සිංහල ත්‍රිපිටකය

 

අති උත්තම සිංහල මහා සංඝයා වහන්සේලා පරම්පරා 38 ක් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට කට පාඩමෙන් රැකගෙන ආ බුද්ධ භාෂිත ත්‍රිපිටකය, මාතලේ අළුවිහාරයේදී    ග්‍රන්තාරුඩ  කරන ලද්දේය. මේ පුස්කොල ග්‍රන්ථ බොහෝ විහාර ස්ථානවලින් එකතුකොට බුරුමයේ සියමයේ සහ නොයෙක් මුලාශ්‍රවලින් එක කොට නැවත නිදොස් කොට 2500 බුද්ධ ජයන්තිය වෙනුවෙන් නිම කරන්නට විද්වත් උත්තම මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා මඩුල්ලක් පත්කළේ ලංකා ආණ්ඩුව විසිනි. බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය පාලි සහ සිංහල භාෂා  දෙකෙන්ම  සකස් විය.

එම ගාම්භීර පරිවර්තනය කියවා තේරුම් ගන්නට තරම් භාසා ඥානය නැති අය සඳහා ලිහිල් සිංහලෙන් මේ අන්තර් ජාල අඩවිය සකස් කරමි.  බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක පරිවර්තනය, ඒ පී ඩි සොයිසා මහත්මා ගේ පරිවර්තනය, පුජ්‍ය ඥානමොලි හිමියන්ගේ සහ පුජ්‍ය බෝධි හිමියන්ගේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තන, රිස් ඩේවිස් මැතිනියගේ සහ  PTS පරිවර්තන උපයෝගී කරගෙන මේ වෙබ් අඩවිය සකස් කර ඇත. මෙහි ඇති සුත්‍ර පරිවර්තනවල වැරැද්දක් ඇත්නම් කරුණාවෙන් ඒ නිවැරදි කර ඒ නිවැරදි පිටපතක් මා වෙත එවන මෙන් කරුණාවෙන් ඉල්ලමි. ධර්මය විකෘති කරන පිරිස් බිහිව ඇති මේ යුගයේ ඉතා සැලකිල්ලෙන් ධර්මය කියවිය යුතු බව ඇසිය යුතු බව සිත් දරත්වා.

අවශ්‍ය කරන සුත්‍රය අඩංගු පිටකයේ නම ක්ලික් කර ඉන් පසු යොමුවෙන් අවශ්‍ය සුත්‍රයේ නම ක්ලික්  කරන්න.

මේ වෙබ් අඩවියට දැනට ඇතුලත්කර ඇත්තේ  සුත්‍ර ස්වල්පයක් බව සලකන්න. මජ්ජිම නිකාය මුල සිටම කියවා ඔබේ ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ නම් කෘතඥ වෙමි.  පාළි සුත්‍රයේ යොමු සදහන් කර ඇති නිසා පාළි දත් පැවිදි උතුමන්ගේ ප්‍රතිචාර අගයමි. නිර්මල බුද්ධ භාෂිතය කිලිටි කරන්නට උත්සාහ කරන මිනිසුන් ඉන්නා මේ යුගයේ ඉතා පරීක්ෂාවෙන් පරිවර්තන කියවන්නට අවශ්‍යබව පෙනේ. මේ පරිවර්තන වල අඩු පාඩුවක් ඇතොත් කරුණාකර COMMENTS  හි ලියන්න

CLICK  BELOW  TO ACCESS

දීඝ නිකාය 
මජ්ජිම නිකාය
සංයුක්ත නිකාය
අංගුත්තර නිකාය
ඛුද්දක නිකාය

සුත්රාන්ත දෙසනා අසන්නට 

SN 03-01-01-02 දේවදහ සූත්‍රය

§1. මා විසින් මෙසේ අසලදී.
එක්සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහි දෙව්දහ නම්වූ ශාක්‍යයන්ගේ නියම්ගමෙහි වැඩවාසය කරනසේක.

§ 2. එකල්හි පච්ඡාභූමි නම් ජනපදයට යනු කැමැතිවූ බොහෝ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන්වහන්සේ හමුවීමට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එකත්පසෙක හිඳ මෙසේ සැලකළහ.
“ස්වාමීනි, අපි පච්ඡාභූමි නම් ජනපදයට යාමට කැමැත්තෙමු. පච්ඡාභූමි නම් ජනපදයෙහි වාසය කිරීමට කැමැත්තෙමු යනුයි.”
“මහණෙනි, තොප ඒ ගැන සාරිපුත්තට දන්වන ලද්දේද?”
“ස්වාමීනි, අප මේ ගැන ආයුෂ්මත්වූ ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට දන්වන ලද්දේ නැත .”
“මහණෙනි, සාරිපුත්තට දන්වව්. සබ්‍රහ්මචාරී භික්ෂූන්ට අනුග්‍රහ කරන පණ්ඩිත භික්ෂුවකැයි වදාළේය.”
“එසේය. ස්වාමීනි” යයි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන්වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

§3. එකල්හි ආයුෂ්මත්වූ ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු තන්හි එක්තරා ගසකින් සෙවෙනවූ මණ්ඩපයෙක්හි හුන්නේ වෙයි. ඉදින් ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුවී එය අනුමෝදන්වී හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට ආයුෂ්මත්වූ ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන්වහන්සේ වෙත පැමිණ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ සමග සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු කථා කොට නිමවා, එක් පසෙක හිඳ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ සැලකළාහුය.

§4. “ඇවැත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයාණෙනි, අපි පච්ඡාභූමි නම් ජනපදයට යෑමට හා පච්ඡාභූම ජනපදයෙහි වාසය කිරීමටද කැමැත්තෙමු” යනුයි.
“අප විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විචාරණ ලද්දේයයිද කීහ.”
“ඇවැත්නි, නොයෙක් රාජ්‍යයන්ගෙන් පැමිණියාවූ භික්ෂූන්ගෙන් ප්‍රශ්න විචාරන්නාවූ ක්ෂත්‍රිය පණ්ඩිතයෝද, බ්‍රාහ්මණ පණ්ඩිතයෝද, ගෘහපති පණ්ඩිතයෝද, ශ්‍රමණ පණ්ඩිතයෝද එහි ඇත්තාහ. ඇවැත්නි, තොප එහි ගිය විට , හමුවන මනුෂ්‍ය පණ්ඩිතයෝ ‘ආයුෂ්මත්වරුන්ගේ ශාස්තෲන් වහන්සේ කිනම් වාද ඇත්තෙක්ද? කුමක් කියන්නෙක්දැයි’ විමසන්නෝය

§ 5. ‘ආයුෂ්මත්වූ ඔබවහන්සේලා විසින් කිනම් ධර්මය මනාව අසන ලද්දාහුද? මනාව ඉගෙනගන්නා ලද්දාහුද? මනාව මෙනෙහි කරන ලද්දාහුද? මනාව සිතින් දරා ගන්නා ලද්දාහුද? යම්සේ ප්‍රකාශ කරනු ලබන්නාවූ ආයුෂ්මත්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කියන ලද්දක් කියන්නෝ වන්නහුද? භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බොරුවෙන් දොස් නොකියන්නෝ වන්නහුද? ලෝකෝත්තර ධර්මයට අනුකූල ධර්මයක් ප්‍රකාශ කරන්නහුද? කරුණු සහිතවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට අනුකූලවූ කීමක් ගැරහිය යුතු තැනකට නොපැමිණේදැයි’ ඇසූහ.”

“ඇවැත්නි, අපි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ සමීපයෙහිදී මේ වචනයාගේ අර්ථය දැනගැනීමට දුර සිටම එන්නෙමු. මේ වචනයාගේ අර්ථය ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට වැටහෙනසේක් නම් ඉතා යෙහෙක.”

“ඇවැත්නි, එසේවී නම් අසව්, මනාකොට මෙනෙහි කරව්, කියන්නෙමි”
“ඇවැත්නි, එසේය”යි ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

§ 6. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.
“ඇවැත්නි, නොයෙක් රාජ්‍යවලින් පැමිණියාවූ භික්ෂූන්ගෙන් ප්‍රශ්න විචාරන්නාවූ ක්ෂත්‍රිය පණ්ඩිතයෝද, බ්‍රාහ්මණ පණ්ඩිතයෝද, ගෘහපති පණ්ඩිතයෝද ශ්‍රමණ පණ්ඩිතයෝද ඇත්තාහුය. ඇවැත්නි, මනුෂ්‍ය පණ්ඩිතයෝ ආයුෂ්මත්වරුන්ගේ ශාස්තෲන් වහන්සේ කිනම් වාද ඇත්තෝද, කුමක් ප්‍රකාශ කරන්නේදැයි විමසන්නෝය. ඇවැත්නි, මෙසේ විචාරණ ලද්දාවූ තෙපි මෙසේ ප්‍රකාශ කරව්.”

“ඇවැත්නි, අපගේ ශාස්තෲන් වහන්සේ ඡන්දරාගය දුරු කිරීම ප්‍රකාශ කරනසේකැ”යි ඇවැත්නි, මෙසේ ප්‍රකාශ කළ කල්හිද මත්තෙහි ප්‍රශ්න විචාරන්නාවූ අන්‍යවූ ක්ෂත්‍රිය පණ්ඩිතයෝද, බ්‍රාහ්මණ පණ්ඩිතයෝද, ගෘහපති පණ්ඩිතයෝද, ශ්‍රමණ පණ්ඩිතයෝද ඇත්තාහුය. ඇවැත්නි, මනුෂ්‍ය පණ්ඩිතයෝ අර්ථ විමසන්නෝය. ‘ආයුෂ්මත්වරුන්ගේ ශාස්තෲන් වහන්සේ කවර දෙයක ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරනසේක්ද?’

§ 7. ඇවැත්නි, මෙසේ විචාරන ලද්දාවූ තොපි මෙසේ ප්‍රකාශ කරව්.“ඇවැත්නි, ශාස්තෲන්වහන්සේ රූපයෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන සේක. ශාස්තෲන් වහන්සේ වේදනාවෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරනසේක. ශාස්තෲන් වහන්සේ සංඥාවෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරනසේක. ශාස්තෲන් වහන්සේ සංස්කාරයන්හි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන සේක. ශාස්තෲන් වහන්සේ විඥානයෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන සේක” යනුවෙනි.

§ 8. “ඇවැත්නි, මෙසේ ප්‍රකාශ කළ කල්හි මත්තෙහි ප්‍රශ්න විචාරන්නාවූ අන්‍ය ක්ෂත්‍රිය පණ්ඩිතයෝද, බ්‍රාහ්මණ පණ්ඩිතයෝද, ගෘහපති පණ්ඩිතයෝද, ශ්‍රමණ පණ්ඩිතයෝද ඇත්තාහුය.

“ඇවැත්නි, මනුෂ්‍ය පණ්ඩිතයෝ අර්ථ විමසන්නෝය. ‘ආයුෂ්මත්වරුන්ගේ ශාස්තෲතෙමේ කිනම් ආදීනවයක් දැක, රූපයෙහි ඡන්දරාගය දුරු කිරීම ප්‍රකාශ කරන්නේද? ශාස්තෲතෙමේ වේදනාවෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන්නේද? ශාස්තෲතෙමේ සංඥාවෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන්නේද? ශාස්තෲතෙමේ සංස්කාරයන්හි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන්නේද? ශාස්තෲතෙමේ විඥානයෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන්නේද?’ ඇවැත්නි, මෙසේ විචාරන ලද්දාවූ තෙපි මෙසේ ප්‍රකාශ කරව්.

§ 9. “ඇවැත්නි, රූපයෙහි දුරු නොවූ රාගය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ඡන්දය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ප්‍රේමය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ පිපාසය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ දාහය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ තණ්හාව ඇත්තහුට ඒ රූපයාගේ පෙරලීමකට වෙනස් බවකට පැමිණීම හේතුකොට ගෙන ශෝක, පරිදේව, දුක් දොම්නස් සහ උපායාසයෝ උපදිත්.“

වේදනාවෙහි දුරු නොවූ රාගය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ඡන්දය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ප්‍රේමය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ පිපාසය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ දාහය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ තණ්හාව ඇත්තහුට, ඒ වේදනාවගේ පෙරලීමකට, වෙනස් බවකට පැමිණීම හේතුකොටගෙන, ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ උපදිත්.“

සංඥාවෙහි දුරුනොවූ රාගය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ඡන්දය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ප්‍රේමය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ පිපාසය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ දාහය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ තණ්හාව ඇත්තහුට ඒ සංඥාවගේ පෙරලීමකට වෙනස් බවකට පැමිණීම හේතුකොටගෙන ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ උපදිත්.“

සංස්කාරයන්හි දුරු නොවූ රාගය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ඡන්දය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ ප්‍රේමය ඇත්තහුට, දුරුනොවූ පිපාසය ඇත්තහුට, දුරු නොවූ දාහය ඇත්තහුට, දුරුනොවූ තෘෂ්ණාව ඇත්තහුට ඒ සංස්කාරයන්ගේ වෙනස් වීමක් පෙරලීමක් හේතුකොටගෙන ශෝක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ උපදිත්.“

විඥානයෙහි දුරුනොවූ රාගය ඇත්තහුට දුරුනොවූ ඡන්දය ඇත්තහුට, දුරුනොවූ ප්‍රේමය ඇත්තහුට, දුරුනොවූ පිපාසය ඇත්තහුට, දුරුනොවූ දාහය ඇත්තහුට, දුරුනොවූ තෘෂ්ණාව ඇත්තහුට, විඥානයාගේ වෙනස්වීම, පෙරලීම හේතුකොටගෙන ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස්, සහ උපායාසයෝ උපදිත්.“

ඇවැත්නි, ශාස්තෲන් වහන්සේ මේ ආදීනවය දැක, රූපයෙහිද, වේදනාවෙහිද, සංඥාවෙහිද, සංස්කාරයන්හිද, ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන සුළුසේක්ය යනුයි.“

§ 9. ඇවැත්නි, මෙසේ කී කල්හිද මත්තෙහි ප්‍රශ්න විචාරන්නාවූ අන්‍යවූ ක්ෂත්‍රිය පණ්ඩිතයෝද, බ්‍රාහ්මණ පණ්ඩිතයෝද, ගෘහපති පණ්ඩිතයෝද, ශ්‍රමණ පණ්ඩිතයෝද ඇත්තාහුය.“

ඇවැත්නි, මනුෂ්‍ය පණ්ඩිතයෝ අර්ථ විමසන්නෝය. ‘ආයුෂ්මතුන්ගේ ශාස්තෲතෙම රූපය කිනම් ආනිසංසයක් දැක, ඡන්දරාගය දුරුකිරීම ප්‍රකාශ කරන්නේද, ශාස්තෲ තෙම වේදනාවෙහි, සංඥාවෙහි, සංස්කාරයන්හි, විඥානයෙහි, ඡන්දරාගය, දුරුකිරීම, ප්‍රකාශ කරන්නේ දැයි’ අසන්නාහුය.

ඇවැත්නි, මෙසේ අසන ලද්දාවූ තොපි මෙසේ ප්‍රකාශ කරව්, ‘ඇවැත්නි, රූපයෙහි වනාහි දුරුවූ රාගය ඇති, දුරුවූ ඡන්දය ඇති, දුරුවූ ප්‍රේමය ඇති’ දුරුවූ පිපාසය ඇති, දුරුවූ දාහය ඇති, දුරුවූ තණ්හාව ඇති, ඕහට රූපයාගේ වෙනස්වීමෙන් හා පෙරළීමෙන් සෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් හා උපායාසයෝ නූපදිත්.’

“වේදනාවෙහි දුරුවූ රාග ඇති, දුරුවූ ඡන්දය ඇති, දුරුවූ ප්‍රේමය ඇති දුරුවූ පිපාසය ඇති, දුරුවූ දාහය ඇති, දුරුවූ තණ්හාව ඇති ඕහට ඒ වේදනාවන්ගේ පෙරළීමෙන් වෙනස්වීමෙන් ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ නූපදිත්.“

සංඥාවෙහි දුරුවූ රාගය ඇති, දුරුවූ ඡන්දය ඇති, දුරුවූ ප්‍රේමය ඇති, දුරුවූ පිපාසය ඇති, දුරුවූ දාහය ඇති, දුරුවූ තණ්හාව ඇති, ඕහට ඒ සංඥාවේ පෙරලීමෙන්, වෙනස්වීමෙන් ශෝක, පරිදේව, දුක් දොම්නස් සහ උපායාසයෝ නූපදිත්.“

සංස්කාරයන්හි දුරුවූ රාගය ඇති, දුරුවූ ඡන්දය ඇති, දුරුවූ ප්‍රේමය ඇති, දුරුවූ පිපාසය ඇති, දුරුවූ දාහය ඇති, දුරුවූ තණ්හාව ඇති ඕහට ඒ සංස්කාරයන්ගේ පෙරලීමෙන් වෙනස් වීමෙන් සෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ නූපදිත්.“

විඥානයෙහි දුරුවූ රාගය ඇති, දුරුවූ ඡන්දය ඇති, දුරුවූ ප්‍රේමය ඇති, දුරුවූ පිපාසය ඇති, දුරුවූ දාහය ඇති, දුරුවූ තෘෂ්ණාව ඇති ඕහට විඥානයාගේ පෙරළීමෙන් වෙනස් වීමෙන් සෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ නූපදිත්.“

§ 10. ඇවැත්නි, අපගේ ශාස්තෲන්වහන්සේ මේ ආනිසංස දැක, රූපයෙහි ඡන්දරාග දුරුකිරීම දේශනාකරන සේක. ශාස්තෲන්වහන්සේ වේදනාවෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම දේශනා කරන සේක. ශාස්තෲන්වහන්සේ සංඥාවෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම දේශනා කරන සේක. ශාස්තෲන්වහන්සේ සංස්කාරයන්හි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම දේශනා කරන සේක. ශාස්තෲන් වහන්සේ විඥානයෙහි ඡන්දරාගය දුරුකිරීම දේශනා කරන සේක.’ යනුවෙනි.”

§ 11 .“ඇවැත්නි, අකුශල ධර්මයන්ට පැමිණ වාසය කරන්නහුට මේ ආත්මයෙහි දුක් නැත්තාවූ, තැවීම් නැත්තාවූ, සැප විහරණයක් වන්නේනම් ශරීර භෙදයෙන් මරණින් මත්තෙහි සුගතියක් කැමතිවිය යුත්තී නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ අකුශල ධර්මයන්ගේ දුරුකිරීම වර්ණනා නොකරන සේක.”

“ඇවැත්නි, යම්හෙයකින් වනාහි අකුසල ධර්මයන්ට පැමිණ වාසය කරන්නාහට දුක් සහිතවූ, තැවීම් සහිතවූ, දැවීම් සහිතවූ, දුක්ඛ විහරණයක් වන්නේද, කායයාගේ භේදයෙන් මරණින් මත්තෙහි දුර්ගතිය කැමතිවිය යුත්තීද?

එහෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අකුශල ධර්මයන්ගේ දුරු කිරීම වර්ණනා කරන සේක.”

“ඇවැත්නි, කුශල ධර්මයන්ට පැමිණ වාසය කරන්නහුට මේ ආත්මයෙහිම දුක් සහිතවූ, තැවීම් සහිතවූ, දැවීම් සහිතවූ දුක්ඛ විහරණයක් වන්නේ නම් කායයාගේ භේදයෙන් මරණින් මත්තෙහි දුර්ගතියක් කැමැතිවිය යුත්තී නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසල ධර්මයන්ට පැමිණීම වර්ණනා නොකරන සේක.“

ඇවැත්නි, යම්හෙයකින් කුසලධර්මයන්ට පැමිණ වාසය කරන්නාහට මේ ආත්මයෙහිම දුක් රහිතවූ, තැවීම් රහිතවූ, දැවීම් රහිතවූ, සුඛවිහරණයක් වන්නේ ද, කායයාගේ භේදයෙන් මරණින් මත්තෙහි සුගතියක් කැමතිවිය යුත්තීද? එහෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසල ධර්මයන්ට පැමිණීම වර්ණනා කරන සේකැයි” ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් කාරණය වදාළසේක. සතුටු සිත් ඇති ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටු වූහ.

(දෙවෙනි දේවදහ සූත්‍රය නිමි.)

SN 02-01-03 . දසබල වර්ගය

පුජනිය කොත්මලේ කුමාර කස්සප ස්වාමින් වහන්සේ
SN 02-01-03-01 දසබල සුත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන්වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§ 2, “මහණෙනි, දසබලයකින් යුක්තවූද, සිව් වැදෑරුම් විශාරද භාවයකින් යුක්තවූද, තථාගතයන්ම දෙව් මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨස්ථානයට පැමිණේ. පිරිසෙහි සිංහනාද කෙරෙයි. උතුම්වූ ධර්මචක්‍රය පවත්වයි.
(කෙසේද යත්?)

මේ රූපයය, මේ රූපයාගේ හේතුවය, මේ රූපයාගේ නැතිවීමය.
මේ වේදනාවය, මේ වේදනාවේ හේතුවය, මේ වේදනාවගේ නැතිවීමය.
මේ සංඥාවය, මේ සංඥාවගේ හේතුවය, මේ සංඥාවගේ නැතිවීමය.
මේ සංස්කාරයෝය, මේ සංස්කාරයන්ගේ හේතුවය, මේ සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීමය.
මේ විඤ්ඤාණයය, මේ විඤ්ඤාණයාගේ හේතුවය, මේ විඤ්ඤාණයාගේ නැතිවීමය.

මෙසේ මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යයන් ඇති කල්හි, මේ සංස්කාරාදී ඵලය ඇතිවේ.
මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යයන්ගේ ඉපදීමෙන් සංස්කාරාදී ඵල උපදී.
මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යය නැති කල්හි සංස්කාරාදී ඵල ඇති නොවේ.
මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යයන්ගේ නැතිවීමෙන් මේ සංස්කාරාදී ඵල නැතිවේ.“

§ 3. හේ මෙසේයි:-
අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාරයෝ ඇතිවෙත්.
සංස්කාරයන් නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවෙත්.
විඤ්ඤාණය නිසා නාමරූපයන් ඇතිවෙත්.
නාමරූප නිසා සළායතන ඇතිවෙත්.
සළායතනයන් නිසා ස්පර්ශ ඇතිවෙත්.
ස්පර්ශයන් නිසා වේදනාව ඇතිවෙත්.
වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇතිවෙත්.
තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇතිවෙත්.
උපාදානය නිසා භවය ඇතිවෙත්.
භවය නිසා ජාතිය (ඉපදීම) ඇතිවෙත්.
ජාතිය (ඉපදීම) නිසා ජරා, මරණ, ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ ද ඇතිවෙත්.

මෙසේ මේ සියලු එකම දුක්ගොඩ ඇතිවේ.

අවිජ්ජාව නැති කිරීමෙන්ම සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීම වෙයි.
සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීමෙන් විඤ්ඤාණය නැතිවේ.
විඤ්ඤාණය නැතිවීමෙන් නාමරූප නැතිවේ.
නාමරූපයන්ගේ නැතිවීමෙන් සළායතන නැතිවේ.
සළායතනයන්ගේ නැතිවීමෙන් ස්පර්ශ නැතිවේ.
ස්පර්ශයන්ගේ නැතිවීමෙන් වේදනාව නැතිවේ.
වේදනාවන්ගේ නැතිවීමෙන් තණ්හාව නැතිවේ.
තණ්හාවන්ගේ නැතිවීමෙන් උපාදානය නැතිවේ.
උපාදානයන්ගේ නැතිවීමෙන් භවය නැතිවේ.
භවයන්ගේ නැතිවීමෙන් ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවේ.
ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවීමෙන් ජරා, මරණ, ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝද නැති වෙත්.

මෙසේ මේ සියලු දුක්ගොඩ නැතිවේය කියායි.

SN 02-01-03-02 දුතිය දසබල සුත්‍රය .

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

§ 2. “මහණෙනි, දසබලයකින් යුක්තවූද, සිව් වැදෑරුම් විශාරදභාවයකින් යුක්තවූද තථාගතයන්ම දෙව් මිනිසුන් අතර ශ්‍රේෂ්ඨස්ථානයට පැමිණේ. පිරිසෙහි සිංහනාද කෙරෙයි. උතුම්වූ ධර්මචක්‍රය පවත්වයි.
(කෙසේද?)

මේ රූපය, මේ රූපයන්ගේ හේතුවය, මේ රූපයන්ගේ නැතිවීමය.
මේ වේදනාවය, මේ වේදනාවේ හේතුවය, මේ වේදනාවගේ නැතිවීමය.
මේ සංඥාවය, මේ සංඥාවගේ හේතුවය, මේ සංඥාවගේ නැතිවීමය.
මේ සංස්කාරයෝය, මේ සංස්කාරයන්ගේ හේතුවය, මේ සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීමය.
මේ විඤ්ඤාණයය, මේ විඤ්ඤාණයාගේ හේතුවය, මේ විඤ්ඤාණයාගේ නැතිවීමය.

මෙසේ මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යයන් ඇතිකල්හි, මේ සංස්කාරාදී ඵලය ඇතිවේ.
මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යයන්ගේ ඉපදීමෙන් සංස්කාරාදී ඵල උපදී.
මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යය නැතිකල්හි සංස්කාරාදී ඵල ඇති නොවේ.
මේ අවිජ්ජාදී ප්‍රත්‍යයන්ගේ නැතිවීමෙන් මේ සංස්කාරාදී ඵල නැතිවේ.“

හේ මෙසේයි:-
අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාරයෝ ඇතිවෙත්.
සංස්කාරයන් නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවෙත්.
විඤ්ඤාණය නිසා නාම රූපයන් ඇතිවෙත්.
නාම රූප නිසා සළායතන ඇතිවෙත්.
සළායතනයන් නිසා ස්පර්ශ ඇති වෙත්.
ස්පර්ශ නිසා වේදනාව ඇතිවෙත්.
වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇතිවෙත්.
තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇතිවෙත්.
උපාදානය නිසා භවය ඇතිවෙත්.
භවය නිසා ජාතිය (ඉපදීම) ඇතිවෙත්.
ජාතිය (ඉපදීම) නිසා ජරා, මරණ, ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ ද ඇතිවෙත්.
මෙසේ මේ සියලු එකම දුක්ගොඩ ඇතිවේ.

අවිජ්ජාව නැතිකිරීමෙන් සංස්කාරයන්ගේ නැතිවීම වෙයි.
සංස්කාර නැතිවීමෙන් විඤ්ඤාණය නැතිවේ.
විඤ්ඤාණය නැතිවීමෙන් නාම රූප නැතිවේ.
නාම රූපයන්ගේ නැතිවීමෙන් සළායතන නැතිවේ.
සළායතනයන්ගේ නැතිවීමෙන් ස්පර්ශ නැතිවේ.
ස්පර්ශයන්ගේ නැතිවීමෙන් වේදනාව නැතිවේ.
වේදනාවන්ගේ නැතිවීමෙන් තණ්හාව නැතිවේ.
තණ්හාවන්ගේ නැතිවීමෙන් උපාදානය නැතිවේ.
උපාදානයන්ගේ නැතිවීමෙන් භවය නැතිවේ.
භවයන්ගේ නැතිවීමෙන් ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවේ.
ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවීමෙන් ජරා, මරණ, ශෝක, පරිදේව, දුක්, දොම්නස් සහ උපායාසයෝ නැතිවෙත්.

මෙසේ මේ සියලු දුක්ගොඩ නැතිවේය කියායි.“

§3. මහණෙනි, මා විසින් මෙසේ ධර්මය මනාකොට කියනලදී. වසා නොතබනලදී. වැසුම් හරිනලදී. දල්වන ලදී. සුන්-බුන්-පිරිද්දීම් සහ ගැට නැතිකරන ලදී.

මහණෙනි, මෙසේ මා විසින් මනාකොට කියනලද, වසා නොතබනලද, වැසුම් හරිනලද, දල්වනලද, සුන්-බුන්-පිරිද්දීම් සහ ගැට නැතිකරනලද ධර්මයෙහි, ශ්‍රද්ධාවෙන් (ශාසනයෙහි) පැවිදිවූ කුල දරුවා විසින් කැමැති සේ ශරීරයෙහි සමද, නහරද, ඇටද, ඉතිරි වේවා! මස් හා ලේ වියලේවා! පුරුෂ ශක්තියෙන්, පුරුෂ වීර්යයෙන්, පුරුෂ පරාක්‍රමයෙන් පැමිණිය යුතු යමක් වේද, එයට නොපැමිණ, වීර්යය අත්හැරීමක් නොවන්නේ යයි වීර්යය පටන් ගැනීම සුදුසුමය.

මහණෙනි, කුසීත පුද්ගලතෙම පවිටුවූ, අකුශල ධර්මයන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේ දුකින් වසයි. මහත්වූ අර්ථයෙන්ද (රහත් බැවින්ද) පිරිහෙයි. මහණෙනි, පටන්ගන්නා ලද වීර්යය ඇත්තේ වනාහි පවිටුවූ අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වූයේ සැපසේ වාසය කෙරෙයි. මහත්වූ, අර්ථයද (රහත් බවද) සම්පූර්ණ කෙරෙයි.“

§ 4. මහණෙනි, හීනවූ ශ්‍රද්ධාදියෙන් අග්‍රවූ රහත් බවට නොපැමිණෙයි. අග්‍රවූ ශ්‍රද්ධාදියෙන් අග්‍රවූ රහත් බවට පැමිණෙයි. මහණෙනි, ප්‍රසන්නවූද, පිදියයුතුවූද, මේ බ්‍රහ්මචරියාව ශාස්තෲන්වහන්සේගේ සම්මුඛයෙහි වූයේය.“

මහණෙනි, ඒ නිසා නොපැමිණි ධර්මයන්ට පැමිණීම පිණිස, අවබෝධ නොකළ ධර්මය අවබෝධ කිරීම පිණිස ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකළ ධර්මය ප්‍රත්‍යක්ෂකිරීම පිණිස, වීර්ය ආරම්භ කරව්.

මෙසේ පිළිවෙත් වඩන්නාවූ අපගේ මේ පැවිද්ද හිස් නොවන්නේය. ඵල සහිත වන්නේය. වැඩීම් සහිත වන්නේය. අපි යමෙකුන්ගේ චීවර, පිණ්ඩපාත, සෙනසුන්, ගිලන්පසය සහ බෙහෙත් පිරිකර ලබමුද, ඔවුන්ගේ ඒ සත්කාරයෝ අප කෙරෙහි මහත්ඵල මහානිසංශ වන්නෝය. මහණෙනි, තොප විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුයි.

මහණෙනි, තමාගේ අර්ථය බලාපොරොත්තු වන්නාහු විසින් අප්‍රමාදයෙන් පිළිවෙත් පිරීම කල යුතුමය.
මහණෙනි, පරාර්ථය බලාපොරොත්තු වන්නාහු විසින්ද අප්‍රමාදයෙන් යුක්ත වන්නට සුදුසුමය.
මහණෙනි, උභයාර්ථය (ආත්මාර්ථය හා පරාර්ථය) බලාපොරොත්තු වන්නාහු විසින්ද අප්‍රමාදයෙන් යුක්ත වන්නට සුදුසුමය යනුයි.

SN 02-01-03-03. උපනිසා සූත්‍රය

§1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

§2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.
“මහණෙනි, මම දන්නහුගේම දක්නහුගේම ආශ්‍රවයන් ක්ෂයකිරීම කියමි. නොදන්නහුගේ නොදක්නහුගේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම නොකියමි.

§ 3. මහණෙනි, කුමක් දන්නහුගේ කුමක් දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂයවේද?

රූපය මෙසේය. රූපයේ ඇතිවීම මෙසේය. රූපයාගේ නැතිවීම මෙසේය. වේදනාව මෙසේය. වේදනාවේ ඇතිවීම මෙසේය. වේදනාවේ නැතිවීම මෙසේය. සංඥාව මෙසේය. සංඥාවේ ඇතිවීම මෙසේය. සංඥාවේ නැතිවීම මෙසේය. විඤ්ඤාණය මෙසේය. විඤ්ඤාණයේ ඇතිවීම මෙසේය. විඤ්ඤාණයේ නැතිවීම මෙසේය. කියායි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි දන්නහුගේ මෙසේ දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂයවීම වෙයි.“

§4. මහණෙනි, යම් හේතුවකින් ඒ ආශ්‍රව ක්ෂය නම් අර්හත් ඵලය ලත් කල්හි ඒ පිළිබඳ ප්‍රත්‍යවෙක්ෂා (මෙනෙහි කරන) ඥානය ඇතිවන්නේය. එයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, ප්‍රත්‍යවෙක්ෂා ඥානයට හේතු කවරේද? අර්හත් ඵලයයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම අර්හත්ඵලයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, අර්හත් ඵල හේතු කවරේද?රහත් මාර්ගයයි කියයුතු වන්නේය. මහණෙනි, මම අර්හත් මාර්ගයද හේතු සහිතයි කියමි. හේතු රහිතයි නොකියමි.“

§ 5. මහණෙනි, අර්හත් මාර්ගයට හේතු කවරේද?
කලකිරීමේ නුවණයයි කියයුතු වන්නේය. මහණෙනි, මම කලකිරීමේ නුවණද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි;

මහණෙනි, කලකිරීමේ ඤාණයට හේතු කවරේද?
තත්වූ පරිදි නුවණින් දැකීමයයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම තත්වූ පරිදි නුවණින් දැකීමද හේතු සහිත යයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි.
මහණෙනි, තත්වූ පරිදි නුවණින් දැකීමට හේතු කවරේද?

සමාධියයි කිය යුතු වන්නේය. මහණෙනි, මම සමාධියද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, සමාධියට හේතු කවරේද?

සැපයයි කියයුතු වන්නේය. මහණෙනි, මම සැපයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, සැපයට හේතු කවරේද?

පීඩාවන්ගේ සංසිඳීම යයි කියයුතු වන්නේය. මහණෙනි, මම පීඩාවන්ගේ සංසිඳීමද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නො කියමි. මහණෙනි, පීඩාවන්ගේ සංසිඳීමට කරුණු කවරේද?

අධික ප්‍රීතියයි කියයුතු වන්නේය. මහණෙනි, මම අධික ප්‍රීතියද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, අධික ප්‍රීතියට හේතු කවරේද? දුර්වල ප්‍රීතියයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම දුර්වල ප්‍රීතියද හේතු සහිත යයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, දුර්වල ප්‍රීතියට හේතු කවරේද? ශ්‍රද්ධාවයයි කිය යුතු වන්නේය. මහණෙනි, මම ශ්‍රද්ධාවද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිත යයි නොකියමි.

මහණෙනි, ශ්‍රද්ධාවට හේතු කවරේද? දුකයි කිය යුතු වන්නේය.
මහණෙනි, මම දුකද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, දුකට හේතු කවරේද? ඉපදීමයයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම ඉපදීමද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, ඉපදීමට හේතු කවරේද? (කර්ම) භවයයි කිය යුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම කර්ම භවයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, කර්ම භවයට හේතු කවරේද? උපාදානයයි කිය යුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම උපාදානයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, උපාදානයට හේතු කවරේද? තණ්හාව යයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම තණ්හාවද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, තණ්හාවට හේතු කවරේද? වේදනාවයයි කිය යුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම වේදනාවද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි වේදනාවට හේතු කවරේද? ස්පර්ශයයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම ස්පර්ශයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, ස්පර්ශයට හේතු කවරේද? සළායතනයයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම සළායතනයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි සළායතනයට හේතු කවරේද? නාම රූපයයි කියයුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම නාම රූපයද හේතු සහිතයයි කියමි හේතු රහිතයි නොකියමි. මහණෙනි, නාමරූපයට හේතු කවරේද? විඤ්ඤාණයි කිය යුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම විඤ්ඤාණයද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, විඤ්ඤාණයට හේතු කවරේද? සංස්කාරයි කිය යුතු වන්නේය.

මහණෙනි, මම සංස්කාරයන්ද හේතු සහිතයයි කියමි. හේතු රහිතයයි නොකියමි. මහණෙනි, සංස්කාරයන්ට හේතු කවරේද? අවිජ්ජාවයයි කිය යුතු වන්නේය.“

මහණෙනි, මෙසේ අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාරයන්ද සංස්කාරයන් නිසා විඤ්ඤාණයද, විඤ්ඤාණය නිසා නාමරූපද, නාමරූප නිසා සළායතනද, සළායතන නිසා ස්පර්ශයද, ස්පර්ශය නිසා වේදනාවද, වේදනාව නිසා තණ්හාවද, තණ්හාව නිසා උපාදානයද, උපාදානය නිසා (කර්ම) භවයද, භවය නිසා ජාතියද (ඉපදීම) ජාතිය නිසා දුකද,

දුක නිසා ශ්‍රද්ධාවද, ශ්‍රද්ධාව නිසා දුර්වල ප්‍රීතියද, දුර්වල ප්‍රීතිය නිසා ප්‍රබල ප්‍රීතියද, ප්‍රබල ප්‍රීතිය නිසා පීඩාවන්ගේ සංසිඳීමද (පටිපස්සද්ධිය) පීඩාවන්ගේ සංසිඳීම නිසා (ධ්‍යානයට පූර්වභාගවූ) සැපයද, (ධ්‍යානයට පූර්වභාගවූ) සැපය නිසා පාදක ධ්‍යාන සමාධියද, (පාදකධ්‍යාන) සමාධිය නිසා (යථාභූත ඤාණ දර්ශනය) ඇති තතු නුවණින් දැකීමද, ඇතිතතු නුවණින් දැකීම නිසා කලකිරෙන නුවණ (නිර්වේද ඥානය) ද, කලකිරෙන නුවණ නිසා රහත් මාර්ගයද, රහත් මාර්ගය නිසා අර්හත් පලයද, අර්හත් ඵල නිසා ප්‍රත්‍යවෙක්ෂා ඥානය (මාර්ගඵල නිර්වාණ පහකළ කෙලෙස් මෙනෙහිකරන ඥානය) වෙයි.“

මහණෙනි, යම්සේ පර්වතයාගේ මත්තෙහි මහත් ධාරාවෙන් යුත් වැසි වසින කල, ඒ දිය ක්‍රමයෙන් පහත්ව පවත්නාවූ, පර්වත බෑවුම් නියඟට පැලුනු පැළිවලන් සහ කුඩා ඇළවල් පිරෙයිද, පර්වත, පර්වත බෑවුම්, නියඟට පැලුනු පැළිවලන් සහ කුඩා ඇළවල් පිරීම නිසා, කුඩා වළවල් පිරෙයිද, කුඩා වළවල් පිරීම නිසා මහ වළවල් පිරෙයිද, මහ වළවල් පිරීම නිසා කුඩා කුඩා ගංගා පිරෙයිද, කුඩා කුඩා ගංගා පිරීම නිසා මහ ගංගා පිරෙයිද, මහ ගංගා පිරීමෙන් මහ මූද පිරෙයිද,

මහණෙනි, මෙසේම අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාරයද, සංස්කාර නිසා විඤ්ඤාණයද, විඤ්ඤාණ නිසා නාමරූපද, නාමරූප නිසා සළායතනයන්ද සළායතනයන් නිසා ස්පර්ශයද, ස්පර්ශය නිසා වේදනාවද, වේදනාව නිසා තණ්හාවද, තණ්හාව නිසා උපාදානයද, උපාදානය නිසා භවයද, භවය නිසා ජාතියද, ජාතිය නිසා දුකද, දුක නිසා ශ්‍රද්ධාවද, ශ්‍රද්ධාව නිසා දුර්වල ප්‍රීතියද, දුර්වල ප්‍රීතිය නිසා ප්‍රබල ප්‍රීතියද, ප්‍රබල ප්‍රීතිය නිසා පීඩාවන්ගේ සංසිඳීමද, පීඩාවන්ගේ සංසිඳීම නිසා සැපයද, සැපය නිසා සමාධියද (සිතේ එකමුතු කමද) සමාධිය නිසා ඇතිතතු දැකීමේ නුවණද, ඇතිතතු දැකීමේ නුවණ නිසා කලකිරීමේ නුවණද, කලකිරීමේ නුවණ නිසා විරාගයද (මාර්ගයද) විරාගය නිසා විමුක්තියද, (රහත් බවද) විමුක්තිය නිසා (ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කළ කල්හි ඇතිවෙන) ප්‍රත්‍යවෙක්ෂා ඥානයද ඇතිවෙයි.

SN 02-01-03-04. අඤ්ඤතිත්ථිය සූත්‍රය –

මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක්කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර සමීපයෙහිවූ

§ 1. “වේළුවනාරාමයෙහි” වැඩ වාසය කරන සේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි ඇඳ පාත්‍ර සිවුරු ගෙන රජගහනුවරට පිඬු පිණිස වැඩිසේක. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට මේ සිත ඇති විය. ‘රජගහනුවර පිඬු පිණිස යාමට තවම උදෑසන වැඩිය. ඒ නිසා මම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයින්ගේ ආරාමය යම් තැනකද එතන්හි පැමිණෙම් නම් හොඳය’ කියායි.

§ 2. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ගේ ආරාමය යම් තැනකද එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ, ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් සමග සතුටුවූයේය. සතුටුවිය යුතුවූත්, සිහි කටයුතුවූත් කථාව කොට නිමවා, එක් පැත්තක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ, ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන්ට ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මෙය කීවාහුය.“

§ 3. ඇවැත්නි, ශාරිපුත්‍රය,
(i) දුක තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවන, කර්මවාද ඇති සමහර මහණ බමුණෝ වෙති.
(ii) . දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවන, කර්මවාද ඇති සමහර මහණ බමුණෝ වෙති.
(iii) .ඇවැත්, ශාරිපුත්‍රය, දුක තමා විසින්ද, අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවන, කර්මවාද ඇති සමහර මහණ බමුණෝ වෙති.
(iv) . දුක තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව ඉබේ ඇතිවූයේයයි පණවන, කර්මවාද ඇති සමහර මහණ බමුණෝ වෙති.

ඇවැත්, ශාරිපුත්‍රය, මේ සතරවාදයන්හිදී, ගෞතම මහණතෙම කිනම් වාද ඇත්තේද? කුමක් කියන්නේද? කෙසේ විසඳනු ලබන්නාවූ අපි ශ්‍රමණ ගෞතමයන් කියන ලද්ද කිව්වෝ වෙමුද, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් බොරුවෙන් යටකොට නොකියමුද, ධර්මයට අනුව කියමුද, කිනම් ධාර්මිකවූ වාදයක් (නුවණ ඇතියන් විසින්) ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණේද?” කියායි.“

§ 3. ඇවැත්නි, ‘දුක හේතූන් නිසා ඇතිවූයේයයි’ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.
කුමක් නිසා ඇතිවීද? ස්පර්ශය නිසා ඇතිවිය. මෙසේ මෙය කියන්නේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කියන ලද්ද කියන්නේද වන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොරුවෙන් යටකොට නොකියන්නේය. කිසියම් ධාර්මිකවූ, වාදයක් ධර්මය අනුව කියන්නේය (නුවණ ඇතියන් විසින්) ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේය.“

ඇවැත්නි, ඒ සතරවාදයන්හිදී, කර්මවාදීවූ යම් මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් කරන ලද්දේ යයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක අනුන් විසින් කරණ ලද්දේයයි පණවත්ද? එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින්ද, අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවත්ද එයද ස්පර්ශය නිසා ඇති වේ. කර්මවාදී වූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව ඉබේ ඇතිවූයේ යයි පණවත්ද එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ.“

§ 4. ඇවැත්නි, ඒ සතරවාදයන්හිදී, කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් කරන ලද්දේ යයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේ යයි පණවත්ද ඔවුහුද ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින්ද, අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහුද වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.

කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසිනුත් නොව අනුන් විසිනුත් නොව ඉබේ ඇතිවූයේ යයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.”

§ 5. ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන්ගේ ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් හා සමඟවූ මේ කථා සල්ලාපය ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් ඇසුවේය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් රජගහනුවර පිඬු පිණිස වැඩ පිණ්ඩපාතයෙන් පසු භාග්‍යවතුන් වන්සේ වෙත . පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක් පැත්තක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන්සේ හා අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් හා සමග කථා සල්ලාපයක් වූයේද ඒ සියල්ල භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සැල කළේය.“

§ 6. සාදු! සාදු!! ආනන්දය,
එය යම්සේ මනාකොට ප්‍රකාශ කරන්නේ නම් ඒ ආකාරයෙන්ම ශාරීපුත්‍රයන් ප්‍රකාශ කරන්නේය.

ආනන්දය, දුක හේතූන් නිසා උපන්නේ යයි මා විසින් කියන ලදී.
කුමක් නිසාද?

ස්පර්ශය නිසා යයි මෙසේ මෙය කියන්නේ මා කියන ලද්ද කියන්නේද වන්නේය. මා බොරුවෙන් යටකොට නොකියන්නේය. ධර්මය අනුව කියන්නේය. කිසියම් ධාර්මිකවූ වාදයක් (නුවණ ඇතියන් විසින්) ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේය.

ආනන්දය, එහිදී, කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයත් ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේ යයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින්ද අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ.

කර්මවාදීවූ, යම් මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇතිවූයේයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. ආනන්දය, ඒ සතරවාදයන්හිදී, කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් කරන ලද්දේයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.

කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින්ද අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක මා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව ඉබේ ඇතිවූයේ යයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.“

§ 7. ආනන්දය, මම එක් කාලයක මේ රජගහනුවර සමීපයෙහිවූ, “කලන්දක නිවාප” නම් ලත් වෙළුවනාරාමයෙහි වාසය කලේමි. ආනන්දය, දිනක් මම පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පාත්‍ර සිවුරු ගෙන, රජගහනුවරට පිඬු සිඟා ගියෙමි. ආනන්දය, ඒ මට මේ අදහස ඇතිවිය. ‘තවම රජගහනුවරට පිඬු පිණිස යාමට උදෑසන වැඩිය. (ඒනිසා) මම අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයින්ගේ ආරාමය යම් තැනෙක්හිද, එතැන්හි පැමිණෙම් නම් හොඳය’ කියායි.

ආනන්දය, ඉක්බිති මම අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයින්ගේ ආරාමයක්ද වෙත එතැනට පැමිණියෙමි. පැමිණ, ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් සමග සතුටු විය යුතුවූත්, සිහි කටයුතුවූත්, කථාව කොට අවසානකර, එක්පැත්තක හුන්නෙමි. ආනන්දය, එක් පැත්තක හුන්නාවූ මට ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මෙසේ කීවාහුය.

§ 8. “ඇවැත් ගෞතමයිනි,

දුක තමා විසින් කරන ලද්දේ යයි පණවන කර්මවාදීවූ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති.
දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේයි පණවන, කර්මවාදීවූ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති.
දුක තමන් විසින්ද, අනුන් විසින්ද, කරන ලද්දේයයි පණවන, කර්මවාදීවූ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති.
දුක තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇතිවූයේයි පණවන, කර්මවාදීවූ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති.

මේ සතර වාදයන්හිදී, අපේ ඇවැත් ගෞතමතෙම කිනම් වාද ඇත්තේද? කෙසේ පැහැදිලි කරන්නාවූ, අපි ඇවැත් ගෞතමයන් කියන ලද්දට අනුව කියන්නෝ වෙමුද, ඇවැත් ගෞතමයන් කෙසේ බොරුවෙන් යටකොට කියන්නෝ නොවෙමුද, ධර්මානුකූලව ධර්මය කෙසේ පැහැදිලි කරන්නෙමුද, (ඇවැත් ගෞතමයන්ගේ) කිසි ධාර්මිකවූ ප්‍රවෘත්තියක් (වාදානුපාතයක්) ගැරැහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේද,’ කියායි.

§ 9 .“ආනන්දය, මෙසේ කියනලද, ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට මම මෙසේ කීවෙමි.

ඇවැත්නි, මා විසින් දුක (පටිච්ච සමුප්පන්නයයි) හේතූන් නිසා ඇතිවූයේයයි කියනලදී.
කුමක් නිසාද?

ස්පර්ශය නිසායයි මෙසේ කියන්නේ මා කියන හේතුව කොට ඇත්තේද? කුමක් ඉපදීම කොට ඇත්තේද? කුමක් පටන්ගැන්ම කොට ඇත්තේද?’ කියායි.“

ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාවූ මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.

§ 10. ඇවැත්නි, ජරා මරණය ඉපදීම නිදානකොට ඇත්තේය. ඉපදීම හේතුකොට ඇත්තේය. ඉපදීම හටගැනීම කොට ඇත්තේය, ඉපදීම පටන්ගැනීමකොට ඇත්තේය,’ කියායි.

ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාවූ මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.“ඉදින් ස්වාමීනි මාගෙන් මෙසේ අසත්නම්:- ‘ඇවැත් ආනන්දය, ඉපදීම වනාහි කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද? කුමක් හේතුකොට ඇත්තේද? කුමක් හටගැනීම්කොට ඇත්තේද? කුමක් පටන්ගැන්ම කොට ඇත්තේද?’ කියායි.

ස්වාමීනි, මෙසේ අසන ලද්දාවූ මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි. ඇවැත්නි, ජාතිය වනාහි භවය නිදානකොට ඇත්තේය. භවය හේතුකොට ඇත්තේය. භවය ඉපදීමකොට ඇත්තේය. භවය පටන්ගැන්මකොට ඇත්තේය.“

ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාවූ මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි. ඉදින් ස්වාමීනි, මාගෙන් මෙසේ අසත් නම්:- ‘ඇවැත් ආනන්දය, භවය වනාහි කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද? කුමක් සමුදයකොට ඇත්තේද? කුමක් ජාතිකොට ඇත්තේද? කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?’ කියායි.

ස්වාමීනි, මෙසේ අසන ලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි, භවය වනාහි උපාදානය නිදානකොට ඇත්තේය. උපාදානය සමුදයකොට ඇත්තේය. උපාදානය ජාතිකොට ඇත්තේය. උපාදානය ප්‍රභවකොට ඇත්තේය.’ ස්වාමීනි, මෙසේ අසන ලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.“

ඉදින් ස්වාමීනි, මාගෙන් මෙසේ අසත්නම්:- ‘ඇවැත් ආනන්දය, උපාදානය වනාහි කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද? කුමක් සමුදයකොට ඇත්තේද? කුමක් ජාතිකොට ඇත්තේද? කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?’ කියායි.

ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි, උපාදානය වනාහි තණ්හාව නිදානකොට ඇත්තේය, තණ්හාව සමුදයකොට ඇත්තේය. තණ්හාව ජාතිකොට ඇත්තේය. තණ්හාව ප්‍රභවකොට ඇත්තේය.’

ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.“ඉදින් ස්වාමීනි, මාගෙන් මෙසේ අසත්නම්:- ‘ඇවැත් ආනන්දය, තණ්හාව වනාහි කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද? කුමක් සමුදයකොට ඇත්තේද? කුමක් ජාතිකොට ඇත්තේද? කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?’ කියායි.

ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි, තණ්හාව වනාහි වේදනාව නිදානකොට ඇත්තේය, වේදනාව සමුදයකොට ඇත්තේය. වේදනාව ජාතිකොට ඇත්තේය. වේදනාව ප්‍රභවකොට ඇත්තේය.’ ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.“

ඉදින් ස්වාමීනි, මාගෙන් මෙසේ අසත්නම්:- ‘ඇවැත් ආනන්දය, වේදනාව වනාහි කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද? කුමක් සමුදයකොට ඇත්තේද? කුමක් ජාතිකොට ඇත්තේද? කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?’ කියායි.

ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි. ‘ඇවැත්නි, වේදනාව වනාහි ස්පර්ශය නිදානකොට ඇත්තේය, ස්පර්ශය සමුදයකොට ඇත්තේය. ස්පර්ශය ජාතිකොට ඇත්තේය. ස්පර්ශය ප්‍රභවකොට ඇත්තේය.’ ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.“

§ 11 .ඉදින් ස්වාමීනි, මාගෙන් මෙසේ අසත්නම්:- ‘ඇවැත් ආනන්දය, ස්පර්ශය වනාහි කුමක් නිදානකොට ඇත්තේද? කුමක් සමුදයකොට ඇත්තේද? කුමක් ජාතිකොට ඇත්තේද? කුමක් ප්‍රභවකොට ඇත්තේද?’ කියායි. ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.

‘ඇවැත්නි, ස්පර්ශය වනාහි සළායතනය නිදානකොට ඇත්තේය, සළායතනය සමුදයකොට ඇත්තේය. සළායතනය ජාතිකොට ඇත්තේය. සළායතනය ප්‍රභවකොට ඇත්තේය.’ ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාහු මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.“

ඇවැත්නි, හය වැදෑරුම් ස්පර්ශායතනයන්ගේ සහමුලින් නැතිවීමෙන්ම ස්පර්ශය නැතිවේ. ස්පර්ශය නැතිවීමෙන් වේදනාව නැතිවේ. වේදනාව නැතිවීමෙන් තණ්හාව නැතිවේ. තණ්හා නැතිවීමෙන් ඉපදීම නැතිවේ. ඉපදීම නැතිවීමෙන් භවය නැතිවේ. භවය නැතිවීමෙන් ඉපදීම නැතිවේ. ඉපදීම නැතිවීමෙන් ජරාව සහ මරණයද, ශොකවීම්, හැඬීම් දුක්වීම්, දොම්නස් සහ වැළපීම් නැතිවෙත්. මෙසේ මේ සියලු එකම දුක්ගොඩ නැතිවේ. ස්වාමීනි, මෙසේ අසනලද්දාවූ මම මෙසේ විස්තර කරන්නෙමි.

SN 02-01-03-05 භූමිජ සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර අසළවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක.ඉක්බිති ඇවැත් භූමිජතෙම සවස්කාලයෙහි විවේක ස්ථානයෙන් නැගීසිටියේ, ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර තෙරුන් යම් තැනෙක්හිද, එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ, ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර තෙරුන් හා සමග සතුටු වූයේය. සතුටු වියයුතු වූත්, සිහි කටයුතුවූත්, කථාවකොට අවසාන කර, එක් පැත්තක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ, ඇවැත් භූමිජතෙම වනාහි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර තෙරුන්හට මෙය කීයේය.“

§ 2. ඇවැත් ශාරිපුත්‍රයෙනි, සැපදුක් තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවන කර්මවාදීවූ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති. ඇවැත් ශාරිපුත්‍රයෙනි, සැප දුක් අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවන, කර්මවාදීවූ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති. ඇවැත්නි, ශාරිපුත්‍රයිනි, සැප දුක් තමන් විසින්ද, අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවන, කර්මවාදීවූ ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති. ඇවැත් ශාරිපුත්‍රයිනි, සැප දුක් තමන් විසින් කරන ලද්දක් හෝ අනුන් විසින් කරන ලද්දක් හෝ නොව ඉබේ ඇති වූයේයයි පණවන, කර්මවාදීවූ, ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති. ඇවැත් ශාරිපුත්‍රයිනි, මේ සිව්වාදයන්හිදී අපගේ භාග්‍යවත්තෙම කිනම් වාද ඇත්තේද? කුමක් කියන්නේද? කෙසේ පැහැදිළි කරන්නාවූ, අපි ඇවැත් ගෞතමයන් කියන ලද්දට අනුව කියන්නෝ වෙමුද, ඇවැත් ගෞතමයන් කෙසේ බොරුවෙන් යටකොට කියන්නේද නොවෙමුද, ධර්මානුකූලව ධර්මය කෙසේ පැහැදිළි කරන්නෙමුද, (ඇවැත් ගෞතමයන්ගේ) කිසි ධාර්මිකවූ වාද ප්‍රවෘත්තියක් (වාදානුපාතයක්) ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේද” කියායි.

§ 3. “ඇවැත්නි, සැපදුක් පටිච්චසමුප්පන්නයයි (නිසා උපන්නේයයි) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණලදී. කුමක් නිසාද? ස්පර්ශය නිසායයි මෙසේ කියන්නේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කියනලද්ද අනුව කියන්නේද, වන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොරුවෙන් යටකොට නොකියන්නේද වන්නේය. ධර්මානුකූලව ධර්මය පැහැදිළි කරන්නේය. කිසි ධර්මිකවූ වාද ප්‍රවෘත්තියක් (වාදානුපාතයක්) ගැරහිය යුතුබවට නොපැමිණෙන්නේය කියායි.

§ 4 . ඇවැත්නි, ඒ සිව්වාදයන්හිදී, කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයත් ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැපදුක් අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින්ද අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව ඉබේ ඇතිවූයේයයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. ඇවැත්නි, ඒ සිව් වාදයන්හිදී කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව සැපදුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.

කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින්ද, අනුන් විසින්ද කරණ ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව සැප දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇතිවූයේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව සැප දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.”

§ 5 ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙම වනාහි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන්ගේ ආයුෂ්මත් භුමිජ ස්ථවිරයන් හා වූ මේ කථා සල්ලාපය ඇසුවේය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්තැනෙක්හිද, එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක හුන්නේය. එක්පසෙක හුන්නාවූ, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙම යම්තාක් ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් හා ආයුෂ්මත් භූමිජ ස්ථවිරයන් හා කථා සල්ලාපයක් වූයේද, ඒ සියල්ල භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කීයේය.

§ 6 . “සාදු! සාදු!! ආනන්දය, සැරියුත් තෙම එය මනාකොට පැහැදිළි කරනු ලබන්නේ, යම්සේ පැහැදිලි කරන්නේද, ආනන්දය, (එසේ) මා විසින් සැප දුක් වනාහි පටිච්චසමුප්පන්නයයි (නිසා ඇතිවූයේයයි) කියන ලදී.
කුමක් නිසාද?

ස්පර්ශය නිසායි මෙසේ කියන්නේ මා කියන ලද්ද අනුව කියන්නේද වන්නේය. මා බොරුවෙන් යට කොට නොකියන්නේද වන්නේය. ධර්මානුකූලව ධර්මය පැහැදිළි කරන්නේය. කිසි ධාර්මිකවූ වාදප්‍රවෘත්තියක් (වාදානුපාතයක්) ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේ යයි කියායි.

ආනන්දය, ඒ සිව්වාදයන්හිදී, කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද එයත් ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින්ද අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේ යයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇති වේ.

කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇති වූයේ යයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවේ. ආනන්දය, ඒ සිව්වාදයන්හිදී, කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව සැප දුක් විඳිති, යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.

කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව සැප දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. කර්මවාදීවූ, යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින්ද අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව සැප දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.

කර්මවාදීවූ යම් ඒ මහණ බමුණෝ සැප දුක් තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇතිවූයේ යයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි, ස්පර්ශය නැතිව සැප දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. ආනන්දය, කයින් කළ යුත්තක් ඇති කල්හි හෝ කායද්වාරයෙහි උපන් චේතනාව හේතුකොටගෙන තමා තුළ සැප දුක් උපදියි.

ආනන්දය, වචනයෙන් කළ යුත්තක් ඇති කල්හි වාග් ද්වාරයෙහි උපන් චේතනාව හේතුකොටගෙන තමා තුළ සැප දුක් උපදියි, ආනන්දය, මනසින් කළ යුත්තක් ඇති කල්හි මනොද්වාරයෙහි උපන් චේතනාව හේතුකොටගෙන තමා තුළ සැප දුක් උපදියි.

යමෙක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, අවිජ්ජාව නිසාම (අනුන්ගේ මෙහෙයීමක් නැති බැවින්) තමා හෝ ඒ කාය සංස්කාරය රැස්කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, අනුන් හෝ ඒ කාය සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, (කර්ම විපාක) දන්නේ හෝ ඒ කාය සංස්කාර රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය (කර්මය දැන, විපාක) නොදන්නේ හෝ ඒ කාය සංස්කාර රැස්කෙරෙයි.

යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, තෙමේ හෝ ඒ වාක් සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, අනුන් හෝ ඒ වාක් සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, (කර්ම විපාක) දන්නේ හෝ ඒ වාක් සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, (කර්මය දැන, විපාක) නොදන්නේ හෝ ඒ වාක් සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි.

යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, තෙමේ හෝ ඒ චිත්ත සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, අනුන් හෝ ඒ චිත්ත සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, (කර්මය විපාක) දන්නේ හෝ ඒ චිත්ත සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. යමක් නිසා අධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ආනන්දය, (කර්ම විපාක) නොදන්නේ හෝ ඒ චිත්ත සංස්කාරය රැස් කෙරෙයි. ආනන්දය, මේ ධර්මයන්හි අවිජ්ජා තොමෝ පිළිවෙළින් සම්බන්ධවූවාය.“

ආනන්දය, අවිජ්ජාව සහමුලින් නැතිකිරීමෙන්ම යම් කායික සිතුවිලි නිසා කයෙහි අද්ධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ඒ කය ඇති නොවෙයි. යමක් නිසා වචනයෙහි අද්ධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ඒ වචනය ඇති නොවෙයි. යමක් නිසා සිතෙහි අද්ධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ඒ සිත ඇති නොවෙයි. යම් සිතුවිලි මුල්කොට වනාහි අද්ධ්‍යාත්මිකවූ සැපදුක් උපදීද, ඒ සිතුවිලි තමා පිහිටා නොසිටින බැවින් ඒ සැප දුක්වලට කෙත නොවේ. යම් සිතුවිලි මුල්කොට වනාහි අද්ධ්‍යාත්මිකවූ, සැප දුක් උපදීද, ඒ සිතුවිලි තමා පිහිටා නොසිටින බැවින් ඒ සැප දුක්වලට වස්තු නොවේ. යම් සිතුවිලි මුල්කොට වනාහි අද්ධ්‍යාත්මිකවූ; සැප දුක් උපදීද, ඒ සිතුවිලි තමා ප්‍රත්‍යය නොවන බැවින් ඒ සැප දුක් වලට හේතු නොවේ. යම් සිතුවිලි මුල්කොට වනාහි අද්ධ්‍යාත්මිකවූ සැප දුක් උපදීද, ඒ සිතුවිලි තම, කරුණු නොවෙන බැවින් ඒ සැප දුක්වලට හේතු නොවේ.

SN 02-01-03-06. උපවාණ සූත්‍රය-

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ, අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද, ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක.ඉක්බිති ඇවැත් “උපවාණ’ තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක්පැත්තක හුන්නේය. එක්පැත්තක හුන්නාවූ, ආයුෂ්මත් උපවාණ ස්ථවිරතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීයේය.

“ස්වාමීනි දුක තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවන ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙති. ස්වාමීනි, දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවන මහණ බමුණෝ වෙති. ස්වාමීනි; දුක තමන් විසින්ද අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවන මහණ බමුණෝ වෙති. ස්වාමීනි, දුක තමන් විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇතිවූයේයයි පණවන මහණ බමුණෝ වෙති. ස්වාමීනි, මෙහිදී අපේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිනම් වාද ඇතිසේක්ද? කුමක් කියන සේක්ද? කෙසේ පැහැදිළි කරන්නාවූ, අපි ඇවැත් ගෞතමයන් කියන ලද්දට අනුව කියන්නෝ වෙමුද, ඇවැත් ගෞතමයන් කෙසේ බොරුවෙන් යටකොට කියන්නෝ නොවෙමුද; ධර්මානුකූලව ධර්මය කෙසේ පැහැදිලි කරන්නෙමුද, (ඇවැත් ගෞතමයන්ගේ) කිසි ධාර්මිකවූ වාද ප්‍රවෘත්තියක් (වාදානුපාතයක්) හැරගිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේද, කියායි.”

§ 2. “උපවාණය, දුක වනාහි පටිච්චසමුප්පන්නයයි (නිසා උපන්නේයයි) මා විසින් කියන ලදී. කුමක් නිසාද? ස්පර්ශය නිසායයි මෙසේ කියන්නේ මා කියන ලද්ද අනුව කියන්නේද වන්නේය. මා බොරුවෙන් යටකොට නොකියන්නේද වන්නේය. ධර්මානුකූලව ධර්මය පැහැදිළි කරන්නේය.

කිසි ධාර්මිකවූ වාද ප්‍රවෘත්තියක් (වාදානුපාතයක්) ගැරැහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේය.“උපවාණය, එහිදී යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයත් ස්පර්ශය නිසා ඇතිවෙයි. යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවෙයි.

යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින්ද අනුන් විසින්ද කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇතිවෙයි. යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇතිවූයේයි පණවත්ද, එයද ස්පර්ශය නිසා ඇති වෙයි.“

§ 8 3. උපවාණය, මෙහිදී යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක අනුන් විසින් කරන ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.

යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින්ද අනුන් විසින්ද කරණ ලද්දේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ. යම් ඒ මහණ බමුණෝ දුක තමා විසින් හෝ අනුන් විසින් හෝ කරන ලද්දක් නොව, ඉබේ ඇතිවූයේයයි පණවත්ද, ඔවුහු වනාහි ස්පර්ශය නැතිව දුක් විඳිති යන මේ කරුණ විද්‍යමාන නොවේ.”(හයවන උපවාණ සූත්‍රය නිමි)

SN 02-01-03-07. පච්චය සූත්‍රය –

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන්වහන්සේ “මහණෙනි”යි භික්ෂූන් ඇමතූසේක. “ස්වාමීනි”යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.“

§ 2. මහණෙනි, අවිජ්ජාව නිසා සංස්කාරයෝ ඇතිවෙත්, සංස්කාරයන් නිසා විඤ්ඤාණය ඇතිවේ. විඤ්ඤාණය නිසා නාම රූප ඇතිවේ. නාම රූප නිසා සළායතන ඇතිවේ. සළායතන නිසා ස්පර්ශය ඇතිවේ. ස්පර්ශය නිසා වේදනාව ඇතිවේ. වේදනාව නිසා තණ්හාව ඇතිවේ. තණ්හාව නිසා උපාදානය ඇතිවේ. උපාදානය නිසා භවය ඇතිවේ. භවය නිසා (ජාතිය) ඉපදීම ඇතිවේ. ඉපදීම (ජාතිය) නිසා ජරා මරණ, ශෝකවීම් හැඬීම්, දුක්වීම්, දොම්නස් වීම් සහ වැළපීම් ඇතිවෙත්. මෙසේ මේ සියලු දුක් ගොඩ ඇතිවේ.

මහණෙනි, ජරාමරණය කවරේද?
ඒ ඒ සත්වනිකායෙහිවූ, ඒ ඒ සත්වයන්ගේ යම් ජරාවක්, දිරායාමක්, දත් වැටීමක්, කෙස් සුදුවීමක්, ඇඟ රැළි වැටීමක්, ආයුෂයාගේ ගෙවීයාමක්, ඉන්ද්‍රියන්ගේ මේරීමක් වේද, මෙය ජරාවයයි කියනු ලැබේ. ඒ ඒ සත්ව නිකායෙන් ඒ ඒ සත්වයන්ගේ යම් චුතවීමක්, පහවීයාමක්, බිඳීමක්, අතුරුදහන් වීමක්, මෘත්‍යු නම් මරණයක්, කාලක්‍රියාවක් ස්කන්ධයන්ගේ බිඳීමක්, මෘතශරීර අත්හැර දැමීමක් වේද, මෙය මරණයයි කියනු ලැබේ. ඒ දිරීමද, මේ මැරීමද මෙසේයි. මහණෙනි මෙය ජරාමරණයයි කියනු ලැබේ. ජාතිය (ඉපදීම) ඇතිවීමෙන් ජරා මරණය ඇතිවේ. ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවීමෙන් ජරා මරණය නැතිවේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම ජරාමරණය නැතිකරන මාර්ගයයි.

හේ කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මා සඩ්කප්පය, සම්‍යක් වචනය, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය, සම්මා සතිය සහ සම්මා සමාධිය.“

§ 3. මහණෙනි, ඉපදීම කවරේද? ඒ ඒ සත්ත්ව නිකායෙහි ඒ ඒ සත්ත්වයින්ගේ යම් ඇතිවීමක්, හටගැනීමක්, බැසගැනීමක් ඉපදීමක්, සත්ත්වයින්ගේ ඇතිවීමක් ආයතනයන්ගේ පහළවීමක් වේද, මහණෙනි, මෙය ජාතියයි කියනු ලැබේ. (කර්ම) භවය ඇතිවීමෙන් ඉපදීම ඇතිවේ. (කර්ම) භවය නැතිවීමෙන් ඉපදීම නැතිවේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම ඉපදීම නැතිකරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මා සඩ්කප්පය, සම්‍යක් වචනය, සම්මා කම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මා වායාමය, සම්මා සතිය සහ සම්මා සමාධියයි.“

§ 4. මහණෙනි, භවය කවරේද? මහණෙනි, කාමභවය, රූප භවය සහ අරූප භවයයි මේ භව තුනෙකි. මහණෙනි, මෙය භවයයි කියනු ලැබේ.“මහණෙනි, උපාදානය කවරේද? මහණෙනි, කාමුපාදානය, දිට්ඨුපාදානය, සීලබ්බතූපාදානය සහ අත්තවාදූපාදානයයි මේ උපාදානයන් සිව්දෙනෙක් වේ. මහණෙනි, මෙය උපාදානයයි කියනු ලැබේ.“

§ 5. මහණෙනි, තණ්හාව කවරේද? මහණෙනි, රූප තණ්හාව, සද්ද තණ්හාව, ගන්ධ තණ්හාව, රස තණ්හාව, පොට්ඨබ්බ තණ්හාව සහ ධර්ම තණ්හාව යයි මේ තණ්හා සමූහයන් සය දෙනෙක් වේ. මහණෙනි, මෙය තණ්හාවයයි කියනු ලැබේ.“මහණෙනි, වේදනාව කවරේද? මහණෙනි, චක්ඛු සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, සෝත සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, ඝාණ සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, ජීවහා සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, කාය සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව සහ මනෝ සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව යයි මේ වේදනා සමූහ සයකි. මහණෙනි, මෙය වේදනාව යයි කියනු ලැබේ.“

§ 6. මහණෙනි, ස්පර්ශය කවරේද? මහණෙනි, චක්ඛු සම්ඵස්සය, සෝත සම්ඵස්සය, ඝාණ සම්ඵස්සය, ජිව්හා සම්ඵස්සය, කාය සම්ඵස්සය සහ මනෝ සම්ඵස්සයයි මේ ස්පර්ශ සමූහ සයකි. මහණෙනි, මෙය ස්පර්ශයයි කියනු ලැබේ.“මහණෙනි, සළායතන (ඉන්ද්‍රියයන්) කවරේද? මහණෙනි චක්ඛායතනය, සෝතායතනය, ඝාණායතනය, ජිව්හායතනය කායායතනය සහ මනායතන යයි. මහණෙනි, මෙය සළායතනයයි කියනු ලැබේ.“මහණෙනි, නාමරූප කවරේද? වේදනාව, සංඥාව, චේතනාව, ස්පර්ශය සහ මනසිකාරය යන මෙය නාමයයි කියනු ලැබේ. සතර මහා භූතයින් සහ සතර මහා භූත සමූහය ගෙන පවත්නා රූපය යන මෙය රූපයයි කියනු ලැබේ. ඒ නාමයද, මේ රූපයද මෙසේයි. මහණෙනි, මෙය නාම රූපයයි කියනු ලැබේ.“

§ 7. මහණෙනි, විඤ්ඤාණය කවරේද? මහණෙනි, චක්ඛු විඤ්ඤාණය, සෝත විඤ්ඤාණය, ඝාණ විඤ්ඤාණය, ජිව්හා විඤ්ඤාණය, කාය විඤ්ඤාණය සහ මනෝ විඤ්ඤාණයයි මේ විඤ්ඤාණ සමූහ සයකි මහණෙනි, මෙය විඤ්ඤාණයයි කියනු ලැබේ.“

§ 8. මහණෙනි, සංස්කාර කවරේද?
මහණෙනි, කාය සංඛාරය, වචීසංඛාරය, චිත්තසංඛාරයයි මේ සංස්කාර තිදෙනෙකි. මහණෙනි, මොවුහු සංස්කාරයෝයයි කියනු ලැබෙත්.

“මහණෙනි, යම් හේතුවකින් ආර්ය ශ්‍රාවකයා මෙසේ (දුක්ඛසත්‍යය වශයෙන්) ප්‍රත්‍යය දනීද, මෙසේ (සමුදය සත්‍යය වශයෙන්) ප්‍රත්‍යය ඇතිවීම දනීද, මෙසේ (නිරෝධ සත්‍යය වශයෙන්) ප්‍රත්‍යය නැතිවීම දනීද, මෙසේ (මාර්ග සත්‍යය වශයෙන්) ප්‍රත්‍යය නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මාර්ග දෘෂ්ටියෙන් යුක්ත යයි කියාද මාර්ග දර්ශනයෙන් යුක්තයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග විද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග නම්වූ ධර්මශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.”

SN 02-01-03-08. භික්ෂු සූත්‍රය-

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනාරාමයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන්වහන්සේ “මහණෙනි”යි භික්ෂූන් ඇමතූහ. “ස්වාමීනි”යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.“

§ 2. මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව ජරාමරණය දනියි. ජරාමරණයට හේතුව දනියි. ජරාමරණය නැතිවීම දනියි. ජරාමරණය නැතිකරන මාර්ගය දනියි. ජාතිය දනියි.

ජාතිය ඇතිවීම දනියි. ජාතිය නැතිවීම දනියි. ජාතිය නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

භවය දනියි. භවය ඇතිවීම දනියි. භවය නැතිවීම දනියි. භවය නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

ඉපදීම දනියි. ඉපදීම ඇතිවීම දනියි. ඉපදීම නැතිවීම දනියි. ඉපදීම නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

තණ්හාව දනියි. තණ්හාව ඇතිවීම දනියි. තණ්හාව නැතිවීම දනියි. තණ්හාව නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

වේදනාව දනියි. වේදනාව ඇතිවීම දනියි. වේදනාව නැතිවීම දනියි. වේදනාව නැති කරන මාර්ගය දනියි.

ස්පර්ශය දනියි. ස්පර්ශය ඇතිවීම දනියි. ස්පර්ශය නැතිවීම දනියි. ස්පර්ශය නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

සළායතන දනියි. සළායතන ඇතිවීම දනියි. සළායතන නැතිවීම දනියි. සළායතන නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

නාමරූප දනියි. නාමරූප ඇතිවීම දනියි. නාමරූප නැතිවීම දනියි. නාමරූප නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

විඤ්ඤාණය දනියි. විඤ්ඤාණය ඇතිවීම දනියි. විඤ්ඤාණය නැතිවීම දනියි. විඤ්ඤාණය නැතිකරන මාර්ගය දනියි.

සංස්කාර දනියි. සංස්කාර ඇතිවීම දනියි. සංස්කාර නැතිවීම දනියි. සංස්කාර නැති කරන මාර්ගය දනියි.

§3 .මහණෙනි, ජරාමරණය කවරේද?
ඒ ඒ සත්වනිකායෙහිවූ; ඒ ඒ සත්වයන්ගේ යම් ජරාවක්, දිරායාමක්, දත්වැටීමක්, කෙස් සුදුවීමක්, ඇඟ රැළිවැටීමක්, ආයුෂයාගේ ගෙවීයාමක්, ඉන්ද්‍රියන්ගේ මේරීමක් වේද, මෙය ජරාවයයි කියනු ලැබේ.

ඒ ඒ සත්ව නිකායෙන් ඒ ඒ සත්වයන්ගේ යම් චුතවීමක්, පහවීයාමක්, බිඳීමක්, අතුරුදහන්වීමක්, මෘත්‍යුනම්වූ මරණයක්, කාලක්‍රියාවක් ස්කන්ධයන්ගේ බිඳීමක්, මෘතශරීර අත්හැර දැමීමක් වේද, මෙය මරණයයි කියනු ලැබේ. ඒ මෙසේයි. ඒ දිරීමද මේ මැරීමද මෙසේයි.“

§3. මහණෙනි, මෙය ජරායයි කියනු ලැබේ. ජාතිය (ඉපදීම) ඇතිවීමෙන් ජරාමරණය ඇතිවේ. ජාතිය (ඉපදීම) නැති වීමෙන් ජරාමරණය නැතිවේ. මේ ආර්යඅෂ්ටාංගික මාර්ගයම ජරාමරණය නැතිකිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මාසඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මා සතිය, සම්මාසමාධියයි.“

§ 4. මහණෙනි, ජාතිය කවරීද?
ඒ ඒ සත්වනිකායෙහි ඒ ඒ සත්වයින්ගේ යම් ඇතිවීමක්, හටගැනීමක්, බැස ගැනීමක්, ඉපදීමක්, සත්ත්වයින්ගේ ඇතිවීමක්, ආයතනයන්ගේ පහළවීමක් වේද, මහණෙනි, මෙය ජාතියයි කියනු ලැබේ. භවය ඇතිවීමෙන් ජාතිය ඇතිවේ භවය නැතිවීමෙන් ජාතිය නැතිවේ. මේ ආර්යඅෂ්ටාංගික මාර්ගයම ජාතිය නැති කිරීමට ගමන් කරන, මාර්ගයයි
හේ කවරේද?
සම්මාදිට්ඨිය, සම්මා සඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය, සම්මා සමාධියයි.“

§ 5. මහණෙනි, භවය කවරේද?
මහණෙනි, කාම භවය, රූප භවය සහ අරූප භවයයි මේ භව තුනෙකි. මහණෙනි, මෙය භවයයි කියනු ලැබේ. උපාදානය ඇතිවීමෙන් භවය ඇතිවේ. උපාදානය නැතිවීමෙන් භවය නැතිවේ. මේ ආර්යඅෂ්ටාංගික මාර්ගයම භවය නැති කිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. මේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මාසඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය සම්මාවායාමය සම්මාසතිය, සහ සම්මාසමාධියි.“

§ 6. මහණෙනි, උපාදානය කවරේද? මහණෙනි, කාමූපාදානය, දිට්ඨුපාදානය, සීලබ්බතූපාදානය සහ අත්තවාදූපාදන යයි මේ උපාදානයන් සිව් දෙනෙක්වේ. මහණෙනි, මෙය උපාදානයයි කියනු ලැබේ. තණ්හාව ඇතිවීමෙන් උපාදානය ඇතිවේ. තණ්හාව නැතිවීමෙන් උපාදානය නැතිවේ. මේ ආර්යඅෂ්ටාංගික මාර්ගයම උපාදානය නැති කිරීමට ගමන්කරන මාර්ගයයි හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මා සඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය සහ සම්මාසමාධියයි.“

§ 7. මහණෙනි, තණ්හාව කවරීද?
මහණෙනි, රූප තණ්හාව, සද්ද තණ්හාව, ගන්ධ තණ්හාව, රස තණ්හාව, ඵොට්ඨබ්බ තණ්හාව සහ ධර්ම තණ්හාව යයි මේ තණ්හා සමූහයන් සය දෙනෙක් වේ. මහණෙනි, මෙය තණ්හාව යයි කියනු ලැබේ. වේදනාව ඇතිවීමෙන් තණ්හාතොමෝ ඇති වන්නීය. වේදනාව නැතිවීමෙන් තණ්හාතොමෝ නැති වන්නීය. මේ ආර්යඅෂ්ටාංගික මාර්ගයම තණ්හාව නැති කිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මාසඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය, සහ සම්මාසමාධියයි.“

§ 8. මහණෙනි, වේදනාව කවරීද?
මහණෙනි, චක්ඛුසම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, සෝතසම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, ඝාණසම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, ජිව්හා සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව, කාය සම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව සහ මනොසම්ඵස්සයෙන් ඇතිවෙන වේදනාව යයි මේ වේදනා සමූහ සයකි. මහණෙනි මෙය වේදනාවයයි කියනු ලැබේ. ස්පර්ශය ඇතිවීමෙන් වේදනාව ඇති වෙයි. ස්පර්ශය නැතිවීමෙන් වේදනාව නැතිවෙයි. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම වේදනාව නැති කිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මා සඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය සහ සම්මාසමාධියයි.“

§ 9. මහණෙනි, ස්පර්ශය කවරේද?
මහණෙනි, චක්ඛුසම්ඵස්සය, සෝත සම්ඵස්සය, ඝාණ සම්ඵස්සය, ජිව්හා සම්ඵස්සය, කාය සම්ඵස්සය සහ මනොසම්ඵස්සයි. මේ ස්පර්ශ සමූහ සයකි. මහණෙනි, මෙය ස්පර්ශයයි කියනු ලැබේ. සළායතන ඇතිවීමෙන් ස්පර්ශය ඇතිවේ. සළායතන නැති වීමෙන් ස්පර්ශය නැතිවෙයි. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම ස්පර්ශ නැතිකිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මාසඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය සම්මාසතිය, සහ සම්මාසමාධියයි.“

§ 10. මහණෙනි, සළායතන කවරේද?
චක්ඛායතනය, සෝතායතනය, ඝාණායතනය, ජිව්හායතනය, කායායතනය සහ මනොයතනයයි. මහණෙනි, මෙය සළායතනයයි කියනු ලැබේ. නාමරූප ඇතිවීමෙන් සළායතන ඇතිවේ. නාමරූප නැතිවීමෙන් සළායතන නැතිවේ. මේ ආර්යඅෂ්ටාංගික මාර්ගයම සළායතනය නැති කිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මාසඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මා කම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය සහ සම්මාසමාධියයි.“

§ 11. මහණෙනි, නාමරූප කවරේද? වේදනාව, සංඥාව, චේතනාව, ස්පර්ශය සහ මනසිකාරය යන මෙය නාමයයි කියනු ලැබේ. සතර මහා භූතයින් සතර මහා භූත සමූහය ගෙන පවත්නා රූපය යන මෙය රූපයයි කියනු ලැබේ. ඒ නාමයද, මේ රූපයද, මෙසේයි. මහණෙනි, මෙය නාම රූපයයි කියනු ලැබේ. විඤ්ඤාණය ඇතිවීමෙන් නාම රූප ඇතිවේ. විඤ්ඤාණය නැතිවීමෙන් නාම රූප නැතිවේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම නාම රූප නැති කිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය සම්මා සඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මා ආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය සහ සම්මාසමාධිය.“

§12. මහණෙනි, විඤ්ඤාණය කවරේද?
මහණෙනි, චක්ඛුවිඤ්ඤාණය, සොතවිඤ්ඤාණය, ඝාණවිඤ්ඤාණය, ජිව්හාවිඤ්ඤාණය කායවිඤ්ඤාණය සහ මනෝවිඤ්ඤාණයයි මේ සමූහ සයකි. මහණෙනි, මෙය විඤ්ඤාණයයි කියනු ලැබේ.

සංස්කාර ඇතිවීමෙන් විඤ්ඤාණය ඇතිවේ. සංස්කාර නැතිවීමෙන් විඤ්ඤාණය නැතිවේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයම විඤ්ඤාණය නැතිකිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි.

හේ කවරේද? සම්මා දිට්ඨිය, සම්මාසඩ්කප්පය, සම්මාවාචාය, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මාසතිය සහ සම්මා සමාධියයි.“

මහණෙනි, සංස්කාර කවරේද?
මහණෙනි, කායසංඛාරය, වචීසංඛාරය, චිත්තසංඛාරයයි මේ සංස්කාර තිදෙනෙකි. මහණෙනි, මොවුහු සංස්කාරයෝ යයි කියනු ලැබෙත්.

අවිජ්ජාව ඇතිවීමෙන් සංස්කාර ඇතිවේ. අවිජ්ජා නැතිවීමෙන් සංස්කාර නැතිවේ. මේ ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය සංස්කාර නැති කිරීමට ගමන් කරන මාර්ගයයි. හේ කවරේද? සම්මාදිට්ඨිය, සම්මාසඩ්කප්පය, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තය, සම්මාආජීවය, සම්මාවායාමය, සම්මා සතිය සහ සම්මාසමාධියයි.

මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ ජරා මරණය දනීද, මෙසේ ජරාමරණයට හේතුව දනීද, මෙසේ ජරාමරණය නැතිවීම දනීද මෙසේ ජරාමරණය නැති කරන මාර්ගය දනීද,“

§ 13. මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකයා මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග දර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේ යයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග නම් ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේ යයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§ 14.මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණහු මෙසේ ජාතිය දනීද, (ඉපදීම) ඇතිවීම දනීද, ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවීම දනීද, ජාතිය (ඉපදීම) නැති කරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගදර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගනම් ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.

§ 15. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ භවය දනීද, භවය ඇතිවීම දනීද, භවය නැතිවීම දනීද, භවය නැති කරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ග දෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග දර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද මාර්ග නම් ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§ 16. මහණෙනි, යම්හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ උපාදානය දනීද, උපාදානය ඇතිවීම දනීද, උපාදානය නැතිවීම දනීද, උපාදානය නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, යම් ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ග දෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග දර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග විද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යා ධර්ම ශ්‍රෝතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§17 මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණ තෙම මෙසේ තණ්හාව දනීද, තණ්හාව ඇතිවීම දනීද, තණ්හාව නැතිවීම දනීද, තණ්හාව නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්ත යයි කියාද, මාර්ගදර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යාත ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§ 18, මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ වේදනාව දනීද, වේදනාව ඇතිවීම දනීද, වේදනාව නැතිවීම දනීද, වේදනාව නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගදර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යාත ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§ 19. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ ස්පර්ශය දනීද, ස්පර්ශය ඇතිවීම දනීද, ස්පර්ශය නැතිවීම දනීද, ස්පර්ශය නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගදර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යාත ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§ 20. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) දනීද, සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) ඇතිවීම දනීද, සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) නැතිවීම දනීද, සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගදර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යාත ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§ 21 .මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ නාම රූපදනීද, නාමරූප ඇතිවීම දනීද, නාමරූප නැතිවීම දනීද, නාමරූප නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවක තෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග දර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග විද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යාත ධර්මශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“

§ 22. මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ විඤ්ඤාණය දනීද, විඤ්ඤාණය ඇතිවීම දනීද, විඤ්ඤාණය නැතිවීම දනීද, විඤ්ඤාණය නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගදර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යාත ධර්මශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.“මහණෙනි, යම් හෙයකින් මහණතෙම මෙසේ සංස්කාර දනීද, සංස්කාර ඇතිවීම දනීද, සංස්කාර නැතිවීම දනීද, සංස්කාර නැතිකරන මාර්ගය දනීද, මහණෙනි, මේ ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම මාර්ගදෘෂ්ටියෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගදර්ශනයෙන් යුක්තයයි කියාද, මේ සද්ධර්මයට ආයේයයි කියාද, මේ සද්ධර්මය දකියි කියාද, මාර්ගඥානයෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ගවිද්‍යාවෙන් යුක්තයයි කියාද, මාර්ග සංඛ්‍යාත ධර්ම ශ්‍රොතයට පැමිණියේයයි කියාද, පෘථග්ජන භූමිය ඉක්මවූ, කලකිරීමේ නුවණ ඇත්තේයයි කියාද, නිර්වාණ මාර්ගයට පැමිණ සිටීයයි කියාද කියනු ලැබේ.

SN 02-01-03-09. සමණ බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය-

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන්වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි”යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. “ස්වාමීනි”යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§ 2. “මහණෙනි, යම්කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ වනාහි ජරාමරණය නොදනිත්ද, ජරාමරණයට හේතුව නොදනිත්ද, ජරා මරණයන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, ජරා මරණයන් නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

ඉපදීම නොදනිත්ද, ඉපදීමට හේතුව නොදනිත්ද, ඉපදීම නැතිවීම නොදනිත්ද, ඉපදීම නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

භවය නොදනිත්ද, භවයට හේතුව නොදනිත්ද, භවයන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, භවයන් නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

උපාදානය නොදනිත්ද, උපාදානයට හේතුව නොදනිත්ද, උපාදානයන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, උපාදානයන් නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

තණ්හාව නොදනිත්ද, තණ්හාවට හේතුව නොදනිත්ද, තණ්හාවන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, තණ්හාවන් නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

වේදනාව නොදනිත්ද, වේදනාවට හේතුව නොදනිත්ද, වේදනාවන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, වේදනාවන් නැති කරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

ස්පර්ශය නොදනිත්ද ස්පර්ශයට හේතුව නොදනිත්ද, ස්පර්ශයන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, ස්පර්ශය නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) නොදනිත්ද, සළායතනයට හේතුව නොදනිත්ද, සළායතනයන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, සළායතනයන් නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

නාම රූප නොදනිත්ද, නාම රූපයන්ට හේතුව නොදනිත්ද, නාම රූපයන්ගේ නැතිවීම නොදනිත්ද, නාම රූපයන් නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

විඤ්ඤාණය නොදනිත්ද, විඤ්ඤාණයට හේතුව නොදනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිවීම නොදනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

සංස්කාර නොදනිත්ද, සංස්කාරයන්ට හේතුව නොදනිත්ද, සංස්කාර නැතිවීම නොදනිත්ද, සංස්කාර නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද,

මහණෙනි, මේ ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ ශ්‍රමණයන් අතුරෙහි හෝ ශ්‍රමණ සම්මත නොවෙති. බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි හෝ බ්‍රාහ්මණ සම්මත නොවෙත්.“

මහණෙනි, ඒ ආයුෂ්මත්හු ශ්‍රමණාර්ථය හෝ බ්‍රාහ්මණාර්ථය හෝ මේ ආත්මයෙහි තෙමේම දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, ඊට පැමිණ, වාසය නොකරති.

§ 3 .“මහණෙනි යම්කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ
ජරාමරණය දනිත්ද, ජරාමරණය ඇතිවීම දනිත්ද, ජරාමරණය නැතිවීම දනිත්ද, ජරා මරණය නැතිවෙන මාර්ගය දනිත්ද,

ජාතිය (ඉපදීම) දනිත්ද, ජාතිය (ඉපදීම) ඇතිවීම දනිත්ද, ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවීම දනිත්ද, ජාතිය (ඉපදීම) නැතිවෙන මාර්ගය දනිත්ද,

භවය දනිත්ද, භවය ඇතිවීම දනිත්ද, භවය නැතිවීම දනිත්ද, භවය නැතිවෙන මාර්ගය දනිත්ද, උපාදානය දනිත්ද, උපාදානය ඇතිවීම දනිත්ද,

උපාදානය නැතිවීම දනිත්ද, උපාදානය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, තණ්හාව දනිත්ද, තණ්හාව ඇතිවීම දනිත්ද, තණ්හාව නැතිවීම දනිත්ද,

තණ්හාව නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, වේදනාව දනිත්ද, වේදනාව ඇතිවීම දනිත්ද, වේදනාව නැතිවීම දනිත්ද, වේදනාව නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද,

ස්පර්ශය දනිත්ද, ස්පර්ශය ඇතිවීම දනිත්ද, ස්පර්ශය නැතිවීම දනිත්ද, ස්පර්ශය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද,

සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) දනිත්ද, සළායතන ඇතිවීම දනිත්ද, සළායතනයන් නැතිවීම දනිත්ද, සළායතන නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද,

නාමරූප දනිත්ද, නාමරූප ඇතිවීම දනිත්ද, නාමරූප නැතිවීම දනිත්ද, නාමරූප නැති කරන මාර්ගය දනිත්ද,

විඤ්ඤාණය දනිත්ද, විඤ්ඤාණය ඇතිවීම දනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිවීම දනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, සංස්කාර දනිත්ද,

සංස්කාර ඇතිවීම දනිත්ද, සංස්කාර නැතිවීම දනිත්ද, සංස්කාර නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද,

“මහණෙනි, ඒ ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ ශ්‍රමණයන් කෙරෙහි ශ්‍රමණ සම්මතද, බ්‍රාහ්මණයන් කෙරෙහි බ්‍රාහ්මණ සම්මතද වෙත්. ඒ ආයුෂ්මත්හු ශ්‍රමණාර්ථය හෝ බ්‍රාහ්මණාර්ථය තමන්ම දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ඊට පැමිණ වාසය කරති.”

SN 02-01-03-10. ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණ සූත්‍රය-

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එහිදී, භාග්‍යවතුන්වහන්සේ “මහණෙනියි” කියා භික්ෂූන් ඇමතූහ. “ස්වාමීනි” කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන්වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.“

§ 2. මහණෙනි, යම්කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ ජරා මරණය නොදනිත්ද, ජරා මරණය ඇතිවීම නොදනිත්ද, ජරා මරණය නැතිවීම නොදනිත්ද, ජරා මරණය නැතිවෙන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු ජරා මරණය ඉක්මවා නොයති.“

ඉපදීම නොදනිත්ද, ඉපදීම ඇතිවීම නොදනිත්ද, ඉපදීම නැතිවීම නොදනිත්ද, ඉපදීම නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු ජාතිය (ඉපදීම) ඉක්මවා නොයති.“

භවය නොදනිත්ද, භවය ඇතිවීම නොදනිත්ද, භවය නැතිවීම නොදනිත්ද, භවය නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු වනාහි භවය ඉක්මවා නොසිටිති .“

උපාදානය (දැඩිව ඇල්ම) නොදනිත්ද, උපාදානය ඇතිවීම නොදනිත්ද, උපාදානය නැතිවීම නොදනිත්ද, උපාදානය නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු උපාදානය ඉක්මවා නොසිටිති.“

තණ්හාව නොදනිත්ද, තණ්හාව ඇතිවීම නොදනිත්ද, තණ්හාව නැතිවීම නොදනිත්ද, තණ්හාව නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු තණ්හාව ඉක්මවා නොසිටිති.“

වේදනාව නොදනිත්ද, වේදනාව ඇතිවීම නොදනිත්ද, වේදනාව නැතිවීම නොදනිත්ද, වේදනාව නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු වේදනාව ඉක්මවා නොසිටිති.“

ස්පර්ශය නොදනිත්ද ස්පර්ශය ඇතිවීම නොදනිත්ද, ස්පර්ශය නැතිවීම නොදනිත්ද, ස්පර්ශය නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු ස්පර්ශය ඉක්මවා නොසිටිති.“

සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) නොදනිත්ද, සළායතන ඇතිවීම නොදනිත්ද, සළායතන නැතිවීම නොදනිත්ද, සළායතන නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු සළායතන ඉක්මවා නොසිටිති.“

නාමරූපය නොදනිත්ද නාමරූප ඇතිවීම නොදනිත්ද, නාමරූප නැතිවීම නොදනිත්ද, නාමරූප නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද ඔවුහු නාමරූප ඉක්මවා නොසිටිති.“

විඤ්ඤාණය නොදනිත්ද, විඤ්ඤාණය ඇතිවීම නොදනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිවීම නොදනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද ඔවුහු විඤ්ඤාණය ඉක්මවා නොසිටිති.“

සංස්කාර නොදනිත්ද, සංස්කාර ඇතිවීම නොදනිත්ද, සංස්කාර නැතිවීම නොදනිත්ද, සංස්කාර නැතිකරන මාර්ගය නොදනිත්ද, ඔවුහු සංස්කාරය ඉක්මවා නොසිටිති.“

§ 3 . මහණෙනි, යම්කිසි ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ ජරාමරණය දනිත්ද, ජරාමරණය ඇතිවීම දනිත්ද, ජරා මරණය නැතිවීම දනිත්ද, ජරා මරණය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු ජරා මරණය ඉක්මවා සිටිති .“

ජාතිය (ඉපදීම) දනිත්ද, ජාතිය (ඉපදීම) ඇතිවීම දනිත්ද, (ජාතිය) ඉපදීම නැතිවීම දනිත්ද, ජාතිය (ඉපදීම) නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු ජාතිය (ඉපදීම) ඉක්වා සිටිති.“

භවය දනිත්ද, භවය ඇතිවීම දනිත්ද, භවය නැතිවීම දනිත්ද, භවය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු භවය ඉක්මවා සිටිති .“

උපාදානය (අල්ලා ගැනීම ) දනිත්ද, උපාදානය ඇතිවීම දනිත්ද, උපාදානය නැතිවීම දනිත්ද, උපාදානය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු උපාදානය ඉක්මවා සිටිති.“

තණ්හාව දනිත්ද, තණ්හාව ඇතිවීම දනිත්ද, තණ්හාව නැතිවීම දනිත්ද, තණ්හාව නැති කරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු තණ්හාව ඉක්මවා සිටිති.“

වේදනාව දනිත්ද, වේදනාව ඇතිවීම දනිත්ද, වේදනාව නැතිවීම දනිත්ද, වේදනාව නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු වේදනාව ඉක්මවා සිටිති.“

ස්පර්ශය දනිත්ද, ස්පර්ශය ඇතිවීම දනිත්ද, ස්පර්ශය නැතිවීම දනිත්ද, ස්පර්ශය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු ස්පර්ශය ඉක්මවා සිටිති යන මෙය විද්‍යමාන වේ.“

සළායතන (ඉන්ද්‍රිය) දනිත්ද, සළායතන ඇතිවීම දනිත්ද, සළායතන නැතිවීම දනිත්ද, සළායතන නැති කරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු වනාහි සළායතන ඉක්මවා සිටිති.“

නාමරූප දනිත්ද, නාමරූප ඇතිවීම දනිත්ද, නාමරූප නැතිවීම දනිත්ද, නාමරූප නැති කරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු නාමරූප ඉක්මවා සිටිති .“

විඤ්ඤාණය දනිත්ද, විඤ්ඤාණය ඇතිවීම දනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිවීම දනිත්ද, විඤ්ඤාණය නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද ඔවුහු විඤ්ඤාණය ඉක්මවා සිටිති .“

සංස්කාර දනිත්ද, සංස්කාර ඇතිවීම දනිත්ද, සංස්කාර නැතිවීම දනිත්ද, සංස්කාර නැතිකරන මාර්ගය දනිත්ද, ඔවුහු සංස්කාර ඉක්මවා සිටිති.

MN 02-04-08. බාහිතික සූත්‍රය

§ 1, මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කාලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහි, අනේ පිඩු සිටුහුගේ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වෙසෙති.

§ 2. දිනක් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ පෙර වරුයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍රා සිවුරුගෙණ පිඩු පිණිස සැවැත්නුවරට වැඩියේය. සැවැත් නුවර පිඩු පිණිස හැසිර පිණ්ඩපාතයෙන් පසු සවස් කාලයෙහි මිගාරමාතු ප්‍රාසාදනම්වූ පූර්වාරාමය වෙත දිවා විහරණය පිණිස පැමිණියේය.

§ 3.. ඒ කාලයෙහි පසෙනදි කොසොල් රජතුමා ඒක පුණ්ඩරීක නම් ඇතුපිට නැග මැදි දවල් සැවැත් නුවරින් පිටත් විය. පසෙනදි කොසොල් රජතුමා වඩින්නාවූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් දුරදීම දැක සිරිවඞ්ඪ නම් මහ ඇමතියාට කථාකොට “යහලු සිරිවඞ්ඪයිනි, මේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝදැයි” (ඇසී)
“මහරජ, එසේය, මේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරණුවෝයයි” කීය.

§ 4 . ඉක්බිති පසෙනදි කොසොල් රජු අනික් පුරුෂයෙකු කැඳවී.
“එම්බා පුරුෂය, මෙහි එව, නුඹ ඒ වඩින්නාවූ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තෙනකද, එහි පැමිණ මාගේ වචනයෙන් ‘ස්වාමීනි, පසෙනදි කොසොල් රජතෙමේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ගේ පාදයන් සිරසින් වඳියි’. කියා ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන්ගේ පාදයන් සිරසින් වඳුව මෙසේද කියව්.“ස්වාමීන් වහන්ස, ඉදින් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ට කිසි ඉක්මන් කටයුත්තෙක් නොවේනම්, ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ අනුකම්පා කොට මොහොතක් බලාපොරොත්තු වනසේක්වායිද කියන්නේය’ යනුයි.

§ 5 .“දෙවයෙනි, එසේය” කියා ඒ පුරුෂතෙම පසෙනදි කොසොල් රජහට උත්තරදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙම යම් තෙනෙක්හිද, එහි පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වැඳ එක් පසෙක්හි සිටියේය. එක් පසෙක සිටි ඒ පුරුෂතෙම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ට “ස්වාමීනි වහන්ස, පසෙනදි කොසොල් රජතෙමේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් පාදයන් සිරසින් වඳියි.“මෙසේද කියයි. ‘ස්වාමීන් වහන්ස, ඉදින් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට කිසිත් ඉක්මන් කටයුත්තක් නොවෙයි නම්, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ අනුකම්පාකොට මොහොතක් බලාපොරොත්තු වෙන සේක්වා, යනුයි”

§ 6 . ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ තුෂ්ණිම් භාවයෙන් ඉවසූහ.

§ ඉක්බිති පසෙනදි කොසොල් රජතෙමේ ඇතුපිටින් යාමට සුදුසු තැන් දක්වා ඇතුපිටින් ගොස් ඇතුපිටින් බැස පයින්ම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තෙනකද එහි පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි පසෙනදි කොසොල් රජතෙමේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ට “ස්වාමීන් වහන්ස, ඉදින් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ට කිසි ඉක්මන් කටයුත්තෙක් නොවේ නම් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ අනුකම්පා කොට අචිරවතී ගංතෙර යම් තෙනකද එහි වඩිනු මැනවයි’ කීය. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ තුෂ්ණිම් භාවයෙන් ඉවසී.

§ 7. අනතුරුව ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ අචිරවතී ගංතෙර යම් තෙනකද එහි පැමිණ ගසක් මුල පැනවූ අස්නෙහි හිඳගත්හ. එවිට පසෙනදි කොසොල් රජතෙම ඇතුපිටින් යාමට සුදුසු තැන් දක්වා ඇතු පිටින් ගොස් ඇතු පිටින් බැස පයින්ම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම් තෙනකද එහි පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වැඳ එක් පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටියාවූ පසෙනදි කොසොල්රජ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ට ‘ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ඇතුපිට එලන පලසෙහි හිඳිනා සේක්වායි” (කීයේය) මහරජ, කම්නැත ඔබ හිඳිනු මැනවි, මාගේ අස්නෙහි හුන්නේ වෙමියි” (කීහ)

§ 8 .පසේනදී කොසොල් රජ පණවනලද අස්නෙහි හුන්නේය. හිඳගත් පසෙනදි කොසොල් රජ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ට මෙසේ කීය.

“ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, නුවණ ඇති මහණ බමුණන් විසින් දොස් කීමට සුදුසුවූ යම් කාය සමාචාරයක් (කයේ පැවැත්මක්) වේද, එබඳු කාය සමාචාරය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පවත්වන්නේදැයි” ඇසී.

“මහරජ, නුවණ ඇති මහණ බමුණන් විසින් දොස්කීමට සුදුසුවූ යම් කාය සමාචාරයෙක් වේද, එබඳු කාය සමාචාරයක් ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොපවත්නාහයි” කීය.

“ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, නුවණ ඇති, මහණ බමුණන් විසින් යම් වාක්සමාචාරයක් දොෂාරොපණයට සුදුසු වේද, එබඳුවූ, වාග්සමාචාරය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කීම කරන්නේදැයි” (ඇසීය.)

“මහරජ, යම් වාක්සමාචාරයක් නුවණ ඇති, මහණ බමුණන් විසින් දොෂාරොපණය කළ යුත්තේද, එබඳුවූ, වාක්සමාචාරයෙක්හි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොම හැසිරෙයි.”

“ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, නුවණ ඇති මහණ බමුණන් විසින් යම් මනොසමාචාරයක් දොෂාරොපණයට සුදුසු වේද, එබඳුවූ මනොසමාචාරය ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිම කරන්නේදැයි?” (ඇසීය.)

“මහරජ, යම් මනොසමාචාරයක් නුවණ ඇති මහණ බමුණන් විසින් දොෂාරොපණය කරන ලද්දේද, එබඳුවූ, මනොසමාචාරයෙක්හි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නොම හැසිරෙයි.”

§ 9 . “ස්වාමීනි, ආශ්චර්යය, ස්වාමීනි පුදුමයි. ස්වාමීනි යම්වචනයක් ශ්‍රමණයන් යන වචනය හා යොදා සම්පූර්ණ කිරීමට අපට නොහැකිවීද? ස්වාමීනි, නුවණැති යන ඒ වචනය ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් විසින් ප්‍රශ්න විසඳීමේදී සම්පූර්ණ කරණ ලදී.

ස්වාමීනි, යම් අදක්ෂ නුවණැති කෙනෙක් නුවණින් නොවිමසා තීරණයකට නොබැස අනුන්ගේ ගුණ හෝ අගුණ කියද්ද? අපි ඒ කීම් සාරවසයෙන් නොපිළිගණිමු. ස්වාමීනි, පණ්ඩිතවූ දක්ෂවූ නුවණැති යම් ඒ කෙනෙක් නුවණින් විමසා තීරණයට බැස අනුන්ගේ ගුණ හෝ අගුණ හෝ කියද්ද? ඒ කීම අපි සාර වසයෙන් පිළිගණිමු.

§ 10. ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයෙනි, නුවණ ඇති මහණ බමුණන් විසින් දොස් නැගිය යුතු කාය සමාචාරය (කය පිළිබඳ පැවැත්ම) කවරේද?”

“මහරජ, යම් කායික පැවැත්මක් අකුසල් නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි කිනම්, කායික පැවැත්මක් අකුසල්ද?”
“මහරජ, යම් කායික පැවැත්මක් වරද සහිත නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, වරද සහිත කායික පවැත්ම නම් කවරේද?”
“මහරජ, යම් ඒ කායික පැවැත්මක් දුක් සහිත නම් එයයි”

“ස්වාමීනි, දුක් සහිත කායික පැවැත්මනම් කවරේද?”
“මහරජ යම් කායික පැවැත්මක් දුක්වූ විපාක ඇත්නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් විපාක ඇති කායික පැවැත්ම නම් කවරේද?”
“මහරජ, යම් කයේ පැවැත්මක් වනාහි තමා පෙළීම පිණිසත් පවතීද, අනුන් පෙළීම පිණිසත් පවතීද, තමා අනුන් යන දෙදෙනම පෙළීම පිණිසත් පවතීද, ඔහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙති. කුශල ධර්ම පිරිහෙති. මහරජ මෙබඳු කායික පැවැත්ම වනාහි නුවණැති මහණ බමුණන් විසින් දොස් නැගිය යුත්තේ වෙයි.”

§ 11 .“ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයෙනි, නුවණැති මහණ බමුණන් විසින් දොස් කිය යුතු වාග්සමාචාරය (වචනයේ පැවැත්ම) කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් අකුසල් ද එයයි.”

“ස්වාමීනි, අකුසල වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් වරද සහිත නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, වරද සහිත වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් දුක් සහිතද එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් සහිත වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් දුක් විපාක ඇත්තේද එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් විපාක ඇති වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් වනාහි තමා පෙළීම පිණිසත් පවතීද, අනුන් පෙළීම පිණිසත් පවතීද, තමා හා අනුන් යන දෙපසම පෙළීම පිණිසත් පවතීද, ඒ දුක් විපාක ඇති වාග්සමාචාරය ඇත්තාහට අකුශල ධර්ම වැඩෙති. කුශල ධර්ම පිරිහෙති. මහරජ, මෙබඳු වාග්සමාචාරය වනාහි නුවණැති මහණ බමුණන් විසින් දොස් නගන ලද්දේ වෙයි.”

§ 12 .“ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, නුවණ ඇති මහණ බමුණන් විසින් දොස් නැගිය යුතු.” මනොසමාචාරය (සිතේ පැවැත්ම) කවරේද?
“මහරජ, යම් ඒ මානසික පැවැත්මක් අකුසල් නම්, එයයි.

“ස්වාමීනි, අකුසල මනොසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් ඒ මානසික පැවැත්මක් වරද සහිත නම් එයයි”.

“ස්වාමීනි, වරද සහිත මනොසමාචාරය (සිතේ පැවැත්ම) කවරේද?”
“මහරජ, යම් මනොසමාචාරයක් දුක් සහිත නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් සහිතවූ මනොසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් මනොසමාචාරයක් දුක්වූ විපාක ඇත්තේ නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් විපාක ඇති මනොසමාචාරය කවරේද?
“මහරජ, යම් මනොසමාචාරයෙක් තමා පෙළීම පිණිස පවතීද, අනුන් පෙළීම පිණිස පවතීද, තමාත් අනුනුත් පෙළීම පිණිස පවතීද, ඒ මනොසමාචාරයෙන් යුක්තවූවහුට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙති. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙති. මහරජ, මෙබඳු කායසමාචාරය, නුවණැති මහණ බමුණන් විසින් දොස් කීමට සුදුසු වෙයි.”

§ 13 .“ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයෙනි, කිමෙක්ද? ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, සියලුම අකුශල ධර්මයන්ගේ පහකිරීම වර්ණනා කෙරේදැයි” (ඇසී).

“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ සියලු අකුශල ධර්මයන් පහකළ කෙනෙක. සියලු කුශල ධර්මයන්ගේ යුක්තවූ කෙනෙක.xx

§ 14. “ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයෙනි, නුවණැති මහණ බමුණන් විසින් දොස් නොකියයුතු කායසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ යම් කායසමාචාරයෙක් කුශල් නම් එයයි.’

“ස්වාමීනි, කුශල්වූ කායසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් කායසමාචාරයෙක් වරද නොවේනම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, වරද නැති කායසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් කායසමාචාරයෙක් දුක් රහිත නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් නැති කායසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් කායසමාචාරයෙක් සැප විපාක ඇත්තේ නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, සැප විපාක ඇති කායසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් ඒ කායසමාචාරයෙක් තමාපෙළීම පිණිසත් නොපවතීද, අනුන් පෙළීම පිණිසත් නොපවතීද තමාත් අනුනුත් පෙළීම පිණිසත් නොපවතීද, ඔහුගේ අකුශල ධර්ම පිරිහෙති. කුශල ධර්ම වැඩෙති. මහරජ, මෙබඳු කායසමාචාරය වනාහි නැණවත් මහණ බමුණන් විසින් දොස් නොකිය යුත්තේ වෙයි.”

§ 15 .“ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයෙනි, නුවණැති මහණ බමුණන් විසින් දොස් නොකියයුතු වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් කුසල්ද එයයි”.

“ස්වාමීනි, කුශල වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් වරද රහිත නම් එයයි”.

“ස්වාමීනි, වරද රහිත වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් දුක් රහිතද එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් රහිත වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් සැප විපාක ඇත්තේද එයයි.”

“ස්වාමීනි, සැප විපාක ඇති වාග්සමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් වාග්සමාචාරයක් තමා පෙළීම පිණිස නොපවතීද, අනුන් පෙළීම පිණිසත් නොවතීද, තමා හා අනුන් යන දෙපසම පෙළීම පිණිසත් නොපවතීද, ඒ සැප විපාක ඇති වාග්සමාචාරය ඇත්තාහට කුශල ධර්මයෝ වැඩෙති. අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙති. මහරජ, මෙබඳු වාග්සමාචාරය වනාහි නුවණ ඇති මහණ බමුණන් විසින් දොස් නොකිය යුත්තේ වෙයි.”

§ 16. “ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්ස, නුවණ ඇති මහණබමුණන් විසින් දොස් නොකිය යුතු මනොසමාචාරය කවරේදැයි” (ඇසී)
“මහරජ, යම් මනොසමාචාරයක් කුශල් නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, කුශල මනොසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ යම් මනොසමාචාරයෙක් නිවරද නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, නිවරද මනොසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් මනොසමාචාරයෙක් දුක් රහිත නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, දුක් රහිත මනොසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ, යම් මනොසමාචාරයෙක් සැප විපාක ඇත්තේ නම් එයයි.”

“ස්වාමීනි, සැප විපාක ඇති මනොසමාචාරය කවරේද?”
“මහරජ! යම් ඒ මනොසමාචාරයෙන් තමා පෙළීම පිණිසද නොපවතී නම්, අනුන් පෙළීම පිණිසද නොපවතී නම්, තමාත් අනුනුත් පෙළීම පිණිසද නොපවතී නම්,ඒ පුද්ගලයාගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙති. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙති. මහරජ, මෙබඳු මනොසමාචාරය වනාහි නුවණැති මහණබමුණන් විසින් දොෂාරෝපණය නොකළ යුත්තේ වෙයි.“

§ 17 . කිමෙක්ද ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයෙනි, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලුම කුශලධර්මයන්ගේ වැඩීම වර්ණනා කෙරේද?”
“මහරජ! තථාගතයන් වහන්සේ සියලු අකුශල ධර්ම ප්‍රහීණ කෙළේ කුශල ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූයයි” කීය.

§ 18. “ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයි, ස්වාමීනි පුදුමයි. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් විසින් මේ කාරණය කොතරම් යහපත්ව කියන ලද්දේදයත්, ස්වාමීනි, ආනන්ද ස්ථවිරයන්ගේ මේ යහපත් කීමෙන් අපි සතුට ප්‍රකාශකරන්නෝ වෙමු.

ස්වාමීනි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ගේ යහපත් කීමෙන් අපි මෙසේ සතුට ප්‍රකාශකරන්නෝ වෙමු.“ඉදින් වහන්ස, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ හට හස්ති රත්නයක් කැපවන්නේ නම්, අපි හස්ති රත්නය කුදු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ හට දෙන්නෙමු. ඉදින් ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේහට අශ්ව රත්නයක් කැපවන්නේනම්, අපි අශ්ව රත්නයකුදු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට දෙන්නෙමු. ඉදින් ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේහට ගම්වරක් කැප වන්නේ නම් අපි ගම්වරයකුදු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේහට දෙන්නෙමු.“ස්වාමීනි, එසේ නමුදු ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේහට මේ අකැපය කියා අපිම ඒ කාරණය දනිමු.“ස්වාමීනි, දිගින් සොළොස් රියනක්ද, පළලින් අටරියනක්ද, වූ බාහිත රටෙහි උපන් මේ වස්ත්‍රය වෙදෙහි පුත් මගධරට අජාසත් රජ විසින් මට දෙන ලද්දකි.“ඒ වස්ත්‍රය ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ අනුකම්පා කොට පිළිගන්නා සේක්වායි” කීය. “මහරජ කම්නැත. මාගේ තුන්සිවුර සම්පූර්ණයයි” කීය.

§ 19 .“ස්වාමීනි, මේ අචිරවතී ගංගාව ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින්ද දක්නා ලද්දීය. යම් දවසක පර්වත මුදුනෙහි මහා වැස්ස මොනවට වසීද, එවිට මේ අචිරවතී නදිය දෙපස ඉවුරුමනාව උතුරවන්නී ගලා බසියි.“ස්වාමීනි, එමෙන්ම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ මේ බාහිත රටෙහි උපන් වස්ත්‍රයෙන් තමාට තුන් සිවුරක් කරන්නේය. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ගේ යම් පලමු තුන් සිවුරක්වේද, එය සබ්‍රම්සරුන් අතර බෙදන්නෝය. එසේකල අපගේ මේ දානය උතුරා ගලායන්නේයයි සිතමි. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් බාහිත රටෙහිවූ වස්ත්‍රය පිළිගන්නා සේක්වායි” කීය.

§ 20 .ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ බාහිතරට උපන් වස්ත්‍රය පිළිගත්හ. ඉක්බිති පසෙනදි කොසොල් රජ තෙම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීය.

.“ස්වාමීනි ආනන්ද ස්ථවිරයෙනි, දැන් අපි යන්නෙමු. අපි බොහෝ කටයුතු ඇති කටයුතු බහුලවූවෝ වෙමුයි” කීය.
‘මහරජ, ඔබ දැන් යමක් සිතයි නම් ඊට කාලයයි” (කීහ.)

ඉක්බිති පසෙනදි කොසොල් රජ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව අනුමෝදන්ව ආසනයෙන් නැගිට ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වැඳ පැදකුණු කොට පිටත්ව ගියේය.

§ 21. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ පසෙනදි කොසොල් රජ පිටත්ව ගිය නොබෝ කල් ඇත්තේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනකද එහි පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක් පසෙක හිඳගත්හ. එක් පසෙක හුන් ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ පසෙනදි කොසොල් රජු සමග යම් පමණ කථාවක් වීද, ඒ සියල්ල භාග්‍යවතුන් වහන්සේහට දැන්වී. ඒ බාහිත රට වස්ත්‍රයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේහට පිදීය.

§ 22 .

සතුටුවූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුවූහ.

ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට කථාකොට මහණෙනි, මේ පසෙනදි කොසොල් රජ විසින් ආනන්දයන්ගේ දැකීම ආනන්දයන්ගේ අගය පසෙනදි කොසොල් රජහට ලාභයෙක. පසෙනදි කොසොල් රජහට මහත් ලාභයෙකැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළහ.

3. සතිපට්ඨාන සංයුත්තය

1. අම්බපාලි වර්ගය

            1. අම්බපාලි සූත්‍රය
2. සතො භික්ඛු සූත්‍රය
            3. අඤඤතර භික්ඛූ සූත්‍රය
            4. සාලාගාම සූත්‍රය
            5. අකුසලරාසි සූත්‍රය
            6. සකුණග්ඝී සූත්‍රය
            7. මක්කටාලෙප සූත්‍රය
            8. සූදොපම සූත්‍රය
9. බෙලුවගාමක සූත්‍රය
10. භික්ඛුනූපස්සය සූත්‍රය

2. නාලන්දා වර්ගය

            1. මහා පුරිස සූත්‍රය  
           2. නාලන්දා සූත්‍රය   
          3. චුන්ද සූත්‍රය      
       4. උක්කවෙලා සූත්‍රය
            5. බාහිය සූත්‍රය
6. උත්තිය සූත්‍රය    
         7. අරිය සූත්‍රය
            8. බ්‍රහ්ම සූත්‍රය
            9. සේදක සූත්‍රය. (1)
10. ජනපදකල්‍යාණීසුත්තං

            3. සීලට්ඨිති වර්ගය

            1. කුසල සීල සූත්‍රය            
2. සද්ධම්ම චිරට්ඨිති සූත්‍රය
3. සද්ධම්ම පරිහානි සූත්‍රය    
         4. සුද්ධික සතිපට්ඨාන සූත්‍රය
            5. බ්‍රාහ්මණ ධම්මඨිති සූත්‍රය  
           6. කණ්ටකී වන සූත්‍රය
7. සෙඛාසෙඛ සූත්‍රය      
       8. මහාභිඤඤ සූත්‍රය   
          9. සිරිවඞ්ඪ සූත්‍රය  
          10. මානදින්න සූත්‍රය

            4. අනනුස්සුත වර්ගය

            1. අනනුස්සුත සූත්‍රය 2. විරාග සංවත්තනික සූත්‍රය             3. සතිපට්ඨාන විරද්ධ සූත්‍රය             4. අපාරාපාරඞගමන සූත්‍රය             5. සතොභික්ඛු සූත්‍රය 6. අඤ්ඤාතර ඵල සූත්‍රය 7. ඡන්දපහාණ සූත්‍රය 8. පරිඤ්ඤාතා මත සූත්‍රය 9. සතිපට්ඨාන භාවනා සූත්‍රය 10. සතිපට්ඨාන විභඞග සූත්‍රය

5. අමත වර්ගය

            1. අමත සූත්‍රය      
       2. සතිපට්ඨාන සමුදය සූත්‍රය
3. ඒකායන මග්ග සූත්‍රය      
       4. සතොවිහාර සූත්‍රය       
5. කෙවල කුසල රාසි සූත්‍රය      
  6. පාතිමොක්ඛ සංවර සූත්‍රය
7. දුච්චරිත /. ආදි විසොධන සූත්‍රය
8.. මිත්තාමච්ච සූත්‍රය
9. වේදනා පරිඤ්ඤා සූත්‍රය
10. ආසව පහාණ සූත්‍රය

6. ගංගා පෙය්යාල වර්ගය

1-12. ගඞ්ගානදීආදිසුත්තද්වාදසකං 1-12. ගඞ්ගානදීආදිසුත්තද්වාදසකං

7. අප්පමාදවග්ගො          7. අප්පමාද වර්ගය

1-10. තථාගතාදිසුත්තදසකං         1-10. තථාගතාදිසුත්තදසකං

8. බලකරණීයවග්ගො     8. බලකරණීය වර්ගය

1-12. බලාදිසුත්තද්වාදසකං          1-12. බලාදිසුත්තද්වාදසකං

9. එසනාවග්ගො 9. ඒසනා වර්ගය

1-10. එසනාදිසුත්තදසකං 1-10. එසනාදිසුත්තදසකං

10. ඔඝවග්ගො   10. ඔඝ වර්ගය

1-10. උද්ධම්භාගියාදිසුත්තදසකං  1-10. උද්ධම්භාගියාදිසුත්තදසකං

AN 04-01  භණ්ඩගාම වර්‍ගය

 AN 04-01 -01 භණ්ඩගාම සුත්‍රය
පුජ්‍ය කොට්ටාවේ සුමන මහා ස්වාමින්වහන්සේ කල දේසනාව

මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැදෑරට භණ්ඩ ග්‍රාමයේ වාසය කරණ සේක.
එහිදී වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, “මහණෙනි” යි කියා භික්‍ෂූන්ට ආමන්ත්‍රණය කළ සේක. ඒ භික්‍ෂූහු, “පින්වතුන් වහන්සැ,” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, මේ ධර්මය දෙසනා කරන ලදී.
“මහණෙනි, ධර්ම සතරක් නොදැනීමෙන්, ප්‍රතිවේධ නොකිරීමෙන්, මෙසේ මාද, තොපද මේ දීර්‍ඝ කාලය පුරාම සසර දුවන ලදී.
හැසිරෙන ලදී. කවර ධර්ම සතරක්ද යත්?“

මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය ශීලය නොදැනීමෙන්, ප්‍රතිවේධ නොකිරීමෙන්, මෙසේ මාද, තොපද මේ දීර්‍ඝ කාලය සසර දුවන ලදී. හැසිරෙන ලදී.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය සමාධිය නොදැනීමෙන්, ප්‍රතිවේධ නොකිරීමෙන්, මෙසේ මාද, තොපද මේ දීර්‍ඝ කාලය සසර දුවන ලදී. හැසිරෙන ලදී.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය ප්‍රඥාව නොදැනීමෙන්, ප්‍රතිවේධ නොකිරීමෙන්, මෙසේ මාද, තොපද මේ දීර්‍ඝ කාලය සසර දුවන ලදී. හැසිරෙන ලදී.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය විමුක්තිය නොදැනීමෙන්, ප්‍රතිවේධ නොකිරීමෙන්, මෙසේ මාද, තොපද මේ දීර්‍ඝ කාලය සසර දුවන ලදී. හැසිරෙන ලදී.“

ඒ ආර්‍ය්‍ය ශීලය මා විසින් දැනගන්නා ලදී. ප්‍රතිවේධ කරණ ලදී. ආර්‍ය්‍ය සමාධිය මා විසින් දැනගන්නා ලදී. ප්‍රතිවේධ කරණ ලදී. ආර්‍ය්‍ය ප්‍රඥාව මා විසින් දැනගන්නා ලදී. ප්‍රතිවේධ කරණ ලදී. ආර්‍ය්‍ය විමුක්තිය (අර්හත් ඵලය) මා විසින් දැනගන්නා ලදී. ප්‍රතිවේධ කරණ ලදී. භව තෘෂ්ණාව මුලින්ම සිඳින ලදී. භව නෙත්තිය (භව රැහැන) ක්‍ෂය විය. දැන් පුනර්භවයක් නැතැයි වදාළ සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දෙසා මෙසේත් වදාළ සේක.“

ලෝකෝත්තරවූ ශීලයද, සමාධියද, ප්‍රඥාවද, අර්‍හත් ඵලයද යන මේ ධර්මයෝ, යසස් ඇත්තාවූ ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් දැනගන්නා ලදී. මෙසේ බුදුරජානන් වහන්සේ විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන භික්‍ෂූන්ට ධර්මය දේශනා කරණ ලදී. පසැස් ඇති වෘත්ත දුඃඛය කෙළවර කළ ශාස්තෲන් වහන්සේ ක්ලේශ පරිනිර්‍වාණයෙන් පිරිනිවි සේක.”

 AN 04-01 -02 පපතිත සුත්‍රය

“මහණෙනි, ධර්ම සතරකින් යුක්තවූ තැනැත්තේ මේ ධර්ම විනයෙන් චුතවූයේ වේ.
කවර කරුණු සතරකින්ද යත්?“

මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය ශීලයෙන් යුක්ත නුවූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් චුතවූයේ වෙයි.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය සමාධියෙන් යුක්ත නුවූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් චුතවූයේ වෙයි.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත නුවූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් චුතවූයේ වෙයි.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය විමුක්තියෙන් (අර්හත් ඵලයෙන්) යුක්ත නුවූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් චුතවූයේ වෙයි.“මහණෙනි, මේ ධර්ම සතරින් යුක්ත නුවූයේ මේ ධර්ම විනයෙන් වැටුනේය, වුතවූයේය” යි කියනු ලැබේ.

“මහණෙනි, ධර්ම සතරකින් යුක්තවූයේ මේ ධර්ම විනයෙන් නොවැටුනේ යයි නියනු ලැබේ.
කවර සතර දෙනෙකුගෙන්ද යත්?“

මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය ශීලයෙන් යුක්ත වූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් නොවැටුනේ වෙයි.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය සමාධියෙන් යුක්ත වූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් නොවැටුනේ වෙයි.
මහණෙනි, ආර්‍ය්‍ය ප්‍රඥාවෙන් යුක්ත වූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් නොවැටුනේ වෙයි.
මහණෙනි, අර්හත් ඵලයෙන් යුක්ත වූයේ, මේ ධර්ම විනයෙන් නොවැටුනේ වෙයි.“මහණෙනි, මේ ධර්ම සතරින් යුක්තවූයේ මේ ධර්ම විනයෙන් වැටුනේය, නොවැටුනේයයි කියනු ලැබේ.“

(යම් කෙනෙක්) චුතවූවාහුද, වැටුණාහුද, (ඔවුහු) වැටෙත්. රාගයෙහි ගිජුවූවාහු නැවත (දුකට) එන්නාහුය. කළයුත්ත කළාවූ, ඇලුම් කටයුතු ගුණයන්හි ඇලුනාහු සැපයෙන් සැපය ලද්දාහ.”

 AN 04-01 -03  පළමුවැනි ඛත උපහත සුත්‍රය

3. මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්තවූ, අව්‍යක්තවූ, අසත්පුරිසවූ බාලයා, සිඳින ලද, නසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් සහිත වූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණු ලබන උපවාද සහිත වෙයි. බොහෝ පවුද රැස් කරයි.
කවර නම් කරුණු සතරකින්ද යත්,“

නොදැන, පරීක්‍ෂා නොකොට ගුණ නොකිව යුත්තාගේ ගුණ කියයි.
නොදැන, පරීක්‍ෂා නොකොට ගුණ කිවයුත්තාගේ අගුණ කියයි.
නොදැන, පරීක්‍ෂා නොකොට නොපැහැදියයුතු තැන පහදියි.
නොදැන, පරීක්‍ෂා නොකොට පැහැදියයුතු තැන නොපහදියි.“

මහණෙනි, මේ කරුණු සතරින් යුක්තවූ, අව්‍යක්තවූ, අසත්පුරිසවූ බාලයා, සිඳින ලද, නසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් සහිත වූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණු ලබන උපවාද සහිත වෙයි. බොහෝ පවුද රැස් කරයි.”

“මහණෙනි, කරුණු සතරකින් යුක්තවූ, පණ්ඩිතවූ, ව්‍යක්තවූ සත්පුරුෂයා, නොසිඳින ලද, නොනසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් රහිත වූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණු ලබන උපවාදද රහිත වෙයි. බොහෝ පින්ද රැස් කරයි.
කවර කරුණු සතරකින්ද යත්?“

දැන, පරීක්‍ෂාකොට නුගුණ කිව යුත්තාගේ නුගුණ කියයි.
දැන, පරීක්‍ෂා කොට ගුණ කිවයුත්තාගේ ගුණ කියයි.
දැන, පරීක්‍ෂා කොට නොපැහැදියයුතු තැන නොපහදියි.
දැන, පරීක්‍ෂා කොට පැහැදියයුතු තැන පහදියි.“

මහණෙනි, මේ ධර්ම සතරින් යුක්ත, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ පණ්ඩිතයා, නොසිඳින ලද, නොනසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් රහිත වූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණ ලද උපවාද රහිතද වෙයි. බොහෝ පින් රැස් කරයි.”

“යමෙක් නින්‍දා කටයුත්තෙකුට ප්‍රශංසා කරයිද? යමෙක් ප්‍රශංසාවට සුදුසුද, ඔහුට නින්‍දා කෙරේද? හෙතෙම මුවින් පාපයක් රැස් කරයි. ඒ පාපයෙන් සැපයක් නොවිඳී. දාදු ක්‍රීඩා ආදියෙන් යම් ධනයත් සමග තමන්ගේ විනාශය වේද, ඒ විනාශය ස්වල්ප එකකි. යම් කිසි කෙනෙක් සත්පුරුෂයන් කෙරෙහි සිත නොපහදවයිද, එයම අතිශයින් මහත් විනාශය වෙයි. වචනයද, සිතද පාපයට යොදා යමෙක් ආර්‍ය්‍යයන්ට ගරහන්නේද, ඔහු නිරබ්බුද ගණනින් එක් ලක්‍ෂ සතිසක් සහ අබ්බුද ගනනින් පසක්ද, නිරයෙහි පැසෙයි.”

 AN 04-01 -04 දෙවැනි ඛත උපහත සුත්‍රය

“මහණෙනි, සතර දෙනෙකු කෙරෙහි වරදවා පිළිපදින, අව්‍යක්තවූ, අසත්පුරුෂ බාලයා, සිඳින ලද, නසන ලද, ගුණ ඇති ආත්මය පරිහරණය කරයි. දොස් සහිත වූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් උපවාද කරණු ලබන්නේද වෙයි. බොහෝ පවුද රැස් කරයි.
කවර සතර දෙනෙකු කෙරෙහිද?“

මහණෙනි, මව කෙරෙහි නිසිසේ නොපිළිපදින. අව්‍යක්ත, අසත්පුරුෂ බාලයා සිඳින ලද, නසන ලද, ගුණ ඇති ආත්මය පරිහරණය කරයි. දොස් සහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් උපවාද කරණු ලබන්නේද වෙයි. බොහෝ පවුද රැස් කරයි.“

මහණෙනි, පියා කෙරෙහි නිසිසේ නොපිළිපදින. අව්‍යක්ත, අසත්පුරුෂ බාලයා සිඳින ලද, නසන ලද, ගුණ ඇති ආත්මය පරිහරණය කරයි. දොස් සහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් උපවාද කරණු ලබන්නේද වෙයි. බොහෝ පවුද රැස් කරයි.“

මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි නිසිසේ නොපිළිපදින. අව්‍යක්ත, අසත්පුරුෂ බාලයා සිඳින ලද, නසන ලද, ගුණ ඇති ආත්මය පරිහරණය කරයි. දොස් සහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් උපවාද කරණු ලබන්නේද වෙයි. බොහෝ පවුද රැස් කරයි.“

මහණෙනි, තථාගත ශ්‍රාවකයන් කෙරෙහි නිසිසේ නොපිළිපදින. අව්‍යක්ත, අස්තපුරුෂ බාලයා සිඳින ලද, නසන ලද, ගුණ ඇති ආත්මය පරිහරණය කරයි. දොස් සහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් උපවාද කරණු ලබන්නේද වෙයි. බොහෝ පවුද රැස් කරයි.“

මහණෙනි, සතරදෙනෙකු කෙරෙහි මනාකොට පිළිපදින, ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ පණ්ඩිත තෙම නොසිඳින ලද, නොනසන ලද ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් රහිත වූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණ ලද උපවාද රහිත වෙයි. බොහෝ පින්ද රැස් කරයි. කවර සතර දෙනෙකු කෙරෙහිද යත්.“

මහණෙනි, මව කෙරෙහි නිසිසේ පිළිපදින. ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ පණ්ඩිත තෙම නොසිඳින ලද, නොනසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් රහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණ ලද උපවාද රහිත වෙයි. බොහෝ පින්ද රැස් කරයි.“මහණෙනි, පියා කෙරෙහි මනාව පිළිපදින. ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ පණ්ඩිත තෙම නොසිඳින ලද, නොනසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් රහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණ ලද උපවාද රහිත වෙයි. බොහෝ පින්ද රැස් කරයි.“

මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි මනාව පිළිපදින. ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ පණ්ඩිත තෙම නොසිඳින ලද, නොනසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් රහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණ ලද උපවාද රහිත වෙයි. බොහෝ පින්ද රැස් කරයි.“

මහණෙනි, තථාගත ශ්‍රාවකයන් කෙරෙහි මනාව පිළිපදින. ව්‍යක්ත, සත්පුරුෂ පණ්ඩිත තෙම නොසිඳින ලද, නොනසන ලද, ගුණ ඇති තමන් පරිහරණය කරයි. දොස් රහිතවූයේද වෙයි. නුවණැත්තන් විසින් කරණ ලද උපවාද රහිත වෙයි. බොහෝ පින්ද රැස් කරයි.“

මව කෙරෙහිද, පියා කෙරෙහිද, තථාගත සම්බුද්ධයන් වහන්සේ කෙරහිද, තවද, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් කෙරෙහිද යමෙක් අයහපත් සේ පිළිපදීද, එබඳු ඒ මනුෂ්‍යයා බොහෝ පව් රැස් කරයි. මවුපියන් කෙරෙහි ඒ අධර්ම හැසිරීමෙන් පණ්ඩිතයෝ ඔහුට ගරහත්. පරලොව අපායටද යයි. මව කෙරෙහිද, පියා කෙරෙහිද, තථාගත බුදුන් කෙරහිද, නොහොත්, උන්වහන්සේගේ ශ්‍රාවකයන් කෙරෙහිද යමෙක් මනාව පිළිපදීද, එබඳු ඒ මනුෂ්‍ය තෙම බොහෝ පින්ද රැස් කරයි. මවුපියන් කෙරෙහි ඒ ධර්මචර්‍ය්‍යාවෙන් පණ්ඩිතයෝ ඔහුට මෙලොවම ප්‍රශංසා කරති. පරලොව ස්වර්‍ගයෙහි ප්‍රීති වෙයි.”

 AN 04-01 -05 අනුසෝතගාමී සුත්‍රය

“මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් ඇත්තාහ. විද්‍යමාන වෙත්.
ඒ කවර සතර දෙනෙක්ද යත්?“

කෙලෙස් ජල පහරට අනුව යන පුද්ගලයාය,
කෙලෙස් ජල පහරේ උඩු අතට යන පුද්ගලයාය,
කෙලෙස් ජල පහරෙහි නැවතී සිටින පුද්ගලයාය,
කෙලෙස් ජල පහරින් එතෙරවූ, පරතෙරට ගිය නිවණ නමැති ගොඩ සිටි උතුම් පුද්ගලයාය යන සතර දෙනයි.“

මහණෙනි, ජල පාරට අනුව යන පුද්ගලයා කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන් සේවනය කරයිද, පව්කම් රැස් කරයිද, මහණෙනි, මේ අනුසෝතගාමී පුද්ගලයායයි කියනු ලැබේ.“

මහණෙනි, උඩු අතට යන යන පුද්ගලයා කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් කාමයන් නොසෙවුනේද, පව්කම් නොකරයිද, දුකින්, දොම්නසින්, කඳුළු පිරුණු මුහුණින් අඬමින් නමුත් පරිපූර්‍ණ බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යයෙහි හැසිරේද, මහණෙනි, මේ උඩු අතට යන පුද්ගලයායයි කියනු ලැබේ.“

මහණෙනි, නැවතී සිටින පුද්ගලයා කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ඔරම්භාගීය සංයෝජන පස ක්‍ෂයවීමෙන් ඔපපාතික වේද, ඒ ලෝකයෙන් පෙරලා නොඑන ස්වභාව ඇත්තේ එහිම පිරිනිවෙන්නේ වේද, මේ සිටියාවූ පුද්ගලයායයි කියනු ලැබේ.“

මහණෙනි, කෙලෙස් ජල පහරින් එතරවූ, පරතෙරට ගිය, නිවණ නමැති ගොඩ සිටි උතුම් පුද්ගලයා කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක්, ආශ්‍රවයන් ක්‍ෂයවීමෙන් ආශ්‍රව රහිත අර්‍හත්ඵල සමාධියද, අර්හත්ඵල ප්‍රඥාවද, මෙලොවම තෙමේ විශිෂ්ට ඥාණයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්‍ෂකොට පැමිණ වාසය කරයිද, මහණෙනි, මේ කෙලෙස් ජල පහරින් එතරවූ, පරතෙරට ගිය, නිවණ නමැති ගොඩ සිටි, උතුම් පුද්ගලයායයි කියනු ලැබේ.“

මහණෙනි, පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් ලෝකයෙහි ඇත්තාහ. ලෝකයෙහි විද්‍යමාන වෙත් යයි වදාළ සේක.“

මේ ලෝකයෙහි කාමයන්හි සංවරනුවූ, තෘෂ්ණාවට බැසගත්, යම්කිසි කෙනෙක් වෙත්ද, කාම භෝගීවූ, නැවත, නැවත ඉපදීමට, ජරාවට බැස ගන්නාවූ ඔවුහු ශ්‍රොතයට අනුව යන්නාහුය.

මේ ලෝකයෙහි එළඹ සිටි සිහි ඇති ඤාණවන්ත මිනිසා කාමයන්ද, පාපයන්ද සේවනය නොකරන්නේ, දුකින් වුවත් කාමයන් අත්හරින්නේය. ඒ පුද්ගලයා පටිසෝතගාමීයයි කීහු.

යමෙක් ඒකාන්තයෙන් පිරිපුන් ශෙඛ වූයේද, නොපිරිහෙන ස්වභාව ඇත්තේද, චිත්ත වසියට පැමිණියේද, සංසුන් ඉඳුරන් ඇත්තේද, හෙතෙම ඒකාන්තයෙන් සිටි මනුෂ්‍යයා යයි කියනු ලැබේ.

යමෙකු විසින් කුශලාකුශල ධර්මයෝ සංසිඳුවා පිඹහරින ලද්දාහුද, විද්‍යමාන නොවෙත්ද, අස්තයට යවන ලද්දාහුද, ඥානයේ කෙළවරට ගිය, වැස නිමවන ලද මග බඹසර ඇති, ලෝකයේ කෙළවරට ගිය පුද්ගලයා පරතෙරට පැමිණියේයයි කියනු ලැබේ.

 AN 04-01 -06 අප්පස්සුත  සුත්‍රය

මහණෙනි, ලෝකයෙහි මේ පුද්ගලයන් සතර දෙනෙක් ඇත්තාහ. විද්‍යමාන වෙත්.
කවර සතර දෙනෙක්ද යත්?“

ශ්‍රුතයෙන් නූපන් අල්පශ්‍රුතයාය,
ශ්‍රුතයෙන් උපන් අල්පශ්‍රුතයාය,
ශ්‍රුතයෙන් නූපන් බහුශ්‍රුතයාය,
ශ්‍රුතයෙන් උපන් බහුශ්‍රුතයාය
යන සතර දෙනයි.“

මහණෙනි, ශ්‍රුතයෙන් නූපන් අල්පශ්‍රුතයා කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෛය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භූතධම්ම, වේදල්ල යන ධර්‍ම ස්වල්පයක් ඇසූයේ වේද, ස්වල්පයක් ඇසූ ඒ ධර්‍මයෙහි අර්ත්‍ථය නොදැන, ධර්‍මය නොදැන, ධර්‍මානුධර්‍මයෙහි නොයෙදුනේ වේද, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මේ පුද්ගලයා ශ්‍රුතයෙන් නූපන් අල්පශ්‍රුතයෙක් වේ.“

මහණෙනි, ශ්‍රුතයෙන් උපන් අල්පශ්‍රුත පුද්ගලයා කෙසේ වේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෛය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භූතධම්ම, වේදල්ල සංඛ්‍යාත ධර්‍මය ස්වල්පයක් අසන ලද්දේද, හෙතෙම ස්වල්පයක් අසන ලද ඒ ධර්‍මයාගේ අර්ත්‍ථය දැන, ධර්‍මය දැන, ධර්‍මානුධර්‍මයෙහි පිළිපන්නේ වේද, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි පුද්ගලයා ශ්‍රුතයෙන් උපන් අල්පශ්‍රුතයාවේ.“

මහණෙනි, කෙසේ වනාහි ශ්‍රුතයෙන් නූපන් බහුශ්‍රුතයා කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෛය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භූතධම්ම, වේදල්ල යන බොහෝ ධර්‍මයන් අසන ලද්දේ වේද, ඔහු බොහෝ අසන ලද ඒ ධර්‍මයාගේ අර්ත්‍ථය දැන, ධර්‍මය දැන, ධර්‍මානුධර්‍මයෙහි පිළිපන්නේ නොවේද, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි පුද්ගලතෙම ශ්‍රුතයෙන් නූපන් බහුශ්‍රුතයා වේ.“

මහණෙනි, කෙසේ නම් ශ්‍රුතයෙන් උපන් බහුශ්‍රුතයා වේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙකු විසින් සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෛය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භූතධර්‍ම, වේදල්ල යන ධර්මයන් බොහෝ කොට අසන ලද්දේ වේද, හෙතෙම බොහෝ අසන ලද ඒ ධර්මයාගේ අර්ත්‍ථය දැන, ධර්මය දැන, ධර්මානුධර්මයෙහි පිළිපන්නේ වේද, මහණෙනි, මොහු මෙසේ වනාහි ශ්‍රුතයෙන් උපන් බහුශ්‍රුතයායයි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මේ පුද්ගලයන් සතර දෙන ලෝකයෙහි ඇත්තාහ. විද්‍යමාන වෙත්.“

ඉදින් සීලයන්හි පිහිටා සිත එකඟ නොකළ අල්පශ්‍රුතයෙක් වේද, ඔහු සීලයෙන්ද, ශ්‍රුතයෙන්ද යන දෙකින්ම ගැරහුම් ලබත්. ඉදින් සීලයන්හි පිහිටා සිත එකඟ කළ අල්පශ්‍රුතයෙක් වේද, ඔහුට සීලයෙන් ප්‍රශංසා කරත්. ඔහුට ශ්‍රුතය සම්පූර්‍ණ නොවේ. ඉදින් සීලයෙහි සංයම නොවූ බහුශ්‍රුතයෙක් වේද, ඔහුට සීලයෙන් ගරහත්. ඔහුට ශ්‍රුතය සම්පූර්‍ණ වේ. ඉදින් සීලයන්හි සංයමවූ බහුශ්‍රුතයෙක් වේද, ඔහුට සීලයෙන්ද, ශ්‍රුතයෙන්ද යන දෙකින් ප්‍රශංසා කරත්. බහුශ්‍රුතවූ, ධර්මධරවූ නුවණැත් තාවූ බුද්‍ධශ්‍රාවකයා ජම්බොනද ස්වර්‍ණයක් මෙන් කවරෙක් ඔහුට නින්‍දා කරන්නට සුදුසුද? ඔහුට දෙවියෝද ප්‍රශංසා කරත්. බ්‍රහ්මයා විසින්ද ප්‍රශංසා කරණ ලදී.”

 AN 04-01 -07  සංඝ සොභක සූත්‍රය

“මහණෙනි, ව්‍යක්තවූ, විනීතවූ, විශාරදවූ, බහුශ්‍රුතවූ, ධර්මධරවූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපත්තියෙහි පිළිපන් මේ පුද්ගලයෝ සතර දෙනෙක් සමූහය හොබවත්.
කවර සතර දෙනෙක්ද යත්?“

මහණෙනි, ව්‍යක්තවූ, විනීතවූ, විශාරදවූ, බහුශ්‍රුතවූ, ධර්මධරවූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නවූ මහණතෙමේ භික්‍ෂු සංඝයා හොබවයි.“

මහණෙනි, ව්‍යක්තවූ, විනීතවූ, විශාරදවූ, බහුශ්‍රුතවූ, ධර්මධරවූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නවූ භික්‍ෂුණිය භික්‍ෂුණී සංඝයා හොබවයි.“

මහණෙනි, ව්‍යක්තවූ, විනීතවූ, විශාරදවූ, බහුශ්‍රුතවූ, ධර්මධරවූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නවූ උපාසක තෙමේ උපාසක සමූහය හොබවයි.“

මහණෙනි, ව්‍යක්තවූ, විනීතවූ, විශාරදවූ, බහුශ්‍රුතවූ, ධර්මධරවූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නවූ උපාසිකා තොමෝ උපාසිකා සමූහය හොබවයි.“

මහණෙනි, ව්‍යක්තවූ, විනීතවූ, විශාරදවූ, බහුශ්‍රුතවූ, ධර්මධරවූ, ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපන්නවූ මේ සතරදෙන සංඝයා හොබවත්යයි වදාළසේක.“

යමෙක් ව්‍යක්තවූයේද, විශාරදවූයේද, බහුශ්‍රුතවූයේද, ධර්මධර වූයේද, ධර්මයට අනුව හැසිරෙන්නේද, එබඳුවූ හෙතෙම සංඝසෝභන පුද්ගලයායයි කියනු ලැබේ. සීලසම්පන්න භික්‍ෂුවද, බහුශ්‍රුත භික්‍ෂුණියද, ශ්‍රද්‍ධාවන්ත යම් උපාසකයෙක් ඇද්ද, මොවුහු සමූහය හොබවත්. මොවුහු සංඝ සෝභනයෝයි.”

 AN 04-01 -08 චතුවෙසාරජ්ජ සූත්‍රය

“මහණෙනි, යම් විශාරද බවකින් යුක්ත තථාගතයන් වහන්සේ උත්තම ස්ථානය ප්‍රතිඥා කෙරෙත්ද, පිරිසෙහි සිංහනාද කරයිද, ධර්ම චක්‍රය පවත්වයිද, තථාගතයන් වහන්සේගේ මේ විශාරද බැව් සතරක් වෙති.
කවර සතරක්ද යත්?“

සම්‍යක් සම්බුද්‍ධභාවය ප්‍රතිඥා කරන්නාවූ මට, ‘නුඹ වහන්සේ විසින් මේ ධර්මයෝ අවබෝධ නොකරණ ලදැ’ යි ඒකාන්තයෙන් ඒ කරුණෙහිලා ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, ලෝකයෙහි කිසිවෙක් කරුණු සහිතව පෙරලා චෝදනා කරන්නේද, මහණෙනි, එබඳු පුද්ගලයෙකු නොදකිමි. මහණෙනි, එබඳු කෙනෙකු නොදක්නාවූ මම, ක්‍ෂෙම බවට පැමිණ, නිර්භය බවට පැමිණ, විශාරද බවට පැමිණ වෙසෙමි.“

තොපට ක්‍ෂීණාශ්‍රව බව ප්‍රතිඥා කරන්නාවූ මට, ‘මේ ආශ්‍රවයෝ ක්‍ෂය නොවූහ’ ඒකාන්තයෙන් ඒ කරුණෙහිලා ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, ලෝකයෙහි කිසිවෙක් කරුණු සහිතව චෝදනා කරන්නේද, මහණෙනි, එබඳු පුද්ගලයෙකු නොදකිමි. මහණෙනි, එබඳු කෙනෙකු නොදක්නාවූ මම, ක්‍ෂෙම බවට පැමිණ, නිර්භය බවට පැමිණ, විශාරද බවට පැමිණ වෙසෙමි.“තොපට මාර්‍ග ඵලයන්ට අන්තරායකරවූ ධර්ම කෙනෙක් වදාරණ ලද්දාහුද, ‘ඔවුන් සේවනය කරන්නාහට අන්තරායකර නොවේය’ යි මට ඒකාන්තයෙන් ඒ කරුණෙහිලා ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, ලෝකයෙහි කිසිවෙක් කරුණු සහිතව පෙරලා චෝදනා කරන්නේද, මහණෙනි, එබන්දෙකු නොදකිමි. මහණෙනි, එබන්දෙකු නොදක්නාවූ මම, ක්‍ෂෙම බවට පැමිණ, නිර්භය බවට පැමිණ, විශාරද බවට පැමිණ වෙසෙමි.“

තොපට තොපට යමක් උදෙසා ධර්මය දේශනා කරණ ලද්දේද, ‘ඒ ධර්මය ඒ අනුව වැඩ කරන්නහුට මනාකොට දුක් කෙළවර කිරීම පිණිස නොපවතීයයි මේ කරුණෙහිලා මට ඒකාන්තයෙන් ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, ලෝකයෙහි කිසිවෙක් කරුණු සහිතව චෝදනා කරන්නේද, මහණෙනි, එබන්දකු නොදකිමි. මහණෙනි, එබන්දකු නොදක්නාවූ මම, ක්‍ෂෙම බවට පැමිණ, නිර්භය බවට පැමිණ, විශාරද බවට පැමිණ වෙසෙමි.

“මහණෙනි, යම් විශාරද බවකින් යුක්ත තථාගත තෙම උත්තම ස්ථානය ප්‍රතිඥා කෙරෙයිද, පිරිසෙහි සිංහනාද කරයිද, ධර්මචක්‍රය පවත්වයිද, මේ ඒ සතර විශාරද භාවයෝ වෙත්.“

සකස් කරණ ලද යම්කිසි බොහෝ වාද පථයෝ වෙත්ද, යම් ඒ වාද පථ ඇසුරුකළ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ වෙත්ද, ඔවුහු විශාරදවූ, වාදපථ ඉක්මවූ, තථාගතයන් වහන්සේ කරා පැමිණ නැතිවෙත්. යමෙක් ඒ සියලු වාද පථයන් මැඩ සියලුදෙනාට හිත කැමැත්තෙන් ධර්ම චක්‍රය පැවැත්වූයේද, සත්ත්‍වයෝ භවයාගේ පරතෙරට ගිය, දිව්‍ය මනුෂ්‍යයන්ට ශ්‍රේෂ්ඨවූ, එබඳුවූ බුදුරජානන් වහන්සේට නමස්කාර කරත්.

 AN 04-01 -09 තණ්හුප්පාද  සුත්‍රය

මහණෙනි, භික්‍ෂුවට තණ්හාව උපදිනුයේ යම් තැනෙක්හි උපදීද, මේ තෘෂ්ණාව උපදින කරුණු සතරකි.
කිනම් කරුණු සතරක්ද යත්?“

මහණෙනි, භික්‍ෂුවට තෘෂ්ණාව උපදිනුයේ චීවර හේතුකොටගෙන හෝ උපදී.
මහණෙනි, භික්‍ෂුවට තෘෂ්ණාව උපදිනුයේ පිණ්ඩපාතය හේතුකොටගෙන හෝ උපදී.
මහණෙනි, භික්‍ෂුවට තෘෂ්ණාව උපදිනුයේ සේනාසන හේතුකොටගෙන හෝ උපදී.
මහණෙනි, භික්‍ෂුවට තෘෂ්ණාව උපදිනුයේ ගිලන්පස හේතුකොටගෙන හෝ උපදී.

“මහණෙනි, භික්‍ෂුවට තෘෂ්ණාව උපදිනුයේ යම් තැනෙක්හි උපදීද, මේ තෘෂ්ණාව උපදවන කරුණු සතරයි.“

තෘෂ්ණාව දෙවෙනිකොට ඇති පුරුෂතෙම දීර්‍ඝ කාලයක් මුළුල්ලෙහි සැරිසරන්නේ, සංසාරය මේ ආත්මභාවයට හෝ අනාගතතාත්මභාවය යන සංසාරය නොඉක්මවත්. තෘෂ්ණාව දුක්ඛයාගේ හේතුවයයි මේ ආදීනවය දැක මහණතෙම පහවූ තෘෂ්ණා ඇත්තේ, තණ්හාවෙන් නොගන්නේ, සිහි ඇත්තේ පිරිනිවෙන්නේය.”

 AN 04-01 -10 යොග විසංයොග සූත්‍රය

“මහණෙනි, මේ (සසරෙහි බඳින අර්ත්‍ථයෙන්) යෝගයෝ සතර දෙනෙකි.
කවර සතර දෙනෙක්ද යත්?“

කාමයෝගය, භවයෝගය, දිට්ඨියෝගය, අවිජ්ජායෝගය යන සතර දෙනයි.

“මහණෙනි, කාමයෝගය කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් කාමයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදනීද, කාමයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදන්නාවූ ඔහුට කාමයන්හි යම් කාමරාගයක් ඇද්ද, කාම සතුටක් ඇද්ද, කාම ස්නේහයක් ඇද්ද, කාම මූර්ඡාවක් ඇද්ද, කාම පිපාසයක් ඇද්ද, කාම දැවිල්ලක් ඇද්ද, කාමයට බැස ගැන්මක් ඇද්ද, කාම තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය උපදී. මහණෙනි, මේ කාමයොගයයි කියනු ලැබේ. කාමයොගය මෙසේයි.“

භවයොගය කෙසේ වේද
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් රූපාරූප භවයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදනීද, භවයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදක්නාවූ ඔහුට භවයන්හි යම් භවරාගයක් ඇද්ද, භව සතුටක් ඇද්ද, භව ස්නේහයක් ඇද්ද, භව මූර්ඡාවක් ඇද්ද, භව පිපාසයක් ඇද්ද, භව දැවිල්ලක් ඇද්ද, භවයට බැස ගැන්මක් ඇද්ද, භව තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය උපදී. මහණෙනි, මේ භවයොගයයි කියනු ලැබේ. කාමයොගය හා භවයොගය මෙසේයි.“

දෘෂ්ටියෝගය කෙසේ වේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් දෘෂ්ටීන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොෂයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදනීද, දෘෂ්ටීන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදක්නාවූ ඔහුට දෘෂ්ටීන්හි යම් දෘෂ්ටිරාගයක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි සතුටක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි ස්නේහයක් ඇද්ද, දෘෂටි මූර්ඡාවක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි පිපාසයක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි දැවිල්ලක් ඇද්ද, දෘෂ්ටියට බැස ගැන්මක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය උපදී. මහණෙනි, මේ දෘෂ්ටියොගයයි. කාමයොගය, භවයොගය දෘෂ්ටියොගය මෙසේයි.“

අවිද්‍යා යොගය කෙසේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් සවැදෑරුම් චක්‍ෂුර්ස්පර්‍ශාදී කාරණයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදනීද, ඒ ස්පර්‍ශායතන සයදෙනාගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් නොදක්නාහට ෂඩ්විද ස්පර්‍ශායතනයන් කෙරෙහි යම් නොදැනීමයයි කියන ලද අවිද්‍යාවක් ඇද්ද, එය උපදී. මහණෙනි, මේ අවිජ්ජා යොගයයි කියනු ලැබේ. කාමයොගය, භවයොගය, දිට්ඨියොගය, අවිජ්ජායොගය මෙසේයි.“

ක්ලෙශයන්ගෙන් යුක්තවූ, පුනර්භවය ඇතිකරන්නාවූ, කෙලෙස්දාහය සහිතවූ, දුක් විපාක ඇත්තාවූ, මත්තෙහි ජාති, ජරා, මරණ උපදවන්නාවූ ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූයේය. එහෙයින් යොගයන්ගෙන් නොමිදුණේයයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ සතර යෝගයෝයි.”

“මහණෙනි, මේ සසරෙහි නොබඳින අර්ත්‍ථයෙන් විසංයෝගයෝ සතර දෙනෙකි.
කවර සතර දෙනෙක්ද යත්?“

කාමයෝග විසංයොගය,
භවයෝග විසංයොගය,
දිට්ඨියෝග විසංයොගය,
අවිජ්ජායෝග විසංයොගය, යන සතරයි.

“මහණෙනි, කාමයෝග විසංයෝගය කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් කාමයන්ගේ උත්පත්ති යද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දනීද, කාමයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දක්නාවූ ඔහුට කාමයන්හි යම් කාමරාගයක් ඇද්ද, කාම සතුටක් ඇද්ද, කාම ස්නේහයක් ඇද්ද, කාම මූර්ඡාවක් ඇද්ද, කාම පිපාසයක් ඇද්ද, කාම දැවිල්ලක් ඇද්ද, කාමයට බැස ගැන්මක් ඇද්ද, කාම තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය නූපදී. මහණෙනි, මේ කාමයොග විසංයොගයයි කියනු ලැබේ. කාමයොග විසංයොගය මෙසේයි.“

භවයොග විසංයොගය කෙසේ වේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් රූපාරූප භවයන්හි උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දකීද, භවයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොෂයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දක්නාවූ ඔහුට භවයන්හි යම් භවරාගයක් ඇද්ද, භව සතුටක් ඇද්ද, භව ස්නේහයක් ඇද්ද, භව මූර්ඡාවක් ඇද්ද, භව පිපාසයක් ඇද්ද, භව දැවිල්ලක් ඇද්ද, භවයට බැස ගැන්මක් ඇද්ද, භව තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය නූපදී. මහණෙනි, මේ භවයොග විසංයොගයයි කියනු ලැබේ. කාමයොග විසංයොගය හා භවයොග විසංයොගය මෙසේයි.“

දිට්ඨිටියෝග විසංයොගය කෙසේ වේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැමෙක් දෘෂ්ටීන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දනීද, දෘෂ්ටීන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දක්නාවූ ඔහුට දෘෂ්ටීන්හි යම් දෘෂ්ටිරාගයක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි සතුටක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි ස්නේහයක් ඇද්ද, දෘෂටි මූර්ඡාවක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි පිපාසයක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි දැවිල්ලක් ඇද්ද, දෘෂ්ටියට බැස ගැන්මක් ඇද්ද, දෘෂ්ටි තෘෂ්ණාවක් ඇද්ද, එය නූපදී. මහණෙනි, මේ දිට්ඨියොග විසංයොගයයි කියනු ලැබේ. කාමයොග විසංයොගය භවයොග විසංයොගය දෘෂ්ටියොග විසංයොගය මෙසේයි.“

අවිජ්ජායොග විසංයොගය කෙසේ වේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් සවැදෑරුම් චක්‍ෂුර් ස්පර්‍ශාදී ආයතනයන්ගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොසයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දනීද, ඒ ස්පර්‍ශායතන සයදෙනාගේ උත්පත්තියද, විනාශයද, මධුර භාවයද, දොෂයද, නික්මීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දක්නාහට ෂඩ්විද ස්පර්‍ශායතනයන් කෙරෙහි යම් නොදැනීමයයි කියන ලද අවිද්‍යාවක් ඇද්ද, එය නූපදී. මහණෙනි, මේ අවිජ්ජායොග විසංයොගයයි කියනු ලැබේ. කාමයොග විසංයොගය , භවයොග විසංයොගය , දිට්ඨියොග විසංයොගය , අවිජ්ජායොග විසංයොගය මෙසේයි.“

ක්ලෙශයන්ගෙන් යුක්තවූ, පුනර්භවය ඇතිකරන්නාවූ, කෙලෙස්දාහය සහිතවූ, දුක් විපාක ඇත්තාවූ, මත්තෙහි ජාති, ජරා, මරණ උපදවන්නාවූ ලාමක අකුසල ධර්මයන්ගෙන් යුක්ත නුවූයේය. එහෙයින් යොග ක්‍ෂයවීයයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, මේ සතර විසංයෝගයෝයි.”

“කාමයොගයෙන් යුක්තවූ, භවයොගයෙන්ද යුක්තවූ, දෘෂ්ටියොගයෙන් යුක්තවූ, අවිද්‍යාවෙන් පෙරටු කරණ ලද, ඉපදීම හා මරණයට යනසුළු සත්ත්‍වයෝ සසරට යත්. යම්කිසි කෙනෙක් කාමයන්ද, භවයොගයද සර්‍වප්‍රකාරයෙන් පිරිසිඳ දැන, දිට්ඨියොගය නසා, අවිද්‍යායොගය දුරුකරන්නේ, සියලු යොගයන්ගෙන් මිදුනාවූ ඔවුහු ඒකාන්තයෙන් යොගයන් ඉක්මවූ ක්‍ෂීණාශ්‍රව මුනිවරයෝයි.”

AN 05-06-01 .  නීවරණ වර්‍ගය

AN 05-06-01-01. නීවරණ සූත්‍රය

§ 1. එක් කාලයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනයෙහි අනේපි්ඩු සිටුහුගේ අරමෙහි වාසය කරණ සේක.

එකල්හි දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, “මහණෙනි” යි කියා භික්‍ෂූන් ආමන්ත්‍රණය කළ සේක. “පින්වතුන් වහන්ස” කියා ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

§ 2. “මහණෙනි, කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, නීවරණ පසක් වෙත්.
“කවර පසක්ද යත්?

  • “කාමච්චන්දය ““කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, නීවරණයක්වේ.
  • ව්‍යාපාදය, කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, නීවරණය වේ.
  • ථීන-ම්ද්‍ධය, කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, නීවරණය වේ.
  • “උද්‍ධච්ච- කුක්කුච්චය කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, නීවරණය වේ.
  • “විචිකිච්ඡාව කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, නීවරණය වේ.

“මහණෙනි, කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, නීවරණ පස එසේ වෙත්.

§ 3, “මහණෙනි, යම් භික්‍ෂුවක් කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, මේ නීවරණ පස දුරු නොකොට, බල නැත්තාවූ දුර්වල ප්‍රඥාවෙන් ඉන්නේ නම් ඔහු කිසිදා ස්වාර්ථ සාධනය කරගන්නට අසමත් වන්නේය. අනුනට යහපතක් ලඟා කරවන්නටද අසමත් වන්නේය. ඔහු කිසිදා ආර්යය භාවයට සුදුසු ඤාණ දර්‍ශන විශේෂයක් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරන්නේය. කියන්නේ නම් එය සිදුවිය හැක්කක් නොවේ.

“මහණෙනි, යම්සේ උස්පර්‍වතයෙන් පටන් ගන්නාවූ ඉතා දිගු දුරක් ගලන්නාවූ බොහෝ ගමන් කරන්නාවූ, වේගයෙන්ව බැස යන්නාවූ, හැරගෙන යායුත්ත හැරගෙන යන්නාවූ, ගඞ්ගාවක් වේද, ඒ ගඞ්ගාවේ ජලය පාලනය කරනා නිලධාරියෙක් වගේ පුරුෂයෙක් දෙපසින් ජල මාර්‍ග දොරටු විවෘත කරන්නේද, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි ගඟ මැද ඒ දිය පහර වික්‍ෂිප්තවූයේ, විසිර ගියේ, විශේෂයෙන් ගැනීම් ඇත්තේ, දුර ගමන් කිරීම නොවන්නේද, ගෙන යා යුත් ගෙන නොයන්නේද,

“මහණෙනි, මෙපරිද්දෙන්ම ඒ භික්‍ෂුතෙම ඒකාන්තයෙන් කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, මේ නීවරණ පස දුරු නොකොට බල නැත්තාවූ, දුර්වලවූ ප්‍රඥාවෙන් තමාගේ අර්ථය හෝ දන්නේය. අනිකාගේ අර්ථය හෝ දන්නේය. උභයාර්ථය හෝ දන්නේය. මනුෂ්‍ය ධර්‍මයෙන් මත්තෙහිවූ, ආර්‍ය්‍ය භාවයට සුදුසුවූ, ඥාන දර්‍ශන විශේෂයක් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ.

“මහණෙනි, ඒ භික්‍ෂු තෙම ඒකාන්තයෙන් කුශල් මග අව්රන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හට ගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, මේ පඤ්ච නීවරණයන් දුරුකොට, බලවත්වූ ප්‍රඥාවෙන් තමාගේ අර්ථය හෝ දන්නේය. අනිකාගේ අර්ථය හෝ දන්නේය. දෙදෙනාගේ අර්ථය හෝ දන්නේය. මනුෂ්‍ය ධර්‍මයෙන් මත්තෙහිවූ, ආර්‍ය්‍ය භාවයට සුදුසු ඥාන දර්‍ශන විශේෂයක් හෝ ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන වේ.“

මහණෙනි, යම්සේ පර්‍වතයෙන් හටගන්නාවූ දුර ගමන් කරන්නාවූ, වහා බැස යන්නාවූ, හැරගෙන යායුත්ත හැරගෙන යන්නාවූ, ගඞ්ගාවක් වේද,“

ඒ ගඞ්ගාවගේ දෙපස පුරුෂයෙක් තෙම ජල මාර්‍ග දොරටු වසන්නේද, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි ගඟ මැද ඒ සැඩ පහර වික්‍ෂිප්ත නුවූයේ, නොවිසුරුනේ, විශේෂයෙන් අල්වා නොගන්නා ලද්දේ, දුර ගමන් කරන්නේත්, වහා බස්නා දිය පහර ඇත්තේත්, ගෙන යායුත්ත ගෙන යන්නේත් වන්නේද, මෙපරිද්දෙන්ම ඒ භික්‍ෂුතෙම ඒකාන්තයෙන් කුශල් මග අවුරන්නාවූ, සිත මැඩගෙන හටගන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ, මේ පඤ්ච නීවරණයන් දුරුකොට බලවත්වූ ප්‍රඥාවෙන් තමාගේ අර්ථය හෝ දන්නේය. අනුන්ගේ අර්ථය හෝ දන්නේය. උභයාර්ථය හෝ දන්නේය. මනුෂ්‍ය ධර්‍මයෙන් මත්තෙහිවූ, ආර්‍ය්‍ය භාවය කරන්ට සමර්ත්‍ථවූ, ඥාන දර්‍ශන විශේෂයක් හෝ ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන වේ”

AN 05-06-01-02. අකුශල රාසි සූත්‍රය

“මහණෙනි, අකුශල රාශියයි කියනු ලබන්නේ මේ පඤ්ච නීවරණයන් මනාකොට කියනු ලබන්නෙක් කියන්නේය. මහණෙනි, යම් මේ පඤ්ච නීවරණයෝ වෙද්ද, මෙය සම්පූර්‍ණම අකුශල රාශිය වේ.“

කවර පසක්ද යත්?
කාමච්ඡන්‍ද නීවරණය, ව්‍යාපාද නීවරණය, ථීනම්ද්‍ධ නීවරණය, උද්‍ධච්චකුක්කුච්ච නීවරණය, විචිකිච්ඡා නීවරණය යන පසයි.“

මහණෙනි, අකුශල රාශියයි කියනු ලබන්නේ මේ පඤ්ච නීවරණයන් මනාකොට කියනු ලබන්නෙක් කියන්නේය. මහණෙනි, යම් මේ පඤ්ච නීවරණයෝ වෙද්ද, මෙය සම්පූර්‍ණම අකුශල රාශිය වේ.

AN 05-06-01-03. දුක්ඛවිහාර සූත්‍රය..

“මහණෙනි, වීර්‍ය්‍ය කරණ භික්‍ෂුහුගේ අඞ්ගයෝ මේ පසක් වෙත්.“
කවර පසක්ද යත්?

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුව තෙම ශ්‍රද්‍ධාව ඇත්තේ වේ,

මහණෙනි, ශ්‍රද්‍ධා ධනය කවරේද?

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවක තෙම ශ්‍රද්‍ධා ඇත්තේ වේද, ඒ භාග්‍යවත්තෙම මේ කාරණයෙන්ද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්‍ධය, විජ්ජාචරණ සම්පන්නය, සුගතය, ලෝකවිදූය, උතුම්වූ පුරුෂයන් හික්මවීමේ රියැදුරෙක, දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෲය, චතුස්සත්‍යාවබෝධ කෙළේය, භාග්‍යවත්යයි තථාගතයන්ගේ බෝධිය අදහාද, මහණෙනි, මෙය ශ්‍රද්‍ධා ධනයයි කියනු ලැබේ

අදහාද. නීරෝග වූයේ නිදුක් වූයේ, ඉතා සිහිල් නුවූ, ඉතා උනුසුම් නුවූ, මධ්‍යමවූ, වීර්‍ය්‍ය කිරීමට සුදුසුවූ, සමව පැසවීම් ඇති, ග්‍රහණියෙන් හෙවත් කර්‍මජ තේජෝ ධාතුවෙන් යුක්තවූයේ වේද, ප්‍රයෝග රහිත වූයේ, මායා නැත්තේ, ‘වූ පරිදි’ තමා ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි හෝ නුවණැති සබ්‍රම්සරුන් කෙරෙහි හෝ ප්‍රකාශ කරන්නේ වේද, අතුශල ධර්‍මයන්ගේ දුරුකිරීම පිණිසද, ශක්ති ඇත්තේ, දෘඪ වීර්‍ය්‍යය ඇත්තේ, කුශල ධර්‍මයන්හි බහා නොතබන ලද බර ඇත්තේ, පටන්ගන්නා ලද වීර්‍ය්‍යය ඇතිව වාසය කෙරේද, ආර්‍ය්‍යවූ, කෙළෙසුන් බිඳින්නාවූ, මනාකොට දුක් නැතිකිරීම පිණිස පවත්නාවූ, ඇතිවීම නැතිවීම දැනගන්නා පිණිස පවත්නාවූ, නුවණින් යුක්තවූයේ, ප්‍රඥාව ඇත්තේ වේද, යන පසයි.“මහණෙනි, වීර්‍ය්‍ය කරණ භික්‍ෂුහුගේ අඞ්ගයෝ මේ පසක් වෙත්.

AN 05-06-01-04. පමානාසමය සූත්‍රය

“මහණෙනි, වීර්‍ය්‍ය කිරීමට නුසුදුසු මේ කාල පසක් වෙත්.“
කවර පසක්ද යත්,

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුතෙම ජරාවෙන් මඩනා ලද්දේ, දිරූයේ වේද, මහණෙනි, වීර්‍ය්‍ය කිරීමට මේ පළමුවන නුසුදුසු කාලය වේ. නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණෙනි, භික්‍ෂු තෙම හටගත් ව්‍යාධි ඇත්තේ, ව්‍යාධියෙන් පෙළුනේ වේද, මහණෙනි, මේ වීර්‍ය්‍ය කිරීමට දෙවෙනි නුසුදුසු කාලය වේ.

නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණෙනි, දුර්ලභ ශෂ්‍ය ඇති, දුර්ලභවූ ආහාර ඇති, දුර්භික්‍ෂයක් වේද, සිඟා හැසිරීමෙන්, ලද දෙයින් යැපෙන්ට පහසු නොවේද, මහණෙනි, මේ තුන්වන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට නුසුදුසු කාලය වේ.

නැවත අනිකක්ද කියමි. වනයෙහි කැළඹීම් ඇති භයක් වේද, රථ වලට නැංගාවූ දනව් වැස්සෝ ඔබ මොබ යෙද්ද, මහණෙනි, මේ සතරවන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට නුසුදුසු කාලය වේ.

නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණෙනි, සංඝ තෙම බිඳුනේ වේද, මහණෙනි, සංඝයා බිඳුනු කල්හි වනාහි ඔවුනොවුන්ට ආක්‍රොෂ කරන්නාහුද වෙත්. ඔවුනොවුන්ට පරිභව කරන්නාහුද වෙත්. ඔවුනොවුන් හාත්පස දුරු කරන්නාහුද වෙත්. ඔවුනොවුන් හැර දමන්නාහුද වෙත්. එහි ප්‍රසන්න නොවූවෝද, නොපහදිත්. ප්‍රසන්නවූද සමහරුන්ගේ අන් පරිදිවීම වේ. මහණෙනි, මේ පස්වන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට නුසුදුසු කාලය වේ.“

මහණෙනි, වීර්‍ය්‍ය කිරීමට නුසුදුසු මේ කාල පසක් වෙත්.“

මහණෙනි, වීර්‍ය්‍ය කිරීමට මේ සුදුසු කාල පසක් වෙත්.“
කවර පසක්ද යත්?

මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂුතෙම යෞවන වූයේ, බාල වූයේ, කළු හිස කෙස් ඇත්තේ, සොඳුරුවූ, යෞවනවූ, ප්‍රථම වයසින් යුක්ත වූයේ, තරුණ වූයේ වේද, මහණෙනි, මේ පළමුවන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට සුදුසු කාලය වේ.

නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණෙනි, භික්‍ෂු තෙම නිදුක් වූයේ, ඉතා සිහිල් නොවූ, ඉතා උෂ්ණ නොවූ, මධ්‍යමවූ, වීර්‍ය්‍ය කිරීමට සුදුසුවූ, සමව පැසවීම් ඇත්තාවූ, ග්‍රහණයෙන් හෙවත් කර්‍මජ තේජෝ ධාතුවෙන් යුක්ත වූයේ නීරෝග වේද, මහණෙනි, මේ දෙවන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට සුදුසු කාලය වේ.

නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණෙනි, යහපත් ශෂ්‍ය ඇති, සුලභ ආහාර ඇති, සිඟා හැසිරීමෙන්, ලද දෙයින් යැපෙන්ට පහසුවූ සුභික්‍ෂයක් වේද, මහණෙනි, මේ තුන්වන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට සුදුසු කාලය වේ.

නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණෙනි, මිනිස්සු සමගි වූවාහු, සතුටු වන්නාහු, විවාද නොකරන්නාහු, කිරි හා දිය මෙන් එක් වූවාහු, ඔවුනොවුන් ප්‍රියවූ ඇස්වලින් බලන්නාහු වාසය කෙරෙද්ද, මහණෙනි, මේ සතරවන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට සුදුසු කාලය වේ.

නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණෙනි, සංඝ තෙම සමගි වූයේ, සතුටු වන්නේ, විවාද නොකරන්නේ, එකට උදෙසීම් ඇත්තේ, පහසුවෙන් වාසය කෙරේද, මහණෙනි, සංඝයා වනාහි සමගි කල්හි ඔවුනොවුන්ට නොම ආක්‍රොෂ කෙරෙත්. ඔවුනොවුන්ට පරිභව නොකෙරෙත්. ඔවුනොවුන් හාත් පසින් දුරු නොකෙරෙත්. ඔවුනොවුන් හැර දමන්නාහු නොවෙත්. එහි ප්‍රසන්න නොවූවාහුද පහදිත්. ප්‍රසන්න වූවන්ගේ බහුල භාවය වේ. මහණෙනි, මේ පස්වන වීර්‍ය්‍ය කිරීමට සුදුසු කාලය වේ.

AN 05-06-01-05. සාමන්තපාස සූත්‍රය

එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවනයෙහි අනේපි්ඩු සිටුහුගේ අරමෙහි වාසය කරණ සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, “මහණෙනි” යි කියා භික්‍ෂූන් ආමන්ත්‍රණය කළ සේක. “පින්වතුන් වහන්ස” කියා ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.“

එකල්හි වනාහි සැවැත් නුවර, මව හා පුත්‍රවූ භික්‍ෂුවක්ද, භික්‍ෂුණියක්ද, යන දෙදෙනෙක් වස් වැසීමට පැමිණියාහුය. ඔවුහු, ඔවුනොවුන් නිතර දකිනු කැමති වූවාහුය. මවද, පුත්‍රයා නිතර දකිනු කැමැත්තී විය. පුත්‍ර තෙමේද, මව නිතර දකිනු කැමැත්තේ විය. ඔවුන්ගේ නිතර දැකීමෙන් සංසර්‍ගය වූයේය. සංසර්‍ගය ඇති කල්හි විශ්වාසය වූයේය. විශ්වාසය ඇති කල්හි බැස ගැනීම වූයේය. බැසගත් සිත් ඇත්තාවූ ඔවුහු ශික්‍ෂාව හැර නොදමා, දුර්‍වල බව ප්‍රකාශ නොකොට, මෛථුන ධර්‍මය ප්‍රතිසේවනය කළාහුය.“

එකල්හි බොහෝවූ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට එළඹියාහුය. ඵළඹ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එකත්පස්ව උන්නාහු මෙපුවත භාග්‍යවතුන් වෙත දැන්වුහ.

“මහණෙනි, කිමෙක්ද? ඒ හිස් පුරුෂ තෙම මව පුතු කෙරෙහි නොඇලෙයි. පුතා හෝ මව කෙරෙහි නොඇලේයයි හඟීද?“

මහණෙනි, යමක් මෙසේ ඇළුම් කරන්නේද, මෙසේ කැමති වන්නේද, මෙසේ මත් කරන්නේද, මෙසේ බැඳ ගන්නේද, මෙසේ මුසපත් කරන්නේද, උතුම්වූ නිවණ ලැබීමට මෙසේ අනතුරු කරන්නේද,“

එබඳුවූ අන් එක රූපයකුදු මම සර්‍වඥතාඥානයෙන් නොදකිමි. මහණෙනි, එනම් ස්ත්‍රී රූපයයි. මහණෙනි, ස්ත්‍රී රූපයෙහි“සත්ත්‍වයෝ ඇළුනාහු, ගැටුනාහු, ගිජුවූවාහු, මුසපත්වූවාහු, ඇතුළත් වූවාහු වෙද්ද,“
ඔවුහු බොහෝ ස්ත්‍රී රූපයාගේ වසඟයට ගියාහු ශොක කරත්.“

මහණෙනි, මම අන් එක ශබ්දයකුත් සර්‍වඥතා ඥානයෙන් නොදකිමි. මහණෙනි, එනම් ස්ත්‍රී ශබ්දයයි. මහණෙනි, ස්ත්‍රී ශබ්දයෙහි, ඔවුහු බොහෝ ස්ත්‍රී ශබ්දයාගේ වසඟයට ගියාහු ශොක කරත්.“

එක ගන්‍ධයකුත් සර්‍වඥතා ඥානයෙන් නොදකිමි. මහණෙනි, එනම් ස්ත්‍රී ගත්‍ධයයි. මහණෙනි, ස්ත්‍රී ගන්‍ධයෙහි, ඔවුහු බොහෝ ස්ත්‍රී ගන්‍ධයාගේ වසඟයට ගියාහු ශොක කරත්.“

එක රසයකුත් සර්‍වඥතා ඥානයෙන් නොදකිමි. මහණෙනි, එනම් ස්ත්‍රී රසයයි. මහණෙනි, ස්ත්‍රී රසයෙහි, ඔවුහු බොහෝ ස්ත්‍රී රසයාගේ වසඟයට ගියාහු ශොක කරත්.“

එක ස්පර්‍ශයකුත් සර්‍වඥතා ඥානයෙන් නොදකිමි. මහණෙනි, එනම් ස්ත්‍රී ස්පර්‍ශයයි. මහණෙනි, ස්ත්‍රී ස්පර්‍ශයෙහි, ඔවුහු බොහෝ ස්ත්‍රී ස්පර්‍ශයාගේ වසඟයට ගියාහු ශොක කරත්.“

මහණෙනි, යමක් මෙසේ ඇළුම් කරන්නේද, මෙසේ කැමති වන්නේද, මෙසේ මත් කරන්නේද, මෙසේ බැඳ ගන්නේද, මෙසේ මුසපත් කරන්නේද, උතුම්වූ නිවණ ලැබීමට මෙසේ අනතුරු කරන්නේද,“

මහණෙනි, එනම් සත්‍රීන් පිළිබඳ ස්පර්‍ශය මහණෙනි, සත්‍රීන් පිළිබඳ ස්පර්‍ශ කළ යුත්තෙහි සත්ත්‍වයෝ ඇළුනාහු, ගැටුනාහු, ගිජුවූවාහු, මුසපත්වූවාහු, ඇතුළත් වූවාහු වෙද්ද, ඒ ස්ත්‍රීන්ගේ ස්පර්‍ශ කළ යුත්තට වසඟවූවාහු බොහෝ කලක් ශොක කෙරෙත්.“

මහණෙනි, ස්ත්‍රී තොමෝ යන්නීද, පුරුෂයාගේ සිත හාත්පස මැඩගෙන සිටියි. සිටියාද, හුන්නීද, ශයනය කරන්නීද, සිනාසෙන්නීද, කථා කරන්නීද, ගායනා කරන්නීද, හඬන්නීද, ඉදිමුණු තැනැත්තීද, මළ තැනැත්තීද පුරුෂයාගේ සිත හාත්පස මැඩගෙන සිටියි.

මහණෙනි, මනාකොට කියන්නේ, ‘මාරයාගේ හාත්පස මළපුඩුවය’ යි යමෙකුත් කියන්නේද, ස්ත්‍රියම මාරයාගේ හාත්පස මළපුඩුවයයි මනාකොට කියන්නෙක් එය කියන්නේය” යි වදාළ සේක.“

කඩු ගත් අත් ඇත්තෙකු සමගද කථා කරන්නේය. අමනුෂ්‍යයෙකු සමගද කථා කරන්නේය. යමෙකු විසින් දෂ්ට කරණ ලද්දේ ජීවත් නොවේද? එබඳු සර්‍පයෙකුටද ලංවන්නේය.“

එකළාවූයේ එකළාවූ මාගමක් (ස්ත්‍රියක්) සමග නොම කථා කරන්නේය. ඔවුහු මුළා සිහි ඇත්තහු බැලීමෙන්ද, සිනාවෙන්ද බැඳ ගනිත්.“

තවද, නපුරුකොට හැඳීමෙන්ද, මිහිරි කථාවෙන්ද බැඳගණිත්. ඉදිමුනාවූද, මළාවූද මේ ජන තෙම ලංවීමට නුසුදු වේ.“සිත්කළුවූ රූපය, ශබ්දය, ගන්‍ධය, රසය, ස්පර්‍ශය යන මේ පස්කම් ගුණයෝම ස්ත්‍රී රූපයෙහි දක්නා ලැබෙත්.“

කාම තෘෂ්ණා නමැති සැඩ පහරින් ගසාගෙන යන්නාවූ, කාමයන් පිරිසිඳ නොදන්නාවූ, ඔවුන්ගේ කාලය ගතිය සංසාරයෙහි පෙරටු කරණ ලද්දාහු වෙත්.“

යම් කෙනෙකුන් කාමයන් පිරිසිඳ දැන, කොයිනුත් බියක් නැත්තාහු හැසිරෙද්ද, යම්කෙනෙක් ආශ්‍රවයන් නැසීමට පැමිණියාහුද, ඔවුහු ඒකාන්තයෙන් ලෝකයෙහි පරතෙරට ගියාහු හෙවත් නිවණට පැමිණියාහු වෙත්ය” යි වදාළ සේක.

AN 05-06-01-06. උපජඣායුපසඞ්කමන සූත්‍රය.

ඉක්බිති එක්තරා භික්‍ෂුවක් තෙම ස්වකීය උපාධ්‍යායයන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ ස්වකීය උපාධ්‍යායයන් වහන්සේට මෙය සැළ කෙළේය.“

ස්වාමීනි, දැන් මාගේ ශරීරය හටගත් බර බැව් ඇත්තේද, දිශාවන්ද මට නොවැටහෙත්. ධර්‍මයෝද මට නොවැටහෙත්. ථීනම්ද්‍ධ නීවරණයද මාගේ සිත මැඩගෙණ සිටියි. නො ඇළුනේද, බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවෙහි හැසිරෙමි. මට ධර්‍මයන්හි සැකයද ඇත්තේය” යි.

“එකල්හි ඒ භික්‍ෂු තෙම ඒ සද්‍ධිවිහාරික භික්‍ෂුව කැඳවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එකත්පස්ව හුන්නේය. එකත්පස්ව හුන්නාවූම ඒ භික්‍ෂු තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළකෙළේය.“

ස්වාමීනි, මේ භික්‍ෂු තෙම මෙසේ කීයේය. ‘ස්වාමීනි, දැන් මාගේ ශරීරය හටගත් බර බැව් ඇත්තේද, දිශාවන්ද මට නොවැටහෙත්. ධර්‍මයෝද මට නොවැටහෙත්. ථීනම්ද්‍ධ නීවරණයද මාගේ සිත මැඩගෙණ සිටියි. නො ඇළුනේද, බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවෙහි හැසිරෙමි. මට ධර්‍මයන්හි සැකයද ඇත්තේය’ යි.“

මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මෙය වේ. ඉන්‍ද්‍රියයන්හි නොරක්නා ලද දොරටු ඇත්තාවූ, භොජනයෙහි පමණ නොදන්නාවූ, නිදි වර්ජිත කිරීමෙහි නොයෙදෙන්නාවූ, කුශල ධර්‍මයන් නොබලන්නාවූ, පූර්‍ව රාත්‍රි, අපර රාත්‍රි දෙක්හි සත්තිස් බෝධි පාක්‍ෂික ධර්‍මයන්ගේ භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් යුක්ත නොව වාසය කරන්නහුගේ,“

කය හටගත් බර බව ඇත්තේද වේ. දිශාවෝද ඔහුට නොවැටහෙත්. ධර්‍මයෝද ඔහුට නොවැටහෙත්. ථීනම්ද්‍ධ නීවරණයද මොහුගේ සිත මැඩගෙන සිටියි. නොඇළුනේද, බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවෙහි හැසිරෙයි. මොහුට ධර්‍මයන්හි සැකද වේ.“

මහණ, එහෙයින් මේ ශාසනයෙහි තොප විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුයි. ඉන්‍ද්‍රියයන්හි රක්නා ලද දොරටු ඇත්තෙක් වන්නෙමි. භොජනයෙහි පමණ දන්නෙක්ව, නිදි වර්ජිත කිරීමෙහි යෙදුනෙක්ව, කුශල ධර්‍මයන් බලන්නෙක්ව, පූර්‍ව රාත්‍රි, අපර රාත්‍රි දෙක්හි බෝධි පාක්‍ෂික ධර්‍ම භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් යුක්තව වාසය කරන්නෙමියි, මහණ, මෙසේ වනාහි තොප විසින් හික්මිය යුතුය” යි වදාළ සේක.“

ඉක්බිති, ආයුෂ්මත් භික්‍ෂු තෙම, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ අවවාදයෙන් අවවාද කරණ ලද්දේ, හුනස්නෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, පැදකුණු කොට ගියේය.“

ඉක්බිති, ආයුෂ්මත් භික්‍ෂු තෙම, හුදකලාවූයේ, වෙන්වූයේ, අප්‍රමත්තවූයේ, කෙලෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය ඇත්තේ, කාය ජීවිත නිරපෙක්‍ෂව වාසය කරන්නේ, නොබෝ කලකින්ම කුලපුත්‍රයෝ යමක් සඳහා වහාම ගිහිගෙන් නික්ම අනගාරික සංඛ්‍යාත ශාසනයෙහි පැවිදිවෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යය අවසන්කොට ඇති නිරුත්තර ඒ අර්‍හත්වය තෙමේ විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්‍ෂකොට පැමිණ වාසය කරයි.“

උත්පත්තිය ක්‍ෂයවිය. බඹසර වැස නිමවන ලදී. කටයුතු කරණ ලදී. මින් මතු අන් යමක් නැතැයි දැනගත්තේය. ආයුෂ්මත් භික්‍ෂු තෙම රහතන් වහන්සේලාගෙන් කෙනෙක් වූයේය.”

“ඉක්බිති ඒ භික්‍ෂු තෙම රහත් බවට පැමිණියේ ස්වකීය උපාධ්‍යාය තෙම යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, ස්වකීය උපාධ්‍යායයන් වහන්සේට මෙය සැළ කෙළේය.“

ස්වාමීනි, දැන් මාගේ ශරීරය හටගත් බර බැව් ඇත්තේ නොවේමය. දිශාවෝද මට වැටහෙත්, පැමිණ සිටිත්, ධර්‍මයෝද මට වැටහෙත්, ථීනම්ද්‍ධ නීවරණයද මාගේ සිත මැඩගෙන නොසිටියි. ඇළුනේද, බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවෙහි හැසිරෙමි. මට ධර්‍මයන්හි සැකයක්ද නැත්තේය” යි.“

එකල්හි ඒ භික්‍ෂු තෙම ඒ සද්‍ධිවිහාරික භික්‍ෂුව කැඳවාගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එකත්පස්ව හුන්නේය. එකත්පස්ව හුන්නාවූම ඒ භික්‍ෂු තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළකෙළේය.“ස්වාමීනි, මේ භික්‍ෂු තෙම මෙසේ කීය.”

“මහණ, මෙසේ වනාහි එය වේ. ඉන්‍ද්‍රියයන්හි රක්නා ලද දොරටු ඇති. භොජනයෙහි පමණ දන්නාවූ, නිදි දුරු කිරීමෙහි යෙදුනාවූ, කුශල ධර්‍මයන් බලන්නාවූ, පූර්‍ව රාත්‍රි, අපර රාත්‍රි දෙක්හි බෝධි පාක්‍ෂික ධර්‍ම භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් යුක්තව වාසය කරන්නහුගේ ශරීරය තෙම හටගත් බර බැව් ඇත්තේය යන යමක් නොවේද, දිශාවෝද මොහුට වැටහෙත්, ධර්‍මයෝද මොහුට වැටහෙත්, ථීනම්ද්‍ධ නීවරණයද මොහුගේ සිත මැඩගෙන නොසිටියි. ඇළුනේද, බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවෙහි හැසිරෙයි. මොහුට ධර්‍මයන්හි සැකයක්ද නොවෙයි“

මහණ, එහෙයින් මේ ශාසනයෙහි තොප විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුයි. ඉන්‍ද්‍රියයන්හි රක්නා ලද දොරටු ඇත්තෙක් වන්නෙමි. භොජනයෙහි පමණ දන්නෙක්ව, නිදි වර්ජිත කිරීමෙහි යෙදුනෙක්ව, කුශල ධර්‍මයන් බලන්නෙක්ව, පූර්‍ව රාත්‍රි, අපර රාත්‍රි දෙක්හි බෝධි පාක්‍ෂික ධර්‍ම භාවනාවෙහි යෙදීමෙන් යුක්තව වාසය කරන්නෙමියි, මහණ, මෙසේ වනාහි තොප විසින් හික්මිය යුතුය” යි වදාළ සේක.

SN 05-02-04-07. අභිණ්හපච්චවෙක්ඛන සූත්‍රය

භාවය:

§1. ආනන්ද ස්ථවිර නම් වූ මා විසින් මෙසේ අසන ලදී..
එක් සමයෙක්හි ශ්‍රී සද්ධර්මවර චක්‍රවර්ථති ස්වාමි වූ අපගේ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යසම්බුද්ධ සර්වඥ රාජෝත්තමයානන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහි වූ ජේතවන නම්වූ අනේ පිඬු මහ සිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කරන සේක. එසමයෙහි දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ යි භික්ෂුන් අමතා වදාළ සේක. ඒ භික්ෂුහු  ‘පින්වතුන් වහන්සැ’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් ඇස්වුහ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය වදාළ සේක.

§2.  මහණෙනි, ස්ත්‍රියක් විසින් හෝ පුරුෂයෙකු විසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ මේ කාරණයෝ පස් දෙනෙක් නිතර නුවනින් මෙනෙහි කට යුත්තාහ. කවර පස් දෙනෙක් ද? යත්:-

මම දිරණ ස්වභාව ඇත්තේ වෙමි. ජරාව නොඉක්මවුයේ වෙමි. ජරාව ඇතුලතම හැසිරෙමි. යි ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු වීසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේය. 

“මම රෝගය ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමි. රෝගය නොඉක්මවුයේ වෙමි. රෝගය තුලම හැසිරෙමි.යි  ස්ත්‍රියක් විසින් හෝ පුරුෂයෙකු විසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේය.  
“මරණය ස්වභාව කොට  ඇත්තේ වෙමි. මරණය. නොඉක්මවුයේ වෙමි. මරණය. ඇතුලතම හැසිරෙමි.” යි ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු වීසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේය.

 “ප්‍රිය වූ මන වඩන්නාවූ සියලුම වස්තුන්ගෙන් මාගේ වෙන්වීම වේ” යැයි ස්ත්‍රියක් විසින් හෝ පුරුෂයෙකු විසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේය  

“මම කර්මය  ස්වභාව කොට  ඇත්තේ වෙමි. කරමය. දායාද කොට ඇත්තේ  වෙමි. කාරණා කොට ඇත්තේ වෙමි. කරමය  ඥාති කොට ඇත්තේ වෙමි. කරමය  පිළිසරණ කොට ඇත්තේ වෙමි.  කුශල හෝ අකුශල වූ යම්  කරමයක් කරන්නෙම් ද එයට දායාද වන්නෙමි. ඒ කර්මය විසින් දෙන ලද විපාකය පිලිගන්නෙක් වන්නෙමි” යි  ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු වීසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේය.

§3.  මහණෙනි, කවර කාරණයක් නිසා දිරීම ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමි, ජරාව නොඉක්මවුයේ වෙමි යි ස්ත්‍රියක් විසින් හෝ පුරුෂයෙකු විසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේද? 

යම් මදයකින් මත වූ සත්වයෝ කයින් දුශ්චරිත කෙරෙත් ද, වචනයෙන්  දුශ්චරිත කෙරෙත් ද,.  සිතින් දුශ්චරිත කෙරෙත් ද, මහණෙනි , සත්වයන්ගේ යොවුන් කාලයෙහි එබඳු වූ තරුණ මදයෙක් ඇත්තේය. ඒ කාරණය නිතර නුවනින් සලකන්නාවූ ඔහුගේ තරුණ භාවයෙහි යම් තරුණ මදයෙක් ඇද්ද එය සර්වප්‍රකාරයෙන් හෝ ප්‍රහීන වෙයි. මහණෙනි මේ කාරණය නිසා දිරීම ස්වභාවකොට ඇත්තේ වෙමි.  ජරාව නොඉක්මවුයේ වෙමි’යි යි  ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු වීසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේය.

ජරාව:-

ජරාව වනාහි දෙවදෑරුම් වෙයි.
එනම්: ක්ෂණික ජරාව ද,  දත් වැටීම ය, හිසකේ පැසීමය, ඇඟ සම රැලි වැටීමය යන ආදීන් සලකන ලද රූපා රූපධර්ම පරම්පරාවෙහි එක් භාවයෙක් හි ඇතුළත් ස්කන්ධයන් ගේ පුරාණ භාවය යි කියන ලද ප්‍රකට ජරාව් ද යන මේ දෙක යි. ඒ ප්‍රකට ජරා තොමෝ එක් භවයෙක් හි ඇතුළත් වූ ස්කන්ධයන්ගේ පුරාණ භාවය ලක්ෂණ කොට ඇත්තීය. මරණයට එළඹීම කෘත්‍ය කොට ඇත්තීය.තරන භාවය පිළිඹඳ විනාශය වැටහීම් කොට ඇත්තීය. සංස්කාර  දුක්ඛභාවයෙන්ද දුකටඇති කාරණ  භාවයෙන් ද දුක් වන්නීය. අඟපසඟ ලිහිල් බවය., ඉන්ද්‍රිය යන්ගේ විකාරය, විරූප බවය, තරුණබව නැසීම ය, බල බැසීමානසංගමය, සිහි නුවණ නැසීමය , අනුන් විසින් බරිබව කිරීමය යන ආදී නොයෙක් ප්‍රත්‍ය ඇති කායික චෛතසික දුක්ඛයෙක් උපදී ද ජරා තොමෝ ඒ දුකට කාරණ වන්නීය. කීයේ මැ නො :- ජරාව හේතු වේද එහෙයින් ජරාව දුකැයි

“අද්ගාන සිතිළිභාවා- ඉන්ද්‍රියානං විකාර තෝ,
යෝබ්බනස්ස විනාසෙන - බලස්ස උප ඝාත තෝ,
විප්පවාසෝ සතා දීනං - පුත්ත දාරෙහි අත්ත නො,
අප්ප්සාද නියතො වේව - භියෝ බාලත්ත පත්තියා,
පප්පෝති දුක්ඛං යං මච්චෝ - කායිකං  මානසං තථා,
 සබ්බමෙතං ජරා හේතු - යස්මා තස්මා ජරා දුක්හාති.”

හස්ත පාදාදී අවයන්ගේ ලිහිල් බැවින්ද චක්ෂුරාදී ඉන්ද්‍රියයන්ගේ විකාර භාවයෙන්ද, තරුණ භාවයාගේ විනාශයෙන් ද , තමාගේ අඹුදරුවන් විසිනුදු අවඥා කරණු ලබන බවට යෝග්‍ය හෙයින්ද, කැවීම් පෙවීම් ආදිය පවා අන්‍යයන් විසින් කටයුතු වන බැවින් ඉතා ළදරු බවට පැමිණීම වන හෙයින් ද සත්ව තෙමේ ශාරීරික වුද එසේම මානසික වූ ද යම් දුකකට පැමිණේ නම් මේ සියළු දුකට යම් හෙයකින් ජරාව හේතු වේද එහෙයින්  ජරාව දුකැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ  වදාළ සේක.

යොබ්බන මදය:- 


“තත්ථ කතමෝ යොබ්බන මදෝ ? 
යොබ්බනං පටිච්ච මදෝ මජ්ජනා මජ්ජි තත්තං මානෝ මඥඥනා මඥඥඉ  තත්තං උන්නති උන්තාමො ධජෝ සම්පගගාහෝ කේතු කම්‍යතා චිත්තස්ස, අයං වුච්චති යොබ්බන මදෝ.”

යොබ්බන  මදය නම් තමාගේ තරුණභාවය නිසා උපන් මානයෙන් මත් වීමයි. ඇතැම් විට පුර්ව ජන්මයෙහි කරණ ලද පුණ්‍යකර්මයන්ගේ විපාක හේතුවෙන් ලැබූ සර්වාංගසම්පුර්ණ තරුණ භාවය ඇත්තෝ ස්වකීය තරුණ භාවයෙන් උදම් වී සෙස්සවුන් හෙලා දකිමින් “අපි රුවැත්තෝ වමු, අපි බලැස්සෝ වමු, අපි ජවැත්තෝ වමු , මේ සෙස්සෝ නිකම් දිරාගිය සිරුරු ඇත්තෝ වෙත්” යැයි තමන් උසස් කෙරෙමින් සෙස්සවුන් පහත් කොට සලකමින් පව් සිදු කර ගනිති. සියල්ලවුන්ගේ තරුණ භාවය පිලිබඳ අවසානය ජරාව බව මොහොතක් වත් නොසිතති. දැන් ජරා ජීර්ණව සිටින සියල්ලෝ මා පෙර තමන් මෙන්ම රුව ඇතිව බල ඇතිව විසු බව මෙනෙහි නොකෙරෙති. තරුණ භාවය මෙන්ම ජරාවද කාටත් සාධාරණ යැයි සලකතොත් තරුණ මදයෙන් මත වී කාය දුශ්චරිතාදී අකුසල් නොකෙරෙත් මය.

 §4.  මහණෙනි කවර කාරණයක් නිසා රෝගය ස්වභාවකොට ඇත්තේ වෙමි., රෝගය නොඉක්මවුයේ වෙමි’යි ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු වීසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේද? 

යම් මදයකින් මත් වූ සත්වයෝ කයින් දුශ්චරිත කෙරෙත් ද, වචනයෙන්  දුශ්චරිත කෙරෙත් ද,.  සිතින් දුශ්චරිත කෙරෙත් ද, මහණෙනි , සත්වයන්ගේ නිරෝග කාලයෙහි එබඳු වූ ආරෝග්‍යය මදයෙක් ඇත්තේය. ඒ කාරණය නිතර නුවනින් සලකන්නාවූ ඔහුගේ නිරෝග  කාලයෙහි  යම් ආරෝග්‍ය මදයෙක් ඇද්ද එය සර්වප්‍රකාරයෙන් හෝ ප්‍රහීන  හෝ වෙයි. තුනී හෝ වෙයි.

මහණෙනි මේ කාරණය නිසා රෝගය  ස්වභාවකොට ඇත්තේ වෙමි.  රෝගය නොඉක්මවුයේ වෙමි’යි යි  ස්ත්‍රියක විසින් හෝ පුරුෂයෙකු වීසින් හෝ ගිහියෙකු විසින් හෝ පැවිද්දෙකු විසින් හෝ නිතර නුවනින් සැලකිය යුත්තේය

ව්‍යාධිය:-

ව්‍යාධි නම් නන් වැදෑරුම් රෝගයෝයි. එක් ක්‍රමයෙකින් සලකන කලැ රෝගාබාධයන්ට වඩා භය ජනක අන් කිසිවක් නැතැයි කියා යුතුය. බාල කාලයෙහි හෝ වේවා- තරුණ කාලයෙහි හෝ වේවා යමකු නපුරු රෝගාබාධයකට භාජන වුවහොත් ඇතැම් විට එය ඔහුගේ මුළු ජීවිත කාලයම නිෂ්ඵල වීමට හේතු වන්නේය. මෙලෝ පරලෝ දෙකෙ හි සියළු සැපතින් පිරිහීමට කාරණා වන්නේය. මනුෂ්‍යයෙකුට කොතරම් මිහිරි ආහාර පාන වර්ග ඇතත් , කොතරම් අගනා වස්ත්රාභරණ ආදිය ඇතත්,  කොතරම් සුව පහසු ගෙන දෙන යාන වාහන ආදිය ඇතත්, කොතරම් විශාල දෙතුන් මහලින් යුත් ප්රාසාධිය ඇතත් රෝගියෙක් වේ නම් ඕ හට ඒ සියල්ලෙන් කවර ප්‍රයෝජනයෙක්ද? එහෙයින් රෝගාබාධයන්ගෙන් වෙන්ව සිටීම වැනි භාග්‍යයක් වෙන නැත්තේය. එහෙයින් සියළු ලාභයෝ නීරෝගභාවය පරම කොට ඇත්තාහ. ආරෝග්‍යා පරමා ලාභා. යි බුදු රජාණන් වහන්සේ වදාළහ.

එහෙත් වර්ෂ දෙදහසකටත් වැඩි කාලයකැ පටන් එකී ශ්‍රේෂ්ඨ ධර්මය ගුරු තන්හි තබා සලකන, එයට වඩා උසස් ධර්මයක් ලොවැ වෙන නැතැයි උදන් අනන, එකී නිර්මල ධර්මය නිර්මලත්වයෙන් ලැබූ අප හා අපේ රට ද ලොවැ අන් හමාරටකට වඩා භාග්‍ය සම්පන්න යැයි උදාරත්වයෙන් ප්‍රකාශ කරන බෞද්ධයන් ගෙන් යුත් ලක්දිවැ මිනිසුන් අතුරෙන් සියයට කී දෙනෙක් නිරෝග භාවයෙහි අගය වටහා ගෙන සිටිත් දැයි සලකන කවරකු හට වුවද බලවත් ශෝකයක් පහල වනු නිසැකය.කුඩා කාලයේ පටන් නොයෙක් රෝගයන්ට භාජන වූ මනුෂ්‍ය ජාතියක් යම් රටෙකැ වෙසේ නම් ඒ රට අතිශයින්ම පරිහානියට පත් වූ අභාග්‍යවත් එකක් විය යුතු බව වෙසෙසින් කිව මනා නොවේ.  රටෙකැදියුණුව ඒ රටෙ සුඛිත බාල පරම්පරාව කෙරෙහි රඳා පවත්නා බව සත්‍යයෙකි. හැම පාඨශාලාවකැම ශිෂ්‍යයන්ට වහ වහා ඒ පිලිබඳ නියම තත්වය පහදා දීමට දැන් කාලය පැමිණ තිබේ. පාඨශාලාවක් පාඨශාලාවක් පාසා ගොස් තත්වඥ ගිහි පැවිදි භවතුන් විසින් ආචාර්ය ශිෂ්‍ය දෙපක්ෂය ඉදිරියෙහි කථා පැවැත්වීමෙන් කරුණු පහදා දීම අතිශයයෙන් යෝග්‍යය යැයි මට වැටහී තිබේ.

එහෙයින් නොබෝදා  මම ගම් වැසි බාල දරුවන් හා ඔවුන්ගේ මවු පියන්ද ආචාර්‍ය වරයන් ද මේ කරුණෙහි උද්‍යෝගවත් කිරීම පිණිස කථා පන්තියක් පැවැත්වීමට ආරම්භ කොට පාඨශාලා කිහිපයකට ගියෙමි. එහි රැස්ව සිටි බාල දරුවන්ගේ ස්වභාවය දුටු මට ඇතිවුය්ර් නො ඉවසිය හැකි තරම් බලවත් චිත්ත පීඩාවකි. ඔවුනතුරෙන් සමහරු වැරි ගිය මුහුණින් යුත් ප්‍රේත පැටවුන් වන්නෝය. සමහරු පාණ්ඩු  රෝගයෙන් පීඩිත වූ ලේ වතුර  බවට පත් වූ සුදු මැලි මුහුණු ඇත්තෝය. සමහරු ඉදිරියට නෙරා ගිය බඩ  හා ඇට සැකිලි බවට පත් සිරුරු ඇති යක් පැටවුන් වැන්නෝය. එක් පාසලකට පැමිණ සිටි සැටක් පමණ ශිෂ්‍ය යන් අතුරෙන් ඇඟේ ලේ ඇති ප්‍රාණවත් භාවය ක්  දැක්වූ ශිෂ්‍යයෝ   පස් දෙනෙක් වත් නො වුහ. ඔවුන් තුල උනන්දු ගතියක්, එඩිතර බවක් , ක්‍රියා ශුරත්වයක්, අනලස භාවයක් ඇත්තෙම නැත. එහි කවර පුදුමයෙක් ද? අභ්‍යන්තරයෙහි පාන්ඩුව, අග්නි මාන්ද්‍යා ය (බඩගිනි අඩු කම) ආදී රෝග ඇති කලැ පිටින් කාර්යක්‍ෂම භාවයක් කෙසේ පෙන්විය හැකි ද?

එබන්දක් වැඩි තරුණ වයසට පත් වූ කලැ ඔවුන්ගෙන් සිදු විය හැකි ජාතික දියුණුව කවරේද? ආගමික දියුණුව කවරේද? ඔවුන්ගේ දරු පරපුර කෙබඳු දුර්වල තත්වයකට පැමිණේද? යන මේ ආදී කාරණයන් කෙරෙහි රටෙ අභිවෘද්ධිය පතන්නවුන් ගේ සිත් යොමු කිරීමට මේ ඉතා යෝග්‍ය කාලයකි. දරුවන් රෝගී ස්වභාවයෙන් මුදා සුඛිතයන් කිරීමට ඔවුන්ගේ මව් පියන් හා ආචාර්‍යවරයන්ගේ මහත් සැලකිල්ල ඇතිවිය යුතුය. ඒ  දෙපක්‍ෂ යෙ සහයෝගයද අවශ්‍යය. එහෙත් පිටිසර ගම්වැසි මව් පියන් අතුරෙන් සියයට අනු පස් දෙනෙකුන් ගෙන්සිය දරුවන් සුඛිත කිරීමට අවශ්‍ය කිසි යුතු කමක් සිදු නොවන බව කිව යුතුය. දැන් ඔවුන්ගෙන් සිදුවන ස්වල්ප මාතර හෝ යුතු කමෙක් වෙ නම් එය එමෙන් ලක්ෂ ගුණයෙකින් දියුණු විය යුතු ය. පාඨශාලාචාර්යවරයබ්  ගෙන් ඒ පිලිබඳ ප්‍රමාණවත් මෙහෙයක් සිදුවන බව ප්‍රකටය. ළමයින්ට පිරිසිදු වාතය හා පිරිසිදු ජලය අවශ්‍ය බව, දිනපතා හිස පීරා ශුද්ධකොට ගත යුතු බව, ප්‍රමාණය නොඉක්මවා  දිනපතා ව්‍යායාම කටයුතු බව යන ආදී ඔවුන්ගේ සනීපය ආරක්ෂා කර ගැනීමට නිතර වුවමනා කාරණයන් හි ඔවුන් යෙදවීමට ආචාර්‍යවරයෝ උත්සාහ කෙරෙති. එයට බෙහෙවින් බාධා කරන්නෝ අඥාන  මවුපියෝය. ළමයෙකු පාසලෙහි ආචාර්‍යවරයන් ඇසුරු කරමින් ගත කරන්නේ පැය කිහිපයෙකි. වැඩි වෙලාවක් ගත කරන්නේ මවුපියන් ගේ ආශ්‍රය ඇතිවය. එහෙයින් ඔවුන් සුඛිත කිරීමට මවු පියන් උත්සාහ නොකරතොත් ආචාර්යවරයන්ගේ  ව්‍යායාමය බොහෝ සෙයින් නිරර්ථක වන්නේය. විශේෂයින්ම ආචාර්යවරයන් පාසැලේ දී ස්වකීය ශිෂ්‍යයන්ගේ සුඛිත භාවය ආරක්ෂා කර ගැනීමට වුවමනා උවදෙස් දුන් කල්හි ඒ උවදෙස් අනුව ඔවුන් පිලිපදවීම මවුපියන් විසින් කට යුතුය. එහෙත් බොහෝ මවුපියන්ගෙන් ඒ යුතුකම සිදු නොවන බව මට ප්‍රත්‍යක්ෂ වූ වාර බොහෝය.

ගෙතුලට පිරිසිදු වාතය ලබා ගැනීම පිණිස ගෙයි කවුළු හැර දමා නිදාගත යුතු යැයි ගුරුවරයන් කොතෙක් අවවාද කලත් එයට පටහැනිව ක්‍රියා කරන මවුපියන් කී දෙනෙක් පිටිසර ගම් බදව  සිටිද්ද?

§2. 

ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුවූ මේ කරුණු පසක් වෙත්.“කවර පසක්ද යත්,“

ජරාව ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමි. ජරාව නොඉක්මවූයේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

ව්‍යාධිය ස්වභාවකොට ඇත්තේ වෙමි. ව්‍යාධිය නොඉක්මවූයේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

මරණය ස්වභාවකොට ඇත්තේ වෙමි. මරණය නොඉක්මවූයේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

මාගේ සියලු ප්‍රිය මනාපවූවන් කෙරෙන් නොයෙක් ස්වභාව වෙන්වීම ඇත්තේ යැයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

කර්‍මය ස්වකීයකොට ඇත්තේ වෙමි. කර්‍මය දායාදකොට ඇත්තේ වෙමියි, කර්‍මය උත්පත්ති කාරණකොට ඇත්තේ වෙමියි, කර්‍මය නෑකොට ඇත්තේ වෙමියි, කර්‍මය පිළිසරණකොට ඇත්තේ වෙමියි, යහපත්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ යම් කර්‍මයක් කරන්නෙම්ද, එයට උරුමක්කාරයෙක් වන්නෙමියි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

මහණෙනි, කවර කරුණක් නිසා ජරාව ස්වභාවකොට ඇත්තේ වෙමියි, ජරාව නොඉක්මවූයේයයි, ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුද?“

මහණෙනි, යම් මදයකින් මත්වූවාහු, කයින් දුශචරිත කෙරෙද්ද, වචනයෙන් දුශචරිත කෙරෙද්ද, සිතින් දුශචරිත කෙරෙද්ද, සත්ත්‍වයන්ගේ යෞවන බැව්හි එබඳු යෞවන මදයෙක් ඇත්තේය.“

ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ ඔහුගේ යෞවනයෙහි යම් යෞවන මදයක් වේද, එය සියලු ආකාරයෙන් හෝ ප්‍රහීන වේ. හීන වූවක්හු වේ. මහණෙනි, මේ කරුණ නිසා ජරාව ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමි. ජරාව නොඉක්මවූයේයයි, ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“මහණෙනි, කිනම් කරුණක් නිසා ව්‍යාධිය ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමියි, ව්‍යාධිය නොඉක්මවූයේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුද?“

මහණෙනි, යම්බඳුවූ මදයකින් මත්වූවාහු, කයින් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, වචනයෙන් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, සිතින් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, සත්ත්‍වයන්ගේ නීරෝගභාවයෙහි එබඳුවූ ආරොග්‍ය මදයෙක් ඇත්තේය. ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ ඔහුගේ නීරෝග භාවයෙහි යම් ආරෝග්‍ය මදයක් වේද, හෙතෙම සියලු ආකාරයෙන් ප්‍රහීන හෝ වේ. තුනී වූවක් හෝ වේ. මහණෙනි, මේ ප්‍රයෝජනය සළකා ව්‍යාධිය ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමි. ව්‍යාධිය නොඉක්මවූයේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

මහණෙනි, කිනම් කරුණක් නිසා මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමියි, මරණය නොඉක්මවූයේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුද?“

මහණෙනි, යම්බඳුවූ මදයකින් මත්වූවාහු, කයින් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, වචනයෙන් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, සිතින් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, සත්ත්‍වයන්ගේ ජීවිතයෙහි එබඳු ජීවිත මදයෙක් ඇත්තේය. ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ ඔහුගේ ජීවිතයෙහි එබඳු ජීවිත මදයෙක් වේද, හෙතෙම සියලු ආකාරයෙන් ප්‍රහීන හෝ වේ. තුනී වූවක් හෝ වේ. මහණෙනි, මේ ප්‍රයෝජනය සළකා මරණය ස්වභාව කොට ඇත්තේ වෙමි. මරණය නොඉක්මවූයේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

මහණෙනි, කිනම් කරුණක් නිසා මාගේ සියලු ප්‍රිය මනාපයන් කෙරෙන් නොයෙක් ස්වභාව ඇත්තේ වෙන්වීම වේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුද?“

මහණෙනි, යම්බඳු ඇල්මකිනු ඇළුනාහු කයින් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, වචනයෙන් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, සිතින් දුසිරිත හැසිරෙද්ද, සත්ත්‍වයන්ගේ ප්‍රියවූවන් කෙරෙහි කාමාශාවෙන් ඇල්මක් ඇත්තේය. ඒ කාරණය නිතර සිහි කරන්නාවූ ඔහුගේ ප්‍රියවූවන් කෙරහි යම් ඡන්‍දයක්, ඇල්මක් වේද, හෙතෙම සියලු ආකාරයෙන් හෝ ප්‍රහීණ වේ. තුනීවූවක් හෝ වේ. මහණෙනි, මේ කරුණ නිසා මාගේ සියලු ප්‍රිය මනාපයන් කෙරෙන් නොයෙක් ස්වභාව ඇත්තේ වෙන්වීම වේයයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

මහණෙනි, කිනම් කරුණක් නිසා කර්‍මය ස්වකීයකොට ඇත්තේ වෙමියි, කර්‍මය දායාදකොට ඇත්තේ වෙමියි, කර්මය උත්පත්ති කාරණාකොට ඇත්තේ වෙමියි, කර්‍මය නෑකොට ඇත්තේ වෙමියි, කර්‍මය පිළිසරණකොට ඇත්තේ වෙමියි, යහපත්වූ හෝ, ලාමකවූ හෝ, යම් කර්මයක් කරන්නෙම්ද, එයට උරුම ඇත්තෙක් වන්මේයි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුද?“

මහණෙනි, සත්ත්‍වයන්ගේ කාය දුශ්චරිතයද, වාක් දුශ්චරිතයද, මනො දුශ්චරිතයද ඇත්තේය. ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ ඔහුගේ සියලු ආකාරයෙන් හෝ එය ප්‍රහීණ වේ. තුනීවීම හෝ වේ. මහණෙනි, මේ කරුණ නිසා කර්මය ස්වකීයකොට ඇත්තේ, කර්මය දායාදකොට ඇත්තේ, කර්මය උත්පත්ති කාරණාකොට ඇත්තේ, කර්මය නෑයන්කොට ඇත්තේ, කර්මය පිළිකරණකොට ඇත්තේ වෙමි. යහපත්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ යම් කර්මයක් කරන්නෙම්ද, එයට උරුම ඇත්තෙක් වන්නෙමියි ස්ත්‍රිය විසින් හෝ පුරුෂයා විසින් හෝ ගෘහස්ථයා විසින් හෝ ප්‍රව්‍රජිතයා විසින් හෝ නිතර සිහි කටයුතුයි.“

මහණෙනි, ඒ මේ ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක තෙමේ වනාහි මෙසේ සළකයි.“එකළාවූ මම ම ජරාව ස්වභාවකොට ඇත්තේ, ජරාව ආගමනය නොඉක්මවූයේ නොවෙමි. වැලිදු යම්තාක් සත්ත්‍වයන්ගේ ගමනය, චුතිය, උත්පත්තිය වේද, ඒතාක් සියලු සත්ත්‍වයෝ ජරාව ස්වභාවකොට ඇත්තාහු, ජරාව නොඉක්මවූවාහුයයි,“

ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ, ඔහුට ලෝකොත්තර මාර්‍ගය හටගනියි. හෙතෙම ඒ මාර්‍ගය සේවනය කරයි. භාවනා කරයි. බහුල වශයෙන් කරයි. ඒ මාර්ගය සේවනය කරන්නාවූ, වඩන්නාවූ, බහුල කරන්නාවූ, ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීන වෙත්. සප්තවිධ අනුශය ධර්මයෝ කෙළවර වූවාහු වෙත්.“

එකළාවූ මම ම ව්‍යාධිය ස්වභාවකොට ඇත්තේ, ව්‍යාධිය නොඉක්මවූයේ නොවෙමි. වැලිදු යම්තාක් සත්ත්‍වයන්ගේ ආගමනය, ගමනය, චුතවීම, ඉපදීම වේද, ඒතාක් සියලු සත්ත්‍වයෝ ව්‍යාධිය ස්වභාවකොට ඇත්තාහු, ව්‍යාධිය නොඉක්මවූවාහුයයි,“

ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ, ඔහුට ලෝකොත්තර මාර්‍ගය හටගනියි. හෙතෙම ඒ මාර්‍ගය සේවනය කරයි. භාවනා කරයි. බහුල වශයෙන් කරයි. ඒ මාර්ගය සේවනය කරන්නාවූ, වඩන්නාවූ, බහුල කරන්නාවූ, ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීන වෙත්. සප්තවිධ අනුශය ධර්මයෝ කෙළවර වූවාහු වෙත්.“

එකළාවූ මම ම මරණය ස්වභාවකොට ඇත්තේ, මරණය නොඉක්මවූයේ නොවෙමි. වැළිදු යම්තාක් සත්ත්‍වයන්ගේ ආගමනය, ගමනය, චුතිය, උත්පත්තිය වේද, ඒතාක් සියලු සත්ත්‍වයෝ මරණය ස්වභාවකොට ඇත්තාහු, මරණය නොඉක්මවූවාහුයයි,“

ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ, ඔහුට ලෝකොත්තර මාර්‍ගය හටගනියි. හෙතෙම ඒ මාර්‍ගය සේවනය කරයි. භාවනා කරයි. බහුල වශයෙන් කරයි. ඒ මාර්ගය සේවනය කරන්නාවූ, වඩන්නාවූ, බහුල කරන්නාවූ, ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීන වෙත්. සප්තවිධ අනුශය ධර්මයෝ කෙළවර වූවාහු වෙත්.“

එකළාවූ මාගේම සියලුම ප්‍රියවූ, මනාප වූවන්ගෙන් නොයෙක් ස්වභාව ඇත්තේ, වෙන්වීම නොවේ. වැළිදු යම්තාක් සත්ත්‍වයන්ගේ ආගමනය, ගමනය, චුතිය, උත්පත්තිය වේද, ඒතාක් සියලු සත්ත්‍වයෝ ප්‍රියවූ මනාපවූවන්ගෙන් වෙනස් ස්වභාව ඇත්තේ වෙන්වීම ඇත්තාහුයයි“

ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ, ඔහුට ලෝකොත්තර මාර්‍ගය හටගනියි. හෙතෙම ඒ මාර්‍ගය සේවනය කරයි. භාවනා කරයි. බහුල වශයෙන් කරයි. ඒ මාර්ගය සේවනය කරන්නාවූ, වඩන්නාවූ, බහුල කරන්නාවූ, ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීන වෙත්. සප්තවිධ අනුශය ධර්මයෝ කෙළවර වූවාහු වෙත්.“

එකළාවූ මම ම කර්මය ස්වකීයකොට ඇත්තේ, කර්මය දායාදකොට ඇත්තේ, කර්මය යෝනිකොට ඇත්තේ, කර්මය බන්ධුකොට ඇත්තේ, කර්මය පිළිසරණකොට ඇත්තේ නොවමියි. යහපත්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ කර්මයක් කරන්නෙම්ද, එයට උරුම ඇත්තෙක් නොවන්නෙමි. වැළිදු යම්තාක් සත්ත්‍වයන්ගේ ආගමනය, ගමනය, චුතිය, උත්පත්තිය වේද, ඒතාක් සියලු සත්ත්‍වයෝ කර්මය ස්වකීයකොට ඇත්තාහු, කර්මය උරුමකොට ඇත්තාහු, කර්මය උත්පත්ති කාරණාකොට ඇත්තාහු, කර්මය නෑයන්කොට ඇත්තාහු, කර්මය පිළිසරණකොට ඇත්තාහු වෙත්. යහපත්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ යම් කර්මයක් කරන්නාහුද, එයට උරුම ඇත්තෝ වන්නාහුයයි,“

ඒ කරුණ නිතර සිහි කරන්නාවූ, ඔහුට ලෝකොත්තර මාර්‍ගය හටගනියි. හෙතෙම ඒ මාර්‍ගය සේවනය කරයි. භාවනා කරයි. බහුල වශයෙන් කරයි. ඒ මාර්ගය සේවනය කරන්නාවූ, වඩන්නාවූ, බහුල කරන්නාවූ, ඔහුගේ සංයෝජනයෝ ප්‍රහීන වෙත්. සප්තවිධ අනුශය ධර්මයෝ කෙළවර වූවාහු වෙත්.

(1) “ව්‍යාධිවූ ස්වභාවකොට ඇත්තාවූ, ජරාව ස්වභාවකොට ඇත්තාවූ, තවද මරණය ස්වභාවකොට ඇත්තාවූ, පෘතග්ජනයෝ ධර්මයෝ යම්සේ වූවාහුද, එසේ ඇත්තාහුම පිළිකුල් කෙරෙත්.

(2) මෙබඳු ස්වභාව ඇත්තාවූ සත්ත්‍වයන් කෙරෙහි මමද මෙය පිළිකුල් කරන්නෙම් නම්, මෙසේ වාසය කරන්නාවූ මට මෙය සුදුසු නොවන්නේය.

(3) ඒ මම මෙසේ වාසය කරන්නෙම්, ක්ලේශ රහිතවූ ධර්‍මය දැන නීරෝග භාවයෙහිද, යෞවන භාවයෙහිද, ජීවත් වීමෙහිද, යම් මද කෙනෙක් වෙද්ද,

(4) ප්‍රව්‍රජ්‍යාව නිර්‍භය වශයෙන් දැක, ඒ සියලු මදයන් මැඩපවත්වමි. නිවණ දක්නාවූ ඒ මට උත්සාහයක් වූයේය.

(5) “මේ කාලයෙහි කාමයන් සේවනය කරන්ට මම සුදුස්සෙක් නොවෙමි. මාර්‍ග බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව පිහිටකොට ඇත්තේ, ප්‍රව්‍රජ්‍යාවෙන් නොනවතින්නෙක් වන්නෙමියි වදාළේය”

AN 05-06-01-08. ලිච්ඡවිකුමාර සූත්‍රය

. “එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසල් නුවර මහ වනයෙහිවූ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පෙරවරු වේලෙහි හැඳ පෙරවා, පා සිවුරු ගෙන විසල් නුවරට පිඬු පිණිස පිවිසි සේක. විසල් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර පසු බත් කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් වැළකුණේ, මහ වනයට ඇතුල්ව,“එක්තරා රුක් මුලෙක්හි දිවා විහරණයෙන් වැඩහුන් සේක.

එතල්හි වනාහි බොහෝවූ ලිච්ඡවි කුමාරයෝ ඊයෙන් සාදන ලද දුනු ගෙණ, සුනඛ සමූහයා විසින් පිරිවරණ ලද්දාහු, මහ වනයෙහි ඔබ මොබ සක්මන් කරන්නාහු, ඔබ මොබ හැසිරෙන්නාහු, එක්තරා රුක් මුලෙක්හි දිවා විහරණයෙන් වැඩ හුන්නාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටුවාහුය. දැක, ඊවලින් සරසන ලද දුනු බහා තබා, සුනඛ සමූහයා එක් පැත්තකට යවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, නිශ්ශබ්ද වූවාහු, නිශ්ශබ්ද වූහ. (ඇඳිලි බැන්දාහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසුරු කරත්.)“

එතල්හි වනාහි මහානාම නම් ලිච්ඡවි තෙම මහ වනයෙහි පා ගමනින් ඔබ මොබ සක්මන් කරන්නේ, ඔබ මොබ හැසිරෙන්නේ, නිශ්ශබ්දවූ, ඇඳිලි බැන්දාවූ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසුරු කරන්නාවූ, ඒ ලිච්ඡවි කුමාරයන් දුටුවේය. දැක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එකත්පස්ව හුන්නේය. එකත්පස්ව උන්නාවූම මහානාම නම් ලිච්ඡවි තෙම ප්‍රීති වාක්‍ය පැවැත්වූයේය. ‘වජ්ජිහු වැඩෙන්නාහුය, වජ්ජිහු වැඩෙන්නාහුය” යි.

“මහානාමය, කුමකට වනාහි නුඹ, ‘වජ්ජිහු වැඩෙන්නාහුය, වජ්ජිහු වැඩෙන්නාහුය’ යි. මෙසේ කියන්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, මේ ලිච්ඡවි කුමරුවෝ චණ්ඩයෝය, ඵරුෂයෝය, උඩඟු වූවෝය. යම් ඒ කුලයන්හි යැපිය යුතු වූවන් යවනු ලබත්ද, උක්ය කියා හෝ, ඩෙබරය කියා හෝ, කැවුම්ය කියා හෝ, අග්ගලාය කියා හෝ, සක්ඛලිකාය කියා හෝ ඒවා උදුරාගෙන කත්. කුල ස්ත්‍රීන්ගේද, කුල කුමරියන්ගේද, පස්සෙන් ගොස් පයින් ගසත්. දැන් ඒ මොව්හු නිශ්ශබ්ද වූහ. නිශ්ශබ්ද වූවාහු, ඇඳිලි බැන්දාහු, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසුරු කරත්.”

“මහානාමය, යම් කිසි කුල පුත්‍රයෙකුගේ ධර්‍ම පසක් විද්‍යමාන වෙද්ද, ඉදින් මස්තකයෙහි අභිෂෙක කරණ ලද ක්‍ෂත්‍රියවූ රජෙකුගේ හෝ, ඉදින් පියා විසින් දෙන ලද රට අනුභව කරන්නෙකුගේ හෝ, ඉදින් සේනාවට අධිපතිවූ සෙනෙවියෙකුගේ හෝ, ඉදින් ගමට අධිපති ගම් දෙටුවෙකුගේ හෝ, ඉදින් සමූහයාට අධිපති ගම් ප්‍රධානියෙකුගේ හෝ යි. යම් කෙනෙක් හෝ කුලයන්හි වෙන් වෙන්ව අධිපති බව කරවද්ද, වැඩීමට කැමති විය යුත්තීය. පිරිහීම් නොකැමැති විය යුතුයි.
කවර පසක්ද යත්?

“මහානාමය, මේ ලෝකයෙහි කුලපුත්‍ර තෙම බාහු බලයෙන් රැස් කරණ ලද ඩහදිය වැගිරීම් ඇති, ධාර්මිකවූ, දැහැමින් ලබන ලද්දාවූ, නැගී සිට උත්සාහයෙන් ලබන ලද සම්පත් වලින්“මව්පියන්ට සත්කාර කෙරේද,“ගරු කෙරේද, බුහුමන් කෙරේද, පුදාද, සත්කාර කරණ ලද, ගරු කරණ ලද, බුහුමන් කරණ ලද, පුදන ලද,“මව්පියෝ, ඔහුට යහපත් සිතින්, ‘බොහෝ කල් ජීවත් වෙව. දීර්‍ඝායුෂයක් රක්‍ෂා කරව’ යිද අනුග්‍රහ කෙරෙත්. මහානාමය, මව්පියන්ගේ අනුග්‍රහ ඇත්තාවූ කුලපුත්‍රයාගේ වැඩීමම කැමැති විය යුතුයි, පිරිහීම නොකැමැති විය යුතුයි.“

නැවත අනිකක්ද කියමි. මහානාමය, මේ ලෝකයෙහි කුලපුත්‍ර තෙම බාහු බලයෙන් රැස් කරණ ලද ඩහදිය වැගිරීම් ඇති, ධාර්මිකවූ, දැහැමින් ලබන ලද්දාවූ, නැගී සිට උත්සාහයෙන් ලබන ලද සම්පත් වලින් අඹුදරුවන් හා දැසි දස් කම්කරු පුරුෂයන්ට සත්කාර කෙරේද, ගරු කෙරේද, බුහුමන් කෙරේද, පුදාද, සත්කාර කරණ ලද, ගරු කරණ ලද, බුහුමන් කරණ ලද, පුදන ලද, අඹුදරු දැසි දස් කම්කරු පුරුෂයෝ, ඔහුට යහපත්වූ සිතින්, ‘බොහෝ කල් ජීවත් වෙව. දීර්‍ඝායුෂයක් පාලනය කරව’ යි අනුග්‍රහ කරත්. මහානාමය, අඹුදරු දැසි දස් කම්කරු පුරුෂයන් විසින් අනුකම්පා කරණ ලද කුලපුත්‍රයාගේ වැඩීමට කැමති විය යුතුයි, පිරිහීම නොකැමැති විය යුතුයි.“

මහානාමය, මේ ලෝකයෙහි කුලපුත්‍ර තෙම බාහු බලයෙන් රැස් කරණ ලද ඩහදිය වැගිරීම් ඇති, ධාර්මිකවූ, දැහැමින් ලබන ලද්දාවූ, නැගී සිට උත්සාහයෙන් ලබන ලද සම්පත් වලින් තමන්ගේ කුඹුරු කර්‍මාන්තවලට අනතුරු ඉඩම් හිමියන්ට සත්කාර කෙරේද, ගරු කෙරේද, බුහුමන් කෙරේද, පුදාද, සත්කාර කරණ ලද, ගරු කරණ ලද, බුහුමන් කරණ ලද, පුදන ලද, තමන්ගේ කුඹුරු කර්‍මාන්තයට සමීප ඉඩම් මනින විකුණන හිමියෝ ඔහුට යහපත් සිතින්, ‘බොහෝ කල් ජීවත් වෙව. දීර්‍ඝායුෂය පාලනය කරව’ යි අනුග්‍රහ කරවත්. මහානාමය, තමන්ගේ කුඹුරු කර්‍මාන්තයට සමීප ඉඩම් මනින විකුණන්නවුන් විසින් අනුකම්පා කරණ ලද කුලපුත්‍රයාගේ වැඩීමම කැමති විය යුතුයි, පිරිහීම නොකැමැති විය යුතුයි.“

නැවතද අනිකක් කියමි. මහානාමය, මේ ලෝකයෙහි කුලපුත්‍ර තෙම බාහු බලයෙන් රැස් කරණ ලද ඩහදිය වැගිරීම් ඇති, ධාර්මිකවූ, දැහැමින් ලබන ලද්දාවූ, නැගී සිට උත්සාහයෙන් ලබන ලද සම්පත් වලින් යම් ඒ පූජා පිළිගන්නාවූ දෙවි කෙනෙක් වෙද්ද, ඔවුන්ට සත්කාර කෙරේද, ගරු කෙරේද, බුහුමන් කෙරේද, පුදාද, සත්කාර කරණ ලද, ගරු කරණ ලද, බුහුමන් කරණ ලද, පුදන ලද, පූජා පිළිගන්නාවූ දෙවියෝ යහපත් සිතින්, ‘බොහෝ කලක් ජීවත් වෙව. දීර්‍ඝායුෂය පාලනය කරව’ යි ඔහුට අනුග්‍රහ කෙරෙත්. මහානාමය, දේවතාවන් විසින් අනුග්‍රහ කරණ ලද කුලපුත්‍රයාගේ වැඩීමම කැමති විය යුතුයි, පිරිහීම නොකැමැති විය යුතුයි.“

නැවතද අනිකක් කියමි. මහානාමය, මේ ලෝකයෙහි කුලපුත්‍ර තෙම බාහු බලයෙන් රැස් කරණ ලද ඩහදිය වැගිරීම් ඇති, ධාර්මිකවූ, දැහැමින් ලබන ලද්දාවූ, නැගී සිට උත්සාහයෙන් ලබන ලද සම්පත් වලින් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන්ට සත්කාර කෙරේද, ගරු කෙරේද, බුහුමන් කෙරේද, පුදාද, සත්කාර කරණ ලද, ගරු කරණ ලද, බුහුමන් කරණ ලද, පුදන ලද, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඔහුට යහපත් සිතින්, ‘බොහෝ කලක් ජීවත් වෙව. දීර්‍ඝායුෂය පාලනය කරව’ යි අනුග්‍රහ කෙරෙත්. මහානාමය, ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයන් විසින් අනුකම්පා කරණ ලද්දාවූ කුලපුත්‍රයාගේ වැඩීමම කැමති විය යුතුයි, පිරිහීම නොකැමැති විය යුතුයයි.“

මහානාමය, යම් කිසි කුල පුත්‍රයෙකුගේ ධර්‍ම පසක් විද්‍යමාන වෙද්ද, ඉදින් මස්තකයෙහි අභිෂෙක කරණ ලද ක්‍ෂත්‍රියවූ රජෙකුගේ හෝ, ඉදින් පියා විසින් දෙන ලද රට අනුභව කරන්නෙකුගේ හෝ, ඉදින් සේනාවට අධිපතිවූ සෙනෙවියෙකුගේ හෝ, ඉදින් ගමට අධිපති ගම් දෙටුවෙකුගේ හෝ, ඉදින් සමූහයාට අධිපති ගම් ප්‍රධානියෙකුගේ හෝ යි. යම් කෙනෙක් හෝ කුලයන්හි වෙන් වෙන්ව අධිපති බව කරවද්ද, වැඩීමට කැමති විය යුත්තීය. පිරිහීම් නොකැමැති විය යුතුයි.

(1) “හැම කල්හි මව්පියන්ගේ කටයුතු කරන්නාවූ, අඹුදරුවන්ට හිතවූ, කුලපුත්‍ර තෙම, ඇතුළත ජනයාටද, මොහුට අනුව ජීවත් වන්නාවූ යම් කෙනෙක් වෙත් නම් ඔවුන්ටද වැඩ පිණිස පිළිපදියි.

(2) “වචන දන්නාවූ, සිල්වත්වූ හෙතෙම පෙර පරලොව ගියාවූ නෑයන්ටද, මෙලොව ජීවත් වන්නවුන්ටද, යන දෙගොල්ලන්ටම වැඩ පිණිස පිළිපන්නේ වෙයි.

(3) “දැහැමින් ගිහිගෙයි වාසය කරන්නාවූ පණ්ඩිත තෙම ශුමණ බ්‍රාහ්මණයන්ටද, දෙවතාවන්ටද සතුට උපදවන්නේ වෙයි.

(4) “හෙතෙම යහපත්කොට පිදිය යුත්තෙක්, පැසසිය යුත්තෙක් වේ. මෙලොවදීම ඔහුට ප්‍රශංසා කරත්. පරලොව ස්වර්‍ගයෙහිද සතුටු වේය” යි වදාළ සේක.

AN 05-06-01-09. බුඩ්ඪ පබ්බජිත සූත්‍රය.

මහණෙනි, කරුණු පසකින් යුක්තවූ මහළුව පැවිදිවූ තැනැත්තේ දුර්ලභ වේ.
කවර පසකින්ද යත්,“

මහණෙනි, සියුම් කාරණා දන්නාවූ වෘද්‍ධ ප්‍රවෘජිත තෙම දුර්ලභ වේ.
ශ්‍රමණ කල්පයෙන් යුක්තවූයේ දුර්ලභ වේ.
බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තේ දුර්ලභ වේ.
ධර්මකථික වූයේ දුර්ලභ වේ.
විනයධර වූයේ දුර්ලභ වේ.“

මහණෙනි, කරුණු පසකින් යුක්තවූ මහළුව පැවිදිවූ තැනැත්තේ දුර්ලභ වේ.

AN 05-06-01-10. දුතිය බුඩ්ඪ පබ්බජිත සූත්‍රය.

“මහණෙනි, කරුණු පසකින් යුක්තවූ මහළුව පැවිදිවූ තැනැත්තේ දුර්ලභ වේ.
කවර පසකින්ද යත්,“

මහණෙනි, කීකරුවූ මහළුව පැවිදිවූ තැනැත්තේ දුර්ලභ වේ..
මනාකොට ගන්නා ලද ගැනීම් ඇත්තේ දුර්ලභ වේ.
පැදකුණු කිරීමෙන් අවවාද ගන්නේ දුර්ලභ වේ.
ධර්මකථික වූයේ දුර්ලභ වේ.
විනයධර වූයේ දුර්ලභ වේ.“

මහණෙනි, කරුණු පසකින් යුක්තවූ මහළුව පැවිදිවූ තැනැත්තේ දුර්ලභ වේ.

MN 02-04-05 . බොධිරාජ කුමාර සූත්‍රය.

පුජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර දේසනාව

බෝධිරාජ කුමාර සුත්‍රයේදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිය බෝධිසත්ව කාලය ගැන විස්තරයක් කරයි. ගිහි ගෙන් කලකිරී ශ්‍රමණ බවට පත් වූ දා සිට පළමුවන සද්ධර්ම දේසනාව පස්වග මහනුන්ට දේසනා කිරීම දක්වා සිදුවීම් මේ සුත්‍රයේද දක්වා ඇත්තේ අරිය පරියේසන සුත්‍රයේ සහ සච්චක සුත්‍රයේ දක්වා අති ආකාරයටමය. මේ සියලු විස්තර මෙහි අඩංගු කලේ පසු කාලීනව බව මේ සියලු විස්තර ඇසීමෙන් බෝධි රාජ කුමාරයාට ඇතිවන යහපතක් නොවෙන නිසා පැහැදිලිය.
කෙසේ වුවත් සතියෙන් මේ අසන කෙනෙකුට බුද්ධ චරිතය ඉගෙන ගැනීමේදී අපට ඉගැන්වූ බොහෝ අසත්‍යයන් හඳුනාගත හැක. මේ සුත්‍ර කිසිවක නොවදාළ සිදුහත් කුමරු ඇසල මස මහ රැයේ හොරෙන්ම මැදුරෙන් පලා යාම අභිනිෂ්ක්‍රමණය ලෙසද , සහම්පති නම් බ්‍රහ්ම රාජයෙක් බුදුන් වහන්සේට ධර්ම දේශනා කිරීම පටන් ගන්න යයි ආරාධනා කිරීම ආදී බොහෝ කාරනා පසු කාලීනව ඇතුලත් කල ඒවා බව හඳුනාගත හැක. ත්‍රිපිටකයේ කිසිදු තැනක නැති මේ ප්‍රබන්ධ කතන්දර , අභිධර්ම පිටකය බුද්ධ භාෂිතයක් ලෙස අද ලංකාවේ බෞධයන් ඇදහීම හා විසුද්ධි මාර්ගය ත්‍රිපිටකයට ඉහලින් පිලි ගැනීම වැනි අඥාන මතවාද නිසාම අඩු තරමින් සෝවාන් ඵලයටවත් පත් වන්නට ලාංකිකයෙකුට සිය වසරකට නුපුළුවන් විය. දහසක් දේශකයන් මග ඵල පිණිස ධර්මය දේශනා කරන්නේ තමන් ට කරගන්නට බැරි වුවක් අනුන් ලවා කරවීමට මෙනි.

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කාලයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භග්ග නම් ජනපදයෙහි සුංසුමාර ගිර නම් නගරයට සමීප වූ මෘගදාය නම් භෙසකලා වනයෙහි වැඩ වෙසෙත්.

§2. එකල්හි බොධිරාජ කුමාරයා816 සිය වාසය පිණිස කොකනද නම් ප්‍රාසාදයක් කරවන ලදුව ඒ ප්‍රාසාදයට ගෙවැදීමේ උත්සවයක් නොහොත් පින්කමක් කොට එහිදී පළමු ආහාරය පුජා කිරීම පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ මහා සංඝයාට ආරාධනා කළේය.

[816: බෝධිරාජ කුමාරයා, කොසඹියෙහි උදේනි රජුගේ ජේෂ්ඨ පුත්‍රයා ය. ඔහුගේ අග බිසොව අවන්ති දේශයෙහි චාද පජ්ජෝත රජුගේ දියණිය ය. මේ දෙපලට දරු සම්පතක් නැතිව බොහෝ කලක් ගත ව තිබුණි. බුදුන් වහන්සේට දානයක් පුජාකොට දරු සම්පතක් ලබා ගන්නට හැකියි විස්වාසයක් ඔහුට වූ නිසා මට දරුවෙකු ලැබේනම් මේ පාවාඩය පාගා ඒ මතින් බුදුන් වහන්සේ මේ ගෘහයට වඩිවා’යි ප්‍රාර්ථනයෙන් බෝධිරාජ කුමරු ඇතුළුවන දොරට කෙලින් පාවාඩයක් එලා තිබුණි.]

[§ 3 සිට §  6 තෙක් ඇති දානයට ආරාධනා කිරීමේ විස්තරය අඩංගු නොකලෙමි.]

§ 7 . කුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට
“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට බොහෝ කාලයක් හිත පිණිස, වැඩ පිණිස, මේ පාවාඩය මතින් ගෙතුලට වඩින සේක්වායි” කීය. මෙසේ කී විට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වී පා නොඔසවා සිටිසේක. දෙවනුවද, බොධිරාජ කුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට
“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට බොහෝ කාලයක් හිත පිණිස වැඩ පිණිස මේ පාවාඩය මතින් ගෙතුලට වඩින සේක්වායි” කීය. දෙවනුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පා නොඔසවා සිටිසේක.
තෙවනුවත් බොධිරාජ කුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට බොහෝ කාලයක් හිත පිණිස වැඩ පිණිස මේ පාවාඩය මතින් ගෙතුලට වඩින සේක්වායි” කීය.
තෙවනුවත් බොධිරාජ කුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට බොහෝ කාලයක් හිත පිණිස වැඩ පිණිස වස්ත්‍ර පාගා වඩින සේක්වා, සුගතයන් වහන්සේ පාවඩය පාගා වඩින සේක්වායි” කීය. .

§ 8. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්දයන් දෙස බැලීය. අනතුරුව ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙරුන් වහන්සේ බොධිරාජ කුමරුට මෙසේ කීය.
“රාජ කුමාරයිනි, පාවාඩය ඉවත් කරව! භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම පාවාඩය 818 උඩින් නොවඩිත්” කීය.

[ 818:-මෙම සුත්‍රයේ #2 සිට #8 දක්වා ඇති කාරනා විනය පිටකයේද සඳහන් වේ. මේ සිද්ධිය මුල් කොට ගෙන විනය නීතියක් පැනවීම පසුව සිදු කෙරින. සුදු පාවඩයක් එලා ඒ මතින් භික්ෂුවක් වැඩමවීමෙන් ඒ දායකයාගේ සිතැඟි ඉෂ්ඨ වේ යයි ඇති මිත්‍යා විශ්වාසය නැති කිරීම පිණිස, එසේ එලු පාවාඩ මතින් නොවඩින ලෙස විනය නීතියක් පැනවිණ. නමුත් පසුව එය ලිහිල් කොට ගෙහි වසන්නවුනට සෙතක්, ශාන්තියක් වේවා’යි පතා පාවාඩය මත පා තැබීමට පමණක් භික්ෂුනට අවසර දෙනු ලැබිය.]

§ 9. .ඉක්බිති බොධිරාජ කුමාරයා පාවාඩය හකුළුවා ඉවත්කොට කොකනද ප්‍රාසාදයට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හා පරිවාර සංඝයා වහන්සේ වැඩමවිය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පැනවූ අස්නෙහි භික්ෂු සංඝයා සමග වැඩ උන්හ. එවිට බොධිරාජ කුමාරයා ද බුදුන් ප්‍රධාන භික්ෂු සංඝයා ප්‍රණීතවූ ආහාර පානයෙන් සියතින්ම හොඳින් වැළඳවිය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වළදා පාත්‍රයෙන් අත ඉවත් කළ කල්හි, බොධිරාජ කුමාරතෙම මිටි අස්නක් ගෙන එක් පසෙක ඉඳ ගත්තීය. එක් පසෙකහුන් බොධිරාජ කුමරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය.

“ස්වාමීන් වහන්ස, මට මෙසේ අදහසෙක් වෙයි. ප්‍රීතිය සන්තොසය ලැබීමෙන්ම කෙනෙකු ප්‍රීතියට සන්තෝසයට පත් නොවේය. ප්‍රීතිය නොව දුක් වින්දීමෙන්ම ප්‍රීතිය ලැබිය හැක. සැපයට පැමිණිය හැක. දුකෙන් සැපයට පැමිණිය යුතුය” යන මෙබඳු අදහසක් මට පහළවිය යනුයි.

[819:- මේ ජෛන ආගමේ ඉගැන්වීමකි. මනුෂ්‍යයා සැප නොලබා දුක් විඳින්නෙ පෙර කල කර්මවල විපාක ලෙසය. පෙර කල කාර්ම වල දුක් විපාක වහ වහා අවසන් කිරීමට ඕනෑකමින් ම දුක් වින්දොත්, ඒ කාර්ම විපාක ද අවසන් වී. හොඳ විපාක ඇති කාර්ම විපාක පමණක් ඉතිරි වේ’ ය යනු මහාවීර ජෛන සාස්ත්රුවරයා ඉගැන්වීම විය.]

§ 10 “කුමාරයිනි, චතුස්සත්‍යාවබොධ කිරීමට පෙර , බෝධිසත්ව කාලයේදී මටත් ‘සැපයෙන් සැපයට පැමිණිය නොහැක. දුකෙන්ම සැපයට පැමිණිය යුතුය” යන, අදහස පහළවිය,

[බෝධිසත්ව කාලය යනු ගිහි ගෙයින් නික්ම වූදා සිට බුද්ධත්වය අවබෝධ කරගැන්ම දක්වා කාලය ලෙස සලකන්න.]

§ 11 . ගිහිගෙයි වසන්නකු හට සියලු ආකාරයෙන් පිරිසිදුවූ, මුළු සිතම යොදා, අන් සියලු ක්‍රියාවෙන් වෙන්ව, මේ බ්‍රහ්ම චර්යාවෙහි හැසිරීම පහසු නොවෙයි. මම හිසකේ දැළිරැවුලු කපා හැර, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් ඉතා යෙහෙකැයි, කියා, මම තරුණ වයසේ දීම, හිසකෙස් දැළි රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳගෙන ගිහිගෙන් නික්ම අනගාරිකව පැවිදිවීමි.’ 820

[820:- සුත්‍රයේ දැක්වෙන ආකාරයට 12 වන චේදයේ සිට බෝධිසත්ව ජීවිතයේ විස්තරයක් මෙහි අඩංගු වේ. මේ විස්තරය මේ ආකාරයටම අරිය පර්යේෂණ සුත්‍රයේද, සච්චක සුත්‍රයේද සඳහන් වේ. බෝධිරාජ කුමාරයාට මේ කාරණාවලින් ඉගෙනගන්නට කිසිවක් නොපෙනෙන නිසා මේ සියලු කාරනා මේ දෙසනාවට අඩංගු නොවූ බවත්, පසු කාලීනව අරිය පරියේසන සුත්‍රයේ අති මුළු විස්තරය මෙහි අඩංගු කරන්නට අති බවත්, බොහෝ පර්යේෂකයන් විශ්වාස කරයි. ඒ හැරෙන්නට යසෝදරාවට පුතා උපන් දා රෑම කිසිවෙකුට නොකියා, චන්න ඇමතියා සමග, කන්ථක ඇසු පිට නැගී රජ මැදුරෙන් පලා ගිය බවක් නේ සුත්‍ර සතරෙන් එකක වත් සඳහන් නොවෙයි. සතරවරම් දෙවියන් සිවුරු පුජා කල බවක්, හිස කෙස් කපා අහසට විසිකළ විට අහසේ රන්දුනු බවක් ද කොතනකවත් නැත. ]

§ 12. “මෙසේ පැවිදිවූ මම කුසල් කුමක්දැයි සොයන්නේ නිරුත්තර උතුම් නිර්වාණය සොයන්නේ ආළාරකාලාම නම් තවුසන් ගැන අසා එතුමා වෙත ගියෙමි. එතුමා වෙත ගොස්, මෙසේ කීවෙමි.
“ඇවැත්නි කාලාමයෙනි, ඔබගේ මේ ශාසනයෙහි බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිර විමුක්තිය ලබන්නට මම කැමැත්තෙමි’යි කීවෙමි’

කුමාරය, මම මෙසේ කී කල්හි ආළාරකාලාම තුමා මට මෙසේ කීවේය.
‘යම් නුවණ ඇති පුරුෂයෙක් සුළු කලකින් තමන්ගේ ආචාර්යයන්ගේ ධර්මය තමාම නුවණින් දැන අවබෝධ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේද මේ ධර්මයද එබඳුය, එහෙයින් ආයුෂ්මතුන් මෙහි වාසය කෙරේවා’ කියායි.

“කුමාරය, මම ටික කලකින්ම ඔවුන්ගේ ධර්මය අසා මනාව ඉගෙන ගත්තෙමි. මම කට පාඩම් කිරීම් පමණක් නොව එතුමා ගේ දේසනා ප්‍රායෝගිකව යොදා භාවිතා කොට, ස්වල්ප කාලයකින්ම මම මෙය දනිමි’යි කියන ඤාණවාදය දත්තෙමි. එහි මා සිත ස්ථිරව පිහිටියේ යයි කියන. ථෙරවාදයද දනිමියිද දකිමියිද පිළිගනිමි. මා පමණක් නොව අන්‍යයෝද එසේ මා එම ධර්මය පිරිසිඳ අවබෝධ කරගත් බව දැනගත්හ.

ඉක්බිති, මම ආළාරකාලාමයන් වෙත ගොස් මෙසේ ඇසීමි. ‘ඇවැත්නි, කාලාමයෙනි, ඔබ කෙසේ නම්, කුමන ආකාරයකින් මේ ධර්මය දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට එළඹ වසමි යැයි ඔබතුමා ප්‍රකාශ කෙරේදැ’යි (කියාය). කුමාරයානනි මෙසේ කී කල්හි ආළාරකාලාම තවුසන්   ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ට302 එළැඹෙන සැටි මට ඉගැන්වීය .

[302:- ආකිඤ්චඤ්ඤායතන ධ්‍යානය වඩනු කැමති යෝගාවචර තෙමේ පස් ආකාරයකින් විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි නො පුරුදු බැවින් වසඟ බවට පැමිණ ‘මේ විඤ්ඤාණඤ්චායතනය සමීපයෙහි පවත්නා ආකාසානඤ්චායතන නමැති සතුරකු ඇත්තේ ය. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය සේ ශාන්ත ද නොවේය’ යි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයෙහි ආදීනව දැක එහි කැමැත්ත සිඳපියා ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ශාන්ත සේ මෙනෙහි කොට ඒ විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට අරමුණු වූ ආකාසානඤ්චායතන විඤ්ඤාණයා ගේ අභාවය, ශූන්‍යත්‍වය, විවික්තාකාරය මෙනෙහි කළ යුතු. ඒ විඤ්ඤාණය මෙනෙහි නොකොට “නැත” “නැතැයි” හෝ “ශුන්‍යය” “ශුන්‍යය” යි හෝ “විවික්තයැ” “විවික්තයැ” යි හෝ සිහි කළ යුතුය. නැවත නැවත මෙනෙහි කළ යුතුයි. එසේ මෙනෙහි කරන ඒ යෝගාවචරයාගේ සිතෙහි නීවරණයෝ පහවෙති. සිහිය පිහිටයි. උපචාර වශයෙන් සිත සමාධි වෙයි. හෙතෙම ඒ නිමිත්ත නැවත නැවත වඩන්නේ වෙයි. එකල ඕහට පෙර ආකාශයෙහි පහළ වූ විඤ්ඤාණඤ්චායතන ධ්‍යානය මෙන් ඒ විඤ්ඤාණඤ්චායතනයාගේ ශූන්‍ය භාව සංඛ්‍යාත අරමුණෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතන ධ්‍යාන සිත පිහිටයි. මෙහි ද පෙර කී සේ මැයි.- විසුද්ධි මාර්ගය.]

කුමරුනි, මට මේ අදහස පහළ විය. ආළාරකාලාම තවුසන් හට පමණක් නොව මටද ශ්‍රද්ධාව ඇත්තේය. වීර්ය ඇත්තේය. මටද සතිය ඇත්තේය. මටද සමාධිය ඇත්තේය. මටද ප්‍රඥාව ඇත්තේය. ආළාරකාලාම තවුසන් යම් ධර්මයක් ප්‍රත්‍යක්ෂකොට දැන වාසය කරයි නම් ඒ ධර්මය ප්‍රත්‍යක්ෂකොට දැනගන්නට වීර්ය කරන්නෙම් නම් හොඳය” කියායි.

“කුමරුනි , මම නොබෝ කලකින් ඒ ධර්මය උගෙනගත් පරිදිම වඩා, මම, ම දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ඊට පැමිණ වාසය කෙළෙමි. කුමරුනි, ඉක්බිති මම ආළාරකාලාම තවුසන් වෙත ගොස්, ‘ඇවැත්නි, කාලාමයෙනි, මේ ධර්මය ඔබ උගැන්වූ පරිදි, මම මෙසේ වඩා, මෙසේ ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ගත්තෙමි.” යි විස්තර කලෙමි.

“ඉතාමත් අගනේය. මිතුර ඉතාමත් අගනේය. මම ද විමුක්ති සුව විඳින්නේ ඔබ විඳිනා ලෙසමය. මා වටහා ගත ධර්මය එපරිද්දෙන්ම ඔබද වටහා ගෙන ඇත. ඔබ වටහා ගත් ලෙසම මාද වටහා ගත්තේ වෙමි. ඔබ වැනි සබ්‍රහ්මචාරීන් අප අතර විසීම අපට මහත් ලාභයකි. මම යම්බඳුද, ඔබත් එබඳුය. ඔබ යම්බඳුද, මාත් එබඳුය. ඇවැත්නි, එනු මැනව. මා හා එක්ව මේ අපේ අනෙක් ශ්‍රමණයන් විමුක්ති මාර්ගයට පමුණුවමු” යි කීහ.
“කුමරුනි, මෙසේ මාගේ ආචාර්යවූ ආළාරකාලාම තවුසන් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයාවූ මා, ඔහු හා සම සම තන්හි තැබීය. පිදිය හැකි උසස්ම පූජායෙන් මා පිදීය.

කුමරුනි, මට මෙසේ සිත්විය. මා ආලාර කාලාමයන් ගෙන් උගත්  ධර්මය, කාමයන් කෙරෙහි කලකිරීම පිණිස, නොඇල්ම පිණිස, කෙලෙස් නැති කිරීම පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශෙෂයෙන් දැනගැනීම පිණිස, අවබොධය පිණිස, නිවන් පිණිස නොපවතියි. ආකිඤ්චඤ්ඤායතන බඹලොව ඉපදීම පිණිස පමණක් පවතියි. මාර පාසයෙන් නිත්‍ය ගැලවීමෙන් තොර වූ එම ධර්මය ප්‍රමාණවත් නොවේයයි සලකා ඒ ධර්මයෙහි පමණක් නොසැහිමෙන් , මම එතුමා කෙරෙන් ඉවත්ව ගියෙමි.

§ 13 . “කුමරුනි, නැවතත් මම විමුක්තිය කුමක්දැයි සොයමින්, නිරුත්තරවූ උතුම් නිර්වාණය සොයමින් ආචාර්යවරයකු සොයන්නේ උද්දක රාම පුත්ත303 තවුසන් ගැන අසා ඔහු සොයා ගියෙමි. ගොස් “ඇවැත්නි, මම මේ ධර්මයෙහි හැසිරෙන්ට කැමැත්තෙමි’යි කීයෙමි. “මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි උද්දකරාම පුත්ත තවුසන් මට මෙසේ කීයේය.
“‘යම් තැනක නුවණැත්තාවූ පුරුෂයෙක් තෙම නොබෝ කලකින් ස්වකීය ආචාර්යවරයාගේ ධර්මය තමාම දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට වාසය කරන්නේද මේ ධර්මය තෙම එබඳුය එහෙයින් ආයුෂ්මත් තෙම වාසය කෙරේවා”යි කියායි.

[303:- මේ තාපසයාගේ නම “උද්දක” විය. ඔහු අනුගමනය කල ඉගැන්වූයේ බොහෝ කලකට පෙර අභාවප්‍රාප්ත වූ “රාම” නම් තාපසයා විසින් වඩා දියුණු කරගත් ධ්‍යාන මාර්ග ක්‍රමයකි. රාම සෘෂි වරයා ලබාගත් එම ඵලය නෙවසඥා නාසඥා යතනය තෙකි දියුණු වූ අරුපි ධ්‍යානයට සිත නංවන ක්‍රමා වේදයකි. ඔහුගේ ක්‍රමය පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට උගන්වා පවත්වාගෙන ගිය තවූසන් රාම පුත්ත ලෙස හැඳින්වේ. එනිසා මේ තවුසා “උද්දක රාමපුත්ත” ලෙස නම් වීය. ]

“කුමරුනි, මම නොබෝ කලකින් ඔවුන්ගේ ධර්මය අසා ඉගෙන ගත්තෙමි. මහණෙනි, මම ඔහු කියූ දෙයට පිළිතුරු දීමට තොල් සෙලවූ පමණින්, පාඩම් කරගත් පිළිතුරු දුන් පමණින් නොව උගත් ධර්මය මගේම අත් දැකීමෙන් හා වටහා ගැනීමෙන් ඒ ධර්මය, හා ඉගැන්වීම දනිමි, දකිමියිද කියමි. මා පමණක් නොව අන්‍යයෝද එසේ ප්‍රකාශ කරති. ඉදින් මහණෙනි, උද්දක තවුසන් මේ ධර්මය හුදෙක් ඇදහීම් පමණකින් ප්‍රකාශ නොකොට තම විශිෂ්ට ඥානයෙන්ම ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දැන වාසය කරති යි මට සිත් විය. ඉක්බිති මහණෙනි, මම උද්දක තවුසන් වෙත ගොස් මෙසේ ඇසීමි.

‘ඇවැත්නි, රාම පුත්‍රයෙනි, කෙසේ නම්, කුමන ආකාරයකින් මේ ධර්මය දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට එළඹ වසමි යැයි ඔබතුමා ප්‍රකාශ කෙරේදැ’යි (කියාය) මහණෙනි මෙසේ ඇසු කල්හි උද්දකරාම පුත්ත තවුසන් නෙවසඤ්ඤා-නාසඤ්ඤායතනය දක්වා සිත පැවැත්වීම ගැන මට ඉගැන්වූයේය.

. කුමරුනි, මට මේ අදහස පහළ විය. උද්දකරාම පුත්ත තවුසන් හට පමණක් නොව මටද ශ්‍රද්ධාව ඇත්තේ වෙයි. වීර්ය ඇත්තේ වෙයි. මටද සතිය ඇත්තේය. මටද සමාධිය ඇත්තේය. මටද ප්‍රඥාව ඇත්තේය. උද්දකරාම පුත්ත තවුසන් යම් ධර්මයක් ප්‍රත්‍යක්ෂකොට දැන වාසය කරමියි කියයි නම් ඒ ධර්මය ප්‍රත්‍යක්ෂකොට දැනගන්නට මමද වීර්ය කරන්නෙම් නම් හොඳය කියායි.

“කුමරුනි, මම නොබෝ කලකින් ඒ ධර්මය උගෙනගත් පරිදිම වඩා මාම දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ඊට පැමිණ වාසය කෙළෙමි. මහණෙනි, ඉක්බිති මම උද්දකරාම පුත්ත තවුසන් වෙත ගොස්, ‘ඇවැත්නි, රාමපුත්තයෙනි, මේ ධර්මය ඔබ උගැන්වූ පරිදි, මම මෙසේ වඩා, මෙසේ නෙවසඤ්ඤා-නාසඤ්ඤායතනය303 ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ගත්තෙමි.” යි විස්තර කලෙම්..

[303:- නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය ධ්‍යානය වඩනු කැමැති යෝගාවචර තෙමේ පස් ආකාරයකින් ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියෙහි වසී බවට පැමිණීමෙන් මේ ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තියට ළංවූ විඤ්ඤාණඤ්චායතන නමැති පසමිතුරා ඇත්තේ ය. නේවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනය සංස්කාරයන් ගේ සියුම් බවට පැමිණීමෙන් විශේෂයෙන් සන්හුන්නා සේ සන්හුන් බවට පැමිණියේත් නොවේ. ඒ සන්හුන් බව නැති හෙයින් ම (රූපාදිස්කන්‍ධයෙහි) ප්‍ර‍ත්‍යයයෙන් යැපිය යුතු හෙයින් හා රෝගයට මුල් බැවින් ද රෝගයක් බඳුවේ. දුක් බැවින් හා රිදීම ඇති කරන හෙයින් ගඩක් (පොළක්) බඳු වේ. පීඩා උපදවන හෙයින් හුලක් බඳු වේ. මේ සියල්ල සංඥාව ඇති කල්හිම වන හෙයින් “සඤ්ඤා රොගො, සඤ්ඤා ගණ්ඩො, සඤ්ඤා සල්ලො”[1] යි සංඥාව රෝගයෙක; ගඩෙක; හුලෙකැ’යි වදාළහ. (මෙහි සංඥා නම් විඥානය ය)

(මෙහි වනාහි පඤ්චචෝකාර භවගත සංඥාව (විඥානය) අභිප්‍රේතය. ප්‍ර‍කට හෙයිනි. හුදෙක් එපමණක් නොව වේදනා චේතනාදිය ද සංග්‍ර‍හ වේ) මෙසේ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි දොස් දැක එහි ආසා දුරුකොට නේවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනයෙහි ආනිසංසද බලා එය ශාන්ත වශයෙන්, ප්‍ර‍ණීත වශයෙන්) මෙනෙහි කොට ප්‍ර‍ථමරූප්‍යවිඥානයා ගේ අභාවය අරමුණු කොට පැවැති ඒ ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාපත්තිය ම “ශාන්තයැ ශාන්තයැ” යි නැවත නැවත මෙනෙහි කරන, ආවර්‍ජනා කරන, ප්‍ර‍ත්‍යවේක්‍ෂා කරන, තර්‍ක කරන, විතර්‍ක කරන, (එහිම සිත) නැවත නැවත පිහිටුවන ඒ යෝගවචරයා ගේ සිත්හි නීවරණයෝ පහවෙති. සිහිය පිහිටයි. උපචාරධ්‍යානයෙන් සිත එකඟ වේ. හෙතෙම ඒ ධ්‍යාන නිමිත්ත නැවත නැවත වඩයි. ඒ වඩන්නාහට විඤ්ඤාණාපගමයෙහි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය මෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය යි කියන ලද සතර නාමස්කන්‍ධ සංඛ්‍යාත අරමුණෙහි නේවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන ධ්‍යාන සිත අර්පණා වශයෙන් මනාව උපදී. (මෙහි අර්පණා ක්‍ර‍මය ද යට කී සේ දතයුතු)

මෙතෙකින් ඒ යෝගාවචර තෙම:- “සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නේවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති”[2] පෙරකී සේ සර්‍වප්‍ර‍කාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතන ධ්‍යානය ඉක්ම නේවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කෙරේ.]

“ ඉතාමත් අගනේය. මිතුර ඉතාමත් අගනේය. මම ද විමුක්ති සුව විඳින්නේ ඔබ විඳිනා ලෙසමය. මා වටහා ගත ධර්මය එපරිද්දෙන්ම ඔබද වටහා ගෙන ඇත. ඔබ වටහා ගත ලෙසම මාද වටහා ගත්තේ වෙමි. ඔබ වැනි සබ්‍රහ්මචාරීන් අප අතර විසීම අපට මහත් ලාභයකි. මම යම්බඳුද ඔබත් එබඳුය. ඔබ යම්බඳුද මාත් එබඳුය. ඇවැත්නි, එනු මැනව. මා හා එක්ව මේ අපේ අනෙක් ශ්‍රමණයන් විමුක්ති මාර්ගයට පමුණුවමු” යි කීහ.
“කුමරුනි, මෙසේ මාගේ ආචාර්යවූ උද්දකරාම පුත්ත තවුසන් ඔහුගේ ශිෂ්‍යයාවූ මා ඔහු හා සම සම තන්හි තැබීය. පිදිය හැකි උසස්ම පූජායෙන් මා පිදීය.

“කුමරුනි, මට මෙසේ සිත්විය. මේ ධර්මය තෙම කලකිරීම පිණිස, කාමයන්හි නොඇල්ම පිණිස, කෙලෙස් නැති කිරීම පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශෙෂයෙන් දැනගැනීම පිණිස, අවබොධය පිණිස, නිවන් පිණිස නොපවතියි. නෙවසඥා නාසඥා බඹලොව ඉපදීම පිණිස පමණක් පවතියි. මාර පාසයෙන් නිත්‍ය ගැලවීමෙන් තොර වූ එම ධර්මය ප්‍රමාණවත් නොවේයයි සලකා ඒ ධර්මයෙහි පමණක් නොසැහිමෙන් , මම එතුමා කෙරෙන් ඉවත්ව ගියෙමි

§ 14 . “කුමාරය මම විමුක්තිය කුමක්දැයි සොයමින්, නිරුත්තරවූ නිර්වාණය සොයමින්, මගධ ජනපදයෙහි පිළිවෙලින් ගමන් කරන්නේ උරුවෙල් දනව්වෙහි සේනානි නම් නියම්ගමට පැමිණියෙමි. එහි සුදුවැලි තලා ඇත්තාවූ, යහපත් තොටවල් ඇත්තාවූද, ගලායන ගඟ ඇත්තාවූද, අවට ගොදුරු ගම් ඇත්තාවූද, ප්‍රසාදය ඇති කරන්නාවූද, සිත් සතුටු කරන්නාවූද වනලැහැබක් ඇති බිම් පෙදෙසක් දැක මට මේ සිත පහළ විය.

ඒකාන්තයෙන් මෙම භූමි ප්‍රදෙශය සිත් අලවන්නේය. වනලැහැබ සතුට උපදවන්නේය. සුදු වැලිතලා ඇති හොඳ තොටුපලවල් ඇති ගංගාවද සිත් අලවන්නීය. හාත්පස ගොදුරු ගම්ද වෙයි. විමුක්තිය පතා වීර්යය කරන කුලපුත්‍රයෙකුට වීර්ය කිරීමට මෙය ඒකාන්තයෙන් සුදුසුයි.’ යනුයි. කුමාරය, මම මේ ස්ථානය වීර්ය කිරීමට සුදුසුයයි සිතා වීර්යය වැඩීම පිණිස 304 එහිම උන්නෙමි.

[304 :- MN 36 මහා සච්චක සුත්‍රයේ සඳහන් කර ඇති ආලාර කාලාම උද්දක රාමපුත්ත තවුසන් ගෙන් ධර්මය ඉගෙන ගැනීමේ තොරතුරු වල සිට දුෂ්කර ක්‍රියාවේ යෙදෙමින් දැඩි අත්තකිලමතානු යෝගයේ යෙදීම් සහ ආහාර නොගැනීම නිසා මරණයේ දොරටුවටම පත්වීම ආදී තොරතුරුද ඉන් පසු මජ්ජිම ප්‍රතිපදාවට එළඹ සම්බුද්ධත්වය අවබෝධාකිරීම වන තෙක් විස්තර මේ සුත්‍රයේද සඳහන් වේ.]

§ 15. “කුමාරය, මට පෙර නොඇසූ විරූ උපමා තුනක් වැටහුනහ.
රාජකුමාරය, නොවියලුනු, අමු දිඹුල් අතු කැබැල්ලක් දියෙහි වැටී, පෙගී ගියේ වේ. ගින්නක් අවුලනු රිසි මිනිසෙක් ඒ ලී දණ්ඩ දැක මම ගින්නක් අවුලමි’යි ඒ තෙත ලී දක්ඬ, තවත් ලීයක් සමග ඇතිල්ලීමෙන් ගින්නක් අවුළුවා ගන්නට ඔහුට හැකි වේද?”
“නැත ස්වාමිනි,”
” එසේ නොහැකි වන්නේ මන්ද?”,

භවත් ගෞතමයෙනි, දිඹුල් ලී කඩ අමුය, තෙතය, එපමණක් නොව ජලයෙහිද කලක් තිබී පොඟන ලද්දේය. එහෙයින් ගිනි උපදවනු රිසි ඒ පුරුෂයාට ඒ ලී දෙක ඇතිල්ලීමෙන් ගිනි පුපුරක් ගන්නට නොහැකි වන්නේය. ඔහුට ක්ලාන්තයටද, වෙහෙසට පැමිණීමද පමණක් සිදුවන්නේය.”

“කුමාරය, එපරිද්දෙන්ම යම් ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් , වස්තු කාමයන්ගෙන් වෙන් නොවෙත්ද, කාම වස්තු කෙරෙහි යම් ඇල්මක් වේද, කාම ආසාවක් වේද, කාම මූර්ජාවක් වේද කාම පිපාසයක් වේද, කාම දැවිල්ලක් වේද, ඒ ක්ලේශ කාමය තමා තුල මනාව නැති නොවූයේද, මනාව මැඩපවත්වන ලද්දේ නොවේද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ උපක්‍රමයෙන් හටගත්තාවූ, දුක්වූ, තියුණුවූ, කටුකවූ, වේදනාවන් විඳිත්. ඔවුහු ආර්ය මාර්ග ඥාන දර්ශනයටද, නිරුත්තරවූ අවබෝධයටද නොපැමිණෙන්නෝමය කුමාරය, ආශ්චර්යවූ පෙර නොඇසුවිරූ මේ පළමු වන උපමාව මට වැටහුණි.

§ 16. “කුමාරය, අන්‍යවූ දෙවෙනි උපමාවක්ද මට වැටහිණි.
රාජකුමාරය යම්සේ කිරි සහිතවූ අමු (දිඹුල්) ලීයක් දියෙන් ඈත්කොට ගොඩවීමෙහි බහා තබන ලද්දේ වේද, ඉක්බිති පුරුෂයෙක් තම ගිනිගානා දණ්ඩ ගෙන ගිනි නිපදවන්නෙමි. ගින්න පහළ කරන්නෙමියි කියා එන්නේය. රාජකුමාරය, ඒ පුරුෂයා කිරි සහිතවූද, දියෙන්ගෙන ගොඩ තබන ලද්දාවූ, ඒ අමු ලීය ගිනිගානා දණේඩන් මැදීමෙන් ගිනි පුපුරක් උපදවන්නේද? ගින්දර ඇති කරන්නේද?”
“භවත් ගෞතමයෙනි, එය සිදු නොවන්නේය.
ඊට හේතු කවරේද යත්. භවත් ගෞතමයෙනි, ඒ ලී කඩ ජලයෙන් ගොඩට ගෙන වියලි බිමෙහි දමා තිබුණත් කිරි සහිතය. අමුය. තෙතය. එහෙයිනි. ඒ පුරුෂයා ක්ලාන්තයටද, වෙහෙසටද පත්වීම පමණක් සිදුවනවා මිස ගිනි පුපුරක් ඇති නොවන්නේය”

“කුමාරය, “එපරිද්දෙන්ම කිසියම් ශ්‍රමණයකු හෝ බ්‍රාහ්මණයකු හෝ කයින් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව වාසය කරන්නේමුත් , එහෙත් කාම වස්තු කෙරෙහි ඔවුන්ගේ ඇල්ම දුරු නොකරයිද, සුළු හෝ කාම ආශාවක් සිතෙහි ශේෂ වේද, කාම මුර්ජාවක් වේද, කාම පිපාසයක් වේද, කාම දැවිල්ලක් වේද, එය සිය අභ්‍යන්තරයෙහි මනාව නැති නොවූයේ වේද, මැඩ නොපවත්වන ලද්දේ වේද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ උපක්‍රමයෙන් හටගත්තාවූ දුක්වූ, තියුණුවූ, කටුකවූ වේදනාවන් විඳිත්. ඔවුහු ආර්ය ඥාන දර්ශනයටද, නිරුත්තර අවබෝධයටද නොපැමිනේන්නොය..

[කාමය : කැමැත්ත යනු ඒ දේ නිසා ප්‍රීතියක් ඇති කර ගැනීමය. ඉන් උද්දාමයට පත්වීම පමණක් නොව ඊට පහලින් ඇති කිසියම්ම සතුටක් විඳින්නේ නම් ඒ කාම යයි. ]

“ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ උපක්‍රමයෙන් හටගත්තාවූ, දුක්වූ, තියුණුවූ, කටුකවූ, වේදනාවන් ඉදින් නොවිඳින්නාහුද, ඥාන දර්ශනය ලැබීමටද, නිරුත්තරවූ අවබෝධයටද නුසුදුස්සෝමය. රාජකුමාරය, මේ වනාහි මට වැටහුනු පුදුමවු, පෙර නොඇසුවාවූ දෙවෙනි උපමාවය.

§ 17 . “කුමාරය, පුදුමවූ පෙර නොඇසුවාවූ තුන්වෙනිවූ අන්‍ය උපමාවක්ද මට වැටහුනේය.

කුමාරය, වියලුනාවූ, කිරි සිඳුනාවූ, දියෙන් ගොඩට ගෙන ගොඩබිමෙහි තබන ලද වියලිගිය, දරලීයක් වේද, එකල්හි පුරුෂයෙක් ගිනිගානා දණ්ඩක් ගෙන ගිනි උපදවන්නෙමි. ගින්න ඇති කරන්නෙමියි කියා එන්නේය. රාජකුමාරය, ඒ පුරුෂයා වියලුනාවූ, කිරි සිඳුනාවූ, දියෙන් ඈත්කොට ගොඩ තබන ලද ඒ ලීය ඒ ගිනි ගානා දණ්ඩ ගෙන මැදීමෙන් ගිනි පුපුරක් උපදවන්නේද, ගින්නක් ඇති කරන්නේද?”

“භවත් ගෞතමයෙනි, එසේය.
ඊට හේතු කවරේද? භවත් ගෞතමයෙනි, ඒ ලීය වියලුනේ වෙයි, කිරි සිඳුනේ වෙයි, දියෙන් ගෙන ගොඩ තබන ලද්දේත් වෙයි.”

“කුමාරය, එපරිද්දෙන්ම ඒ ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ කයින් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව වාසය කරත්ද, ඔවුන්ගේ කාමවස්තූන් කෙරෙහි කිසිදු ඇල්මක් නොවේද, කාම ආසාවක් නොවේද, කාම මූර්ජාවක් නොවේද, කාම දැවිල්ලක් නොවේද, සියලු කාම ආශාවන් අධ්‍යාත්මයෙහි (ඇතුලත) හොඳින් ප්‍රහීනවූයේ වේද, හොඳින් මැඩපැවතියේද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ තමන්ගේ බ්‍රහ්මචාරී ප්‍රතිපත්ති නිසා [ අඩුවෙන් ආහාර ගැනීම, අඩුවෙන් නිදා ගැනීම ආදී] ක්‍රියා නිසා හටගත්තාවූ, තියුණුවූ, කටුකවූ, වේදනාවන් නොවිඳිත්. ඔවුහු මාර්ග ඥාන දර්ශනය පිණිසවූ , නිරුන්තරවූ අවබෝධය ලබන්නෝමැයි.”
කුමාරය, ආශ්චර්යවූ, පෙර නොඇසූ විරූ මේ උපමා තුන මට වැටහුනාහුය.

§ 20 . “කුමාරය, මට මේ මෙසේ සිතුනි.
‘ මම යටි දත් පෙළෙහි උඩු දත් පෙළ තදකරගෙන , එනම් දත්මිටි කාගෙන. දිව උඩුතල්ලෙහි තද කරගෙන, කුසල් සිතින් අකුසල් සිත යටපත් කරන්නෙම් නම්, පෙළන්නෙම් නම් යෙහෙක’ කියායි.

කුමාරය, මම දත්මිටි කාගෙන දිව උඩුතල්ලෙහි තදකරගෙන, කුසල් සිතින් අකුසල් සිත යටපත් කරමි. පෙළමි, තවමි. කුමාරය, දත්මිටි කාගෙන දිව උඩුතල්ලෙහි තද කරගෙන කුසල් සිතින් අකුසල් සිත යටපත් කරන්නාවූ, පෙළන්නාවූ, තවන්නාවූ මාගේ කිහිලිවලින් ඩාදිය වැගිරෙන්නේය.

“කුමාරය, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් තමනට වඩා දුර්වල පුරුෂයෙකු බෙල්ලෙන් හෝ අල්වාගෙන තදකරන්නේද, පෙළන්නේද, තවන්නේද, රාජකුමාරය, එපරිද්දෙන්ම දත්මිටිකාගෙන, දිව උඩුතල්ලෙහි තදකරගෙන කුසල් සිතින් අකුසල් සිත යටපත් කරන්නාවූ, පෙළන්නාවූ, තවන්නාවූ ඒ මාගේ කිහිලිවලින් ඩාදිය වැගිරෙයි.

“කුමාරය, මා විසින් නොහැකුළුණු වීර්යය පටන්ගන්නා ලද්දේය. සතිය එළඹ සිටියාය. එහෙයින්ම නුමුළාවිය. ප්‍රධාන වීර්යයෙන් මඩනා, ලද්දාවුම මාගේ ශරීරය දාහ සහිත විය. නොසන්සිඳුනේ විය. කුමාරය, මට උපන්නාවූද මෙබඳුවූද, දුක්වේදනාව කුසල් සිත විනාශ නොකරයි.

§ 21 . “ කුමාරය, මට මේ සිත පහළ විය.
‘ මම ආශ්වාස කිරීම රහිත ධ්‍යාන වඩන්නෙම් නම් යෙහෙක’ කියාය.
කුමාරය, ඒ මම කටින්ද නාසයෙන්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූයෙමි. රාජකුමාරය, කටින්ද, නාසයෙන්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළක්වූ කල්හි කන් සිදුරුවලින් පිටවන වාතයෙහි අධික ගෝසා ශබ්දය ඇතිවිය. මයින හමක් පිඹින කල්හි යම්සේ අධික ශබ්දයක් ඇතිවේද, එපරිද්දෙන්ම කුමාරය, මාගේ මුඛයෙන්ද නාසයෙන්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළක්වූ කල්හි කන් සිදුරුවලින් පිටවන වාතයෙහි අධික ගෝසා ශබ්දය ඇතිවිය.“

“කුමාරය, මා විසින් නොහැකුළුණු වීර්ය පටන්ගන්නා ලදී. සිහිය එළඹ සිටියාය (එහෙයින්ම) මුළා නොවීමි. ප්‍රධාන වීර්යයෙන් වීර්යය වඩන්නාවූ මාගේ ශරීරය දාහ සහිත විය. නොසන්සිඳුනේය. කුමාරය, මට උපන්නාවූ, මෙබඳුවූ, දුක්වේදනාවන් පවා මගේ කුසල් සිත විනාශ නොකලේය.“

“කුමාරය, මට මෙසේ කල්පනා විය.
‘ මම ආශ්වාස රහිත ධ්‍යානය හුස්මම නොගෙනම වඩන්නෙම් නම් යෙහෙක’ (කියායි)

“කුමාරය, මම මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද, ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූයෙමි.
” කුමාරය, මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළක්වූ කල්හි අධික වාතය හිස්මුදුන පලන්නාක් මෙන් විය.
“කුමාරය, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් තියුණු කටුවකින් හිස්මුදුන විදින්නේද එපරිද්දෙන්ම , මගේ මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූ, කල්හි අධික වාතය හිස්මුදුන පලන්නාසේ විය.“

“කුමාරය, මා විසින් නොහැකුළුණු වීර්යය පටන්ගන්නා ලද්දේමි. සතිය පැවැත් වීමි . එහෙයින්ම මුළාවක් නොවීය. ප්‍රධාන වීර්යයෙන් වීර්යය වඩන්නාවූ මාගේ ශරීරය දාහ සහිත විය. නොසන්සිඳුනේය. කුමාරය, මට උපන්නාවූ, මෙබඳුවූ, දුක්වේදනාවන් පවා මගේ කුසල් සිත විනාශ නොකලේය.“

“කුමාරය, මට මෙසේ කල්පනා විය.
‘ මම ආශ්වාස රහිත ධ්‍යානයම යලි යලිත් වඩන්නේ නම් යෙහෙක’ කියාය..

§ 23. “කුමාරය, මම මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූයෙමි.
“කුමාරය, මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූ කල්හි හිසෙහි අධික වේදනාව ඇතිවෙයි.

“කුමාරය, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් දැඩි වරපට බැම්මකින් හිස වෙළයිද, එපරිද්දෙන්ම රාජකුමාරය, මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූ කල්හි මගේ හිසෙහි වේදනාව ඇති වෙයි.“

“කුමාරය, මා විසින් නොහැකුළුණු වීර්යය පටන්ගන්නා ලද්දේමය, සිහිය එළඹ සිටියාය. (එහෙයින්ම) මුළාව නොවීය. ප්‍රධාන වීර්යයෙන් වීර්යය වඩන්නාවූ මාගේ ශරීරය දාහ සහිත විය. නොසංසිඳුනේ වෙයි. කුමාරය, මට උපන්නාවූ මෙබඳුවූද, දුක් වේදනාවන් පවා මා තුල උපන් කුසල් සිත විනාශ නොකරයි.“

“කුමාරය, මට මෙසේ කල්පනා විය.
‘ මම ආශ්වාස රහිත ධ්‍යානයම වඩන්නේ නම් යෙහෙක’ (කියාය).

§  24. “කුමාරය, මම මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූයෙමි.
“කුමාරය, මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූ කල්හි අධිකවූ වාතයෝ කුස සිඳිත්.“රාජකුමාරය, දක්ෂවූ ගවයන් මරන්නෙක් හෝ ගවයන් මරන්නෙකුගේ අතවැසියෙක් හෝ ගෙරින් කපන තියුණු ආයුධයකින් බඩ කපන්නේ යම්සේද, එපරිද්දෙන්ම මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූ කල්හි අධික වාතය උදරය කපන්නාසේ වෙයි.“

“කුමාරය, මා විසින් නොහැකුළුණු වීර්යය පටන් ගන්නා ලද්දේමය, සිහිය එළඹ සිටියාය. (එහෙයින්ම) මුළාව නොවීය. ප්‍රධාන වීර්යයෙන් වීර්යය වඩන්නාවූ මාගේ ශරීරය දාහ සහිත විය. නොසන්සිඳුනේය. කුමාරය, මට උපන්නාවූ, මෙබඳුවූ, දුක්වේදනාවන් පවා මගේ කුසල් සිත විනාශ නොකලේය.“

“කුමාරය, මට මෙසේ කල්පනා විය. ‘ආශ්වාස රහිත ධ්‍යානය වඩන්නේ නම් යෙහෙක’ (කියාය).

§ 25. කුමාරය, මම මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැකුනෙමි. රාජකුමාරය, මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූ කල්හි ශරීරයෙහි අධික දැවිල්ලක් වෙයි. කුමාරය, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෝ දෙදෙනෙක් දුර්වල පුරුෂයෙකු අත් දෙකෙන් අල්ලා ගෙන අඟුරු වළකට අල්ලා තවන්නාහුද, අතිශයින් තවන්නාහුද, කුමාරය, එපරිද්දෙන්ම මුඛයෙන්ද, නාසයෙන්ද, කණින්ද ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස වැළැක්වූ කල්හි මගේ ශරීරයේ අධික දැවිල්ලක් දාහයක් විය.

“කුමාරය, මා විසින් වීර්යය පටන්ගන්නා ලද්දේමය සිහිය එළඹ සිටියාය. (එහෙයින්) මුළාව නොවීය. ප්‍රධාන වීර්යයෙන් වීර්ය කරන්නාවූ මාගේ ශරීරය දාහ සහිත වීර්යයෙන්ම විඩා සහිත වෙයි. නොසංසිඳුනේ වෙයි. රාජ කුමාරය, මට උපන්නාවූ මෙබඳුවූද දුක් වේදනාව කුසල් සිත විනාශ නොකරයි.

“එකල්හි දේවතාවෝ මා දැක මෙසේ කීහ. ‘ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම කළුරිය කළේය’ (කියායි)
ඇතැම් දේවතා කෙනෙක් මෙසේ කීහ. ‘ශ්‍රමණ ගෞතමතෙම කළුරිය නොකෙළේය. එහෙත් කළුරිය කරන්නේය’ (කියායි.)
ඇතැම් දෙවතා කෙනෙක් ‘ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම කලුරිය කළේත් නොවේ. කලුරිය කරන්නේත් නොවෙයි. ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම රහත්ය. රහතුන්ගේ වාසය කිරීමකැ’යි කීහ.

§ 26. “රාජකුමාරය, මට මෙසේ කල්පනාවිය.
මම මුළුමනින් ආහාර යෙන් වැළකුණේ නම් ඉතා යෙහෙක’ කියායි.

“කුමාරය, එවිට දේවතාවෝ මාවෙත පැමිණ මෙසේ කීහ. ‘නිදුකාණෙනි, ඔබ මුළුමනින් ආහාර නොගෙන සිටින්නට නොසිතුව මැනවි, යම් හෙයකින් ඔබ මුළුමනින් ආහාර නොගෙන සිටිය හොත් අපි ඔබගේ ලෝම සිදුරුවලින් දිව්‍ය ඕජස් ශරීරගත කරන්නෙමු ඔබ එයින් යැපෙන්නෙහිය.’

“කුමාරය, මට මෙසේ කල්පනා විය.
මම මුළුමනින් නිරාහාරව සිටීමට සිතින් එකඟ වුනෙමි. එහෙත් මේ දේවතාවෝ මාගේ ලොම සිදුරුවලින් දිව්‍ය ඕජස ගිල්වන්නාහු නම් එයින් මම යැපෙන්නෙමි. එය මාගේ මුසාවක් වන්නේය. (කියායි.) කුමාරය, මම ඒ දෙවියන් වැළැක්වූයෙමි. වුවමනා නැතැයි කීයෙමි.“

§  27. “කුමාරය, එවිට මට මේ සිත පහළ විය.
‘ මම පතක්, පතක් පමණවූ මුංතැම්බු දිය හෝ කොල්ලු තැම්බූ දිය හෝ කඩල තැම්බූ දිය හෝ කලතණ තැම්බූ දිය හෝ ඉතා ස්වල්පවූ ආහාරයක් වළඳන්නෙම් නම් යෙහෙකි, කියායි.“

“කුමාරය, මම පතක්, පතක් පමණවූ, මුංතැම්බූ දිය හෝ කොල්ලු තැම්බූ දිය හෝ කඩල තැම්බූ දිය හෝ කලතණ තැම්බූ දිය හෝ ඉතා ස්වල්ප වශයෙන් ආහාරය වැළඳුවෙමි.

කුමාරය, එසේ මම පතක් පතක් පමණවූ මුං තැම්බූ දිය හෝ කොල්ලු තැම්බූ දිය හෝ කඩල තැම්බූ දිය හෝ කලතණ තැම්බූ දිය හෝ ඉතා ස්වල්ප වශයෙන් ආහාර ගන්නාවූ මාගේ ශරීරය ඉතා කෘෂ බවට පත් වීය.

අසූ වසක් ගිය වැලක පුරුක් හෝ, කලුවැල් නම් වැලක පුරුක් හෝ යම්සේද මාගේ ඇඟ පසඟ ඒ නිරාහාරභාවය නිසාම එබඳුවිය. වැල්ලෙහි ගිය ඔටුවකුගේ අඩි සලකුණ යම්සේ මැද ගැඹුරුවේද, එපරිද්දෙන්ම ඒ නිරාහාර භාවයෙන් මාගේ නිසීදන මාංසය (තට්ටම) මැදින් ගැඹුරු විය. රැහැණක ඇවුණු දැව වැටිය යම්සේ අතරතුර උස්මිටි වේද, එපරිද්දෙන් ඒ නිරාහාර භාවයෙන් මාගේ කොඳු ඇටය උස් මිටිවෙයි. යම්සේ දිරූ ශාලාවක පරාල උඩු යටි වශයෙන් නැමුනාහු වෙද්ද, එපරිද්දෙන් මාගේ ඉළඇට උඩුයටි වශයෙන් නැමුනාහු වෙත් ගැඹුරුවූ ළිඳෙක දියයට පෙණෙන තරු ගැඹුරට ගියාහු, යට බැස්සාහු දක්නා ලැබෙත්ද, එපරිද්දෙන්ම ඒ ස්වල්ප ආහාරය නිසා මාගේ ඇස්වල නෙත්තරු වල ගැඹුරට ගියාහු යට බැස්සාහු දක්නා ලැබෙත්. යම්සේ නම් තිත්ත ලබු ගෙඩියක් අමුවෙන් කපන ලද්දේ අව්සුළඟින් හැකුලුණේද මැලවුනේද එපරිද්දෙන්ම ඒ ස්වල්ප ආහාරය නිසා මගේ හිසේ සම හැකුලුණේ මැලවුනේ වෙයි.

§  28. “කුමාරය, මම බඬේ සම අතගාන්නෙමියි පිට කටුවම අතගාන්නෙමි. පිට කටුව අල්වමියි බඬේ සම අල්ලමි රාජකුමාරය, ඒ ස්වල්ප ආහාරය නිසා එපමණට මාගේ බඬේ සම කොඳු ඇටයෙහි ඇලුනේ වෙයි. ඒ මම වර්චස් හෝ මුත්‍ර හෝ කරන්නෙමියි හුන්නේ ඒ ස්වල්ප ආහාරය නිසාම එහිම යටිකුරුව වැටෙමි. මම මේ ශරීරය අස්වසමියි අතින් ශරීරාවයව පිරිමදිමි. කුමාරය, එසේ ශරීරයේ අවයව අතගානවිට, ඒ ස්වල්ප ආහාරය නිසාම මුල්කුණුවූ ලොම් ශරීරයෙන් ගිලිහි වැටෙත්.“

§  29 . ” කුමාරය, මිනිස්සු මා දැක මෙසේ කීවාහුය. ශ්‍රමණ ගෞතමතෙම කලුය.’ ඇතැම් මිනිස්සු මෙසේ කීවාහුය, ශ්‍රමණ ගෞතමතෙම කලු නොවෙයි පලාවන් පාටය’ ඇතැම් මනුෂ්‍යයෝ මෙසේ කීවාහුය. ‘ශ්‍රමණ ගෞතමතෙම කලුත් නොවෙයි, පලාවන් පාටත් නොවෙයි, ශ්‍රමණ ගෞතමතෙම රන්වන් සිවි ඇත්තේයි.’ කුමාරය, මෙසේ කීමට තරමටම මාගේ පිරිසිදුවූ හාත්පසින් බබලන්නාවූ ශරීරවර්ණය ඒ නිරාහාර භාවය නිසාම නැසුනේ වෙයි.

§ 30 . “කුමාරය, මට මෙසේ සිතුනේය.
අතීත කාලයෙහි යම් ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ තමන් විසින්ම කර ගත්තාවූ යම් දුක් විඳීමක් කර ගත්තේද, ඒ දුක් වේදනාව මේ දැන් මා විඳින වේදනාව මේ තරම්ම වෙයි. මට වඩා වැඩි නොවෙයි අනාගත කාලයෙහි යම්කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ තමන්ගේ ඕනෑකමින්ම කරගන්නාවූ, දුක්වූ, තියුණුවූ, කටුකවූ වේදනාවන් විඳින්නාහු නම් ඒ මේ තරම්ම වෙයි. මීට වඩා වැඩි නොවෙයි. මේ වර්තමාන කාලයෙහි යම් කිසි ශ්‍රමණයෝ හෝ බ්‍රාහ්මණයෝ හෝ උපක්‍රමයෙන් උපන්නාවූ දුක්වූ, තියුණුවූ වේදනාවන් විඳිත් නම් ඒ මේ තරම්ම වෙයි. මීට වඩා වැඩි නොවෙයි. මම මේ කටුකවූ දුෂ්කර ක්‍රියාවෙන් මනුෂ්‍ය ධර්මයට වැඩිවූ ආර්ය භාවය ඇති කිරීමට සමර්ථවූ ඥානදර්ශන විශේෂයක් ලැබීමට අසමත් වෙමි. මේ අත්තකිලමතානු යෝගයෙන් විමුක්තියක් ලබා ගැන්ම සිදු නොවන්නේය. මාර්ගාවබොධය පිණිස අන්‍ය මාර්ගයෙක් ඇත්තේදැයි (කල්පනා විය.)

§  31. “කුමාරය, ඒ මට මේ අදහස ඇති විය.
මම, පියවූ ශුද්ධොදන ශාක්‍ය රාජයාගේ වප්මඟුල් දිනයෙහි සිහිල්වූ දඹරුක් සෙවනෙහි හුන්නේ කාමයන් ගෙන් වෙන්වම අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම විතර්ක සහිතවූ විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කළ බව මට සිහි විය. ඒ මාර්ගය මාර්ගඥාන අවබෝධය පිණිස වන්නේයි මට අදහස් විය. 389.

[389:- සිදුහත් කුමරු ලපටි වියේදී පිය රජු සී සෑම් උත්සවයකට ගිය අවස්ථාවේ අහසෙහි පලක් බැඳ සිටීමට තරම් සමත් චිත්ත සමාධියක් ලත් ආනා පාන සතිය වැඩීම ට නැවත උත්සාහ කිරීමට පටන් ගන්නෙමි යයි සිතා ගැන්ම ]

§  32. “කුමාරය, මට අවබෝධය පිණිස මේ මාර්ගයමයැයි සතිය අනුව පැවති විඤ්ඤාණය පහළවිය, කුමාරය, මට මේ අදහස ඇති විය. කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ, අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වූ, යම් සැපයක්වේද, මම ඒ සැපයට භය නො වෙමිය.

“කුමාරය, මට මේ කල්පනාව ඇතිවිය.
කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වූ යම් සැපයක්වේද, මම ඒ සැපයට භය නොවෙමියි කියාය.

§  33. කුමාරය, මට මේ කල්පනාව ඇතිවිය. මෙ තරම් දුර්වලවූ ශරීරයකින් යුක්තව ඒ ප්‍රථමධ්‍යාන) සැපය ලබන්නට බැරිය. යම්හෙයකින් මම බත් හා කොමුපිඩු ආදී ඖදාරික ආහාරයක් ගන්නෙම් නම් හොඳය කියාය.“

“කුමාරය, මම බත්, කොමපිඩුයැයි කියන ඔලාරික ආහාරයක් ගත්තෙමි. කුමාරය, ඒ කාලයෙහි ‘ශ්‍රමණ ගෞතමයන් යම් ලොවුතුරා දහමක් අවබෝධ කලේ නම් එය අපට කියන්නේය’ යන අදහසින් ශ්‍රමනයන් පස්දෙනෙක් මට උපස්ථාන කරමින් සිටියහ. කුමාරය, මේ තවුසන් පස් දෙනා මා කෙරෙහි කලකිරුනහ. ආහාරයට කෑදරව මොහු උත්තරීතර බවට පත් වීමට කරන වෑයම අත් හලේ යයි ඔවුන් මා කෙරෙන් ඉවත්ව ගියහ.

§ 34 , “කුමාරය, මම මෙසේ ඕලාරික ආහාරගෙන ශරීර ශක්තිය ලැබ, කාමයන්ගෙන් වෙන්වම, අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම, විතර්ක සහිතවූ විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීති සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙළෙමි. කුමාරය, උපන්නාවූ මෙබඳුවූද සැප වේදනාව මගේ කුසල් සිත විනාශ නොකරයි.

§  35 .“විතර්කවිචාර සංසිඳීමෙන් අභ්‍යන්තර පැහැදීම ඇති හිතේ එකඟ බව ඇති, විතර්ක රහිතවූ, විචාර රහිතව, සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීති සැපය ඇති, ද්විතිය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙළෙමි.

§  36. කුමාරය, උපන්නාවූ මෙබඳුවූද සැප වේදනාවද මගේ කුසල් සිත විනාශ නොකරයි, මැඩගෙන නොසිටියි. ප්‍රීතිය ඉක්මවීමෙන් උපෙක්ෂා ඇත්තේ වාසය කෙළෙමි. සිහියෙන් හා මනා නුවණින් යුක්තවූයේ කයින්ද සැපය වින්දෙමි. යමක් උපෙක්ෂා ඇත්තේ සිහියෙන් යුක්තවූයේ, සැප විහරණ ඇත්තේ යැයි ආර්යයෝ කියත්ද එ තුන්වැනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙළෙමි.

§  37. කුමාරය උපන්නාවූ මෙබඳුවූ සැප වේදනාවද මගේ කුසල් හිත විනාශ නොකරයි. සැපය නැති කිරීමෙන්, දුක නැති කිරීමෙන්, කල් ඇතිවීම සොම්නස් දොම්නස් දෙක අතුරුදන් කිරීමෙන්, දුක් නැත්තාවූ, සැප නැත්තාවූ, උපෙක්ෂාවෙන් හටගත් සිහිය පිළිබඳ පිරිසිදු බව ඇති සතර වැනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙළෙමි.

§  38. කුමාරය, උපන්නාවූ මෙබඳුවූ සැප වේදනාවද මගේ කුසල් හිත විනාශ නොකලේය.“

ඒ මම මෙසේ හිත සමාධියෙන් එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූකල්හි (පිරිසිදු හෙයින්ම) දීප්තිමත්වූ කල්හි අංගන (රාගාදී කෙළෙස්) රහිතවූ කල්හි, පහවූ උවදුරු ඇති කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි සිත ස්ථිරවූ කල්හි, පෙර ජාති දැනීමේ ඤාණය පිණිස සිත නැමූයෙමි.

මම නොයෙක් ආකාරවූ පූර්වෙනිවාසය (පෙර උපන් ජාති,) සිහිකලෙමි. එනම් එක් ජාතියක්ද, ජාති දෙකක්ද, ජාති තුනක්ද, ජාති සතරක්ද, ජාති පහක්ද, ජාති දහයක්ද, ජාති විස්සක්ද, ජාති තිසක්ද, ජාති සතළිසක්ද, ජාති පණසක්ද, ජාති සියයක්ද, ජාති දහසක්ද, ජාති ලක්ෂයක්ද, නොයෙක් සංවර්ත (විනාශ වන.) කල්පයන්ද, නොයෙක් විවර්තී (හැදෙන) කල්පයන්ද, නොයෙක් සංවර්තී විවර්තී කල්පයන්ද, අසුවල් තැන උපන්නෙමි, එහිදී මේ නම් ඇත්තෙවීමි, මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇත්තේ වීමි. මෙබඳු වර්ණ ඇත්තේ වීමි. මෙබඳු ආහාර ඇත්තේ වීමි. මෙබඳු දුක් සැප වින්දෙමි. ඒ මම එයින් චුතව අසුවල් තැන උපන්නෙමි. එතැන්හිද මෙසේ නම් ඇත්තේ වීමි. මෙබඳු ගෝත්‍ර ඇත්තේ වීමි. මෙබඳු ශරීර වර්ණ ඇත්තේ වීමි. මෙබඳු ආහාර ඇත්තේ වීමි. මෙබඳු සැප දුක් වින්දේ වීමි. මෙබඳු ආයුෂ ඇත්තේ වීමි. ඒ මම එතැනින් චුතව මෙහි උපන්නෙමි’යි මෙසේ ආකාර සහිතවූ, දැක්වීම් සහිතවූ, නොයෙක් ආකාරවූ, පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කලෙමි.

§  40.“කුමාරය, මා විසින් රාත්‍රියේ පළමුවෙනි යාමයෙහි මේ පළමුවන විද්‍යාව (පෙර විසූ තැන් දන්නා නුවණ) ලබන ලදී. (එය වසන) අවිද්‍යාව නසන ලදී. විද්‍යාව උපන්නීය. අඳුර (මෝහය) නසන ලද්දේය. අලෝකය උපන්නේය. අප්‍රමාදව කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව වාසය කරන්නෙකුට යම්සේ සිදුවිය යුතු නම් එසේ විය. රාජකුමාරය, උපන්නාවූ මෙබඳුවූ සැප වේදනාවද මගේ කුසල් හිත විනාශ නොකරයි.“ඒ

§  41.මම මෙසේ (හිත සමාධියෙන්) එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, (පිරිසිදු හෙයින් ) දීප්තිමත්වූ කල්හි, අංගණ (රාගාදි කෙලෙස්) රහිතවූ කල්හි, කෙලෙස් පහව ගිය කල්හි, සිත මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි සත්ත්වයන්ගේ චුති උත්පත්ති දෙක දැකීම පිණිස සිත නැමීමි. ඒ මම පිරිසිදුවූ, මිනිස් බව ඉක්මවා සිටි දිව ඇසින්, චුත වන්නාවූද, උපදින්නාවූද, ලාමකවූද, ප්‍රණීතවූද, මනා වර්ණ ඇත්තාවූද, මනා වර්ණ නැත්තාවූද, යහපත් ගති ඇත්තාවූද, අයහපත් ගති ඇත්තාවූද, කර්මය පරිදි මිය ගියාවූ සත්ත්වයන් දැක්කෙමි.

“ඒකාන්තයෙන් මේ පින්වත් සත්ත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූවාහු, වාක් දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූවාහු මනෝදුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූවාහු, ආර්යයන්ට දොස් කීවාහු, මිථ්‍යාදෘෂ්ටි ගත්තාහු, මිථ්‍යාදෘෂ්ටි ක්‍රියා අනුමත කළාහුය. (එහෙයින්) ඔවුහු කය බිඳීමෙන් මරණින් මතු සැපයෙන් පහවූ, නපුරු ගති ඇති, යටිකුරුව වැටෙන, නරකයෙහි උපන්නාහුය. යි දැක්කෙමි,

මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය සුචරිතනේ යුක්ත වූවාහු, වාක් සුචරිතයෙන් යුක්ත වූවාහු, මනො සුචරිතයෙන් යුක්ත වූවාහු, ආර්යන්ට දොස් නොකීවාහු, සම්‍යක්දෘෂ්ටි ඇත්තාහු, සම්‍යක්දෘෂ්ටි කර්ම සමාදන් වූවාහුය. (එහෙයින්) ඔවුහු කය බිඳීමෙන් මරණින් මතු ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපන්නාහුයයි මෙසේ පිරිසිදුවූ, මිනිස් ඇස ඉක්මවා සිටි දිවැසින් චුත වන්නාවූද, උපදින්නාවූද, ලාමක වූද, ප්‍රණීතවූද, මනා වර්ණ ඇත්තාවූද, මනා වර්ණ නැත්තාවූද යහපත් ගති ඇත්තාවූද, අයහපත් ගති ඇත්තාවූද, කර්මය පරිදි මියගියාවූ සත්ත්වයන් දැක්කෙමි..

§ 42. “කුමාරය, මා විසින් රාත්‍රියෙහි මැද යාමෙහි මේ දෙවන විද්‍යාව (චුතවීම්, ඉපිදීම් දක්නා නුවණ) ලබනලදී. (එය වසන) අවිද්‍යාව නසන ලදී. විද්‍යාව උපන්නීය. අඳුර (මෝහය) නසන ලද්දේය. ආලෝකය උපන්නේය. අප්‍රමාදව කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව වාසය කරන්නෙකුට යම්සේ සිදුවිය යුතු නම් එසේ විය. රාජකුමාරය, උපන්නාවූ මෙබඳුවූද සැප වේදනාව මගේ කුසල් සිත විනාශ නොකරයි.“

මම මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි දීප්තිමත්වූ කල්හි, කෙලෙස් රහිතවූ කල්හි, කෙලෙස් පහව ගිය කල්හි, සිත මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, ආශ්‍රව ක්ෂයකර ඥානය (කෙලෙස් නැති කරන නුවණ) පිණිස සිත නැමුයෙමි.

මම, මෙය දුකය’යි තතුසේ දත්තෙමි.
මේ දුක් ඉපදීමට හේතුවය’යි තතුසේ දත්තෙමි.
මේ ‘දුක් නැති කිරීමය’යි තතුසේ දත්තෙමි.
‘මේ දුක නැති කිරීමේ මාර්ග’ යයි තතුසේ දත්තෙමි.
‘මේවා ආශ්‍රවයෝය’යි තතුසේ දැනගතිමි.
මේ ආශ්‍රවයන්ගේ හටගැන්මය’යි තතුසේ දැනගතිමි.
‘මේ ආශ්‍රවයන්ගේ නැතිකිරීමය’යි තතුසේ දැනගතිමි.
‘මේ ආශ්‍රවයන් නැති කිරීමේ මාර්ගය’යි තතුසේ දැනගතිමි.

මෙසේ දන්නාවූ මෙසේ දක්නාවූ මාගේ සිත කාමාශ්‍රවයන්ගෙන් මිදුනේය. භවාශ්‍රවයන්ගෙන්ද මිදුනේය. අවිද්‍යාශ්‍රවයන්ගෙන්ද මිදුනේය. මිදුන කල්හි මිදුනේයයි, දැනීම පහළවිය. උත්පත්තිය කෙළවර විය. මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිමවන ලදී. කළයුත්ත කරන ලදී. කළයුතු අනිකක් නැත්තේයි දැනගතිමි.

“කුමාරය, රාත්‍රියෙහි අන්තිම යාමයෙහි මේ තුන්වෙනි විද්‍යාව (ආශ්‍රව ක්ෂය කර ඥානය නම්වූ අර්හත් මාර්ගය) මා විසින් ලබන ලදී. (එය වසන) අවිද්‍යාව නසන ලදී. විද්‍යාව උපන්නීය. අඳුර (මෝහය) නසන ලද්දේය. ආලෝකය උපන්නේය. අප්‍රමාදව, කෙලෙස් තවන වීර්යයෙන් යුක්තව වාසය කරන්නෙකුට යම්සේ සිදුවිය යුතු නම් එසේ විය. නැවත උපතකට නො පැමිණෙන්නේය.

.§ 43. එසේ ධර්මය අවබෝධකලා වූ මට මෙසේ අදහසක් ඇති විය. මා අවබෝධකලාවූ මේ ධර්මය පහසුවෙන් දත නොහැක්කේය. දැනගැන්මට නොහැක්කේය. තර්කයෙන් ඔප්පු කරගත නොහැක්කේය. මේ ධර්මය අසා දැනගන්නට පවා මහා ප්‍රඥාවක් අවශ්‍ය වේ. මෙලොව වසනා මිනිසුන් මෙන්ම දෙවියන්ද කාමයෙහි ගිලී ඇලී , එයින් මත්ව ඉන්නෝ වෙති. [අට්ඨියති, දිගුච්චති]

ඔවුනට හේතුවක් නිසා ඇති වන ඵලයක් නිසා මේ සසර පැවැත්ම වන බව ( පටිච්ච සමුප්පාදය) වටහා ගන්නට නොහැක. සංස්කාරයන් නිසා වන මේ පැවැත්ම සංස්කාරයන් නැවත්වීමෙන්ම නවතාගන්නට හැකි බව ඔවුන්ට ඒත්තු ගන්වන්නට නොහැක. මෙසේ වූ කල්හි ඔවුනට මේ ධර්මය වටහාදීමට උත්සාහකිරීමෙන් මා වෙහෙසට පත්වීම පමණක් සිදුවේ. එවිට මා හට ගාථා දෙකක් සිහි යට ආවේය.

බොහෝ හිරිහැර විඳ වටහා ගත ධර්මය ,
බොහෝ කල් දුකින් වටහා ගත් ධර්මය,
කාමයෙන් ඇස් අන්ධ අයට කෙසේ නම් වැටහේද?

ආසාවෙන් වැසුණු මනසින්
අඳුරෙහිම ඉන්නා දනෝ
ලොවේ පිළිවෙල ට විරුද්ධව යන ගමන
කෙසේ නම් යන්නටද

[307:- බොහෝ කල්ප ගණනක් පාරමිතා පුරා මෙසේ දුකසේ බුද්ධත්වය අවබෝධ කරගත්තේ තමන්ද දුකින් මිදී ලෝකයාද දුකින් මිදීම පිණිස නිසා මෙසේ ධර්මය දෙසනා කරන්නට උකටලී වීම වටහා ගන්නට අසීරු බව අටුවාව කියයි. එසේ වන්නට අනුමාන හේතු ලෙස අටුවාව දක්වන්නේ, බුද්ධත්වය ලබන තුරු ධර්මයේ ගැඹුරු බව ගාම්භීරත්වය නොදැනීමත්, ලෝකයා කොතරම් දුරට ආසාවේ තෘෂ්ණාවෙන් වෙලී ඉන්නවාද යන්න නොවැටහුණ නිසාත් බව අටුවාව කියයි. ඒ හැරෙන්නට සහම්පති බ්‍රහ්මයා පැමිණීමෙන් , බ්‍රාහ්මණ ආගම අදහන මිනිස්සු මේ ධර්මයට කැමැත්තක ඇති කර ගනිය කියා සිතක් ද ඇති වූ බව අටුවාවේ සඳහන් වේ. එය ඉතා බොළඳ තර්කයක් බවත්, මේ සහම්පති ගේ බ්‍රහ්ම ආරාධනය පාළි සුත්‍රයේ පමණක් අඩංගු වී චීන “මජ්ජිම ආගමේ” ඇති සුත්‍රයේ සඳහන් නොවීමෙන් පෙනේ.]

§ 44. එකල්හි කුමාරයා, සහම්පති බ්‍රහ්ම රාජයා මගේ සිතෙහි ඇතිවූ සිතුවිල්ල දැක මෙසේ සිතීය. “අහෝ ලෝකයා විනාශ වන්නේය. ලෝකයා පිරිහී යන්නේය. තථාගතයන් මේ සද්ධර්මය ලෝකයාට ඉගැන්වීමට මැලිවන්නේ නම් සියල්ලෝම වැනසී යන්නෝය. ” මෙසේ සිතා සහම්පති බ්‍රහ්ම රාජයා බ්‍රහ්ම ලෝකයෙන් අතුරුදහන්ව මා ඉදිරියට පැමිණ මෙසේ කීය. “භාග්‍යවතුන් වහන්ස! මේ ලෝකයාගේ යහපත පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා!. සම්පුර්ණයෙන්ම රජස්වලින් නෙත් නොවසුනු මිනිසුන් දෙවියන් සිටී. ඔබ වහන්සේ ධර්මය දේසනා කළහොත් ඔවුන් ඒ අවබෝධ කර ගන්නේය. ඔවුන්ට වැඩ පිණිස ධර්මය දේශනා කරන සේක්වා ” මෙසේ කියා තවත් ගාථා තුනකින් ධර්ම දෙසනා කිරීමට ආරාධනා කළේය.

“මගධ රට මෙතෙක් කල් දහම ලෙස අදහමම දෙසුනි,
කිලිටි මනසින් යුතුව දෙසු අදහම් නසා,
මාරයන් පරදන දහම දෙසනු මැන.

උස් කඳු මුදුන සිටින්නා සියලු දෙස දකින සේ,
සියල්ල දක්නා වූ භගවතුනි,
ධර්ම මැදුරට වඩිනු මැන.

සෝකයෙන් සිත් පිරුන සත්වයන් සිත් තුලට
ධර්මයේ සතුට බෙදන සේක්වා ,
වීරයන් වහන්ස ලොව පුරා සද්ධර්මය දෙසනා කොට
අඳුර දුරලන සේක්වා.

§ 45. මම සහම්පති බ්‍රහ්ම රාජයාගේ ආයාචනයට කන්දී බුද්ධ ඥානයෙන් ලෝකය දෙස බැලීමි. කෙලෙස් රජස් අඩු සත්වයන්ද මේ ලෝකයෙහි ඉන්නා බව දැක්කෙමි. ඉන්ද්‍රිය මොටවූ බොහෝ සත්වයන් අතර ඉන්ද්‍රිය දියුණු වූ සත්වයන්ද වූ බව දුටුවෙමි. අපහසුවෙන් තොරව ධර්මය වටහා ගත හැකි අයද ඉන්නා බව දිටිමි. පොකුණක දිය යට තවම නොපිපුණු නෙළුම් පොහොට්ටු මෙන්ම දියෙන් ඉහලට අවුත් , දිය නොගෑවී සිටිනා නෙළුම් වැනි කෙලෙස් වලින් අඩු සත්වයන් ද කෙලෙස් බර ලෝකයා අතර ඉන්නා සැටි දුටුවෙමි.

ඉදින් මම සහම්පති බ්‍රහ්මයාගේ ධර්ම ආරාධනය පිලි ගනිමි’යි ඔහුට මෙසේ කීමි. මාරයාගෙන් මිදී සුවපත් වෙන්නට කැමැත්තෝ සවන් යොමත්වා! ධර්ම ද්වාරය විවුර්ත කරමි. එසේ කී කල සිය ආරාධනාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිළිගත්තේ යැයි දැන ගත් සහම්පති බ්‍රහ්මයා , දක්ෂිණා වාර්තාව සිට මා වන්දනා කොට වහා පිටව ගියේය.

§46. එවිට මම මේ ධර්මය පහසුවෙන් අවබෝධ කර ගත හැක්කේ කවරෙකුටද, ඔහුට දෙසනා කරමි’යි සිතා එසේ ධර්මය අවබෝධ කල හැකි කෙනෙක් මතක් කලෙමි.

එවිට මට ආලාර කාලාම් තවුස් තුමා සිහි විය. ඔහු ඥාණවන්තය. ඔහු කෙලෙස් රජස් බොහෝ කොට දුරු කල කෙනෙකි. මම පළමුවෙන්ම ඔහුට ධර්මය දෙසනා කරන්නේ නම් යහපති’යි සිතීමි.

එවිට දේවතාවෙක් මා හට මෙසේ කීය. “නිදුකාණනි, ආලාර කාලාම තවුසා මෙයිට දින හතකට පෙර මිය ගියේය. එවිට මටද ආලාර කාලාම එසේ මිය ගිය පෙනින. ඔහුට වුයේ මහත් අලාභයකි. මේ ධර්මය ඔහු ඇසී නම් නිසැකවම ඔහු පහසුවෙන් අවබෝධ කර ගන්නේය.

§ 47. ඉන් පසු මම කාහට මේ ධර්මය දේසනා කරන්නේ දැයි නැවත සිතීමි.
උද්දක රාම පුත්ත තවුසාට මේ ධර්මය අසන්නට ලැබේ නම් ඔහු පහසුවෙන් වැටහෙන්නේය. ඔහු ඥාණවන්තය. ඔහු කෙලෙස් රජස් බොහෝ කොට දුරු කල කෙනෙකි. මම පළමුවෙන්ම ඔහුට ධර්මය දෙසනා කරන්නේ නම් යහපති’යි සිතීමි.

එවිට දේවතාවෙක් මා හට මෙසේ කීය. “නිදුකාණනි, උද්දක තවුසා පෙර දින මිය ගියේය. එවිට මටද රාම පුත්ත වූ උද්දක එසේ මිය ගිය පෙනින. ඔහුට වුයේ මහත් අලාභයකි. මේ ධර්මය ඔහු ඇසී නම් නිසැකවම ඔහු පහසුවෙන් අවබෝධ කර ගන්නේය. යි මට සිතුනි.

§ 48 . ඉන් පසු මම කාහට මේ ධර්මය දේසනා කරන්නේ දැයි නැවත සිතීමි. කවුරුන් අඩු කෙලෙස් ඇති ප්‍රඥා වන්ත වේද යි සිතීමි. එවිට මට මා තවුස් දම් පුරන කාලයේ ආවතේව කල තවුසන් පස් දෙනා සිහි විය.
මේ තවුසන් පස් දෙනාට ධර්මය දෙසනා කරන්නේ නම් යහපති’යි සිතා දැන් ඔවුන් කොතැනක සිටී දැයි නැනැසින් බැලීමි. ඔවුන් වාරානසි නුවරට නුදුරු ඉසිපතනයෙහි මිග දාය නම් උයන ඉන්නා බව දිටිමි.

§ 49. මම උරුවෙලාවෙහි කැමති කලක් සිට බරණැස් නුවර දෙසට චාරිකාවේ යාමට පිටත් වීමි. මා සම්බුද්ධත්වයට පත් බෝධිය සහ ගයා හිස අතර දී උපක නම් ආජීවකයෙකු මට හමු විය. ඔහු මට මෙසේ කීය. “මිත්‍රය, ඔබගේ ඉන්ද්‍රියයන් ප්‍රසන්නය. ඔබගේ චවි වර්ණය ප්‍රභාස්වරය. ඔබ කිනම් සාස්ත්රුකෙනෙකු යටතේ තවුස් දම් පුරන්නේදැයි ඇසීය.

එවිට මම උපකා ආජීවක හට මේ ගාථාවෙන් පිළිතුරු දිනිමි.

“මම තනිව සියල්ලෙන් නිදහස් වීමි.
තනිවම සියල්ලම දැන ගතිමි.
සියල්ලෙන් නිදහස් වීමි.
තෘස්නා බන්ධන සිඳ ලීමි.
එසේ තනිවම කල මා
කවරෙකු ගුරු කොට තබනෙම් ද?

මට ගුරුවරයෙක් නැත.
මා හා සම අනෙකෙක් ලොව නැත.
දෙවියන් බඹුන් සහිත මේ ලොව ,
මට සම කර හැකි කෙනෙක් නැත.

මේ ලොව සිඳලා දැන ගත්තා මමය.
අනුත්තර වූ ගුරුවරයා මමය.

සියළු දැවීම් හා ගිනි නිවාලූ
සම්මා සම්බුද්ධ නම් මම වෙමි,

මම දැන් කසි නුවරට යන්නෙමි.
ලෝභයෙන් හා මෝහයෙන් නෙත් අඳ වූ ලෝකයාට
ධර්ම චක්‍රය පවත්වන්නට ,
ලෝකයා මරුගෙන් ගලවාගන්නට
මම ධර්ම දේසනාවට යමි”

එවිට උපක ආජීවක මට මෙසේ කීය.

” ඔබ කියමන සැබෑ නම් ඔබ අනන්ත ජින වන්නේය” එවිට මා මෙසේ කීමි.
“කෙලෙස් මල සිඳලූ ම වැන්නෝ සැබැවින්ම ජයගත්තෝ වෙති” යි කීමි. එවිට හිස වනමින් ඔහු “එසේද විය හැක” කියා වෙනත මගකට හැරී වෙන්ව ගියේය. 310

310: මේ උපක නම් ආජිවකයා පසුව වැදී දුවක් හා පෙමින් වෙලී සිය ආජීවක දිවියන් වෙන්ව ග්ර්හස්ත ජීවියක් ගෙවන්නට වූ බවත්, එහිදී හාස්‍ය ජනක අවාසනාවන්ත සිදුවීම් නිසා කලකට පසු යලි ශ්‍රමණ වෙස් ගෙන භාග්‍යවතු සොයා ගොස් සසුන් ගතව අරහත් බව ලද සැටිත් කියවේ.]

§  50. එසේ ක්‍රම ක්‍රමයෙන් චාරිකාවේ වෙදෙමින් මම බරණැස් නුවර සමීපයෙහි වූ ඉසිපතනයෙහි මිගදාය උයනට සමීප වූ යෙමි. එහි සිටියා වූ පස් වග තවුසන් දුරදීම මා එහි එන බව දැක මෙසේ කතිකා කර ගත්හ. ”

“ඇවැත්නි, මේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් චීවරාදී ප්‍රත්‍ය බහුලකොට ඇති බවට පැමිණ වීර්ය කිරීමෙන් පිරිහී චීවරාදි ප්‍රත්‍ය බහුලභාවයට පෙරළී සිට එන්නේය. ඔහුට නොවැඳිය යුතුය. ඔහුට පෙර ගමන් නොකළ යුතුය, ඔහුගේ පාත්‍ර සිවුරු නොපිළිගත යුතුය. එහෙත් අස්නක් පැනවිය යුතුය. කැමතිනම් වාඩිවන්නේය.” කියායි.

“මහණෙනි, මා ළංවන්නට ළංවන්නට පස්වග මහණහු ස්වකීය කතිකාවෙහි සිටීමට අසමර්ථ වූහ. කෙනෙක් මට පෙරගමන් කොට පාත්‍ර සිවුරු පිළිගත්තාහුය. කෙනෙක් අසුන් පැනවූහ. කෙනෙක් පා සෝදන දිය තැබූහ. එතකුදු වුවත් මට ‘ගෞතම’ යන නමින්ද ‘ඇවැත්නි”යයි ද කථාකරති. 309

[309:- ඇවැත්නි, යනු සමාන තත්වයේ අය අමතන යෙදුමකි, මිතුර, mate, වැනි පදයකි]]

§ 51. මහණෙනි, එසේ කී කල්හි මම ඔවුනට මෙසේ කීයෙමි.
“මහණෙනි, තථාගතයන් හට නම කියමිනුත් ‘ඇවැත්නි, කියමිනුත් කථා නොකරව්.
“මහණෙනි, තථාගතයන් රහත්ය. සම්‍යක් සම්බුද්ධය. ධර්ම ශ්‍රවණයට කන් නමව්. නිර්වාණය අවබොධ කරන ලදී. මම අනුශාසනා කරමි. මම ධර්මය දෙශනා කරමි. අනුශාසනය පරිදි පිළිපදින්නාවූ කුලපුත්‍රයෝ යම් නිර්වාණයක් පිණිස මනාකොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව අවසාන කොට ඇති නිරුත්තරවූ ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහිම තුමූ නුවණින් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරව්යයි”’ කීයෙමි. 

මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි පස්වග තවුසන්  මට මෙසේ කීවාහුය.
“ඇවැත්නි ගෞතමයෙනි, ඔබ දුෂ්කර ඉරියව් පැවැත්වීමෙනුත්, ඒ දුෂ්කර පිළිවෙත් පිරීමෙනුත් ඒ දුෂ්කර ක්‍රියාවෙනුත් මනුෂ්‍ය ධර්මයට වැඩිවූ ආර්ය භාවය ඇති කිරීමට සමර්ථ නුවණක් නොලැබුයෙහිය. දැන් සුඛෝපභෝගී ජීවිතයට පුරුදු වී , වීර්ය අත් හැර  කෙසේ නම් මනුෂ්‍ය ධර්මයන් අභිබැවූ උත්තරී ධර්මයන් 310 ලැබුවේද? “, කීහ.

[310:- උත්තරිය මනුස්ස ධර්ම යනු සාමාන්‍ය මනුෂ්‍යයෙකුට නැති සීලයන්ය, හැකියාවන්ය, මනෝ භාවයන්ය. ධ්‍යාන යන්ය. අභිඥා ආදී සහ විශේෂ ඥාණයන්ය.].

“මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි මම පස්වග තවුසන්ට මෙසේ කීයෙමි.
‘ තථාගතයන් සුඛෝපභෝගී පැවැත්මකට එළඹුණේවත්, වීර්යයෙන් පිරිහීමක් වුවේවත්  නොවේ,  තථාගතයන් අරහත්ය. සම්‍යක් සම්බුද්ධය. මරණය අභිබවා ගියෙමි. ධර්ම ශ්‍රවණයට කන් නමව්. නිර්වාණය අවබොධ කරන ලදී. මම අනුශාසනා කරමි. මම ධර්මය දෙශනාකරමි. අනුශාසනය පරිදි පිළිපදිමින් කුලපුත්‍රයෝ යම් නිර්වාණයක් පිණිස මනාකොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති නිරුත්තරවූ ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහි තුමූ නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරව්’ යි කීයෙමි.

“දෙවනුවත් පස්වග මහණහු මට මෙසේ කීහ.
“ඇවැත්නි ගෞතමයෙනි, ඔබ  දුෂ්කර ඉරියව් පැවැත්වීමෙනුත් ඒ දුෂ්කර පිළිවෙත් පිරීමෙනුත් මේ දුෂ්කර ක්‍රියාවෙනුත් මනුෂ්‍ය ධර්මයට වැඩිවූ ආර්යභාවය ඇතිකිරීමට සමර්ථ නුවණක් නොලැබූයෙහිය. දැන් ……… වැඩිවූ ආර්යභාවය ඇති කිරීමට සමර්ථ නුවණක් ලබන්නෙහි දැ”යි කීහ.

“මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි ම පස්වග ශ්‍රමණයන්ට මෙසේ කීයෙමි.
“මහණෙනි, ‘තථාගතයන් සුඛෝපභෝගී පැවැත්මකට එළඹුණේවත්, වීර්යයෙන් පිරිහීමක් වුවේ වත්  නොවේ,  තථාගතයන් අරහත්ය. සම්‍යක් සම්බුද්ධය. මරණය අභ්බවා ග්යෙමි. ධර්ම ශ්‍රවණයට කන් නමව්. නිර්වාණය අවබොධ කරන ලදී. මම අනුශාසනා කරමි. මම ධර්මය දෙශනාකරමි. අනුශාසනය පරිදි පිළිපදිමින් කුලපුත්‍රයෝ යම් නිර්වාණයක් පිණිස මනාකොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති නිරුත්තරවූ ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහි තුමූ නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරව්” යැයි කීයෙමි.

“තුන්වෙනුවද පස්වග භික්ෂූහු මට මෙසේකීහ. ඔබ  දුෂ්කර ඉරියව් පැවැත්වීමෙනුත් ඒ දුෂ්කර පිළිවෙත් පිරීමෙනුත් මේ දුෂ්කර ක්‍රියාවෙනුත් මනුෂ්‍ය ධර්මයට වැඩිවූ ආර්යභාවය ඇතිකිරීමට සමර්ථ නුවණක් නොලැබූයෙහිය. දැන් ……… වැඩිවූ ආර්යභාවය ඇති කිරීමට සමර්ථ නුවණක් ලබන්නෙහි දැ”යි කීහ.
“මහණෙනි, මෙසේ කී කල්හි ම පස්වග ශ්‍රමණයන්ට මෙසේ කීයෙමි

§ 52 “ශ්‍රමණයනි,  මා විසින් මීට පෙර මෙබන්දක් කියන ලදැයි දන්නහුද?”
“නැත ස්වාමීනි”,
‘මහණෙනි, තථාගතයන් සුඛෝපබෝගී පැවැත්මක් ප්‍රිය කරන්නෙක්  නොවේ. වීර්ය කිරීමෙන් පිරිහුනේ නොවේ. බාහුලික බවට වැටුනේ නොවේ. මහණෙනි, තථාගතයන් අරහත්ය, සම්‍යක් සම්බුද්ධය, ධර්ම ශ්‍රවණයට කන් නමව්, නිර්වාණය අවබෝධ කරන ලදී. මම අනුශාසනා කරමි. මම ධර්මය දෙශනාකරමි. අනුශාසනය පරිදි පිළිපදිමින් කුල පුත්‍රයෝ යම් නිර්වාණයක් පිණිස ශ්‍රද්ධාවෙන් ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවෙත්ද මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති නිරුත්තරවූ ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහිම තුමූ නුවණින් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරව්යයි’ කීයෙමි.

§ 53. “ku, මා බුදුවූ බව පස්වග මහණුන්හට ඒත්තු ගන්වන්නට මම සමර්ථ වීමි. 311 මම භික්ෂූන් දෙනමකට අවවාද කරමි. භික්ෂූන් තුන් නමක් පිඬු පිණිස හැසිරෙත්. තුන් නම පිඬු පිණිස හැසිර යමක් ගෙනෙත්ද එයින් අපි සදෙන යැපෙමු. මහණෙනි, භික්ෂූන් තුන් නමකට අවවාද කරමි. භික්ෂූහු දෙනමක් පිඬු පිණිස හැසිරෙත්. භික්ෂූන් දෙනම පිඬු පිණිස හැසිර යමක් ගෙනෙත්ද එයින් අපි සදෙන යැපෙමු.

[[311: මේ අවස්තාවෙහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිය පළමු දේශනය “ධම්ම චක්ක පවත්තන සුත්‍රය” මේ පස් තවුසන්ට කළේය. තමන් අවබෝධකළ චතුරාර්ය සත්‍ය එහි අඩංගු විය.  සුත්‍ර දේශනාවෙහි අවසාන කොණ්ඩන්ඥ තවුසන්  පමණක් සෝවාන් ඵලයට පැමිණියේය.]

§ 54.   “මහණෙනි, ඉක්බිති මා විසින් මෙසේ අවවාද කරනු ලබන්නාවූ අනුශාසනා කරනු ලබන්නාවූ පස්වග භික්ෂූහු, ජාතිය ස්වභාවකොට ඇත්තාවූ ජාතිය ස්වභාවකොට ඇති දෙයෙහි දොෂය දැක, ජාතියක් නැති, අනුත්තරවූ සතරයෝගයන්ගෙන් මිදුනාවූ නිවණ සොයන්නාහු ජාතියක් නැති නිරුත්තරවූ සතර යොගයන් කෙරෙන් මිදුණාවූ නිවන් අවබොධ කළාහුය.

§ 55. me

  46. “එකල්හි රාජකුමාරය, මා විසින් මෙසේ අවවාද කරණ ලද අනුශාසනා කරණ ලද පස්වග මහණහු යම් අර්ථයක් පිණිස කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම යහපත්ව ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව අවසන්කොට ඇති, ඒ උත්තම අර්හත්ඵලය ඉහතාත්මයෙහිම තෙමේ විශේෂ නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ඊට පැමිණ වාසය කළාහුයි” වදාළේය.

“මෙසේ වදාළ කල්හි බොධිරාජ කුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ.
“ස්වාමීනි කොපමණ කලකින් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් හික්මවන්න්නාවූ භික්ෂුවක් යම් අර්ථයක් පිණිස කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම යහපත්වම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙද්ද, මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවරකොට ඇති ඒ උත්තම සැපත මේ ආත්මයෙහි තෙමේ විශේෂ නුවණින් දැන ඊට පැමිණ වාසය කරද්දැයි’ ඇසී.

§  47. “එසේ නම්, රාජකුමාරය, මේ කාරණය තොපගෙන්ම අසමි. තොපට යම්සේ වැටහේ නම් එසේ කියව. රාජකුමාරය, ඔබ ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද? ඔබ ඇතුන්පිට නගින හෙණ්ඩු ගන්න ශිල්පයෙහි දක්ෂවෙහිදැයි” ඇසීය.

“ස්වාමීන් වහන්ස, එසේය. ඇතුන්පිට නැගෙණ හෙණ්ඩු ගන්න ශිල්පයෙහි මම දක්ෂයෙක් වෙමි.”

“ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
බොධිරාජ කුමාරතෙම ඇතුන්පිට නගින හෙණ්ඩු ගන්න ශිල්පය දනියි. මම ඔහු වෙත ඇතුන්පිට නැගෙණ හෙණ්ඩු ගන්න ශිල්පය පුහුණු කරන්නෙමැයි මෙහි (කිසියම්) පුරුෂයෙක් පැමිණෙන්නේය.“

ඒ පුද්ගලතෙමේ ඇදහීම් නැත්තෙක් හෙවත් කියන දේ නොපිළිගන්නෙක් වෙයිද, ඇදහීමෙන් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට නොපැමිණෙන්නේද, හෙතෙම බොහෝ ආබාධ ඇත්තෙක් වෙයිද, නිරෝගී වූවෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට නොපැමිණෙන්නේද, හෙතෙම කෛරාටික රැවටිලිකාරයෙක් වෙයිද, යමෙක් කෛරාටික නොවන රැවටිලිකාරයෙක් නොවන්නෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට නොපැමිණෙන්නේද හෙතෙම කුසීතයෙක් වෙයිද, බලවත් වීර්ය ඇත්තෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට නොපැමිණෙන්නේද, හෙතෙම නුවණැත්තෙක් වෙයිද, නුවණැත්තෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට නොපැමිණෙන්නේද, රාජකුමාරය, ඒ කුමක් සිතන්නෙහිද? ඒ පුරුෂතෙම ඔබගෙන් ඇතුපිට නැගෙන හෙණ්ඩුව ගන්න ශිල්පය කිම ඉගෙනගන්නේද?”

“ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ එක් කරුණකින්ද යුක්තවූ පුරුෂයා මා වෙතින් ඇතුපිට නැගෙන හෙණ්ඩුව ගන්නා ශිල්පය නොඋගනියි. කරුණු පසින්ම යුක්ත නම් කියනුම කිම?

§  48. “රාජකුමාරය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
බොධිරාජ කුමාරයා ඇතුපිට නැගෙනා හෙණ්ඩු ගන්නා ශිල්පය දනියි. ‘මම ඔහු සමීපයෙහි ඇතුපිට නැගෙන හෙණ්ඩු ගන්නා ශිල්පය හික්මෙන්නෙමියි’ සිතා පුරුෂයෙක් එන්නේය.

හෙතෙම ඇදහීම ඇත්තෙක් වෙයිද, යමක් අදහන්නෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට පැමිණෙන්නේද, හෙතෙම ආබාධ නැත්තෙක් වෙයිද, ආබාධ නැත්තෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට පැමිණෙන්නෙක්වෙයිද, හෙතෙම කෛරාටිකයෙක් රැවටිලිකාරයෙක් නොවන්නේද, කෛරාටිකයෙක් නොවන අවංක පුද්ගලයෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට පැමිණෙන්නේද හෙතෙම බලවත් වීර්ය ඇත්තෙක් වෙයිද, බලවත් වීර්ය ඇත්තෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතුනම් ඊට පැමිණෙන්නේද, හෙතෙම නුවණ ඇත්තේ වෙයිද, නුවණැතියෙකු විසින් යමකට පැමිණිය යුතු නම් ඊට පැමිණෙන්නේද රාජකුමාරය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද? ඒ පුරුෂතෙම ඇතුපිට නැගෙන හෙණ්ඩු ගන්නා ශිල්පය ඔබ වෙතින් කිම උගන්නේදැයි” ඇසී.

“ස්වාමීනි, මේ එක් කරුණකින් යුක්ත වූද පුරුෂයා ඇතුපිට නැගෙන හෙණ්ඩු ගන්නා ශිල්පය ඉගෙනගන්නේය. කරුණු පසින් යුත් කල කියනුම කවරේද?

“රාජකුමාරය, එපරිද්දෙන්ම වීර්ය කිරීම පිණිස පවත්නා අංග පසක් වෙති. රාජකුමාරය මේ සස්නෙහි ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්තවූයේ වෙයිද, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණයෙන්ද අරහත්ය. සම්‍යක් සම්බුද්ධය, විජ්ජාචරණසම්පන්නය, සුගතය, ලොකවිදූය, අනුත්තර පුරිස දම්මසාරථිය දෙවිමිනිසුන්ගේ ශාස්තෘය, චතුස්සත්‍ය අවබෝධ කෙළේය. භාග්‍යවත්යයි තථාගතයන් වහන්සේගේ බුදුබව අදහන්නේද?”

“වැඩිද නොවූ, අඩුද නොවූ, වීර්ය කිරීමට සුදුසු සමවූ ආහාර පැසවන ගින්නෙන් යුක්තවූ නිරෝගී ආබාධ නැති පුද්ගලයෙක් වෙයිද, ශාස්තෘන් වහන්සේ ඉදිරියෙහිද නුවණැතියෙක්ව මහණදම් පුරණ භික්ෂූන් ඉදිරියෙහිද තමා පිළිබඳ ඇතිතතු ප්‍රකාශ කරණ කපටිනොවූ අවංක පුද්ගලයෙක් වෙයිද, අකුශල ධර්මයන් පහකිරීම සඳහාද කුශල ධර්මයන් ඉපදවීම සඳහාද පටන්ගත් වීර්ය ඇත්තෙක්දැයි වීර්ය ඇත්තෙක් කුශල ධර්මයන්හි බර බහා නොතැබූ පුද්ගලයෙක් වන්නේද, ආර්යවූ ධර්මයන් විනිවිද දක්නාවූ මනා කොට දුක් කෙළවර කිරීමට පමුණුවන්නාවූ, ස්කන්ධයන්ගේ ඇතිවීම නැතිවීම දක්නාවූ, නුවණින් යුක්තවූ, ප්‍රඥාවෙන් යුක්තවූවෙක් වන්නේද,

“කුමාරය, මේ වනාහි වීර්ය වැඩීම පිණිස පවත්නා අංගපස වෙති.

§ 59. “කුමාරය, මේ වීර්යය වැඩීම පවත්නා අංගපසින් යුත් භික්ෂුව තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්ම වන්නේත් ලබන්නේ යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවරකොට ඇති ඒ උත්තම අර්හත්ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ විශේෂ නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට සත්වසකින් එයට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, සත්වස තිබෙත්වා, මේ වීර්ය වැඩීම පිණිස පවත්නාවූ අංග පසෙන් යුත් මහණ තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදිවෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවරකොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට සය වසකින් එයට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, සයවසක් තිබේවා, මේ වීර්ය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසෙන්යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ යම් අර්ථයක් පිණිස කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම යහපත්ව ශාසනෙහි පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය, මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පස්වසකින් එයට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, පස්වසක් තිබේවා, මේ වීර්ය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති, ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට සිව් වසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, සිව් වසක් තිබේවා, මේ වීර්ය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට තුන්වසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, තුන්වසක් තිබේවා මේ වීර්ය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාවේ කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දෙවසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, දෙවසක් තිබේවා. මේ වීර්ය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, බ්‍රහ්ම චර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එක් වසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, එක් වසක් තිබේවා. මේ වීර්ය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ යම් අර්ථයක් පිණිස ගිනිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට සත්මසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, සත්මසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්ම වන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට සය මසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, සයමසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට පස්මසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, පස්මසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්ම වන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට සාරමසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, සාරමසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි හොඳින් පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට තුන් මසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, තුන්මසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දෙමසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, දෙමසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිසවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට එක්මසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, එක්මසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිසවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් සඳහා කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට අඩ මසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, අඩ මසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙද්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවල් සතකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, රෑ දාවල් සතක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්ම වන්නෙක් ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවල් සයකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

 “කුමාරය, රෑ දාවල් සයක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිසවූ අංග පසෙන් යුතු භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවල් පසකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

 “කුමාරය, රෑ දාවල් පසක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිසවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවල් සතරකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.“රාජකුමාරය, රෑ දාවල් සතරක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිසවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙක් ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවල් තුනකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

§  59. “කුමාරය, රෑ දාවල් තුනක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්ම චර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවල් දෙකකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, රෑ දාවල් දෙකක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිසවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්ම චර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවලකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, එක් රෑ දාවලක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුක්ත මහණ තෙමේ තථාගතයන් වැනිවූ හික්ම වන්නෙක් ලබන්නේ සවස අනුශාසනා කරණ ලද්දේ උදෑසන මාර්ගඵල අවබෝධ කරයි. උදෑසන අනුශාසනා කරණ ලද්දේ සවස මාර්ගඵල අවබෝධ කරන්නේයයි” (වදාළසේක)..

 “කුමාරය, රෑ දාවල් තුනක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්ම චර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවල් දෙකකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.

“කුමාරය, රෑ දාවල් දෙකක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිසවූ අංග පසෙන් යුත් භික්ෂුව, තථාගතයන් වහන්සේ වැනි හික්මවන්නෙකු ලබන්නේ, යම් අර්ථයක් පිණිස කුල පුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි යහපත්ව පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්ම චර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ උතුම් අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයේදීම තෙමේ උසස් නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට රෑ දාවලකින් ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය.“

“කුමාරය, එක් රෑ දාවලක් තිබේවා. මේ වීර්යය පිණිස පවත්නාවූ අංග පසින් යුක්ත මහණ තෙමේ තථාගතයන් වැනිවූ හික්ම වන්නෙක් ලබන්නේ සවස අනුශාසනා කරණ ලද්දේ උදෑසන මාර්ගඵල අවබෝධ කරයි. උදෑසන අනුශාසනා කරණ ලද්දේ සවස මාර්ගඵල අවබෝධ කරන්නේයයි” (වදාළසේක)..

§  60 . “මෙසේ වදාළ කල්හි බොධිරාජ කුමාරයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය.

“බුදුරජාණන් වහන්සේගේ ආශ්චර්ය ධර්මය ආශ්චර්යයි. යම් ධර්මයකින් සවස අනුශාසනා කරණ ලද්දේ උදය මාර්ගඵල අවබෝධ කෙරේද, උදය අනුශාසනා කරණ ලද්දේ සවස මාර්ගඵල අවබෝධ කෙරේද, ඒ ධර්මයාගේ යහපත් කොට දේශනා කරන ලද බව ආශ්චර්යයි. මෙසේ කී කල්හි තරුණ සඤ්ජිකා පුත්‍රතෙම බොධි රාජ කුමාරයට මෙසේ කීය.

§  61 .“ඒ කාරණය එසේමය. පින්වත් බොධිරාජ කුමාර තෙම, සර්වඥයන් වහන්සේ ආශ්චර්යයිද ධර්මය ආශ්චර්යයිද ධර්මයාගේ මනාකොට දෙසනලද බව ආශ්චර්යයිද, කියන්නෙහිය. එසේනම් ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේද ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද සරණකොට යවයි” (කීහ)

“යහළු සඤ්ජිකා පුත්‍රය, එසේ නොකියව, යහළු සඤ්ජිකා පුත්‍රය, එසේ නොකියව. යහළු සඤ්ජිකා පුත්‍රය එසේ නොකියව, යහලු සඤ්ජිකා පුත්‍රය, මෑනියන් හමුවෙන් මෙය අසනලදී. මෑනියන් හමුවෙන් මෙය අසා පිළිගන්නාලදී. යහලු සඤ්ජිකා පුත්‍රය. එක්සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කොසඹෑනුවරෙහිවූ ඝොසිතාරාමයෙහි වැඩ වෙසෙත්. එකල්හි මාගේ මව් තොමෝ දරුගැබ් ඇත්තී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තෙනකද එහි පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක් පසෙක උන්නාය. එක් පසෙක හුන් මාගේ මවු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවාය.

“ස්වාමීන් වහන්ස, මාගේ කුසෙහිවූ යම් මේ කුමාරයෙක් හෝ කුමාරිකාවක් හෝ වේද? හෙතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේද ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද සරණයයි’ කියායි.

“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහු අද පටන් දිවිහිමි කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරණගිය උපාසකයෙකුසේ දරණ සේක්වා’ යනුයි.“

යහලු සඤ්ජිකා පුත්‍රය, එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ භග්ගනින පදයෙහිම සුංසුමාරගිර නගරය සමීපයෙහිවූ මිගදාය නම් භෙසකලා වනයෙහි වැඩ වෙසෙත්. එකල්හි මාගේ කිරිමව් තොමෝ මා ඇකයෙන් උසුලාගෙණ (වඩාගෙණ) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තෙනකද එහි ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක්පසෙක සිටියාහ.එක්පසෙක සිටියාවූ මාගේ කිරිමව් තොමෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවාය. ‘ස්වාමීන් වහන්ස, මේ බොධිරාජ කුමාර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරණයයි. ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද සරණයයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහු අද පටන් දිව් හිමි කොට සරණගිය උපාසකයෙක් කොට දරණ සේක්වා’ (කියාය.)“

යහලු සඤ්ජිකා පුත්‍රය, ඒ මම තෙවනුවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරණයෙමි. ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද සරණයමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අද පටන් දිවි හිමි කොට මා සරණ ගිය උපාසකයෙක් කොට දරණ සේක්වායි කීය.

 SN 04-10 අව්‍යාකත සංයුත්තය

SN 04-10-01. ඛෙම සූත්‍රය
SN 04-10-02. අනුරාධ සූත්‍රය
SN 04-10-03. පඨම සාරිපුත්ත කොට්ඨික සුත්ත / උපගත සූත්‍රය
SN 04-10-04. දුතිය සාරිපුත්ත කොට්ඨිකසුත්තං  / සමුදය සූත්‍රය
SN 04-10-05. තතිය සාරිපුත්ත කොට්ඨිකසුත්ත / පේම සූත්‍රය
SN 04-10-06. චතුත්ථ සාරිපුත්ත කොට්ඨික සුත්ත / ආරාම සූත්‍රය.
SN 04-10-07. මොග්ගල්ලාන සුත්ත / ආයතන සූත්‍රය
SN 04-10-08. වච්ඡ ගොත්ත සුත්තං /. ඛන්ධ සූත්‍රය
SN 04-10-09. කුතූහල සාලා සුත්තං  /. කුතුහලසාලා සූත්‍රය
SN 04-10-10. ආනන්ද සුත්තං/ අත්ථත්ත සූත්‍රය
SN 04-10-11. සභිය කච්චාන සුත්ත / සභිය සූත්‍රය

SN 04-10-01. ඛෙම සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවනයෙහි අනේපිඬු මහ සිටාණන් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වාසය කරන සේක.

§ 2. එකල්හි ඛෙමා භික්ෂුණිය කොසොල් ජනපදයෙහි ඇවිදින්නී සැවැත් නුවරටද, සාකෙත නුවරටද අතර තොරණවත්ථු නම් ස්ථානයෙහි වාසයට පැමිණියාය එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතෙමේ සාකෙතනුවරින් සැවැත්නුවරට යන්නේ සැවැත් නුවරටද, සාකෙතනුවරටද අතර පිහිටි තොරණවත්ථුවෙහි එක් රැයක් විසීමට පැමිණියේය.

§ 3. එකල්හි පසේනදීකොසොල් රජතෙමේ එක්තරා පුරුෂයෙකුට කතාකළේය. කථාකොට “එම්බල පුරුෂය, යව ඔබ අද මට (පයුරු පාසනය කිරීමට) සේවනය කිරීමට සුදුසුවූ ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ දනුවයි” කීයේය. ඒ පුරුෂතෙම “එසේය දේවයන් වහන්සැයි” පසෙනදී කොසොල් රජුට උත්තරදී තොරණවත්ථුව මුළුල්ලෙහි පිළිවෙළින් ඇවිදින්නේ පසේනදී කොසොල් රජුහට පයුරුපාසනය කිරීමට (සේවනය කිරීමට) සුදුසු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ නුදුටුයේය.

ඒ පුරුෂ තොරණ වත්ථුවෙහි වාසයට පැමිණි ඛෙමා භික්ෂුණිය දුටුයේය. දැක පසේනදී කොසොල් රජතෙම යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ පසේනදී කොසොල්රජුට “දේවයන් වහන්සේට සේවනය කිරීමට සුදුසුවූ ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ තොරණවත්ථුවෙහි නැතැයි” කීයේය. “දේවයන් වහන්ස, ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකාවක්වූ ඛෙමා නම් භික්ෂුණියක් ඇත්තේය. පණ්ඩිතය ව්‍යක්තය, නුවණැත්තිය, බහුශ්‍රැතය, විසිතුරු කථා ඇත්තීය. යහපත් වැටහෙණ නුවණ ඇත්තීයයි ඒ ආර්යාවගේ මෙබඳු යහපත් කීර්ති ශබ්දයක් පැනනැංගේය. දේවයන් වහන්සේ ඈ ආශ්‍රය කරණ සේක්වායි” කීය.

§ ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජතෙම ඛෙමා භික්ෂුණිය යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ ඛෙමා භික්ෂුණිය වැඳ එක් පසෙක හුන්නේය. එක් පසෙක හුන් පසේනදී කොසොල් රජතෙමේ ඛෙමා භික්ෂුණියට “ආර්යාවෙනි’ කිමෙක්ද තථාගතයන් මරණින්මතු වේදැයි” ඇසීය. –
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින්මතු වේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය ප්‍රකාශ නොකරන ලදී.”

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේද?” –
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙයද නොවදාරණ ලදී.”

“කිමෙක්ද ආර්යාවෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේද නොවේද?”
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වෙයිද නොවෙයිද කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය නොවදාරණ ලදී.”

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයිද නොවන්නේ නොවෙයිද?”
“මහරජ තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේ නොවෙයි කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ නොකරණ ලදී.”

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේදැයි විචාරණ ලද්දේ ‘මහරජ තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“කිමෙක්ද? ආර්යයන් වහන්ස, තථාගතයන් වහන්ස මරණින් මතු නොවේදැයි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ.
” මහරජ තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි මෙයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දේයයි කීයෙහිය.

“කිමෙක්ද? ආර්යාවෙනි, තථාගතයන්වහන්සේ මරණින් මතු වෙයිද නොවෙයිදැයි. මෙසේ අසන ලද්දේ
‘මහරජ භග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මරණින් මතු වෙයිද නොවෙයි දැයි මෙයද තථාගතයන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන්වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයිද, නොවන්නේ නෙවෙයිදැ”යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ,
‘මහරජ, තථාගතයන්වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේද නොවේයයි මෙයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි” කීයෙහිය.

“ආර්යාවෙනි, යමක් නිසා එය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේනම්, ඊට හේතු කවරේද? ඊට ප්‍රත්‍ය කවරේද?
“මහරජ, එසේනම් මෙහි තොපම විචාරන්නෙමි. යම්සේ තොපට වැටහේනම් එසේ එය ප්‍රකාශ කරන්නෙහිය. මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? තොපගේ ගණන් තබන්නෙක් හෝ (ඇඟිලි) මුද්‍රාවෙන් ගණන් කිරීමට දක්ෂයෙක් හෝ කොටස් ගණනින් ගණන් කිරීමට දක්ෂයෙක් හෝ වැලි මෙපමණයයි කියා හෝ මෙතෙක් වැලි සියයක්ය කියා හෝ මෙපමණ වැලි දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ වැලි ලක්ෂයක්ය කියා හෝ ගඟෙහි වැලි ගණන් කිරීමට සමර්ථවූ කිසිවෙක් ඇත්තේද?
“ආර්යාවෙනි, නැත.“

තොපගේ ගණන් කරන්නෙක් හෝ (ඇඟිලි) මුද්‍රාවෙන් ගණන් කරන්නෙක් හෝ කොටස් ගණනකින් ගණන් කරන්නෙක් හෝ මෙපමණ ජල ලාස්යයි කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් සියයක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් ලක්ෂයක්ය කියා හෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ජලය මනින්ට සමර්ථවූ කිසිවෙක් ඇත්තේද?”-
“ආර්යාවෙනි නැත.”

“ඊට හේතු කවරේද?”-
“ආර්යාවෙනි, සමුද්‍රය විශාලය ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැන ගැනීමට අපහසුය”

“මහරජ, ‘එසේම යම් රූපයක් කරනකොටගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ රූපය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහ කරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ රූප සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතුවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් වේදනාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ වේදනාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳිනලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, වේදනා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින්මතු වේයයි කීමටද නුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින්මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද, නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංඥාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන්වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංඥාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංඥා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංස්කාරයක් කරනකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංස්කාරය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංස්කාර සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද,නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි’ නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුය.

“මහරජ, එසේම යම් විඤ්ඤාණයක් කරනකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ විඤ්ඤාණය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරනලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ, විඤ්ඤාණය සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැන ගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කීමටද නුසුදුසුයි.

ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජතෙම ඛෙමා භික්ෂුණිගේ වචනයට සතුටුව අනුමෝදන්ව හුන් අස්නෙන් නැගිට ඛෙමා භික්ෂුණිය වැඳ ගරුකොට ගියේය.“

ඉක්බිති පසෙනදී කොසොල්රජ පසු කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක්පසෙක හුන්නේය. එක් පසෙක හුන් පසෙනදී කොසොල් රජතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන්
‘ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වන්නේදැයි” ඇසීය.

“මහරජ, තථාගත තෙමේ මරණින් මතු වේයයි මෙය මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලදී.”

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙත්ද?”
“මහරජ, තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවේයයිද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරනලදී.”

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වන්නේත් නොවෙත්ද, නොවන්නේත් නොවෙත්ද?”
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වන්නේත් නොවෙත්, නොවන්නේත් නොවෙත් කියාද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලදී.”

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේදැයි’ මෙසේ විචාරණ ලද්දේ
‘මහරජ, මා විසින් තථාගත තෙමේ මෙසේ මරණින් මතු වන්නේය යන මෙයද මා විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙත්දැයි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ,
‘මහරජ, මා විසින් තථාගතතෙම මරණින් මතු නොවන්නේය යන මෙයද මා විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයිද නොවන්නේ නොවෙයිදැයි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ,
‘මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේද නොවේමයි මෙයද මා විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“යමක් නිසා එය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේද? ඊට හේතු කවරේද? ඊට ප්‍රත්‍ය කවරේද?”
“මහරජ, එසේවීනම් මෙහි තොපම විචාරමි. යම්සේ තොපට යම්සේ වැටහේනම් එසේ එය ප්‍රකාශ කරන්නෙහිය. මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නේද? යමෙක් ගංගාවෙහි මෙතෙක් වැලියයි කියා හෝ මෙතෙක් වැලි සියයක්ය කියා මෙපමණ වැලි දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ වැලි ලක්ෂයක්ය කියා හෝ ගඟෙහි වැලි ගණන් කිරීමට සමර්ථ තොපගේ කිසියම් ගණකයෙක් හෝ ඇඟිලි මුද්‍රිකාවෙන් ගණින්නෙක් හෝ කොටස් වශයෙන් ගණන්කරන්නෙක් හෝ වේද?
“ස්වාමීනි, නැත.”

“තොපගේ ගණන් කරන්නෙක් හෝ (ඇඟිලි) මුද්‍රාවෙන් ගණන් කරන්නෙක් හෝ කොටස් ගණනකින් ගණන් කරන්නෙක් හෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ජලය මෙපමණ ජල ලාස් ගණනක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් සියයක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් ලක්ෂයක්ය කියා හෝ ප්‍රමාණ කරන්නට සමර්ථ වේද?
“ස්වාමීනි, නැත.”

“ඊට හේතු කවරේද?”
“ස්වාමීනි. සමුද්‍රය විශාලය, ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, බැසගැන්මට නොහැක.”

“මහරජ, ‘එසේම යම් රූපයක් කරණකොටගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ රූපය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහ කරන ලදී, මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ රූප සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතුවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි, නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් වේදනාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ වේදනාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳිනලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, වේදනා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින්මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද, නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංඥාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංඥාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංඥා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නෙවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංස්කාරයක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංස්කාරය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංස්කාර සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද, නුසුදුසුය.

“මහරජ, එසේම යම් විඤ්ඤාණයක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ විඤ්ඤාණය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳිනලද තල් ගක් මෙන් කරනලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, විඤ්ඤාණ සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේ නොවෙයි කීමටද නුසුදුසුයි.”

“ස්වාමීනි, ආශ්චර්යය ස්වාමීනි, අද්භූතය යම් හෙයකින් ශාස්තෲන් වහන්සේගේද, ශ්‍රාවිකාවගේද දේශනාවෙහි අර්ථයෙන් අර්ථයද, ව්‍යංජනයෙන් ව්‍යංජනයද, වචනයෙන් වචනයද, සංසන්දනය වෙයි. සමවෙයි.

ස්වාමීනි, මම එක් අවස්ථාවක ඛෙමා භික්ෂුණිය කරා පැමිණ මේ කරුණ ප්‍රශ්න කෙළෙමි. මට ඒ ආර්යාතොමෝද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්සේද, මේ පදයන්ගෙන් මේ ව්‍යංජනයන්ගෙන් මේ කාරණය ප්‍රකාශ කළාය. ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයි. ස්වාමීනි, අද්භූතයි. ශාස්තෲන් වහන්සේගේද, ශ්‍රාවිකාවන්ගේද දේශනාවෙහි අර්ථයෙන් අර්ථයද ව්‍යංජනයෙන් ව්‍යංජනයද, වචනයෙන් වචනයද සංසන්දනය වන්නේය. සමවන්නේය.

“ස්වාමීනි, දැන් අපි යන්නෙමු. අපි බොහෝ වැඩ ඇත්තෝවෙමු. බොහෝ කටයුතු ඇත්තෝ වෙමුයි” කීය.
“මහරජ, දැන් ඔබ ඊට කාලය දනුවයි” වදාළසේක.

ඉක්බිති පසෙනදී කොසොල් රජ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව අනුමෝදන්ව හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ ගරුකොට ගියේය.

SN 04-10-02. අනුරාධ සූත්‍රය

මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහා වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ සිටින සේක. එකල්හි වනාහි ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරුවූ වනකුටියක වාසය කරයි. ඉක්බිති බොහෝ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම්තැනකද එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරයන් වහන්සේ සමග සතුටු වූවාහුය. සතුටුවිය යුතුවූ සිහිකටයුතුවූ කථාව කොට නිමවා එක් පසෙක හුන්නාහුය. එක්පසෙක හුන් ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ගෙන් ඇවැත් අනුරාධයෙනි, උත්තම පුරුෂවූ පරම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පැමිණීමට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වේයයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවේයයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු වන්නේද වෙයි නොවන්නේද වෙයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි, නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ මේ සතර කාරණයන්හි පණවන්නාහුදැයි” ඇසූහ.“ඇවැත්නි, යම් ඒ උත්තම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පැමිණීමට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු වන්නේද වෙයි. නොවන්නේද වෙයි කියා හේ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි, නොවන්නේද නොවෙයි කියා හේ මේ කරුණු සතරින් වෙන්වම පණවන්නාහුයයි” ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරතෙම කීහ.මෙසේ කීකල්හි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ට මේ භික්ෂුව නවකයෙක් වන්නේය. පැවිදිවී වැඩිකල් නැත්තේය. තෙරකෙනෙක් වේවා බාලයෙක, අව්‍යක්තයෙකැයි” කීවාහුය. එකල්හි ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ට අලුත් වාදයෙන්ද බාලවාදයෙන්ද අවමන් කොට හුනස්නෙන් නැඟිට ගියාහුය.ඉක්බිති ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් ගිය නොබෝ වේලාවකින් ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ට මෙසේ සිත්විය. “ඉදින් ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මගෙන් මත්තෙහි අසන්නාහු නම් කෙසේ ප්‍රකාශ කළ කල්හි ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරණ ලද්දක් කියන්නේ වෙම්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොරුවෙන් චොදනා නොකෙරෙම්ද, ධර්මයට අනුකූල ධර්මයක් ප්‍රකාශ කරන්නෙම්ද කිසියම් කරුණු සහිත වාදාරොපණයක් ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේදැයි’ මේ සිතවිය.ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක් පසෙක හුන්නේය. එක්පසෙක හුන් ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ‘ස්වාමීනි, මෙහි මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු ආරණ්‍ය කුටියෙහි වාසය කරමි. ස්වාමීනි, එකල්හි බොහෝ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මා යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ, මා සමග සතුටු වූවාහුය. සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු කථාව කොට නිමවා එක්පසෙක සිටියාහුය.“ස්වාමීනි, එක්පසෙක සිටි අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මට ‘ඇවැත් අනුරාධය, උතුම් පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ උතුම් බවට පැමිණියාවූ යම් තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගත තෙමේ මරණින් මතුවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වන්නේය කියා හෝ නොවන්නේය කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ තථාගතයන් වහන්සේ පණවන්නාහුදැයි” ඇසූහ.“ස්වාමීනි, මෙසේ අසන ලද මම ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට ඇවැත්නි, උත්තම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ උතුම් තැනට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගතතෙමේ මරණින් මතුවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වන්නේය කියා හෝ නොවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ මේ සතර කාරණයන් තථාගතයන් වහන්සේ නොපණවත් යයි කීයෙමි.“ස්වාමීනි, මෙසේ කීකල්හි අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ‘මේ භික්ෂුව නවකයෙක් වන්නේය. පැවිදිවූ නොබෝකල් ඇත්තේය. තෙර කෙනෙක් හෝ වේවා, බාලයෙක අව්‍යක්තයෙකැයි’ කීවාහුය. ස්වාමීනි, ඉක්බිති ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මට නවක වාදයෙන්ද, බාලවාදයෙන්ද අගෞරව කොට හුනස්නෙන් නැගිට ගියාහුය.“ස්වාමීනි, ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් ගිය නොබෝ වේලාවකින් මට ‘ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඉදින් මගෙන් මත්තෙහි ප්‍රශ්න විචාරන්නහු නම් ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට කෙසේ ප්‍රකාශ කළ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කියන ලද්දක් කියන්නෙම් වෙම්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බොරුවෙන් චොදනා නොකරන්නෙම්ද, ධර්මයට අනුකූල ධර්මයක් ප්‍රකාශකරන්නෙම්ද, කිසියම් කරුණු සහිත වාදයක් ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේදැයි’ මෙසේ සිත්විය.“අනුරාධය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? රූපය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍යනම් එය දුකද සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යයද දුකද පෙරලෙන සුළුද, මේ මාගේය, මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි. දැකීමට සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“වේදනාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මයයි. දැකීම සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“සංඥාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය,මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මයයි. දැකීම සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“සංස්කාර නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍යනම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද, පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මයයි දැකීම සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“විඤ්ඤාණය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද, පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්මයයි. දැකීම සුදුසුද?” – “ ස්වාමීනි, නැත.”“අනුරාධය, එසේ නම් මෙහි අතීතවූද, අනාගත වූද, වර්තමානවූද අධ්‍යාත්මවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි රූපයක් වේද, ඒ සියළු රූපය මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ. මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුත්තාහ.“අතීතවුද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි වේදනාවක් වේද, ඒ සියළු වේදනාව මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ. මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුත්තාහ.“අතීතවූද, අනාගතවුද, වර්තමානවූද අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි සංඥාවක් වේද, ඒ සියළු සංඥාව මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුත්තාහ.“අතීතවූද, අනාගතවුද, වර්තමානවූද අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි සංස්කාරයක් වේද, ඒ සියළු සංස්කාර මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ. මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුත්තාහ.“අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සියම්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ සමීපවූ හෝ යම්කිසි විඤ්ඤාණයක් වේද, ඒ විඤ්ඤාණය මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මෙය මගේ ආත්මය නොවේයයි තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.

“අනුරාධය, මෙසේ දක්නාවූ ආර්යශ්‍රාවකතෙම රූපයෙහිද, කලකිරෙයි. වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි. සංස්කාරයෙහිද කලකිරෙයි. විඤ්ඤාණයෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරෙන්නේ නොඇලෙයි නොඇලීමෙන් මිදෙයි. මිදුන කල්හි මිදුනේය යන ඥානය වේ. ඉපදීම ක්ෂයවිය. බඹසර වැස නිමවන ලදී. කළයුත්ත කරන ලදී. මින්මතු අනික් භවයක් නැතැයි දනී.“අනුරාධ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? රූපය තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” – “නැත, ස්වාමීනි.”“වේදනාව තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” – “නැත. ස්වාමීනි.”“සංඥාව තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” – නැත, ස්වාමීනි.”

“සංස්කාර තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“විඤ්ඤාණය තථාගතතෙමේයයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“අනුරාධය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? තථාගත තෙමේ රූපයෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගත තෙමේ රූපයෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ වේදනාවෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ වේදනාවෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ සංඥාවෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි’

“තථාගතතෙමේ සංඥාවෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ සංස්කාරයන්හි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ සංස්කාරයෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” – “නැත, ස්වාමීනි.”“තථාගතතෙමේ විඤ්ඤාණයෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගත තෙමේ විඤ්ඤාණයෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”
“අනුරාධය, ඒ කුමකැයි හඟින්නේද? රූපය, වේදනාව, සංඥාව, සංස්කාරය, විඤ්ඤාණය, තථාගත තෙමේ යයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“අනුරාධය. ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
රූපය නොවන වේදනාව නොවන, සංඥාව නොවන, සංස්කාරයන් නොවන, විඤ්ඤාණය නොවන, යමෙක් තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“අනුරාධය, තොප විසින් මේ ආත්මයෙහි සත්‍ය වශයෙන් ස්ථිර වශයෙන් තථාගතයකු නොලබන කල්හි ඇවැත්නි, උත්තම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ උතුම් බවට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වේයයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවේ යයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වන්නේද වෙයි නොවන්නේද වෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ මේ සතර කාරණයන්හි තථාගතයන් වහන්සේ පණවත් කියා ප්‍රකාශ කරන්ට සුදුසුද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”
“අනුරාධය, යහපත. අනුරාධය, මම මීට පෙරද දැන්ද දුකද පණවමි. දුකෙහි නිරෝධයන්ද පණවමියි’ වදාළේය.

SN 03-01-01 ඛන්ධක සංයුත්තය

SN 03-01-01-01 නකුල පිතු වර්ගය

1. නකුලපිතුසුත්තං
2. දෙවදහසුත්තං
3. හාලිද්දිකානිසුත්තං
4. දුතිය හාලිද්දිකානි සුත්තං
5. සමාධි සුත්තං
6. පටිසල්ලාණ සුත්තං
7. උපාදාපරිතස්සනා සුත්තං
8. දුතිය උපාදාපරිතස්සනා සුත්තං
9. කාලත්තය අනිච්ච සුත්තං
10. කාලත්තය දුක්ඛ සුත්තං
11. කාලත්තය අනත්ත සුත්තං  

SN 03-01-01-02. අනිත්‍ය වර්ගය  

1. අනිත්‍ය සූත්‍රය
2. දුක්ඛ සූත්‍රය
3. අනත්ත සූත්‍රය
4. යදනිච්ච සූත්‍රය
5. යංදුක්ඛ සූත්‍රය
6. යදනත්ත සූත්‍රය
7. හේතු සූත්‍රය
8. සහෙතුදුක්ඛ සූත්‍රය
9. සහෙතු අනත්ත සූත්‍රය
10. ආනන්ද සූත්‍රය

SN 03-01-01-03. භාර වග්ගො

 1. භාර සූත්‍රය
2. පරිඤ්ඤා සූත්‍රය
3. අභිජාන සූත්‍රය
4. ඡන්දරාග සූත්‍රය
5. අස්සාද සූත්‍රය
6. දුතිය අස්සාද සූත්‍රය
7. තතිය අස්සාද සුත්තං
8. අභිනන්දන   අභිනන්දන සූත්‍රය
9. උප්පාද සූත්‍රය
10. අඝමූල සූත්‍රය
11. පභඩ්ගු සූත්‍රය

 SN 03-01-01-04. නතුම්හාක වග්ගය

1. නතුම්හාක සූත්‍රය
2. දුතිය නතුම්හාක සූත්‍රය
3. අඤ්ඤතර සූත්‍රය
4. දුතිය අඤ්ඤතර භික්ඛු සූත්‍රය
5. ආනන්ද සූත්‍රය
6. දුතිය ආනන්ද සූත්‍රය
7. අනුධර්ම සූත්‍රය
8. දුතිය අනුධර්ම සූත්‍රය
9. තතිය අනුධර්ම සූත්‍රය
10. චතුත්ථ අනුධර්ම සූත්‍රය

   SN 03-01-01-05. අත්තදීප වර්ගය

1. අත්තදීප සූත්‍රය
2. පටිපදා සූත්‍රය
3. අනිච්චසුත්තං 
4. දුතිය අනිච්චතා සූත්‍රය.
5. සමනුපස්සනා සූත්‍රය.
6. ස්කන්ධ සූත්‍රය
7. . සොණ සූත්‍රය
8. දුතිය සෝණ සූත්‍රය
9. නන්දික්ඛය සූත්‍රය
10. දුතිය නන්දික්ඛය සූත්‍රය

SN 03-01-01-06. උපාය වර්ගය

1. උපාය සූත්‍රය.
2. බීජ සූත්‍රය
3. උදාන සූත්‍රය
4. උපාදාන පරිපවත්ත සූත්‍රය
5. සත්තට්ඨාන සූත්‍රය
6. සම්මා සම්බුද්ධ සූත්‍රය
7. අනත්ත ලක්ඛණ/ පඤ්චවග්ග සූත්‍රය
8. මහාලි සූත්‍රය.
9. ආදිත්ත සූත්‍රය.
10. නිරුත්තිපථ සූත්‍රය

SN 03-01-01-07. අරහන්ත වර්ගය

1. උපාදියමාන සූත්‍රය
2. මඤ්ඤමාන සූත්‍රය
3. අභිනන්දමාන සූත්‍රය
4. අනිච්ච/ අනිත්‍ය සූත්‍රය.
5. දුක්ඛ දුක්ඛ සූත්‍රය.
6. අනාත්ම සූත්‍රය
7. අනත්තනිය සූත්‍රය
8. රජනීය සණ්ඨිත සූත්‍රය
9. රාධ සූත්‍රය
10. සුරාධ සූත්‍රය

SN 03-01-01-08. ඛජ්ජනීය වර්ගය

1. අස්සාද සූත්‍රය
2. සමුදය සූත්‍රය
3. දුතිය සමුදය / අරහන්ත සූත්‍රය
4. අරහන්ත සූත්‍රය
5. දුතිය අරහන්ත සූත්‍රය
6. සීහ සූත්‍රය
7. ඛජ්ජනීය සූත්‍රය
8. පිණ්ඩොල්‍ය සූත්‍රය
9. පාරිලෙය්‍යක සූත්‍රය
10. පුණ්ණම සූත්‍රය

SN 03-01-01-09. ථෙර වර්ගය

1. ආනන්ද සූත්‍රය.
2. තිස්ස සූත්‍රය
3. යමක සූත්‍රය
4. අනුරාධ සූත්‍රය
5. වක්කලි සූත්‍රය
6. අස්සජි සූත්‍රය
7. ඛෙමක සූත්‍රය
8. ඡන්න සූත්‍රය
9. රාහුල සූත්‍රය
10. දුතිය රාහුල සූත්‍රය

SN 03-01-01-10. පුප්ඵ වර්ගය

1. නදී සූත්‍රය.
2. පුප්ඵ සූත්‍රය
3. ඵෙණපිණ්ඩූපම සූත්‍රය
4. ගොමය පිණ්ඩ සූත්‍රය
5. නඛ සිඛ සූත්‍රය
6. සුද්ධික/. සාමුද්දක සූත්‍රය
7. ගද්දුලබද්ධ / ගද්දුල සූත්‍රය
8. දුතිය ගද්දුලබද්ධ සූත්‍රය
9. වාසිජට / නාවා සූත්‍රය
10. අනිච්ච සඤ්ඤා සූත්‍රය

SN 03-01-01-11. අන්ත වර්ගය

1. අන්ත සූත්‍රය
2. දුක්ඛ සූත්‍රය
3. සක්කාය සූත්‍රය
4. පරිඤ්ඤෙය්‍ය සූත්‍රය
5. සමණ සූත්‍රය
6. දුතිය සමණ සූත්‍රය
7. සෝතාපන්න සූත්‍රය
8. අරහන්ත සූත්‍රය
9. ඡන්දප්පහාන/ ඡන්ද රාග සූත්‍රය
10. දුතිය ඡන්දප්පහාන/ඡන්ද රාග සූත්‍රය

SN 03-01-01-12. ධර්මකථික වර්ගය

1. අවිජ්ජා/. භික්ෂු සූත්‍රය
2. විජ්ජාසුත්තං/ භික්ෂු සූත්‍රය
3. ධර්මකථික සූත්‍රය
4. දුතිය ධම්මකථික සූත්‍රය
5. බන්ධන සූත්‍රය.
6. පරිමුච්චිත සූත්‍රය,
7. දුතිය පරිපුච්ඡිත සූත්‍රය
8. සංයොජනිය/. සඤ්ඤොජන සූත්‍රය
9. උපාදානිය සූත්‍රය
10. සීලවන්ත/සීල සූත්‍රය
11. සුතවන්ත සූත්‍රය
12. කප්ප සූත්‍රය
13. දුතිය කප්ප සූත්‍රය

SN 03-01-01-13. අවිජ්ජා වර්ගය

1. . සමුදය ධම්ම සූත්‍රය
2. දුතිය සමුදය ධම්ම සූත්‍රය
3. තතිය සමුදය ධම්ම සූත්‍රය.
4. අස්සාද සූත්‍රය
5. දුතිය අස්සාද සූත්‍රය
6. සමුදය සූත්‍රය
7. දුතිය සමුදය සූත්‍රය
8. කොට්ඨික සූත්‍රය
9. දුතිය කොට්ඨික සූත්‍රය
10. තතිය කොට්ඨික සූත්‍රය

SN 03-01-01-14. කුක්කුල වර්ගය

1. කුක්කුල සූත්‍රය
2. අනිච්ච සූත්‍රය.
3. දුතිය අනිච්ච සූත්‍රය
4. තතිය අනිච්ච සූත්‍රය
5. දුක්ඛ සූත්‍රය
6. දුතිය දුක්ඛ සූත්‍රය
7. තතිය දුක්ඛ සූත්‍රය
8. අනත්ත සූත්‍රය
9. දුතිය අනත්ත සූත්‍රය
10. තතිය අනත්ත සූත්‍රය
11. නිබ්බිදා බහුල / කුලපුත්ත සූත්‍රය
12. අනිච්චානුපස්සී සුත්ත/ duthiya  කුලපුත්ත සූත්‍රය
13. දුක්ඛානුපස්සී සුත්ත/ කුලපුත්ත සූත්‍රය
14. අනත්තානුපස්සී සුත්ත/  කුලපුත්ත සූත්‍රය

SN 03-01-01- 15. දිට්ඨි වර්ගය

1. අජ්ඣත්ත සූත්‍රය,
2. එතං මම සූත්‍රය
3. සො අත්තා සූත්‍රය
4. නොච මෙ සියා සූත්‍රය
5. මිච්ඡාදිට්ඨි සූත්‍රය
6. සක්කාය දිට්ඨි සූත්‍රය
7. අත්තානු දිට්ඨි සූත්‍රය
8. අභිනිවෙස සූත්‍රය
9. දුතිය අභිනිවෙස සූත්‍රය
10. ආනන්ද සුත්තං

MN 03-05-05 චූල රාහුලොවාද සූත්‍රය

අතිපුජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින්වහන්සේ කල දේශනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහි ජේතවන නම් අනේපිඬු මහ සිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කරණසේක.

§ 2.එකල්හි ඵල සමාපත්තියෙන් නැගීසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේහට මෙබඳු අදහසක් පහළවූසේක.
‘රාහුලගේ අර්හත්ඵල ඥානය මූකරවන්නාවූ ධර්මයන් මේරීමට පැමිණියාහුය. දැන් මම රාහුලයන්ගේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන්නාවූ ධර්මයන්හි හික්මවන්නෙම් නම් යහපති’ කියායි.

ඉදින් භාග්‍යවතුන්වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිව්රු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩිසේක. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් පසු ආයුෂ්මත් රාහුලයන්ට ආමන්ත්‍රණයකළ සේක.
‘රාහුලය නිසීදනය (හිඳිනා අසුන) ගනුව. අපි අන්ධවනයට යන්නෙමුයි” වදාළේය.
“ස්වාමීනි, එසේය කියා ආයුෂ්මත් රාහුල භාග්‍යවතුන්වහන්සේට උත්තරදී නිසීදනය රැගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිටිපසින් ගියේය.

ඒ දිනයෙහි දහස් ගණන් දෙවියෝ අද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් රාහුල භද්‍රයන් මත්තෙහි ආශ්‍රවයන් ක්ෂයකිරීමෙහි හික්මවන්නේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපස ගියාහුය. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්ධවනයට පැමිණ එක්තරා ගසක් මුල පණවන ලද අස්නෙහි වැඩහුන්සේක. ආයුෂ්මත් රාහුල තෙමේද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත් පසෙක හුන්නේය. එකත් පසෙක හුන්නාවූ ආයුෂ්මත් රාහුල භද්‍රයන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළසේක.

§ 2. “රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”

චක්ෂු ප්‍රසාදය නිත්‍ය ද? අනිත්‍ය ද?” යනුයි.
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය ය”

“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුක් පිණිස වන්නේද සැප පිණිස වන්නේද?
“ස්වාමීන් වහන්ස දුක් පිණිස වන්නේය. ස්වාමීනි එය දුකය.”

“යමක් දුක නම් අනිත්‍ය නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි.එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේමයයි” කී.

“රාහුල ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
රූපයෝ නිත්‍ය වන්නාහුද? අනිත්‍ය වන්නාහුද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නාහුය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් ඒ දුක් වන්නේද? සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් දුක්නම් පෙරළෙන ස්වභාවඇත්තේ නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය.”

“රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
චක්ෂුර් විඥානය නිත්‍යවන්නේද, අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක්වන්නේද? සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යවේද? දුක්වේද? පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේද එය මාගේය එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
ස්වාමීනි, නොවන්නේයයි” (කී)

“රාහුලය ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
චක්ඛුසම්ඵස්සය නිත්‍ය වන්නේද?” අනිත්‍ය වන්නේද?
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේයි”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේනම් එය දුක්වන්නේද සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුකනම් පෙරලෙන ස්වභාවයක් ඇත්තේනම් එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, නොවන්නේය”

“රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
චක්ඛුසම්ඵස්සය නිසා හටගන්නාවූ යම් වේදනාවක් යම් සංඥාවක් යම් සංඛාරයක් යම් විඤ්ඤාණයක් වේද? එය නිත්‍ය හෝ වේද අනිත්‍ය හෝ වේද?”
“ස්වාමීනි, අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේ නම් එය දුක්වන්නේද? සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි එය දුක්වන්නේය.
යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුක නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේ නම් එය මාගේය එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය.

§3 “ ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
ශ්‍රොතප්‍රසාදය නිත්‍ය වන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය දුක්වන්නේය”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේ නම්, අනිත්‍ය නම්, දුක්නම් එය මාගේය එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු ද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“ඝාණප්‍රසාදය නිත්‍ය වන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් අනිත්‍ය නම් දුක් නම් එය මාගේය. එය මමවෙමි. එම මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසුද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“ජිව්හා ප්‍රසාදය නිත්‍යවන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නාහුයයි”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක් හෝ සැප වන්නේද?
“ස්වාමීනි, එය දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් අනිත්‍යනම් දුක්නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසුද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේමය.”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“කායප්‍රසාදය නිත්‍යවන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක් හෝ සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය දුක් වන්නේය”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් අනිත්‍ය නම්, දුක්නම්, එය මාගේය. එය මමවෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැක්මට සුදුසුද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“සිත නිත්‍ය වන්නේද?” අනිත්‍යවන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේනම් එය දුක්වන්නේද, සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම්, දුක් වන්නේ නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේ නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය”

“රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
ධර්මයෝ නිත්‍ය වන්නාහුද අනිත්‍ය වන්නාහුද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නාහුය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේ නම් එය දුක් වන්නේද සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේ නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය”

“රාහුලය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මනො විඤ්ඤාණය නිත්‍යවන්නේද අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක් වන්නේද සැප වන්නේද?”
‘ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම්, දුක්නම්, පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

“රාහුලය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මනොසම්ඵස්සය නිත්‍ය වන්නේද, අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් අනිත්‍යනම් එය දුක් වන්නේද, සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි, දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුක්නම්, පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මමවෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

“රාහුලය, ඒ කුම කැයි හඟින්නෙහිද?
මනො ස්පර්ශය හේතුකොටගෙන යම් වේදනාවක්, යම් සංඥාවක් යම් සංඛාරයක් යම් විඤ්ඤාණයක් උපදීනම් එය නිත්‍ය වන්නේද, අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක්වන්නේද, සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුක්නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්ම යයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය”

§ 4. “රාහුලය, මෙසේ දකින්නාහු ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවක තෙමේ ඇසෙහි කලකිරෙන්නේය,
රූපයන්හි කලකිරෙන්නේය.
චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙහි කලකිරෙයි.
චක්ඛුසම්ඵස්සයෙහි කලකිරෙයි.

යම් මේ චක්ඛුසම්ඵස්සයන් හේතුකොට ගෙන වේදනාවක් සංඥාවක් සංඛාරයක් විඤ්ඤාණයක් උපදීද, එහිද කලකිරෙයි. කණෙහි කලකිරෙයි. ශබ්දයන්හි කලකිරෙයි. නාසයෙහි කලකිරෙයි. ගන්ධයන්හි කලකිරෙයි. දිවෙහි කලකිරෙයි. රසයන්හි කලකිරෙයි. කයෙහි කලකිරෙයි. ස්පර්ශයන්හි කලකිරෙයි. සිතෙහි කලකිරෙයි. ධර්මායතනයන්හි කලකිරෙයි. මනෝවිඥානයෙහි කලකිරෙයි.

මනොසම්ඵස්සයෙහි කලකිරෙයි. මනොසම්ඵස්සය හේතු කොටගෙන යම් වේදනාවක් සංඥාවක් සංඛාරයක් විඤ්ඤාණයක් උපදීද, එහිද කලකිරෙන්නේය. කලකිරෙන්නේ නොඇලෙන්නේය. නොඇලීමෙන් ක්ලෙශයන්ගෙන් මිදෙන්නේය.

මිදුන කල්හි මිදුනේය යන අර්හත් ඤාණ ඵල උපදියි. ඉපදීම කෙළවර වන්නේය. බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලද්දේය. කළයුත්ත කරන ලද්දේය. ඉන්පසු මේ ආත්මභාව පිණිස කළයුත්තක් නැතැයි දන්නේය.”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය.
සතුටු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් රාහුල තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට විශේෂයෙන් සතුටුවූයේ වෙයි.මේ දේශනාව කරනු ලබන කල්හි ආයුෂ්මත් රාහුලයන්ගේ සිත උපාදානයන්ගෙන් තොරව කාමාදී ආශ්‍රවයන් ගෙන් මිදුනේ වේ.

ඒ බොහෝ දහස් ගණන් දෙවියන්ටද හටගැනීම් ස්වභාවය ඇති යම් කිසිවක් ඇත්නම් ඒ සියල්ල හැකිවන ස්වභාව ඇත්තේයයි කෙලෙස් රජස් නැති දුරුවූ කෙලෙස් මළ ඇති ධර්ම චක්ෂුසයයි කියනලද මාර්ගඥාන පහළ විය.