MN 01-02-08 . මධු පිණ්ඩික සූත්‍රය

MaduPindika
පුජ්‍ය තල්ගමුවේ සුධිරානන්ද හිමි කල දේසනාව


§1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කාලයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්ය ජනපදයෙහි කිඹුල්වත්පුර නිග්‍රෝධාරාමයෙහි වැඩ වාසය කරති.

§2. එකල්හි සර්වඥයන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පෙරවා පාත්‍රය හා සිවුරුගෙන කිඹුල්වත්පුරයට පිඬු පිණිස පිවිසියහ. ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දානයෙන් පසු පස් වරුවෙහි කිඹුල්වත්පුරට ආසන්නයේ වූ මහා වනයෙහි එක් බෙලි ගසක් මුල දිවා විහරණය225 පිණිස වැඩහුන්හ.

[225:-දිවා විහරණය :  ආහාර ගැන්මෙන් පසු හුදෙකලාව නිශ්ශබ්ද තැනක වැඩ සිට ධ්‍යානයන්ට පිවිසීමය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ද ශ්‍රාවක සංඝයාද මේ සිරිතක් ලෙස කළහ]

§3. එකල්හි දණ්ඩපාණී* නම් ශාක්‍ය වංශිකයෙක් , ව්‍යායාමය  පිණිස දිවා ආහාරයෙන් පසු ඇවිදින්නේ ඒ මහ වනයටම ඇවිදගෙන ආවේය. එසේ ආ දන්ඩපානි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හිඳවුන් බෙලි ගස වෙත පැමිණ, සමාජශීලි කථා කොට නිමවා සැරයටියෙහි එල්බගෙන (ඉදිරියෙහි තැබූ සැරයටි මුදුනෙහිවූ දෙ අත් පිට නිකට තබා) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෙන් මෙසේ ඇසීය.
“ ශ්‍රමණය, ඔබ කිනම් වාද ඇත්තෙක්ද? කෙබඳු ඉගැන්වීමක්  කරන්නෙක්ද?”

[226: ඔහුට දණ්ඩ පානි යන ආරුඩ නාමය යොදා මිනිසුන් කතා කරන්නේ රන් ආලේප කල සැරයටියක් නිතර අතේ ඇතිව යන එන බැවින් බවත්, ඔහු ඒ සැරයටිය පාවිච්චි කරන්නේ සිය ප්‍රභූ බව පෙන්වන්නට බවත් ඔහු වයස්ගත කෙනෙකු නොවන බවත් අටුවාව කියයි.]

[දණ්ඩපානි ප්‍රශ්නය ඇසු ආකාරය සහ යෙදු වචන භාග්‍යවතුන්වහන්සේ ට  නිග්‍රහ වෙන ආකාරයට කල බවත් අටුවාව කියයි.]

§ 4. “ඇවැත්නි, දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිතවූ මේ ලොකයෙහි කිසිවෙක් කිසිවෙක් හා නොගැටෙන ආකාරයෙන් වූ, සමගිය නොවනසන ධර්මයක් මා දේශනා කරමි. ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් අතර කාමයන් කෙරෙහි ආසාවන් දුරු කළාවූ, සැකයෙන්, අවිස්වාසයෙන් නොබිඳුණවූ බ්‍රාහ්මනයෙක්227 යම් ධර්මයක් දේශනාකරන්නේද මමද එසේ දේශනා කරමි. ඇවැත්නි, මම මෙබඳු වාද ඇත්තෙක් වෙමි. මෙසේ කියන්නෙක් වෙමි”යි ප්‍රකාශ කළහ.”

[227:- මෙතැන බ්‍රාහ්මණයා  ලෙස දැක්වෙන්නේ සම්මා සම්බුදු රජාණන් වහන්සේටය.]

[ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිළිතුරෙහි පළමු වාක්‍ය”යම දණ්ඩපානි ගේ වාද කිරීමට තිබුණු ඕනෑකම නැති කරලීමට සමත් විය. සංයුක්ත නිකායේ පුප්ඵ සුත්රයේදී : “මහණෙනි මම ලෝකයා සමග වාද විවාද නොකරමි. ලෝකය මා හා වාද විවාද කරයි. සැබෑ ධර්මය ලොව කිසිවෙක් හා නොගැටෙයි”.ලෙස වදාළ සේක. ]

§5. මෙසේ කී කල්හි දණ්ඩපාණී ශාක්‍යයා, ඔරොට්ටුවට හිස වනා දිව පිටට දමා ලෙලවා රැළි තුනක් ඇති වන ලෙස නළල රැළි නංවා, සැරයටියෙහි බිම අනිමින් එතනින් පිටව ගියේය.

§6.. “ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි උතුම් පල සමවතින් නැගි සිටියේ නිග්රොුධාරාම විහාරය වෙත වැඩියහ. වැඩමවා පණවනලද ආසනයෙහි වැඩහිඳ භික්ෂූන්ට එම සිදුවීම කීහ.
“මහණෙනි, මම පෙරවරුවෙහි හැඳ පාසිවුරු ගෙන කිඹුල්වත් නුවරට පිඬු පිණිස පිවිසියෙමි……. දිවා කිස නිමවා මහා වනයේ දිවා විහරණය පිණිස සිටින්නාවූ මා වෙත දණ්ඩපානි ශාක්‍යයා පැමිණ මෙසේ …. …………….( § 3 §4)

“ඇවැත්නි, දෙවියන්, මරුන්, බඹුන් සහිතවූ මේ ලොකයෙහි කිසිවෙක් කිසිවෙක් හා නොගැටෙන ආකාරයෙන් වූ, සමගිය නොවනසන ධර්මයක් මා දේශනා කරමි. 

ඇවැත්නි, බ්‍රාහ්මණයන්  හෝ ශ්‍රමනයන්   අතර කාමයන් කෙරෙහි ඇති ආසාවන් දුරු කළාවූ, සැකයෙන්, අවිස්වාසයෙන් නොබිඳුණවූ බ්රාාහ්මණයෙක්, යම් මෙබඳු ධර්මයක් දේශනාකරන්නේද මම එසේ වූ ධර්මයක්  දේශනා කරමි. ඇවැත්නි, මම මෙබඳු වාද ඇත්තෙක් වෙමි. මෙසේ කියන්නෙක් වෙමි”යි මම එබඳු වාද ඇත්තෙක් වෙමි”යි කීවෙමි. මෙසේ කී කල්හි දණ්ඩපාණී ශාක්යයා හිස වනා දිව පිටට ගෙන ලෙලවා රැළි තුනක් ඇති නළල් රැළිය නළලෙහි නංවා සැරයටිය ගෙන පිටව ගියේය.”

§7. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ කී කල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ  කීවේය. “ස්වාමීනි, මාරයන්, බ්‍රාහ්මණයන්, දෙවියන් සහිතවූ මේ ලෝකයෙහි අනුන් හා විරුද්ධ නොවන්නාවූ අනුන් හා  වාද නොකරන්නාවූ කෙබඳු ධර්මයක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කරන සේක් දැ”යි ඇසීය. හෙතෙමේ තවත් ප්‍රශ්නයක් අසන්නේ,

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, කෙසේ නම් කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන්ව වාසය කරන්නාවූ, සැක නැති කළාවූ, කුකුස් සින්දාවූ, කුඩා මහත් භවයන් කෙරෙහි තණ්හාව පහ කළාවූ ඒ බ්රාහ්මණයා228 තුළ කෙලෙස් හැඟීම් අනුශය වශයෙන්වත් පවත්නාහුද?”

[228:- මෙතැන බ්‍රාහ්මණයා ලෙස දැක්වෙන්නේ අරහත් ඵල ලාභියාට ය.]

§ 8.  ” මහණ, යමක් හෙතුකොටගෙන තෘෂ්ණා, දෘෂ්ටි යයි කියන ලද ප්‍රමාදයට හෙතුවන ප්‍රපංච දුරු  කරලීමට නම්

  • ඔහු ‘මම’ ය , ‘මාගේ’ ය යන දිශ්ටියෙන් තමා ගන්නා කිසිම අරමුණක් සතුටුවීමට හේතුවක් ප්‍රීතිවීමට හේතුවක් ලෙස (අභිනන්දති.) නොගත යුතුය.
  • ඒ අරමුණ අල්ලාගෙන නැවත මෙනෙහි කරමින් (මනෝ සංඛාරයන් මගින් සුඛ සඥා විඳිමින්) (අභිවඩති !!) නොසිටිය යුතුය.
  • (අජෝසාය තිට්ටති !!!) රාග අනුසය මෙසේ දුරු කල යුතුය. දොළොස් ආයතනයන් කෙරෙහි ඉදින් සතුටු වියයුත්තක් නැත්තේද, මමය මාගේයයි කිවයුත්තක් නැත්තේද, ගැලිය යුත්තක් නැත්තේද, එයම රාගානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය
  • අරමුණ කෙරෙහි නොසතුටුව දෝස සිතින් පටිඝ  මනෝ සංඛාර වැඩෙන සේ මෙනෙහි නොකළ යුතුය  සතියෙන් හැම අරමුණක්ම දැකිය යුතුය. දෝස අනුසය දුරලිය යුතුය. එයම පටිඝානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය, එයම දිට්ඨානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
  • සැකය අවිස්වාසනීය බව ඇතිවන අරමුණු හමුවෙහි මේ අරමුණුද අනිචච දුක්ඛ අනාත්ම ධර්මයන්ට අඩංගු අරමුනු පමණක් බව මෙනෙහි කරමින් මෝහ අනුසය දුරලිය යුතුය. එයම විචිකිච්ඡානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
  • එයම මානානුසයයන්ගේ (මාන) කෙළවර වන්නේය, එයම භවරාගානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය, එයම අවිජ්ජානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය, දඬු මුගුරු ගැනීමය, ආයුධ ගැනීමය, කෝලාහල කිරීමය, විරුද්ධව කථා කිරීමය, තා තෝ කියා බැණීමය, කේලාම් කීමය, බොරු කීමය යන මේ අකුසලයන්ගේද කෙළවර වන්නේය. මේ දොළොස් ආයතනයන් කෙරෙහි ලාමකවූ මේ අකුසල ධර්මයෝ ඉතිරි නොවී විනාශ වෙත්”

භාග්යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාරා නැගිට විහාරයට වැඩියහ.

§9.. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩි නොබෝ වේලාවකින්  භික්ෂූන්ට මේ අදහස පහළ විය.
“ඇවැත්නි, භාග්යවතුන් වහන්සේ මේ දෙශනාව අපට කෙටියෙන් දෙශනා කොට (විස්තර වශයෙන් අර්ථය ප්‍රකාශ නොකොට) උන් ආසනයෙන් නැගිට විහාරයට වැඩියහ.

ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වීසින් කොටින් දෙශනා කළාවූ විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදුවාවූ මේ දේශනාවේ අර්ථය කවරෙක් විස්තර වශයෙන් අප හට බෙදා දක්වන්නේද? (කියායි)

§10. ඉන්පසු ඒ භික්ෂූන්ට මේ අදහස ඇති විය ‘ අපේ  ආයුෂ්මත් මහා කච්චාන ස්ථවිරයන් වහන්සේ අප  ශාස්තෲන් වහන්සේ විසින්ද වර්ණනා කරන ලද්දේමය. අනෙකුත්  නුවණ ඇත්තාවූ සබ්‍රහ්මචාරින් වහන්සේලා විසින්ද බොහෝ බුහුමන් කරන ලද්දේය. ආයුෂ්මත් මහා කාශ්‍යප  ස්ථවිරයන් වහන්සේ මේ දෙශනාවේ අර්ථය විස්තරව ප්‍රකාශ කරන්ට සමර්ථ වෙත්. අපි ආයුෂ්මත් මහා කෘත්යාශයන ස්ථවිරයන් වහන්සේ ගෙන් මේ කාරණය අසන්නෙමු” (කියායි.)

[[MN 03-04-03- මහා කච්චාන භද්දේක රත්ත සුත්‍රය , MN 03-04-08 උද්දේස විභංග සුත්‍රය සහ වෙනත් සුත්‍ර දෙසනා වල මේ දැක්වේ.]

§ 11. ඉන්පසු ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහා කාත්යානයන ස්ථවිරයන් වහන්සේ වෙත ගොස් සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු කථා කොට නිමවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙටියෙන් සිදුකල දේශනය සඳහන් කොට ඒ විස්තර කර දෙන මෙන් ඉල්ලා සිටියහ.

§12. එවිට මහා කෘත්‍යයන ස්වාමින් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.
“ඇවැත්නි, යම්සේ තද  දැව ලීයකින් ප්‍රයෝජන ඇත්තාවූ, එබඳු දැඩි දැවයෙක් සොයන්නාවූ මිනිසෙක් දැඩි අරටුවක් ඇති මහ ගසක් වෙත ගොස්  එ ගසේහි මුල නොව, කඳද  නොව, අතු කොළ වල තද දැව වේ යැයි සිතුවාක්  මෙන්  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නුඹලාට දේශනා කල ධර්මය විස්තර කරන ලෙස මා වෙත පැමිණ විස්තර විමසන්නේය.  මේ ආයුෂ්මතුන්ට ඒ උපමාව සුදුසුය.
“ශාස්තෲන් වහන්සේ ඉදිරියේ සිට  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉක්මවා අපගෙන් ඇසිය යුතුයයි සිතව්ද?

 “ඇවැත්නි,  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දතයුත්ත දන්නාහ. දැක්ක යුත්ත දකින්නාහ. ඇස් ඇති බවට පැමිණියෝය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය ය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බ්‍රහ්මත්වයට (උසස්) බවට පැමිණියෝය. (චක්කුභුතෝ, ඥානභූතෝ, ධම්මභුතෝ, බ්රහ්මභුතෝ) අපේ ශාස්තෘන්වහන්සේ  දේශනා කරන්නේ තමන් විසින්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කර දැනගත්තවූ අවබෝධ කළාවූ ධර්මය වේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මයම  කියන්නෝය. ධර්මය පවත්වන්නෝය. අර්ථය පිටතට ගෙන දක්වන්නෝය. අමෘතය (නිවණ) බෙදා දෙන්නෝය. තථාගතයන් වහන්සේ ධර්ම ස්වාමිය, (එහෙයින්)  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ  ආයුෂ්මතුනට දේසනා කල  ධර්මය  එසේ යැයි එය දරාගනිව්”යි (කීය.)

§ 13. “ආයුෂ්මත් කාත්යා ස්ථවිරයෙනි, ඒකාන්තයෙන් භාග්යවතුන් වහන්සේ දතයුත්ත දන්නාහ, දැක්කයුත්ත දකින්නාහ, ඇස් ඇති බවට පැමිණියහ, ඤාණය බවට පැමිණියහ, ධර්මය බවට පැමිණියහ, බ්රථහ්ම බවට පැමිණියහ, ධර්මය කියන්නෝය, ධර්මය පවත්වන්නෝය, අමෘතය (නිවණ) දෙන්නෝය. තථාගත තෙම ධර්මස්වාමිය (එහෙයින්) භාග්යනවතුන් වහන්සේගෙන් මේ කාරණය ඇසුවෙමු නම් යම්සේ අපට භාග්ය්වතුන් වහන්සේ විස්තර කරන සේක්ද එසේ එය දරාගනිමු.

“ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයෙනි, එසේද වුවත් ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින්ද වර්ණනා කරන ලද්දේය. එබැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කෙට්යෙන් දෙශනා කරන ලද අර්ථය විස්තර කිරීමට ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන  ස්ථවිරයන් වහන්සේ සමර්ථ වන්නේය, ආයුෂ්මත් මහා කාත්යාියන ස්ථවිරයන් වහන්ස, අප කරන මේ ආයාචනය කරදරයකි යැයි නොසලකා අප කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් ඒ ධර්මය විස්තර කරනු මැනවි.”

§ 14. “ඇවැත්නි, එසේනම් කියන්නෙමි. අසව්, හොඳින් අවධානය යොදමින්  සිහි කරව්”යි කීහ. “එසේය. ආයුෂ්මතුනි”යි, ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහා කාත්යායයන ස්ථවිරයන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. ආයුෂ්මත් මහා කාත්යාකයන ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

§ 15.. “ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ  කොටින් දෙශනා කල ධර්මය මෙසේ විය:
“මහණ, තෘෂ්ණා දෘෂ්ටියයි සහගතව ප්‍ර
මාදයට හෙතුවන ප්‍රපංචයෝ මිනිසෙකු තුල පවතියි ද දොළොස් ආයතනයන් කෙරෙහි  සතුටු විය යුත්තක් නැත්තේද, මමය මාගේ යයි කිව යුත්තක් නැත්තේද ඒ අරමුණු සුඛ, නිත්‍ය හා ආත්ම ලෙස ලෙස ගෙන අභිනන්දනය කලෙත් ද අභිවඩාද, අජෝ සාය තිට්ටති ලෙස නැවත නැවත සංස්ඛාර වඩාද එයින් ක්ලේශයන්ගේ වර්ධනයම වන්නේය, 

ඒ ප්‍රපංච  පුරුෂයා කෙරෙහි පවතිත්ද, ඒ හේතූන් වන ද, ගැලිය යුත්තක් නැත්තේද, එයම රාගානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය. එයම පටිඝානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය. එයම දිට්ඨානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය, එයම විචිකිච්ඡානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය. එයම මානානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය. එයම භවරාගානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය. එයම අවිජ්ජානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය. දඬු මුගුරු ගැනීමය, ආයුධ ගැනීමය, කෝලාහල කිරීමය, විරුද්ධව කථා කිරීමය, තා, තෝ, කියා බැණීමය, කේලාම් කීමය, බොරු කීමය යන මේ අකුශලයන්ගේද කෙළවර වන්නේය. මේ දොළොස් ආයතනයන් කෙරෙහි ලාමකවූ මේ අකුසල ධර්මයෝ ඉතිරි නොවී විනාශ වෙත්.”ය කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තොපට දෙසනා කල සේක.

§16. “ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ  විසින් කෙට්යෙන් දෙශනා කරනලද, ඒ දෙශනාවෙහි අර්ථ විස්තරය මෙසේ දනිමි.

  • “ඇවැත්නි, ඇස නිසාද, රූපය නිසාද, චක්ඛු විඤ්ඤාණය (රූපය දැනගන්නා සිත) උපදී.
    ඒ තුන එක්වීමෙන් ස්පර්ශය ඇති වෙයි.
    ස්පර්ශය හේතු කොට ගෙන (වේදනාව) වින්දනය නොහොත් විඳීම ඇති වෙයි.
    යම් අරමුණක් විඳී ද එම විදීම සංඥාවෙන් අඳුනා ගනීයි.
    යම් අරමුණක් හඳුනාද එම අරමුණම පපඥ ලෙස විතර්කයෙන් කල්පනා කරයි.
    යම් අරමුණක් විතර්කයෙන් කල්පනා කරයිද එම අරමුණම තණ්හා දිට්ඨි වශයෙන් සත්ත්වයා ප්‍රමාදකරයි.
    ඒ චක්ඛුරූපාදිය මුල්කාරණය කොට තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි ප්‍රපඤ්ච ධර්මයෝ අතීත අනාගත වර්තමානවූ ඇසින් බලා දතයුතුවූ රූපයන් කෙරෙහි පුරුෂයා යටත් කරත්.

[[Note: පටිච්ච සමුප්පාදයට අනුව ස්පර්ශය ප්‍රධාන වශයෙන්ම වේදනාවට හේතුව වෙයි. වේදනාව සහ සඥාව එකිනෙක හා බොහෝ ලඟින් බැදී පවතී. (MN 43.6 මහා වේදල්ල සුත්රය)]

  • “ඇවැත්නි, කණ නිසාද, ශබ්දය නිසාද, සොතවිඤ්ඤාණය (ශබ්දය දැනගන්නා සිත) උපදී, ඒ තුන එක්වීමෙන් ස්පර්ශය ඇතිවෙයි ස්පර්ශය හේතුකොටගෙන වේදනාව (විඳීම) වෙයි. යම් අරමුණක් විඳීද එම අරමුණ අඳුනයි යම් අරමුණක් අඳුනයිද එම අරමුණ විතර්කයෙන් කල්පනා කරයි. යම් අරමුණක් කල්පනා කරයිද එය තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් සත්ත්වයා ප්‍රමාද කරයි. ඒ කණ ශබ්ද ආදිය මුල්කාරණය කොට ඇති තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි ප්‍රපඤ්ච ධර්මයෝ අතීත අනාගත වර්තමානවූ කණින් අසා දතයුතුවූ ශබ්දයන් නිසා පුරුෂයා යටත් කරත්.
  • “ඇවැත්නි, නාසය නිසාද, ගන්ධය (ගඳ සුවඳ) නිසාද ඝාණ විඤ්ඤාණය (ගඳ සුවඳ දැනගන්නා සිත) උපදියි. ඒ තුන එක්වීමෙන් ස්පර්ශය වෙයි. ස්පර්ශය හේතුකොටගෙන වේදනාව වෙයි, යම් අරමුණක් විඳීද එය අඳුනයි. යම් අරමුණක් අඳුනයිද එය කල්පනා කරයි. යම් අරමුණක් කල්පනා කරයිද එය තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් සත්ත්වයා ප්රඳමාද කරයි. ඒ නාසය ගන්ධය ආදිය මුල්කාරණය කොට ඇති තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි ප්රුපඤ්ච ධර්මයෝ අතීත අනාගත වර්තමානවූ නාසයෙන් විඳ දත යුතුවූ ගන්ධයන් නිසාද පුරුෂයා යටත් කරත්.
  • “ඇවැත්නි, දිව නිසාද, රසය නිසාද, ජීව්හාවිඤ්ඤාණය (රස දැන ගන්නා සිත) උපදියි. ඒ තුන එක්වීමෙන් ස්පර්ශය වෙයි. ස්පර්ශය හේතුකොටගෙන වේදනාව වෙයි. යම් අරමුණක් විඳීද එය අඳුනයි යම් අරමුණක් අඳුනයිද එය කල්පනා කරයි, යම් අරමුණක් කල්පනා කරයිද එය තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් සත්ත්වයා ප්රදමාද කරයි. ඒ දිව රසය ආදිය මුල් කාරණය කොට ඇති තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි ප්ර්පඤ්චධර්මයෝ අතීත අනාගත වර්තමානවූ දිවෙන් විඳ තදයුතුවූ රසයන් නිසා පුරුෂයා යටත් කරත්.
  • “ඇවැත්නි, ශරීරය නිසාද, ස්පර්ශය නිසාද, කායවිඤ්ඤාණය (ස්පර්ශය දැනගන්නා සිත) උපදී. ඒ තුන එක්වීමෙන් ස්පර්ශය වෙයි. ස්පර්ශය හේතුකොටගෙන විඳීම වෙයි යම් අරමුණක් විඳීද එය අඳුනයි. යම් අරමුණක් අඳුනයිද එය කල්පනා කරයි. යම් අරමුණක් කල්පනා කරයිද එය තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන් සත්ත්වයා ප්‍රමාද   කරයි. ඒ ශරීරය ස්පර්ශය ආදිය මුල් කාරණය කොට ඇති තණ්හා දෘෂ්ටි ප්‍රපඤ්ච ධර්මයෝ අතීත අනාගත වර්තමානවූ ශරීරයෙන් විඳ දතයුතුවූ ස්පර්ශයන් නිසා පුරුෂයා යටත් කරත්.
  • “ඇවැත්නි, සිත නිසාද, ධර්ම අරමුණු නිසාද, මනො විඤ්ඤාණය (ධර්ම අරමුණු දැනගන්නා සිත) උපදියි. ඒ තුන එක්වීමෙන් ස්පර්ශය වෙයි. ස්පර්ශය හේතුකොටගෙන විඳීම වෙයි. යම් අරමුණක් විඳීද එය අඳුනයි, යම් අරමුණක් අඳුනයිද, එය කල්පනාකරයි. යම් අරමුණක් කල්පනා කරයිද, එය තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි වශයෙන් සත්ත්වයා ප්රුමාදකරයි. ඒ සිත ධර්ම අරමුණු ආදිය මුල්කාරණය කොට ඇති තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි ප්‍රපඤ්චධර්මයෝ අතීත අනාගත වර්තමානවූ සිතින් සිතා දතයුතුවූ ධර්ම අරමුණු නිසා පුරුෂයා යටත් කරත්.

§ 17. “ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන්

  • ඇස ඇති කල්හි රූපයන් ඇති කල්හි චක්ඛු විඤ්ඤාණය (රූප දැනගන්නා සිත) ඇතිකල්හි ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් පනවන්නේය. යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. (manifestation of Contact)
    ස්පර්ශයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි වේදනාව යයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි.
    වේදනාවයයි පැනවීමක් ඇතිකල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක් පනවන්නේය. යන කාරණය විද්යාමාන වෙයි.

    සංඥාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි කල්පනා කිරීමයයි සිතීම යැයි   පනවන්නේය. යන මේ කාරණය විද්යීමාන වෙයි.
    කල්පනා කිරීමයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි ප්‍රපඤ්ච ධර්මයන්ගේ පැවැත්මයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි.

[[ සංඥා සහ වේදනා යන දෙක එකිනෙකට ඉතා තදින් බැදී ඇති බව එකක් අනෙකෙන් වෙන් කර හැඳිනීම අසීරු බව කියවේ. -මහා වේදල්ල සුත්‍රය  $ 9]

  • “ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් කණ ඇති කල්හි ශබ්දය ඇති කල්හි සොත විඤ්ඤාණය ඇති කල්හි ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි,
    ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි වේදනාවයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි.
    වේදනාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක්  විද්යවමාන වෙයි.
    සංඥාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි විතර්ක (කල්පනා කිරීම) යයි  යන  කාරණය විද්යමාන වෙයි.
    විතර්කයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි ප්‍රපඤ්ච ධර්මයන්ගේ පැවැත්මයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය විද්යීමාන වෙයි. (සිදුවෙයි.)
  • “ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් නාසය, ඇති කල්හි ගන්ධය ඇති කල්හි ඝාණ විඤ්ඤාණය ඇති කල්හි ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය විද්යකමාන වෙයි. (සිදුවෙයි) ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි වේදනාවයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය විද්ය්මාන වෙයි. (සිදුවෙයි) වේදනාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය විද්යීමාන වෙයි. සංඥාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි විතර්කයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය විද්යනමාන වෙයි. විතර්කයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි ප්‍රපඤ්ච ධර්මයන්ගේ පැවැත්මයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය විද්යදමාන වෙයි. (සිදුවෙයි.)

“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් දිව ඇති කල්හි රසය ඇති කල්හි ජීව්හාවිඤ්ඤාණය ඇති කල්හි ස්පර්ශයඇති වන්නේය.
ස්පර්ශයය ඇති කල්හි වේදනාව සිදුවෙයි.
වේදනාවක් ඇති කල්හි සංඥාව විද්යපමාන වෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි විතර්කය විද්යයමාන වෙයි.
විතර්කයක් ඇති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම සිදුවෙයි.

“ඇවැත්නි, කය ඇති කල්හි ස්පර්ශය ඇති කල්හි කාය විඤ්ඤාණය ඇති කල්හි ස්පර්ශයය ඇති වන්නේය.
ස්පර්ශයය ඇති කල්හි වේදනාව සිදුවෙයි.
වේදනාවක් ඇති කල්හි සංඥාව විද්යපමාන වෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි විතර්කය විද්යයමාන වෙයි.
විතර්කයක් ඇති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම සිදුවෙයි.

“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් සිත ඇති කල්හි ධර්ම අරමුණු ඇති කල්හි මනොවිඤ්ඤාණය ඇති කල්හි ස්පර්ශයයඇති වන්නේය.
ස්පර්ශයය ඇති කල්හි වේදනාව සිදුවෙයි.
වේදනාවක් ඇති කල්හි සංඥාව විද්යපමාන වෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් ඇති කල්හි විතර්කය විද්යයමාන වෙයි.
විතර්කයක් ඇති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්ම සිදුවෙයි.

§ 18.“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් ඇස නැති කල්හි, රූපය නැති කල්හි, චක්ඛු විඤ්ඤාණය නැති කල්හි, ස්පර්ශයයි පැනවීමක් පනවන්නේය යන මේ කාරණය අවිද්යමාන වෙයි. (සිදු නොවෙයි)
ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් නැති කල්හි වේදනාවයයි පැනවීමක් නොසිදු වෙයි.
වේදනාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි විතර්කයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
විතර්කයයි පැනවීමක් නැති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්මක් නොසිදුවෙයි.

“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් කණ නැති කල්හි ශබ්දය නැති කල්හි, සොත විඤ්ඤාණය නැති කල්හි, ස්පර්ශය සිදු නොවෙයි.
ස්පර්ශයය නැති කල්හි වේදනාව අවිද්යමාන වෙයි. (නොසිදුවෙයි)
වේදනාවක් නැති කල්හි සංඥාව ඇති නොවෙයි.
සංඥාවක් නැති කල්හි විතර්කයක් නොසිදුවෙයි.
විතර්කයක් නැති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි ඇති නොවෙයි)

“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන්
නාසය නැති කල්හි, ගන්ධය නැති කල්හි, ඝාණ විඤ්ඤාණය නැති කල්හි, ස්පර්ශයයයි පැනවිමක් සිදු නොවෙයි. ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් නැති කල්හි වේදනාවයයි පැනවීමක් නොසිදු වෙයි.
වේදනාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි විතර්කයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
විතර්කයයි පැනවීමක් නැති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්මක් නොසිදුවෙයි.

“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් දිව නැති කල්හි, රසය නැති කල්හි, ජීව්හා විඤ්ඤාණය නැති කල්හි, ස්පර්ශයක් සිදුනොවෙයි.
ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් නැති කල්හි වේදනාවයයි පැනවීමක් නොසිදු වෙයි.
වේදනාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි විතර්කයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
විතර්කයයි පැනවීමක් නැති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්මක් නොසිදුවෙයි.

“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් කය නැති කල්හි ස්පර්ශය නැති කල්හි, කාය විඤ්ඤාණය නැති කල්හි, ස්පර්ශයක් සිදුනොවෙයි.
ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් නැති කල්හි වේදනාවයයි පැනවීමක් නොසිදු වෙයි.
වේදනාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි විතර්කයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
විතර්කයයි පැනවීමක් නැති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්මක් නොසිදුවෙයි.

“ඇවැත්නි, ඒකාන්තයෙන් සිත නැති කල්හි, ධර්ම අරමුණු නැති කල්හි, මනො විඤ්ඤාණය නැති කල්හි ස්පර්ශයක් සිදු නොවෙයි
ස්පර්ශයයයි පැනවීමක් නැති කල්හි වේදනාවයයි පැනවීමක් නොසිදු වෙයි.
වේදනාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි සංඥාවයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
සංඥාවයයි පැනවීමක් නැති කල්හි විතර්කයයි පැනවීමක් නොසිදුවෙයි.
විතර්කයයි පැනවීමක් නැති කල්හි තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි පපඥ ධර්මයන්ගේ පැවැත්මක් නොසිදුවෙයි.

“ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තොපට කොටින් දෙශනා කොට විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදා උන් ආසනයෙන් නැගිට විහාරයට වැඩියාහුද
‘මහණ යමක් හෙතුකොට ගෙන තෘෂ්ණා දෘෂ්ටියයි කියන ලද ප්‍රමාදයට හෙතුවූ බැවින් ප්‍රපඥඥ නම් ධර්මයෝ පුරුෂයා තුල පවතිද්ද,
ඒ හේතූන් වන දොළොස් ආයතනයන් කෙරෙහි ඉදින් සතුටු විය යුත්තක් නැත්තේද,
මමය මාගේයයි කිව යුත්තක් නැත්තේද, ගැලිය යුත්තක් නැත්තේද,
එයම රාගානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
එයම පටිඝානුසයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
එයම දිට්ඨානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
එයම විචිකිච්ඡානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
එයම මානානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
එයම භවරාගානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය,
එයම අවිජ්ජානුසයයන්ගේ කෙළවර වන්නේය.

දඬු මුගුරු ගැනීමය, ආයුධ ගැනීමය, කෝලාහල කිරීමය, විරුද්ධව කථාකිරීමය, තා තේ කියා බැණීමය, කේලාම් කීමය, බොරු කීමය යන මේ අකුශලයන්ගේද කෙළවර වන්නේය. මේ දොළොස් ආයතනයන් කෙරෙහි ලාමකවූ මේ අකුශල ධර්මයෝ ඉතිරි නොවී විනාශ වෙත්ය”යි (වදාළේද,)
“ඇවැත්නි, භාග්ය වතුන් වහන්සේ විසින් කොටින් දෙශනා කොට අර්ථ බෙදා විස්තර නොකළාවූ ඒ දෙශනාවේ විස්තර අර්ථය මෙසේ දනිමි. ඇවැත්නි, ඉදින් තොප කැමති වන්නාහු නම් භාග්ය වතුන් වහන්සේ වෙතටම පැමිණ මෙහි විස්තරය විචාරව්. තොපට යම්සේ භාග්ය වතුන් වහන්සේ විස්තර කරද්ද එසේ දරා ගනිව්.”

§ 19.ඉක්බිති ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහා කාත්යාවයන ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ දෙශනාවට සතුටුව, අනුමෝදන්ව උන් අසුන්වලින් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් ඉන්පසු අපි ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තැනකද එතැනට පැමිණියෙමු. පැමිණ, ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේගෙන් මේ කාරණය ඇසුවෙමු. ස්වාමිනි, අපට ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ මේ ක්‍රමයෙන් මේ පදවලින් යුක්තව, මේ අක්ෂරවලින් යුක්තව අර්ථය විස්තර කරන ලද්දේය”යි කීවාහුය.

“මහණෙනි, මහා කච්චායන  පණ්ඩිතය. මහණෙනි, මහා කාත්යාරයන තෙම මහත් ප්රදඥාවෙන් යුක්තය. මහණෙනි, තොපි මගෙන්ද මේ කාරණය අසන්නහු නම් මමද එය යම්සේ මහා කාත්යාෙයනයන් විසින් විස්තර කරන ලද්දේද එපරිද්දෙන්ම විස්තර කරන්නෙමි. එයම මේ දෙශනාවෙහි අර්ථය වන්නේය. මෙසේ ඒ අර්ථය දරාගනිව්”යි (වදාළහ.) මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

“ස්වාමීනි, බඩසාදුකින් දුර්වලව පෙළෙන්නාවූ පුරුෂයෙක් මීපැණි දමා කළ අග්ගලාවක් ලබා, හෙතෙම යම් යම් කොටසකින් රස විඳීද, ඔහු ඒ ඒ කොටසෙහි රස අඩුය වැඩිය යයි නොකිය යුතුවූ එම අග්ගලාවේ මිහිරි රසය ලබන්නේය. ස්වාමීනි, එපරිද්දෙන්ම ප්‍රඥාව ඇතිව සිතන්නාවූ පණ්ඩිත ස්වභාව ඇති භික්ෂුව මේ ධර්ම පරියායේ  යම් කොටසකින් හෝ අර්ථය සලකන්නේද, එයින්ම සිත් සතුටු කරගන්නේය. සැනසීම ලබන්නේය. සිතේ පැහැදීමම ලබන්නේය.”

එවිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්වාමින් වහන්සේ , “ ස්වාමීනි, මේ ධර්ම ක්‍රමයේ නම කුමක් දැ”යි (ඇසීය)
‘එසේ නම් ආනන්දය, තොප මේ ධර්ම ක්‍රමය  “මධු පිණ්ඩික” කියාම දරාගනුව.”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේමෙය වදාළහ.

ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දෙශනාව සතුටින් පිළිගත්තේය.

අටවෙනිවූ මධු පිණ්ඩික සූත්‍රය නිමි.

සම්බන්ධිත  වෙනත් ලියවිලි 

ප්‍රතිචාරයක් ලබාදෙන්න

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ WordPress.com ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Google photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Google ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Twitter picture

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Twitter ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

Facebook photo

ඔබ අදහස් දක්වන්නේ ඔබේ Facebook ගිණුම හරහා ය. පිට වන්න /  වෙනස් කරන්න )

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.