තරම්වූ සිවුරෙන්ද කුසට පොහොනා තරමවූ පිණ්ඩපාතයෙන්ද සතුටු වූයේ වීමි.

යම් යම් තැනකට ගියෙම්ද (සිවුරු පිරිකර) රැගෙණම ගියෙමි. යම්සේ පක්ෂියෙක්, තෙම යම් යම් තැනකට පියාඹායේද, පියාපත් බර සහිතවම පියාඹායේ. ඇවැත්නි, එපරිද්දෙන්ම මම කය පොහොනා සිවුරින් කුස පොහොනා පිණ්ඩපාතයෙන් සතුටුවූයේ වීමි. යම් යම් තැනකට ගියෙමි. (ඒ ඒ තැනට සිවුරු පිරිකර) රැගෙනම ගියෙමි.‘

ඒ මම මේ ආර්‍ය්‍යවූ ශීලස්කන්ධයෙන් සමන්විත වූයේ අධ්‍යාත්මිකවූ නිවැරදි සුවය වින්දෙමි.

මම ඇසින් රූප දැක නිමිති වශයෙන් නොගන්නේ, අනු ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් නොගන්නේ වීමි. යම් හෙයකින් ඒ නිමිති ගැණීම හේතුකොටගෙණ චක්ඛුන්ද්‍රිය අසංවර කළවුන් අනුව ලෝභය හා දොම්නස් නම්වූ පවිටු අකුසල ධර්මයෝ වහනය වෙත්ද, එහෙයින් ඇසේ සංවරය පිණිස, පිළිපැද්දෙමි. ඇස රැක්කෙමි ඇසෙහි සංවරයට පැමිණියෙමි.

කණින් ශබ්දය අසා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ, කුඩා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේවීමි යම් හෙයකින් ඒ නිමිති ගැණීම හේතුකොටගෙණ සෝතෙන්ද්‍රිය අසංවර කළවුන් අනුව ලෝභ දොස යන පවිටු අකුශල ධර්මයන් වහනය වෙත්ද, එහෙයින් ඔහුගේ සංවරය පිණිස පිළිපැද්දෙමි.

නාසයෙන් ගන්ධය දැන ලකුණු වශයෙන් කුඩා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ වීමි. යම් හෙයකින් ඒ ලකුණු වශයෙන් කුඩා ලකුණු වශයෙන් ගැනීම හේතුකොටගෙණ ඝාණෙන්ද්‍රිය ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ, කුඩා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ, වීමි.

යම් හෙයකින් ඒ නිමිති ගැණීම හේතුකොටගෙණ සොතෙන්ද්‍රිය සංවර කළවුන් අනුව ලෝභ දොස යන පවිටු අකුශල ධර්මයන් වහනය වෙත්ද, එහෙයින් ඔහුගේ සංවරය පිණිස පිළිපැද්දෙමි.

දිවෙන්ද රස විඳ ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ. කුඩා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ වීමි. යම් හෙයකින් ඒ ලකුණු වශයෙන් ගැනීම කුඩා ලකුණු වශයෙන් ගැනීම හේතුකොටගෙණ ජිව්හෙන්ද්‍රිය ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ කුඩා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ වීමි. යම් හෙයකින් ඒ නිමිති ගැනීම හේතුකොටගෙණ ජිව්හා ඉන්ද්‍රිය සංවර කළවුන් අනුව ලෝභ දොස යන පවිටු අකුසල ධර්මයන් වහනය වෙත්ද, එහෙයින් ඔහුගේ සංවරය පිණිස පිළිපැද්දෙමි.

කයින් ස්පර්ශය ස්පර්ශකොට ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ, කුඩා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ, වීමි. යම් හෙයකින් ඒ නිමිති ගැනීම හේතුකොටගෙණ කායෙන්ද්‍රිය ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ, කුඩා ලකුණු වශයෙන් නොගන්නේ වීමි. යම් හෙයකින් ඒ නිමිති ගැනීම හේතු කොටගෙණ කාය ඉන්ද්‍රිය සංවර කළවුන් අනුව ලෝභ දොස යන පවිටු අකුශල ධර්මයන් වහනය වෙත්ද, එහෙයින් ඔහුගේ සංවරය පිණිස පිළිපැද්දෙමි.

මනසින් ධර්මය (ධර්මා ලම්බනය) දැන නිමිති වශයෙන් නොගන්නේ අනු ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් නොගන්නේ වීමි. යම් හෙයකින් ඒ නිමිති ගැනීම හේතුකොට මනින්ද්‍රිය අසංවර කළ වුන් අනුව ලෝභය හා දොම්නස නම් පවිටු අකුශල ධර්මයෝ වහනය වෙත්ද එහෙයින් සිතේසංවරය පිණිස පිළිපැද්දෙමි. මනින්ද්‍රිය රැක්කෙමි. මනින්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණියෙමි.

එසේ මම මේ ආර්‍ය්‍යවූ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්තවූයේ අධ්‍යාත්මිකවූ කෙලෙස් හා අමිශ්‍රවූ සුවය වින්දෙමි.

‘ මම ඉදිරියට යාමෙහිද, ආපසු ඊමෙහිද, සතියෙන් යුක්තවූයේවීමි. ඉදිරිපස බැලීමෙහිද හැරී බැලීමෙහිද නුවණින් යුක්තවීමි. (අත්පා) දිගු කිරීමෙහිද, හැකිලීමෙහිද, සතියෙන් යුක්තවීමි. සඟලසිවුර පාත්‍රසිව්රු දැරීමෙහිද නුවණින් යුක්ත වීමි. අනුභව කිරීමෙහි, පීඹෙහි, කෑමෙහි රසවිඳ ගැන්මෙහි සතියෙන් යුක්තවීමි. මලමුත්‍ර කිරීමෙහි නුවණින් යුක්තවීමි. යාමෙහි සිටීමෙහි හිඳීමෙහි නිදීමෙහි නිදිමැරීමෙහි කීමෙහි, නිශ්ශබ්දවීමෙහි සතියෙන් යුක්තවීමි.

‘ මම මේ ආර්‍ය්‍ය වූ සීලස්කන්ධයෙන්ද සමන්විත වූයේ මේ ආර්‍ය්‍යවූ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන්ද සමන්විත වූයේ මේ ආර්‍ය්‍යවූ සිහිනුවණින්ද යුක්ත වූයේ අරණ්‍යය, වෘක්ෂ මූලය, පර්වතයක කඳුරැළිය, ගිරිගුහාවය, සොහොනය, කැලෑවෙහිය, දුරසෙනසුනය (අභ්‍යවකාසය) එලිමහනය පිදුරුගොඩය යන විවේක සෙනසුනක් භජනය කෙළෙමි.

‘මම සවස් කල පිණ්ඩපාතයෙන් පෙරළා අවුත් අරමිනිය ගොතා හිඳ කය කෙළින් තබා සතිය පෙරටුකොට එලවා හුන්නෙමි. මම ස්කන්ධ ලෝකයෙහි ආශාව දුරු කොට පහවූ ආශාවෙන් යුත් සිතින් විසීමි. ආශාවෙන් සිත මුදා පිරිසිදු කෙළෙමි.
ක්‍රෝධය හැර ක්‍රෝධයෙන් තොරවූ සිත් ඇත්තේ සියළු සත්වයන් කෙරෙහි අනුකම්පා ඇතිව විසීමි.
ව්‍යාපාද දොෂයෙන් සිත පිරිසිදු කෙළෙමි.
ථීනමිද්ධය හැර පහවූ ථීනමිද්ධය ඇත්තේ ආලෝක සඥාවෙන් යුක්තවූයේ සතියෙන් හා ප්‍රඥාවෙන් යුක්තවූයේ විසීමි. ථීනමිද්ධයෙන් සිත පිරිසිදු කෙළෙමි.
උද්ධච්චකුක්කුච්චය හැර ඇතුළත සංසිඳවූ සිත් ඇත්තේ උද්ධච්චකුක්කුච්ච රහිතව විසීමි. උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් සිත පිරිසිදු කෙළෙමි.
විචිකිච්ඡාව හැර එතර කළ විචිකිච්ඡා ඇත්තේ සැක රහිත වූයේ විසීමි. කුශල ධර්මයන්හි වූ සැකයෙන් සිත පිරිසිදු කෙළෙමි.

මම මේ ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ සිත කිලිටි කරන්නාවූ පඤ්ච නීවරණයන් හැර කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක සහිතවූ විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීති සුඛ ඇති ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ විසීමි.

විතර්ක විචාරයන්ගෙන් සංසිඳීමෙන් ඇතුළත පහද වන්නාවූ සිත එකඟ කරන්නාවූ විතර්ක රහිතවූ විචාර රහිත වූ සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීති සුඛය ඇති දූතියධ්‍යානයට පැමිණ විසීමි.

ප්‍රීතියෙන්ද වෙන්වීමෙන් උපෙක්ෂා සහිතවූයේ විසීමි. සිහියෙන් යුක්ත වූයේ ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූයේ සුඛයද, කයින් වින්දෙමි. උපේකෂා සහිත වූයේ සිහියෙන් යුක්තවූයේ සුවසේ වෙසේයයි ඒ යම් ධ්‍යානයකට ආර්‍ය්‍යයෝ කියත්ද, ඒ තෘතියධ්‍යානයට පැමිණ විසීමි.

සුඛයද පහ කිරීමෙන් දුක්ඛයද පහ කිරීමෙන් පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දෙදෙනාගේ දුරු කිරීමෙන් දුක්ද නොවූ සැපද නොවූ උපෙක්ෂාවෙන් හා සිහියෙන් පිරිසිදුවූ චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙළෙමි.

‘මම මෙසේ සිත සමාධිගතවූ කල්හි පිරිසිදුවූ කල්හි කෙලෙස් රහිත වූ කල්හි උපක්ලේෂ රහිතවූ කල්හි මෘදුවූ කල්හි, කර්මණ්‍ය වූ කල්හි නිශ්චල වූ කල්හි නොසැලෙන බවට පැමිණියාවූ කල්හි ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය පිණිස සිත නැමීමි.

‘මම මේ දුකයයි තත්වූ පරිදි දැනගත්තෙමි මේ දුක්ඛ සමුදය (දුක් ඉපදීමේ හේතුව) යයි තත්වූ පරිදි දැනගත්තෙමි. මේ දුක්ඛ නිරෝධය (දුක් නැතිවීම) යයි තත්වූ පරිදි දැන ගත්තෙමි. මේ දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාව (දුක් නැති කිරීමේ ප්‍රතිපත්තිය) යයි තත්වූ පරිදි දැන ගත්තෙමි.

මේ ආශ්‍රවයෝ යයි තත්වූ පරිදි දැන ගත්තෙමි. මේ ආශ්‍රව ඉපදීමේ හේතුව (ආසව සමුදය) යයි තත්වූ පරිදි දැන ගත්තෙමි. මේ ආශ්‍රව නැතිවීම (ආසව නිරෝධ) යයි තත්වූ පරිදි දැනගත්තෙමි. මේ ආශ්‍රව නිරෝධයට යන ප්‍රතිපදාව (ආසව නිරෝධ ගාමිණී පටිපදා) යයි තත්වූ පරිදි දැන ගත්තෙමි.

‘මෙසේ දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ මාගේ සිත කාමාශ්‍රවයන්ගෙන්ද මිදුනේය. භවාශ්‍රවයන්ගෙන්ද මිදුනේය. අවිද්‍යාශ්‍රවයන්ගෙන්ද සිත මිදුනේය. මිදීමෙහි මිදුණේය යන නුවණ පහළ විය. නැවත නැවත ඉපදීම නැති විය. බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලදි, කටුයතු දෑ කරණ ලදි. මේ (දුක් නැතිකිරීම) මින්මතු කළ යුත්තක් නැතැයි දැනගතිමි.

“ඇවැත්නි, ‘මේ විඤ්ඤාණ සහිත කයෙහිද බාහිරවූ සියළු නිමිතින්ද මෙසේ දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ මාගේ මමය මාගේයයි ගන්නා මානානුශයෝ මැනවින් උපුටා දමන ලදහ’ කියායි.

“ඇවැත්නි, ඒ භික්ෂුවගේ කීම යහපතැයි කියා පිළිගත යුතුයි. ඒ අනුව සතුටු විය යුතුයි. යහපතැයි ඒ කීම පිළිගෙණ ඒ අනුව සතුටුව මෙසේ කියයුතු වන්නේය. “යම් හෙයකින් එබඳු ආයුෂ්මත්වූ බ්‍රහ්මචාරී කෙනෙක් දකිමුද, ඇවැත්නි, එය අපට ලාභයකි. ඇවැත්නි, එය අපට මනාවූ ලාභයකි.”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළසේක.
සතුටුවූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තාහුය.