සිංහල ත්‍රිපිටකය

බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක පරිවර්තනය, ඒ වබ්ලිව් සොයිසා මහත්මා ගේ පරිවර්තනය, පුජ්‍ය ඥානමොලි සහ පුජ්‍ය බෝධි හිමියන්ගේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තන, රිස් ඩේවිස් මතාගේ සස PTS පරිවර්තන උපයෝගු කරගෙන මේ වෙබ් අඩවිය සකස් කර ඇත. මෙහි ඇති සුත්‍ර පරිවර්තනවල වැරද්දක් ඇත්නම් කරුණාවෙන් ඒ නිවැරදි කර ඒ නිවැරදි පිටපතක් මා වෙත එවන මෙන් කරුණාවෙන් ඉල්ලමි.

අවශ්‍ය කරන සුත්‍රය අඩංගු පිටකයේ නම් ක්ලික් කර ඉන් පසු යොමුවෙන් අවශ්‍ය සුත්‍රයේ නම ක්ලික්  කරන්න.

මේ වෙබ් අඩවිය තවමත් සම්පුර්ණ නැති බවද සලකන්න.

දීඝ නිකාය 
මජ්ජිම නිකාය
සංයුක්ත නිකාය
අංගුත්තර නිකාය
ඛුද්දක නිකාය

Advertisements

SN 1-10-03- සුචිලෝම සුත්‍රය

පුජ්‍ය කොත්මළේ කුමාර කස්සප ස්වාමින්වහන්සේ කළ සුත්‍රාන්ත දේශනය

Image result for thai buddha paintings
§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගයාවට නුදුරෙහි සුචිලෝම යක්‍ෂයාගේ විමානය අසල වනයෙහි ටඞ්කිතමඤ්චකයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි ඛර යක්‍ෂයාද, සුචිලෝම යක්‍ෂයාද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩසිටි තැනට නුදුරෙහි ගමන් කෙරත්.

§ 2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුටු ඛර යක්‍ෂයා  සුචිලෝම යක්‍ෂයාට මෙසේ  කීය: “මේ නම් ශ්‍රමණයෙකි.’’ එවිට සුචිලෝම යක්ෂයා කියන්නේ.
’’මොහු සැබෑ ශ්‍රමණයෙක් නොවීමට 
ද පිළිවන. මොහු ශ්‍රමනකයෙක් (ශ්‍රමණ ප්‍රතිරූපකයෙක්) වන්නට ද පිළිවන. ඒ ගැන මම  සොයා බලන්නෙමි.’’ යි කීය.

§ 3. ඉක්බිති සුචිලෝම යක්‍ෂයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හුන්  තැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට කය එළවිය, ( භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට සිය  කය නැමීය.)
එවිට  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ස්වකීය ශ්‍රී  ශරීරය මදක් ඈත් කරගත්  සේක.
එවිට සුචිලෝම යක්‍ෂයා  භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ’’ශ්‍රමණය, ඔබ මට බිය ඇති නිසා ඈත් වූ වෙහිදැ’’ යි ඇසීය.
’’ඇවැත්නි, මම තට බිය නම් නොවෙමි. එසේ වුව තාගේ ස්පර්‍ශය මට අප්‍රසන්න හෙයින් 
’’යැයි  යි ( වදාළ සේක.)

§ 4. ’’මහණ, තාගෙන් ප්‍රශ්නයක් අසන්නෙමි. ඉදින් මහණ, මට ඒ නොවිසඳන්නෙහි නම්, තාගේ සිත හෝ කලබල කරන්නෙමි. තාගේ හිස  හෝ පළා දමන්නෙමි. තා පාදයෙන් අල්වා ගෙන ගඟින් එතෙර දමන්නෙමි’’යි ( කීය.)
’’ඇවැත්නි සුචිලෝමය , දෙවියන් සහිත, මරුන් සහිත, බඹුන් සහිත, ශ්‍රමණබ්‍රාහ්මණයින් සහිත, දෙවිමිනිසුන් සහිත, මේ ලෝකයෙහි  මාගේ සිත  කලබල කරන්නේද, හෘදය හෝ පළන්නේද, පාදයෙන් හෝ ගෙන ගඟෙන් එතර හෝ දමන්නේද එවැන්නකු මම නොදකිමි. එසේද වුව ඇවැත්නි, නුඹට පිළිතුරු රිසි ප්‍රශනයක් වේ නම් එය අසව. ” 

§ 5.  එවිට  සුචිලෝම යක්‍ෂයා  භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථායෙන් ( මෙසේ ) කීය:

’’රාගයත් ද්වේෂයත් කුමක් මුල් ( හේතු ) කොට ඇත්තෝද?
නොකැමැත්ත හා ඇල්මද, තැතිගැන්මද කිමෙකින් උපන්නෝද?
දරුවෝ කවුඩකු ඌ පය රැහැනකින් බැඳ ඒ මේ අත අ
ල්වා යම්සේ දමත්ද,
(එසේම) කාම විතර්කයෝ කොතැනින් ඉපිද ( කුසල් ) සිත ඒ මේ අත එළවත්ද?’’

§ 6. ( භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක: )
’’රාගයද, ද්වේෂයද, මේ ( ආත්මභාවය ) මුල් (හේතු ) කොට ඇත්තෝ වෙත්.
නොකැමැත්තද, ඇල්මද, තැති ගැන්මද, මෙයින් ( මේ ආත්මභාවයෙන්ම ) උපන්නෝය.
යම්සේ දරුවෝ (තමන් බැඳගත්) කවුඩා ඒ මේ අත ගසා දමත්ද, එමෙන්ම ( කාමාදී ) පාපවිතර්කයෝ මෙයින් ( මේ ආත්මභාවයෙන් ) ඉපිද ( කුසල් සිත ) ඒ මේ අත ගසා දමත්.
’’ආත්මභාවයෙන් හටගත් ( විතර්‍කයෝ ) තණ්හාව නිසා උපන්නෝය.
නුගරුක් කඳින් උපන් නුග අරළු මෙනි.
අනේකප්‍රකාර පවිටු විතර්‍කයෝ කාමවස්තූන්හි ඇලී සිටිත්.
වනයෙහි මාලුවා වැලක් ගැවසී ගත්තාක් මෙනි.

’’යක්‍ෂය, මේ අසව, යම් කෙනෙක් ඒ විතර්‍කයන්ගේ නිදානය කොතැන්හිදැයි දනිත්ද,
ඔවුහු ඒ වනසත්. ඔහු ඉතා දුෂ්කරවූ, තරණය නොකළ ( කාමාදී ) සිවු සැඩ පහර නැවත නොඉපදීම පිණිස තරණය කරත්.’’

AN-4-20-10- පේම ජායන සුත්‍රය

10. පෙමසෝක  සූත්‍රය

’’මහණෙනි, මේ කරුණු සතරක් හටගනී. කවර සතරක්ද යත්.

  1. ඇල්මෙන් ඇල්ම හටගනී.
  2. ඇල්මෙන් ද්වේෂය හටගනී.
  3. ද්වේෂයෙන් ඇල්ම හටගනී.
  4. ද්වේෂයෙන් ද්වේෂය හටගනී. මහණෙනි,

1.කෙසේ ප්‍රේමයෙන් ප්‍රේමය හටගනීද?
’’මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි පුද්ගලයෙක් තවත් පුද්ගලයෙකුට යහපත්ද, හොඳද, මන වඩන්නේද, අනුන් ඔහුට යහපත්, හොඳ, මන වඩන දෙයින් ව්‍යවහාර කරත්. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වේ. ’මට යම් මේ පුද්ගලයෙක් තෙමේ යහපත්ද, හොඳද, මන වඩන්නේද, අනුන් ඔහුට යහපත්, හොඳ, මන වඩන දෙයින් ව්‍යවහාර කරත්ය’ යි හෙතෙම ඔවුන් කෙරහි ඇල්ම උපදවයි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි, ඇල්මෙන් ඇල්ම උපදී.

2. ’’මහණෙනි, කෙසේ  ඇල්මෙන් ද්වේෂය උපදීද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි පුද්ගලයෙක් තවත් පුද්ගලයෙකුට යහපත්ද, හොඳද, මන වඩන්නේද, අනුන් ඔහුට අයහපත්, අකාන්ත, අමනාප දෙයින් ව්‍යවහාර කරත්. ඔහුට මෙසේ වේ. ’මට යම් මේ පුද්ගලයෙක් තෙම යහපත්ද, හොඳද, මන වඩන්නේද, අනුන් ඔහුට අයහපත්, අකාන්ත, අමනාප දෙයින් ව්‍යවහාර කරත්ය’ යි හෙතෙම ඔවුන් කෙරහි ද්වේෂය උපදවා ගනියි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි, ඇල්මෙන් ද්වේෂය උපදී.

3. ’’මහණෙනි, කෙසේ  ද්වේෂයෙන් ප්‍රෙමය හටගනීද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි පුද්ගලයෙක් තවත් පුද්ගලයෙකුට , අමනාපද, අනුන් ඔහුට අයහපතින්, අකාන්තයෙන්, අමනාපයෙන් ව්‍යවහාර කරත්. ඔහුට මෙසේ සිතක් වෙයි. ’මට යම් මේ පුද්ගලයෙක් තෙම අයහපත්ද, අකාන්තද, අමනාපද, අනුන් ඔහුට අයහපතින්, අකාන්තයෙන්, අමනාපයෙන් හැසිරෙත්ය’ යි හෙතෙම ඔවුන් කෙරහි ප්‍රේමය උපදවයි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි, ද්වේෂයෙන් ප්‍රෙමය උපදී.

4. ’’මහණෙනි, කෙසේ ද්වේෂයෙන් ද්වේෂය උපදීද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි පුද්ගලයෙක් පුද්ගලයෙකුට අයහපත්ද, අකාන්තද, අමනාපද, අනුන් ඔහුට යහපතින්, කාන්තයෙන්, මන වඩන්නෙන් ව්‍යවහාර කෙරත්ද. ඔහුට ’මට යම් මේ පුද්ගල තෙම අයහපත්ද, අකාන්තද, අමනාපද, අනුන් ඔහු යහපතින්, හොඳින්, මන වඩන්නෙන් ව්‍යවහාර කරත්ය’ යි මෙසේ සිතක් වෙයි. හෙතෙම ඔවුන් කෙරහි ද්වෙෂය පහළ කරයි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි, ද්වේශයෙන්, ද්වේශය උපදී. මහණෙනි, මේ සතර පහළ වෙත්.

5. ’’මහණෙනි, යම් කාලයෙක්හි මහණතෙම, කාමයන්ගෙන් වෙන්ව, අකුශල ධර්‍මයන්ගෙන් වෙන්ව. විතර්‍ක සහිත, විචාර සහිත, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති, ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

’’ඔහුට යම් ඇල්මකින් යම් ඇල්මක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවෙහි එය නැත. ප්‍රෙමයෙන් යම් ද්වේෂයක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවේ එය නැත. ද්වේෂයෙන් යම් ඇල්මක් ඉපදුනේ වන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුට එයද නැත. ද්වේෂයෙන්, ද්වේෂයක් ඉපදුනේද, එය ඔහුට ඒ වේලාවේ නැත.
’’මහණෙනි, යම් කාලයෙක්හි මහණ තෙම විතර්‍ක විචාරයන්ගේ සන්සිඳීමෙන් තමා තුල පැහැදීම් ඇති, සිතේ එකඟකම ඇති, විතර්‍ක, විචාර නැති, සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති දෙවෙනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද, ඔහුට යම් ඇල්මකින් යම් ඇල්මක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවෙහි එය නැත. ප්‍රෙමයෙන් යම් ද්වේෂයක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවේ එය නැත. ද්වේෂයෙන් යම් ඇල්මක් ඉපදුනේ වන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුට එයද නැත. ද්වේෂයෙන්, ද්වේෂයක් ඉපදුනේද, එය ඔහුට ඒ වේලාවේ නැත.

6. ’මහණෙනි, යම් කාලයෙක්හි මහණ තෙම, ප්‍රීතියගේ වෙන්වීමෙන්, උපෙක්‍ෂා ඇතිව වාසය කරයි. සිහි ඇත්තේ, සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් යුක්තවූයේ, කයින් සැපක් විඳියි. උපෙක්‍ෂා ඇති, සිහි ඇති සැප විහරණයකැයි යමක් ආර්‍ය්‍යයෝ කියත්ද, ඒ තුන්වෙනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහුට යම් ඇල්මකින් යම් ඇල්මක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවෙහි එය නැත. ප්‍රෙමයෙන් යම් ද්වේෂයක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවේ එය නැත. ද්වේෂයෙන් යම් ඇල්මක් ඉපදුනේ වන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුට එයද නැත. ද්වේෂයෙන්, ද්වේෂයක් ඉපදුනේද, එය ඔහුට ඒ වේලාවේ නැත.

7. ’’මහණෙනි, යම් කාලයෙක්හි මහණ තෙම සැප පහවීමෙන්ද, දුක පහවීමෙන්ද, සොම්නස, දොම්නස දෙක අස්තවීමට පෙර, දුක් නැති, සැප නැති, උපෙක්‍ෂාා, ස්මෘති දෙදෙනාගේ පිරිසිදු බව ඇති, සතරවෙනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරද්ද, ඔහුට යම් ඇල්මකින් යම් ඇල්මක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවෙහි එය නැත. ප්‍රෙමයෙන් යම් ද්වේෂයක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවේ එය නැත. ද්වේෂයෙන් යම් ඇල්මක් ඉපදුනේ වන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුට එයද නැත. ද්වේෂයෙන්, ද්වේෂයක් ඉපදුනේද, එය ඔහුට ඒ වේලාවේ නැත.

8. ’’මහණෙනි, යම් කාලයෙක්හි මහණ තෙම, ආශ්‍රවයන්ගේ ක්‍ෂවීමෙන්, ආශ්‍රව නැති. අර්‍හත් ඵල සමාධියද, අර්‍හත් ඵල ප්‍රඥාවද, මෙලොව තෙමේ විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන, ප්‍රත්‍යක්‍ෂකොට, පැමිණ වාසය කරයිද, ඔහුට ඇල්මෙක්, යම් ඇල්මෙක් වූයේද, එයද ඔහුට ප්‍රහීණ වූයේ වේ.
’’සිඳින ලද මුල් ඇත්තේද, මුල් හෝ කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරණ ලද්දේය. අභාවයට යවන ලද්දේය. මත්තෙහි නූපදින ස්වභාව ඇත්තේය.

9. ’’ඔහුට ඇල්මෙන් යම් ද්වේශයක් උපදීද, එයද ඔහුට ප්‍රහීණවූයේ වේ. මහණෙනි, යම් කාලයෙක්හි මහණ තෙම විතර්‍ක විචාරයන්ගේ සන්සිඳීමෙන් තමා තුල පැහැදීම් ඇති, සිතේ එකඟකම ඇති, විතර්‍ක, විචාර නැති, සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති දෙවෙනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද, ඔහුට යම් ඇල්මකින් යම් ඇල්මක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවෙහි එය නැත. ප්‍රේමයෙන් යම් ද්වේෂයක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවේ එය නැත. ද්වේෂයෙන් යම් ඇල්මක් ඉපදුනේ වන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුට එයද නැත. ද්වේෂයෙන්, ද්වේෂයක් ඉපදුනේද, එය ඔහුට ඒ වේලාවේ නැත.

10. ’’ඔහුට ද්වේෂයෙන් යම් ප්‍රෙමයක් උපදීද, ඔහුට එයද ප්‍රහීණවූයේ වේ. සිඳින ලද මුල් ඇත්තේද, මුල් හෝ කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරණ ලද්දේය. අභාවයට යවන ලද්දේය. මත්තෙහි නූපදින ස්වභාව ඇත්තේය.

’’ඔහුට ද්වේශයෙන් යම් ද්වේශයක් උපදීද, එය ඔහුට ප්‍රහීණ වූයේය. මහණෙනි, යම් කාලයෙක්හි මහණ තෙම විතර්‍ක විචාරයන්ගේ සන්සිඳීමෙන් තමා තුල පැහැදීම් ඇති, සිතේ එකඟකම ඇති, විතර්‍ක, විචාර නැති, සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති දෙවෙනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද, ඔහුට යම් ඇල්මකින් යම් ඇල්මක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවෙහි එය නැත. ප්‍රෙමයෙන් යම් ද්වේෂයක් හටගත්තේද, ඔහුට ඒ වේලාවේ එය නැත. ද්වේෂයෙන් යම් ඇල්මක් ඉපදුනේ වන්නේද, ඒ අවස්ථාවෙහි ඔහුට එයද නැත. ද්වේෂයෙන්, ද්වේෂයක් ඉපදුනේද, එය ඔහුට ඒ වේලාවේ නැත. මහණෙනි, මේ මහණ තෙම දෘෂ්ටි වශයෙන් නැඟී නොසිටී. විරුද්‍ධව නැඟී නොසිටී. ඇතුලත තෘෂ්ණා දුම් නොහමයි. බාහිර වශයෙන් නොදැවෙයි. වෙමි යන මාන වශයෙන් නොහඟියි.

11. ’’මහණෙනි, කෙසේ මහණ තෙම දෘෂ්ටි වශයෙන් නැඟී නොසිටීද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙම රූපය ආත්ම වශයෙන් බලයි. ආත්මය රූපවත්යයි බලයි. ආත්මය කෙරෙහි රූපයයි බලයි. රූපයෙහි ආත්මයයි බලයි. වේදනාව ආත්මය වශයෙන් බලයි. ආත්මය වේදනාවත්යයි බලයි. ආත්මය කෙරෙහි වේදනාවයයි බලයි. වේදනාවෙහි ආත්මයයි බලයි. සංඥාව ආත්ම වශයෙන් බලයි. ආත්මය සංඥාවත්යයි බලයි. ආත්මය කෙරෙහි සංඥාවයයි බලයි. සංඥාවෙහි ආත්මය බලයි. සංස්කාරය ආත්ම වශයෙන් බලයි. ආත්මය සංස්කාරවත්යයි බලයි. ආත්මය කෙරෙහි සංස්කාරයයි බලයි. සංස්කාරයන්හි ආත්මයයි බලයි. විඤ්ඤාණය ආත්ම වශයෙන් බලයි. ආත්මය කෙරෙහි විඤ්ඤාණය යයි බලයි. ආත්මයෙහි හෝ විඤ්ඤාණයයයි බලයි. විඤ්ඤාණයෙහි ආත්මයයිද බලයි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම දෘෂ්ටි වශයෙන් නැඟී සිටී.

12. ’’මහණෙනි, කෙසේ මහණ තෙම දෘෂ්ටි වශයෙන් නැගී නොසිටීද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙම රූපය ආත්ම වශයෙන් නොබලයි. ආත්මය රූපවත් යයිද, ආත්මයෙහි රූපයයිද, රූපයෙහි ආත්මයයිද, නොබලයි. වේදනාව ආත්ම වශයෙන් නොබලයි. ආත්මය වේදනාවත් යයිද, ආත්මයෙහි වේදනාවයයිද, වේදනාවෙහි හෝ ආත්මයයිද, නොබලයි. සංඥාව ආත්ම වශයෙන් නොබලයි. ආත්මය සංඥාවත් යයිද, ආත්මයෙහි සංඥාවයයිද, සංඥාවෙහි හෝ ආත්මයයිද, නොබලයි. සංස්කාරයන් ආත්ම වශයෙන් නොබලයි. ආත්මය සංස්කාරවත් යයිද, ආත්මයෙහි හෝ සංස්කාරයයිද, සංස්කාරයන්හි ආත්මයයිද, නොබලයි. විඤ්ඤාණය ආත්ම වශයෙන් නොබලයි. ආත්මය විඤ්ඤාණවත් යයිද, ආත්මයෙහි හෝ විඤ්ඤාණයයිද, විඤ්ඤාණයෙහි හෝ ආත්මයයිද, නොබලයි. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම දෘෂ්ටි වශයෙන් නොනැගිටී.

13. ’’මහණෙනි, කෙසේ වනාහි මහණ තෙම විරුද්‍ධව නැගිටීද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙම ආක්‍රොශ කරන්නාට ආපසු ආක්‍රොශ කරයිද, ද්වේශ කරන්නහුට ආපසු ද්වේශ කෙරේද, ඩබර කරන්නහුට ආපසු ඩබර කරයිද, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම විරුද්‍ධව නැඟිටී.

14. ’’මහණෙනි, කෙසේ වනාහි මහණ තෙම විරුද්‍ධව නොනැගිටීද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණ තෙම ආක්‍රොශ කරන්නහුට ආපසු ආක්‍රොශ නොකෙරේද, ද්වේශ කරන්නහුට නැවත ද්වේශ නොකෙරේද, ඩබර කරන්නහුට නැවත ඩබර නොකෙරේද, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම විරුද්‍ධව නොනැඟිටී.

15. ’’මහණෙනි, කෙසේ මහණතෙම දුවයිද? මමය යන මානය ඇති කල්හි මේ ප්‍රකාරයෙන් වෙමියි වේ. මෙසේ වෙමියි වේ. අන් ප්‍රකාරයකින් වෙමියි වේ. අසවලා වේයයි වේ. සත්පුරුෂයා වේයයි වේ. ඇත්තේ වේ. මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේ වේ. මෙසේ ඇත්තේ වේ. අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේ වේ. මම ඇත්තේද වෙමි. මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේද වෙමි. මෙසේ ඇත්තේද වෙමි. අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේද වෙමි. වන්නේ වේ. මේ ප්‍රකාරයෙන් වන්නේ වේ. මෙසේ වන්නේ වේ. අන් පරිද්දෙකින් වන්නේ වේ. මහණෙනි, මෙසේ මහණ තෙම දුවයි.

16. ’’මහණෙනි, කෙසේ මහණ තෙම නොදුවයිද? මහණෙනි, අස්මි මානය නැති කල්හි මේ ප්‍රකාරයෙන් වෙමියි නොවෙයි. අන් ප්‍රකාරයකින් වෙමියි නොවෙමි. අසවලා වෙමියි නොවෙයි. සත්පුරුෂයා වෙමියි නොවෙයි. ඇත්තේ නොවේ. මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේ නොවේ. මෙසේ ඇත්තේ නොවේ. අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේ නොවේ. මම ඇත්තේ ද නොවේ. මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේද නොවේ. මෙසේ ඇත්තේද නොවේ. අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේ නොවේ. වන්නේ නොවේ. මෙසේ වන්නේ නොවේ. අන් ප්‍රකාරයකින් වන්නේ නොවේ. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම නොදුවයි.

17. ’’මහණෙනි, කෙසේ මහණ තෙම ඇවිලෙයිද? මහණෙනි, මේ රූපයෙන් වෙමියි ඇති කල්හි මේ රූපයෙන් මේ ආකාරයෙන් වෙමියි සිතයි. මේ රූපයෙන් මෙසේ වෙමියි වෙයි. මේ රූපයෙන් අන් පරිද්දෙකින් වෙමියි වෙයි. මේ රූපයෙන් අසවලා වෙමියි වේ. මේ රූපයෙන් සත්පුරුෂයා වෙමියි වෙයි. මේ රූපයෙන් ඇත්තේ වේ. මේ රූපයෙන්, මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේ වේ. මේ රූපයෙන් මෙසේ ඇත්තේ වේ. මේ රූපයෙන් අන් ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේ වේ. මේ රූපයෙන් ඔබ ඇත්තේද වේ. මේ රූපයෙන් මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේද වේ. මේ රූපයෙන් මෙසේ ඇත්තේද වේ. මේ රූපයෙන් අන් ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේද වේ. මේ රූපයෙන් වන්නේද වේ. මේ රූපයෙන් මේ ප්‍රකාරයෙන් වන්නේ වේ. මේ රූපයෙන් මෙසේ වන්නේ වේ. මේ රූපයෙන් අන් පරිද්දෙකින් වන්නේ වේ. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම ඇවිලෙයි.

18. ’’මහණෙනි, කෙසේ වනාහි මහණ තෙම නොඇවිලෙයිද? මහණෙනි, මේ රූපයෙන් වෙමියි නැති කල්හි මේ රූපයෙන් මේ ප්‍රකාරයෙන් වෙමියි නොවෙය්. මේ රූපයෙන් මෙසේ වෙමියි නොවෙයි. මේ රූපයෙන් අන් ප්‍රකාරයකින් වෙමියි නොවෙයි. මේ රූපයෙන් අසවලා වෙමියි නොවෙයි. මේ රූපයෙන් සත්පුරුෂයා වෙමියි නොවෙයි. මේ රූපයෙන් ඇත්තේ නොවේ. මේ රූපයෙන් මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේ නොවේ. මේ රූපයෙන් මෙසේ ඇත්තේ නොවේ. මේ රූපයෙන් අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේ නොවේ. මම ඇත්තේද නොවේ. මේ රූපයෙන් මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේ නොවේ. මේ රූපයෙන් මෙසේ ඇත්තේ නොවේ. මේ රූපයෙන් අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේ නොවේ. මේ රූපයෙන් මේ ප්‍රකාරයෙන් වන්නේ නොවේ. මේ රූපයෙන් මෙසේ වන්නේ නොවේ. මේ රූපයෙන් අන් පරිද්දෙකින් වන්නේ නොවේ. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම නොදැවෙයි.
’’මහණෙනි, කෙසේ මහණ තෙම මමය යන මාන වශයෙන් නොහඟියිද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණහට අස්මීමානය ප්‍රහීන නුවූයේ වේද, මෙසේ වෙමියි වේ. අන් ප්‍රකාරයකින් වෙමියි වේ. අසවලා වේයයි වේ. සත්පුරුෂයා වේයයි වේ. ඇත්තේ වේ. මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේ වේ. මෙසේ ඇත්තේ වේ. අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේ වේ. මම ඇත්තේද වෙමි. මේ ප්‍රකාරයෙන් ඇත්තේද වෙමි. මෙසේ ඇත්තේද වෙමි. අන් ප්‍රකාරයකින් ඇත්තේද වෙමි. වන්නේ වේ. මේ ප්‍රකාරයෙන් වන්නේ වේ. මෙසේ වන්නේ වේ. අන් පරිද්දෙකින් වන්නේ වේ. මෙසේ වනාහි මහණ තෙම හඟියි.

19. ’’මහණෙනි, කෙසේ මහණතෙම නොහඟියිද? මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණහට අස්මීමානය ප්‍රහීනවූයේ වේද, සිඳින ලද මුල් ඇත්තේද, මුල් හෝ කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරණ ලද්දේය. අභාවයට යවන ලද්දේය. මත්තෙහි නූපදින ස්වභාව ඇත්තේය. මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මහණ තෙම නොහඟියි.’’

MN 1-5-2. වෙරඤ්ජක සූත්‍රය

4478

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනේපිඩු මහසිටුහු විසින් කරවනලද ජෙතවන නම් ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කරති.

§2. එකල්හි වෙරඤ්ජා පුරවැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ කිසියම් කටයුත්තක් සඳහා පැමිණියේ සැවැත්නුවර වෙසෙත්. වෙරංජක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ ‘ශාක්‍ය පුත්‍රවූ ශාක්‍ය වංශයෙන් පැවිදිවූ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතම තෙම සැවැත් නුවර අනේපිඩු මහ සිටුහු විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසතියි ඇසුවාහුය. ඒ භවත් ගෞතමයින්ගේ මෙබඳුවූ යහපත්වූ කීර්ති ශබ්දයක් උස්ව නැංගේ වෙයි.
“ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අර්හත්යහ, සම්‍යක් සම්බුද්ධයහ, අෂ්ට විද්‍යා පසළොස් චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්තයහ, යහපත් ගති ඇත්තාහ. සියලු ලොකයන් දන්නාහ. ශ්‍රෙෂ්ඨයහ. හික්ම විය යුතු මිනිසුන්  හික්මවීමෙහි අති දක්ෂය. දෙවි මිනිසුන්ට ශාස්තෘහ, චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍ය ධර්මයන් අවබොධ කළහ. භාග්‍යවත්හ. ඒ තථාගතයන්වහන්සේ දෙවියන් සහිතවූ, මාරයන් සහිතවූ, බ්‍රහ්මයන් සහිතවූ, මහණ බමුණන් සහිතවූ දෙවි මිනිසුන් සහිතවූ, සත්ව වර්ගයා තමන් උසස් ඤාණයෙන් දැන පැහැදිලිකොට ප්‍රකාශ කරන්නාහ. ඒ තථාගතයන් වහන්සේ මුල යහපත්වූ, මැද යහපත්වූ අර්ථ සහිතවූ, බ්‍යංජන සහිතවූ, සියලු ලෙසින් සම්පූර්ණවූ, පිරිසිදුවූ ශාසන මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාව ගෙන හැර දක්වති. එබඳුවූ රහතුන්ගේ දැකුම් යහපත්ය.” (කියායි)

§3. ඉක්බිති වෙරඤ්ජාවැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන්වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිනී ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක් පැත්තක හුන්නාහුය. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු කථා කොට නිමවා එක පැත්තක උන්නාහුය. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිටින දිශාවට ඇඳිලි බැඳ වැඳ එක පැත්තක උන්නාහුය. ඇතැම්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි (තමන්ගේ) නාම ගොත්‍ර කියා එක පැත්තක උන්නාහුය. ඇතැම්හු නිශ්ශබ්දවම එක පැත්තක උන්නාහුය. එසේ එකපැත්තක හුන්නාවූ , වෙරඤ්ජක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවාහුය.

§ 4. “භවත් ගෞතමයාණෙනි, මේ ලොකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ  මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ, නපුරු බියකරු ගති ඇති, යටිකුරුව වැටෙන්නාවූ නරකයෙහි උපදිති. ඊට හේතුව කුමක්ද? ඊට ප්‍රත්‍යය කවරේද?
“භවත් ගෞතමයාණෙනි, මේ ලොකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ  මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති දිව්‍ය ලොකයෙහි උපදිති. ඊට හේතු කවරේද? ඊට ප්‍රත්‍යය කවරේද?”

§ 5. “ගෘහපතියෙනි, මේ ලොකයෙහි ඇතැම් සත්ත්වයෝ තමන්ගේ ද අන්‍යයන්ගේද අයහපත පිණිස වූ  විෂම හැසිරීම හේතුකොටගෙන  මරණින් මතු විනිපාත ආදීවූ නපුරුගති ඇති නරකයෙහි උපදිත්. ගෘහපතියෙනි, මේ ලොකයෙහි ධාර්මික හැසිරීම යැයි කියන සමචර්‍ය්‍යාව හෙතුකොටගෙන ඇතැම් සත්ත්වයෝ කාය භෙදයෙන් මරණින් මතු සුගති නම්වූ දිව්‍ය ලොකයෙහි උපදිත්.”

§ 6. “අපි භවත් ගෞතමයින්ගේ සංක්ෂෙපයෙන් කියන ලද්දාවූ, (විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදන ලද්දාවූ,) මේ ධර්මයෙහි විස්තර වසයෙන් අර්ථය නොදනිමු. යම්සේ අපි භවත් ගෞතමයින්ගේ කොටින් දෙශනා කරන ලද්දාවූ, විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදන ලද්දාවූ, මේ ධර්මය විස්තර වශයෙන්  දෙශනා කරන සේක්වා.”

“ගෘහපතියෙනි, එසේවීනම් අසව්. මනාකොට සිත්හි තබා ගනිව්. කියන්නෙමි”
“එසේය පින්වතුන් වහන්ස”යි වෙරඤ්ජක බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

§ 7. “ගෘහපතියෙනි,

  • මිනිසුන් ගේ කායිකව සිදුවන්නාවූ විෂම පැවතුම් තුන් ආකාරයකින් වෙයි.
  • සිතින් තුන් ආකාරයකින් අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් ඇත්තේ වෙයි.
  • වචනයෙන් සතර ආකාරයකින් අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් ඇත්තේ වෙයි.

§ 7.1. ගෘහපතියෙනි, කෙසේ කයින් තුන් ආකාරයකින් අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් ඇත්තේ වේද?

  • ගෘහපතියෙනි, මේ ලොකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් රෞද්‍ර වූයේ, ලෙයින් තෙමුණු අත් ඇත්තේ, අන්‍යයන් පෙලීමෙහි, නැසීමෙහි යෙදුනේ, සත්ත්වයන් කෙරෙහි දයාවක් නැතිව ප්‍රාණඝාත කරන්නේ වෙයිද,
  • ගමෙහි හෝ වනයෙහි හෝ ඇති දෙයක් සොරකම් කරන්නේ වෙයිද, අනුන් සතු යමක්  සොර සිතින් පැහැර ගන්නේ වෙයිද, තමනට නොදුන් දෙයක් ගන්නේ වේද.
  • කාමයන්හි වරදවා හැසිරෙන්නේ වෙයිද, මව විසින් රක්නා ලද්දාවූද, පියා විසින් රක්නා ලද්දාවූද, මව්පියන් විසින් රක්නා ලද්දාවූද, සොහොයුරා විසින් රක්නා ලද්දාවූද, සොහොයුරිය විසින් රක්නා ලද්දාවූද, නෑයන් විසින් රක්නා ලද්දාවූද, ගොත්‍රයෙන් රකින ලද්දාවූද, කුල චාරිත්‍රධර්මයෙන් රකින ලද්දාවූද, හිමියන් සහිතවූද, (අසුවල් ස්ත්‍රිය වෙත ගියහොත් දඩයයි නියම කරනලද) දඬුවම් සහිතවූද, යටත්පිරිසෙයින් (මැය මගේ භාර්‍ය්‍යාව වන්නීයයි පිරිමියෙකු විසින්) මල්දමක් දමනු ලැබුවා වූද, යම් ඒ ස්ත්‍රීහු වෙත්ද, එබඳු ස්ත්‍රීන් සමග හැසිරීමට පැමිණියේ වෙයිද,

ගෘහපතියෙනි, මෙසේ  කයින් සිදුවන්නාවූ අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් තුන් ආකාර වෙයි.

§ 7.2. ගෘහපතියෙනි,  වචනයෙන් වන  සතර ආකාර  අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් කෙසේද යත්, 

  • ගෘහපතියෙනි,  කෙනෙක් බොරු කියන්නේ වෙයිද, සභාවකට ගියේ හෝ පිරිසක් අතරට  ගියේ හෝ නෑයන් මැදට ගියේ හෝ සමූහයා මැදට ගියේ හෝ රාජකුලය මැදට ගියේ හෝ ‘පින්වත් පුරුෂය, මෙහි එව, නුඹ යමක් දන්නෙහි නම් එය කියව’යි ඉදිරියට පමුණුවන ලද්දේ සාක්ෂි අසන ලද්දේ නොදන්නා දේ ‘දනිමි’යි කියයි. දන්නා දෙය “නොදනිමි”යි කියයි. දුටු දෙය “නුදුටුයෙමි”යි කියයි. නොදුටු දෙය “දුටුවෙමි”යි කියයි. මෙසේ තමා නිසා හෝ අන්‍යයන් නිසා හෝ කිසියම් ලාභයක් නිසා හෝ දැන දැන බොරු කියන්නේ වෙයි.
  • කේලම් කියන්නේ වෙයි. මෙතැනින් අසා මොවුන් බිඳුවනු පිණිස අසුවල්තැන කියන්නේය. අසුවල් තැනින් හෝ අසා අසුවලුන් බිඳුවනු පිණිස මොවුන්ට කියන්නේය. මෙසේ සමගි වූවන් බිඳින්නේ හෝ වෙයි, බිඳුනවුන්හට අනුබල දෙන්නේ හෝ වෙයි. භෙදවීමෙහි ඇලුණේ, භෙද කිරීමෙහි සතුටු වන්නේ, භෙදකරන වචන කියන්නේ වෙයි,
  • ඵරුෂ වචන කියන්නේ වෙයි. යම් ඒ වචනයක් ගැටීම් ගැරහීමාදීන් දොෂ සහිතද, කුණු සැරව වෑහෙන්නාක් මෙන් අප්‍රියද, අන්‍යයන්ගේ සිත් නරක් කරන්නේද, අන්‍යයන්හට පහරක් වැනිද ක්‍රොධයට කිට්ටුද, සමාධිය පිණිස නොපවතීද, එබඳු වචන කියන්නේ වෙයි.
  • සම්ඵප්‍රලාප (හිස් වචන) කියන්නේ වෙයිද, නුසුදුසු කාලයෙහි කථා කරන්නේ ද, නුවූවක් කියන්නේ වෙයිද, අනර්ථයක් පිණිස හෙතුවන්නාවූ දේ කියන්නේ වෙයිද, අධර්මයක් කියන්නේ වෙයිද, විනයට විරුද්ධවූ දේ කියන්නේ වෙයිද, සිතෙහි තබා ගැනීමට නුසුදුසු වචන කියන්නේ වෙයිද, නුසුදුසු කාලයෙහි, නිදර්ශන දැක්වීම් ආදියක් නැතිව අගක් මුලක් නැති, අවැඩින් යුක්තවූ වචන කියන්නේ වෙයිද, ගෘහපතියෙනි, මෙසේ වචනයෙන් සතර ආකාරයෙන් අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් වෙයි.

§ 7.3. “ගෘහපතියෙනි, සිතින් වන තුන් ආකාර වූ  අධර්ම  විෂම පැවතුම් කෙසේ වේද,

  • ගෘහපතියෙනි, මේ  ඇතැම් කෙනෙක් විෂම ලොභ ඇත්තේ(අනුන් සතු දේ දැක ඒ දෙය මට ඇත්නම් හොඳයි යැයි සිතයි) වෙයිද, 
  • මේ සත්ත්වයෝ නැසෙත්වා, විනාශ වෙත්වා, සිඳෙත්වා, නැතිවී යෙත්වායි ව්‍යාපාද සිත් ඇත්තේ, නපුරු අදහස් ඇත්තේ වෙයිද,
  • විපරිත දැකීම් ඇති මිථ්‍යාදෘෂ්ටි ඇත්තේ වෙයිද, දෙන ලද්දෙහි විපාක නැත, දුන් දෙයෙහි ඵල නැත, පිදූ දෙයෙහි විපාකය නැත, කුශලාකුසල කර්මයන්ගේ ඵලයද විපාකයද නැත, මෙලොවක් නැත, පරලොවක් නැත, මව් කෙරෙහි හොඳ හෝ නරක පැවැත්මෙහි විපාක නැත. පියා කෙරෙහි හොඳ හෝ නරක පැවැත්මෙහි විපාක නැත. මැරී උපදින සත්ත්වයෝ නැත. යහපත් මාර්ගයෙහි ගියාවූ යහපත්ව පිළිපදින්නාවූ යම් කෙනෙක් මේ ලෝකයද පරලොකයද තුමූ නුවණින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ප්‍රකාශ කරත්ද, එබඳුවූ ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ නැතැයි ගනිත්ද,

ගෘහපතියෙනි, මෙසේ තුන් ආකාරයකින් සිතින් අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් වෙයි. ගෘහපතියෙනි, මෙසේ අධර්ම පැවතුම් විෂම පැවතුම් හෙතුකොටගනෙ ඇතැම් සත්වයෝ කය බිඳීමෙන් මරණින් මතු සැපයෙන් පහවූ, නපුරු ගති ඇති, නපුරු වැටීමක් ඇති නිරයෙහි උපදිති.

§ 8. “ගෘහපතියෙනි,

  • තුන් ආකාරයකින් කයින් ධර්ම පැවතුම් සමපැවතුම් වෙයි.
  • සතර ආකාරයකින් වචනයෙන් ධර්ම පැවතුම් සමපැවතුම් වෙයි.
  • තුන් ආකාරයකින් සිතින් ධර්ම පැවතුම් සමපැවතුම් වෙයි.

§ 8.1 ගෘහපතියෙනි, කෙසේ නම් තුන් ආකාරයකින් කයින් ධර්මපැවතුම් සමපැවතුම් වෙයිද? 

  • ගෘහපතියනි, මේ ලොකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් සතුන් මැරීම හැර දමා  සතුන් මැරීමෙන් වැළකුනේ බහා තැබූ දඬු ඇත්තේ, බහා තැබූ ආයුධ ඇත්තේ ලජ්ජා ඇත්තේ කරුණාවත් බවට පැමිණියේ සියලු සත්ත්වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇත්තේ වෙසෙයිද,
  • නුදුන්දෙය ගැනීම අත්හැර නුදුන් දෙය ගැනීමෙන් වැළකුනේ වෙයිද, ගමෙහිද, ගමෙන්අ පිටතද , අනුන් සතුවූ වස්තුව  සොර සිතින් නොගන්නේ වෙයිද.
  • කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකුණේ, කාම මිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකුණේ මව විසින් රක්නා ලද්දාවූද, පියා විසින් රක්නා ලද්දාවූද, මව්පියන් විසින් රක්නා ලද්දාවූද, සහෝදරයා විසින් රක්නා ලද්දාවූද, සහෝදරිය විසින් රක්නා ලද්දාවූද, නෑයන් විසින් රක්නා ලද්දාවූද, ගොත්‍රයෙන් රක්නා ලද්දාවූද, කුලචාරිත්‍ර ධර්මයෙන් රක්නා ලද්දාවූද, හිමියන් සහිතවූද, දඬුවම් සහිතවූද, යටත් පිරිසෙයින් මල්දමක් පළඳවන ලද්දාවූද යම් ඒ ස්ත්‍රීහු වෙද්ද, එබඳු ස්ත්‍රීන් හා හැසිරීමට නොපැමිණියේ වෙයිද,

ගෘහපතියෙනි, මෙසේ වනාහි තුන් ආකාරයකින් කයින් ධර්ම පැවතුම් සමපැවතුම් වෙයි.

§ 8.2. “ගෘහපතියෙනි, කෙසේ නම් වචනයෙන් සතර ආකාරවූ ධර්මපැවතුම් සමපැවතුම් වෙයිද?

  • ගෘහපතියෙනි,  බොරුකීම අත්හැර බොරු කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. සභාවකට ගියේ හෝ පිරිසකට ගියේ හෝ නෑයන් මැදට ගියේ හෝ සමූහයා මැදට ගියේ හෝ රාජකුලයා මැදට ගියේ හෝ, ‘පින්වත් පුරුෂය, මෙහි එව, යමක් දන්නෙහි නම් එය කියව’යි ඉදිරියට පමුණුවන ලද්දේ, සාක්ෂි අසන ලද්දේ හෙතෙම නොදන්නේ හෝ නොදනිමියි කියයි. දන්නේ හෝ දනිමියි කියයි. නුදුටුයේ හෝ නොදුටුවෙමියිද, දුටුයේ හෝ දුටුවෙමියිද කියයි. මෙසේ තමන් නිසා හෝ අනුන් නිසා හෝ කිසියම් ලාභයක් නිසා හෝ දැන දැන බොරු නොකියන්නේ වෙයි.
  • කේලාම් කීම අත්හැර, කේලාම් කීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. මෙතැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස අසුවල් තැන නොකියන්නේය. අසුවල් තැනින් අසා අසුවලුන් බිඳවීම පිණිස මොවුන්ට නොකියන්නේය. මෙසේ බිඳුනවුන් ගළපන්නේ වෙයි. එක්වූවන්ට සමගියෙහි අනුසස් කියා අනුබල දෙන්නේ වෙයි. සමගියෙහි ඇලුනේ, සමගියෙහි ආශා ඇත්තේ, සමගියට සතුටුවන්නේ, සමගි වචන කියන්නේ වෙයි.
  • යම් වචනයක් දොෂ රහිතද, කණට ප්‍රියද ප්‍රෙම කටයුතුද, හෘදයාංගමද, ගුණයෙන් පිරුණේද, බොහෝදෙනාට කැමතිද, බොහෝදෙනාට මනාපද, එබඳු වචන කියන්නේ වෙයි.
  • හිස්වචන කීම අත්හැර හිස්වචන කීමෙන් දුරුවූයේ සුදුසු කාලයෙහි කියන්නේ, වූවක්ම කියන්නේ, වැඩ ඇති දෙයක්ම කියන්නේ, ඇතිවූවක්ම කියන්නේ, හික්මීම පිළිබඳ වූවක්ම කියන්නේ, සිතෙහි තැන්පත් කර ගැණීමට, සුදුසුවූ කාලයෙහි කියන්නාවූ, කරුණු සහිතවූ, දැක්වීම් සහිතවූ, වැඩ දායකවූ වචන කියන්නේ වෙයි.

ගෘහපතියනි, මෙසේ වචනයෙන් සතර ආකාරවූ ධර්මපැවතුම් සමපැවතුම් වෙයි.

§ 8.3. “ගෘහපතියෙනි, කෙසේනම් සිතින් තුන් ආකාරවූ ධර්මපැවතුම් සමපැවතුම් වේද?

  • ගෘහපතියෙනි,  ඇතමෙක් විෂම ලොභය නැත්තේද, අනුන්ගේ සිත් සතුටු කරන අන්සතු වස්තුවක් දෙස  විෂම   ලොභයෙන් නොබලන්නේ වේද, ‘අනුන්  සතු දේ  මට වන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’යි නොසිතන්නේ වේද,
  • අමනාප,  ක්‍රොධ සිත් නැත්තේ, පිරිසිදුවූ යහපත් මිත්‍ර කල්පනා ඇත්තේ, මෙසේද මේ සත්වයෝ වෛර නැත්තෝ, ක්‍රොධ නැත්තෝ, දුක් නැත්තෝ සුවසේ ආත්ම පරිහරනය කරත්වායි (සිතන්නේද,) වරදවා ගැනීම් නැත්තේ වේද,
  • සම්‍යක් දෘෂ්ටි ඇත්තේ වෙයිද, දුන් දෙයෙහි විපාක ඇත. පරිත්‍යාග කරන ලද්දෙහි විපාක ඇත. පිදූ දෙයෙහි විපාක ඇත. කරන ලද යහපත් අයහපත් කර්මයන්ගේ ඵල විපාක ඇත. මේ ලොකය ඇත. පරලොකයක් ද  ඇත. මව් කෙරෙහි හොඳ හෝ නරක පැවැත්මෙහි විපාක ඇත. පියා කෙරෙහි හොඳ හෝ නරක පැවැත්මෙහි විපාක ඇත. මැරී උපදින සත්වයෝ ඇත. යහපත් මාර්ගයෙහි ගියාවූ, යහපත්ව පිළිපදින්නාවූ, මේ ලොකයද පරලොකයද තම ප්‍රඥාවෙන් අවබොධකොට ගත් ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයෝ ඇතැයි (සිතත්ද)

ගෘහපතියෙනි, මෙසේ සිතින් තුන් ආකාර ධර්මපැවතුම් සමපැවතුම් වෙයි.

§ 9. ගෘහපතියනි, මෙසේ ධර්ම පැවතුම් සමපැවතුම් හේතුකොටගෙන ලොකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් කය බිඳීමෙන් මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලොකයෙහි උපදිති.

“ගෘහපතියෙනි,

  • ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු ක්ෂත්‍රිය මහා සාරයන් ගේ කුලයක උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැතිවන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු ක්ෂත්‍රිය මහාසරයන් කුලයේ උත්පත්තියම ලබයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා පැවැතුම්ඇ ත්තේය. (එහෙයිනි) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු  බ්‍රාහ්මණ මහාසාරයන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු බ්‍රාහ්මණ මහාසාර කුලය හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු  ගෘහපති මහාසාර කුලයට එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි ඉදින් කැමැතිවන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු ගෘහපති මහාසාර කුලය හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු, චාතුර්මහාරාජික දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි කැමැති වන්නේ නම්,  මරණින් මතු චාතුර්මහාරාජික දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණ සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු තව්තිසා වැසි දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු තව්තිසා වැසි දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු, යාම දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු යාම දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු, තුසිත දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු තුසිත දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදු වෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු,  නිම්මාණරතී දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු නිම්මාණරතී දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු, පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු,  බ්‍රහ්මකායික දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු බ්‍රහ්මකායික දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදු වෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු,  ආභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැතිවන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු ආභ දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු,  පරිත්තාභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි කැමැතිවන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු පරිත්තාභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු,  අප්පමාණභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි කැමැතිවන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු අප්පමාණභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු, ආභස්සර නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි ඉදින් කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු ආභස්සර නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදු වෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු සුභනම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැතිවන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු සුභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි). 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු පරිත්තසුභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැතිවන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු පරිත්තසුභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු අප්පමාණසුභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු අප්පමාණසුභ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු සුභකිණ්ණක නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු සුභකිණ්ණක නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු වෙහප්ඵල දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු වෙහප්ඵල දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.). 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු අවිහ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු අවිහ නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.). 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු අතප්ප නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු අතප්ප නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු සුදස්ස නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු සුදස්ස නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි).
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු සුදස්සී නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු සුදස්සී නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු අකනිට්ඨක නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නෙමි’යි  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු අකනිට්ඨක නම් දෙවියන් හා එක්වීමට උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණෙන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු ආකාසානඤ්චායතන තලයෙහි  උත්පත්තියැ ලබන්නට කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු ආකාසානඤ්චායතන තලයෙහි උපත ලබයි.. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු විඤ්ඤාණඤ්චායතන තලයෙහි  උත්පත්තිය ලබන්නට  කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම මරණින් මතු විඤ්ඤාණඤ්චායතන තලයෙහිම  උත්පත්තියැ ලබයි”  යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය. (එහෙයිනි)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු ආකිඤ්චඤ්ඤායතන තලයෙහි උත්පත්තිය ලබන්නට කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම  මරණින් මතු ආකිඤ්චඤ්ඤායතන තලහිම උත්පත්තියැ ලබයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.) 
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්,  තම  මරණින් මතු නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතන තලයක  උත්පත්තිය ලබන්නට කැමැති වන්නේ නම්, හෙතෙම කය බිඳීමෙන් මරණින් මතු නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන තලයේ  උත්පත්ති ලැබීම  යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊට හේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය (එහෙයිනි.)
  • “ගෘහපතියෙනි, ‘ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇති අයෙක්, කෙලෙස් නැතිකිරීමෙන් කෙලෙස් රහිතවූ චිත්තවිමුක්තියද ප්‍රඥාවිමුක්තියද මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ඊට පැමිණ වෙසෙන්නෙමි’යි  කැමති වන්නේ නම්, හෙතෙම කෙලෙස් නැතිකිරීමෙන්, කෙලෙස් රහිතවූ චිත්තවිමුක්තියද, ප්‍රඥාවිමුක්තියද මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේය යන මේ කාරණය සිදුවෙයි. ඊටහේතු කවරේද? හෙතෙම ධර්මචර්‍ය්‍යා සමචර්‍ය්‍යා ඇත්තේය” (එහෙයිනි.)

§ 10. මෙසේ වදාළ කල්හි වෙරඤ්ජක ගම්වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීහ.
“භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේගේ ධර්ම දෙශනාව ඉතා යහපත. භවත් ගෞතමයන්වහන්ස, ඉතා යහපත. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම්සේ යටිකුරු කළ බඳුනක් උඩුකුරු කරන්නේද, වැසී තිබුන දෙයක් විවෘත කරන්නේද, මංමුළා වූවෙකුට මග කියන්නේද, ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි අඳුරෙහි තෙල් පහණක් දරන්නේද, එපරිද්දෙන්ම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරනලදී. ඒ ධර්මය ඇසුවාවූ අපි භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සරණ යමු. ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද සරණ යමු. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ අද පටන් දිවිහිමියෙන් සරණ ගියාවූ උපාසකයන් කොට අප සලකන සේක්වා.

දෙවෙනිවූ වෙරඤ්ජක සූත්‍රය නිමි. (5-2)

                Ape-Minissu

පුනර්භවය

පවෙන් මිදී හැම විටම නිවැරැදිව ජීවත් වෙමු
පුනර්භවය මේ මොහොතේත් සිදුවෙයි….
රත්මලාන ධර්ම පර්යේෂණාලයේ හෑගොඩ විපස්‌සී හිමි


පුනර්භවය පිළිබඳ බෞද්ධ ඉගැන්වීම කෙබඳුද? පවෙන් වැළැකී සිටීමට පුනර්භවය පිළිබඳව අවබෝධ කර ගැනීම වැදගත් වන්නේ කෙසේද? අද ධර්ම සංවාදයට බඳුන් කෙරෙනුයේ මෙම කාරණයයි.

පුනර්භවය යන්න පාලියෙන් සඳහන් වනුයේ “පුනබ්භව” ලෙසිනි. එක්‌ භවයක අවසානය මරණයෙන් සංකේතවත් වනවා මෙන්ම අලුත් භවයක ආරම්භය ප්‍රතිසන්ධියෙන් සංකේතවත් වේ.

ප්‍රතිසන්ධිය යනු නැවත හට ගැනීමයි. යම් සත්වයෙක්‌ මරණයට පත්වීමත් සමග වෙනත් භවයක උප්පත්තිය ලැබීම ප්‍රතිසන්ධිය ලෙස හඳුනා ගත හැකියි.

චුති උප්පත්තිය ලෙස බුදු දහමේ වැඩිදුරටත් විග්‍රහ කෙරෙනුයේ මෙම තත්ත්වයයි. චුතිය යනු මේ භවයෙන් වෙන්වීමයි. නැතහොත් මරණයයි. උප්පත්තිය යනු නැවත හට ගැනීමයි. නැතහොත් යළිත් ඉපිදීමයි. බුදුදහමේ ඉගැන්වෙන අයුරින් මරණය සහ උප්පත්තිය යන්න පටිච්චසමුප්පන්නව (නොකඩවා) සිදුවන්නක්‌.

මෙම නොකඩවා පැවැත්ම යනු අඛණ්‌ඩ පැවැත්ම නොවේ. එය අඛණ්‌ඩ පැවැත්මක්‌ ලෙස සැලකුවහොත් අපි ආත්මවාදයට වැටෙනවා. හින්දු සහ අනෙකෙ=ත් ආගමික ශාස්‌තෘවරුන් පෙන්වා දුන් ශාස්‌වත දෘෂ්ටියෙන් (ගුඪාත්මක ආත්මවාදය) පෙන්වා දුන්නේ සත්වයාගේ අඛණ්‌ඩ පැවැත්මක්‌ ඇති බවයි. මේ තත්ත්වය බුදුදහමේ පිළිගන්නේ නැහැ.

බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ සඳහා පෙන්වා දුන්නේ පටිච්ච සමුප්පාද න්‍යායයි. සත්වයාගේ මරණය සහ උප්පත්තිය අතර ප්‍රතීත්‍යසමුත්පන්නව පැවැත්ම සංසාරය ලෙසයි බුදුරජාණන් වහ්නසේ වදාළේ.

පුනර්භව යන සංකල්පය ඇතිවීමට මූලික වශයෙන් බලපානුයේ කර්මයයි. කර්මය අතහැර පුනර්භවය හෝ පුනර්භවය අතහැර කර්මය ගැන කතාකිරීමට නොහැකියි. පුනර්භවයක්‌ සිදුනොවන්නේ රහත් උතුමන්ට පමණයි. ඒ උතුමන්ට කර්මයන් නැහැ. එවිට පුනර්භවයන් සිදුවන්නේ නැහැ.

කර්මය යනු ක්‍රියාවයි. කර්මය ක්‍රියාව යනුවෙන් අර්ථ දැක්‌ වූවත් බුදුදහමේ එය වෙන ආකාරය දක්‌වා තිබෙනවා. කර්මය යනු කරන්නෙක්‌ නොවේ. හොඳ දේවල් කළොත් හොඳ විපාක ලැබෙනවා. නරක දේවල් කළොත් නරක විපාක ලැබෙනවා.

බුදුදහමේ පුනරුප්පත්තිය ප්‍රතික්‌ෂේප කරනවා. නමුත් පුනර්භවය පිළිගනු ලබනවා. පුනර්භවය හෙවත් පුනබ්භව යනු නැවත වීමයි. භව කියන වචනයේ ධාතුව තමයි භූ ධාතුව භූ ධාතුවෙහි අර්ථය වීමයි. එය කර්මයයි. කරන්නෙක්‌ නැහැ. මේ හේතුව නිසා මේ දේ හට ගන්නවා. පටිච්චසමුප්පාදයේ මේ පිළිබඳව කෙටි සූත්‍රයක්‌ සඳහන් වෙනවා.

ඉමස්‌මි සති – ඉධං හෝති
ඉමස්‌මිං අස්‌ති – ඉධ න හෝති

මෙහි තේරුම මෙය ඇති කල්හි මෙය සිදුවන බවයි. මෙය නැති කල්හි එය සිදුනොවේ.

පුනබ්භව යනු නැවත වීමයි. නැවත වීමෙන් අර්ථ දෙකක්‌ තිබේ. මොහොතක්‌ පාසා සත්වයාගේ ඇතිවෙමින් නැතිවෙමින් පවත්නා පැවතීම මෙහි එක්‌ අර්ථයකි. අනෙක්‌ අර්ථයෙන් කියවෙනුයේ මරණයෙන් පසු පුද්ගලයා තවත් භවයක උප්පත්තිය ලැබීම. අපි බොහෝ විට කතා කරන්නේ මරණයෙන් පසු සත්වයාගේ උප්පත්තිය පුනර්භවය කියායි. මේ කියන සංකල්පය නිසා බොහෝ අය පුනර්භවය වෙනවද? නැද්ද? කියා සැකයක්‌ ඇති කරගෙන තිබෙනවා.

එනිසා පුනර්භවය පිළිබඳව මුල් අදහස එනම් මොහොතක්‌ පාසා සත්වයාගේ පැවැත්ම ඇතිවෙනව නැතිවෙනව, යන සංකල්පය තමයි සමාජය තුළ දියත් කළ යුත්තේ. දැන් ගත් තීන්දුව අනුව ඊළඟ තීන්දුව ලැබෙනවා.

හින්දු ආදී ආගමිකයින්ගේ ඉගැන්වීම තුළ තියෙන්නේ ආත්මය නමින් ස්‌ථිරව දෙයක්‌ පවතින බවයි. පුද්ගලයා තුළ ස්‌ථිර වූ වෙනස්‌ නොවන සත් පදාර්ථයක්‌ ඇති බවයි, එම ආගමිකයින් විශ්වාස කරන්නේ. එහිදී එම ආගමිකයින් පදාර්ථයන් ලෙස සලකනු ලබනුයේ මේ කියන ආත්මයයි. මරණයේදි භෞතික ශරීරය විනාශ වුවත් ආත්මය විනාශ වීමක්‌ හෝ වෙනස්‌ වීමක්‌ සිදුනොවන බවයි, එම ආගමිකයින් විශ්වාස කරන්නේ.

නමුත් බුදු දහමේදී පුනර්භවයක්‌ ගැන කතා කළත් ආත්මය ගමන් කරන බවක්‌ විශ්වාස කරන්නේ නැහැ. හින්දු ආගමට අනුව ආත්මය ගමන් කිරීම හා පුනරුප්පත්තිය ලැබීම ඔවුන් දකිනුයේ පැරැණි වස්‌ත්‍ර ඉවත් කර අලුත් වස්‌ත්‍ර ඇද ගැනීමක්‌ ලෙසයි. මරණයේදී භෞතික ශරීරය විනාශවී ගූඪ වූ ආත්මය වෙනත් ආත්මයකට ගමන් කරන බවයි හින්දු ආගමිකයින් පෙන්වා දෙන්නේ. එම ආත්මයේදී යළිත් භෞතික ශරීරයක්‌ ගොඩ නඟා ගන්නවා. එය තමයි දිගින් දිගට ගමන් කෙරෙන්නේ. මෙයයි ශාස්‌වත වාදය කියලා අදහස්‌ කරන්නේ.

හින්දු ආගමට අනුව මෙය තමයි පුනරුප්පත්තිය ලෙස අදහස්‌ කරන්නේ. මෙය බුදු දහමේදී ප්‍රතික්‌ෂේපකරනවා. පුනරුප්පත්තිය යනු නැවත වීමයි. එවිට කර්තෘ කෙනෙක්‌ සිටිනවා. නැවත කරනවා නම් කරන්නෙක්‌ සිටිය යුතුයි.

නමුත් බුදු දහමේ කියවෙන පුනර්භවයෙන් මේ කියන අදහස ප්‍රතික්‌ෂේප කරනවා. පුනර්භවයෙන් අදහස්‌ කරනුයේ මේ දේ නිසා මේ දේ හටගන්නා බවයි. හට ගැනීම පුනබ්භවයයි. මෙතැන තියෙන්නේ භාෂාමය ගැටලුවක්‌.

දැන් අපට මේ දේවල් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කරගත යුතුයි. මෙය ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කර ගන්න නම් ධර්මය අවබෝධ කරගත යුතුයි. නිවන් අවබෝධය කරගත යුතුයි. නමුත් අපට මෙය අප්‍රත්‍යක්‍ෂයි. මෙය අපි සරල උදාහරණයකින් තේරුම් ගැනීමට උත්සහ කරමු.

ඉබ්බෙකුයි මාළුවොයි එකම ජලාශයක මිත්‍රයන් සේ කාලය ගත කළා. දවසක්‌ මේ ඉබ්බා ගොඩබිම බලන්න ගියා. දවස්‌ දෙක තුනක්‌ යනකම්ම ගොඩබිම බලන්න ගිය ඉබ්බා ආවේ නැහැ. මාළුන් බලා සිටියා. තවත් දවසක්‌ යද්දී ඉබ්බා ජලාශයට ආවා.
“කොහෙද මෙච්චර දවසක්‌ ගියේ” මාළුවෝ ඉබ්බාගෙන් විමසීමක්‌ කළා.
“මම ගියානේ ගොඩබිම බලන්න” ඉබ්බා උත්තර දුන්නා.
“ගොඩබිම කියන්නේ මොකක්‌ද?” මාළුවෝ ඉබ්බාගෙන් පෙරලා අහනවා.
ගොඩබිම කියන්නේ ගස්‌ තිබෙනවා, ගල් තියෙනවා. ඒවා හරි හයියයි යනාදී වශයෙන් ගොඩබිම පිළිබඳව දැන් ඉබ්බා විස්‌තරයක්‌ කරනවා.

මාළුවෝ දන්නේ ජලයේ සීමාව පමණයි. මාළුවාගේ අත්දැකීම ජලය පමණයි. එනිසා මාළුවෝ අහනවා ගොඩබිම කියන්නේ ජලය වගේ දෙයක්‌ද, ජලය වගේ ගලාගෙන යනවද යනාදී වශයෙන් ගොඩක්‌ ප්‍රශ්න කරනවා.
කෙසේ හෝ ඉබ්බා දන්නා ප්‍රමාණයෙන් ගොඩබිම පිළිබඳව විස්‌තර කළා. නමුත් මාළු ඉන්නේ ජලයේ නිසා ඔවුන් දන්න ප්‍රමාණයෙන් ගොඩබිම තේරුම් ගන්න උත්සහ කළා. මාළුවාට ගොඩබිම කියන එක තේරුම් ගන්න බැරිව ගියා.
ඒ වගේම පුනර්භවය කියන්නේ අපට අප්‍රත්‍යක්‍ෂ දෙයක්‌. එනිසා අප පුනර්භවය තේරුම් ගන්න උත්සහ ගන්නේ අපට තියෙන ඇස්‌ කන් ඇතුළු ඉන්ද්‍රියන්ට ගෝචර වන සීමාවේ ප්‍රමාණයටයි. එනම් සම්මත සීමාවක සිටයි. මේ තත්ත්වය තුළ අපිට ගූඪ ආත්මවාදයකට වැටෙන්න පුළුවන්. එතැනදී තමයි බුදුහාමුදුරුවන් පිළිබඳව ශ්‍රද්ධාව වැදගත් වන්නේ. එනම් අමූලික ශ්‍රද්ධාව නොවේ ආකාරවතී ශ්‍රද්ධාව අනුව එනම් වග විභාගයකින් විචාරශීලීව ගොඩඟනා ගත් ශ්‍රද්ධාව තුළින් මෙය විශ්වාස කරනවා.

බුදුහාමුදුරුවෝ බෝධිසත්ව අවදියේදී එක්‌ අවස්‌ථාවක මුවෙක්‌ වී ඉපදෙනවා. ඊළඟට මරණයට පත්වෙලා දෙවියෙක්‌ වෙලා ඉපදෙනවා. තවත් අවස්‌ථාවක රජ කෙනෙක්‌ වෙලා ඉපදෙනවා. මේ නිසා ආත්මය එක දිගට යන ස්‌වභාවයන් පෙනෙනවා. එනිසා අපි වුණත් ආත්මවාදයකට වැටෙන්න තියෙන ඉඩකඩ වැඩියි. නමුත් වැඩිදියුණු කරගත් ඥන සම්ප්‍රදායන් අනුව මේ පිළිබඳව යම් අවබෝධයක්‌ ලබා ගැනීමට පුළුවන්.

යම් දෙයක්‌ පවතිනවා කියලා හිතමුකෝ. එම දෙය නිසා යම් දෙයක්‌ හට ගන්නවා. නමුත් ඒ හට ගැනීම ආත්මය නොවේ. නමුත් යමක්‌ ඇතිවෙනවා. එය ශක්‌තියක්‌. එය කර්ම ශක්‌තිය අනුව සිදුවන්නක්‌.

එදා මිළිඳු කියලා රජ කෙනෙක්‌ හිටියා. අටුවා ලියන්නත් කලින් තමයි මේ රඡ්ජුරුවෝ ගැන සඳහන් වන්නේ. මිළිඳු රජතුමා යෝනකයෙක්‌. එම රජතුමා සහ නාගසේන කියන හාමුදුරුවෝ අතර සංවාදයක්‌ ඇතිවෙනවා. එම අවස්‌ථාවේදී මිළිඳු රඡ්ජුරුවෝ නාගසේන හාමුදුරුවන්ගෙන් අහනවා ඊළඟ භවයට ගමන් කරන්නේ මේ ආත්මයමද කියලා.

භන්තේ නාගසේන යෝ උප්පඡ්ජති
සෝ ඒවං සො. උදාහු අඤ්ඤොති

යමෙක්‌ උපදීද… ඒ ඔහුමද… නැත්නම් වෙනත් කෙනෙක්‌ද?

එහිදී නාගසේන හාමුදුරුවෝ දීර්ඝ උත්තරයක්‌ දීලා අවසානයේදී මෙහෙම කියනවා.

මහාරාජ ධම්මසන්තති සන්දහති. අඤaෙඤd උප්පඡ්ජති. අඤaෙඤd නිරුඡ්Cඩති. අපුබ්බං අචරිමං විය සන්දහති. තෙන නචසො නච අඤaෙඤd

මහාරජ, ධර්මයයි පවතින්නේ… වෙන කෙනෙක්‌ උපදිනවා. වෙන කෙනෙක්‌ විනාශ වෙනවා. පෙර නොවූ විරූ අපූර්ව දෙයක්‌ සිදුවෙනවා. පසුව යළි පුනර්භවය ලබන්නේ මරණයට පත්වූ පුද්ගලයොත් නොවේ… හැබැයි වෙනත් අයෙකුත් නොවේ. මෙතැන තමයි තේරුම් ගැනීමේ අපහසුතාවය තියෙන්නේ.

පුනරුප්පත්තිය කියන වචනය හැදිලා තියෙන්නේ පුන + උප්පත්තිය යන වචන දෙක එක්‌වීමෙන් උප්පතිය කියන වචනය හැදිලා තියෙන්නේ පද ධාතුවෙන්. පද ධාතුවේ අදහස ගමන් කිරීමයි ඒ අදහසින් එන්නේ කර්තෘ වාචක පදයක්‌. ගමන් කිරීමට නම් පුද්ගලයෙක්‌ සිටිය යුතුයි. ඒ නිසයි පුනරුප්පතිය සංකල්පය ආත්මවාදයක්‌ වෙන්නේ. තවදුරටත් කියනවා නම් එය ගූඪ ආත්මවාදයත්., විඥන වාදයක්‌ ලෙස හැඳින්වෙන්නේ. නමුත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ පුනර්භවයයි. මෙතනයි අපි ලිහා ගත යුතු ගැටලුව තියෙන්නේ. පුනරුප්පත්තිය සංකල්පයෙන් මිදී පුනර්භවය තේරුම් ගත යුත්තේ කෙසේද?

බුදුන්වහන්සේ දේශනා කළේ දැන් අපි කරන ක්‍රියාව අනුව ඊළඟ උත්පත්තියක්‌ ඇතිවන බවයි. අපි ක්‍ෂණයක්‌ තමයි ජීවත්වෙන්නේ. කාලයක්‌ වශයෙන් ගතහොත් පවතින්නේ s වර්තමාන කාලය පමණයි.

අතීතය ගැන ශෝක වීමටවත් අනාගතය ගැන සිහින මැවීමවත් සිදුවෙන්නක්‌ නොවන බවත් සිදුවන්නේ වර්තමානයේ ජීවත්වීම පමණක්‌ බවයි බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දුන්නේ. ඇත්තෙන්ම ජීවත් වෙනවා යනුවෙන් අදහස්‌ කරනුයේ මියගිය අතීතය හෝ උපදින්න තිබෙන අනාගතය නොවෙයි. සැබෑ තත්ත්වය යනු දැන් පවත්නා තත්ත්වයයි. එනම් වර්තමානයයි. වර්තමානයෙන් තමයි අතීතයට සහ අනාගතයට යාහැක්‌කේ.

අපි හැම අවස්‌ථාවකම ජීවත් වියයුත්තේ වර්තමානයේයි. නමුත් අපි හැම අවස්‌ථාවකම වර්තමානයේ ජීවත්වන්නේ නැහැ. අපි පාරට ගිහිල්ලා බස්‌ නැවතුම් පොළේ ඉන්නවා කියලා හිතමුකෝ. ඒ වෙලාවේ එතැන සිටින කාගෙන් හෝ අපි අහනවා අහවල් බස්‌ එක තියෙනව ද කියලා. එවිට එතැන සිටි කෙනෙක්‌ කියන්න පුළුවන්….. “ඒ බස්‌ එක ගියානේ…” කියලා. එක්‌කෝ අපි ජීවත් වන්නේ අතීතයේ. නැතිනම් අනාගතයේ. එහෙත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේහනා කළේ සැබෑ ලෙස ජීවත් විය යුත්තේ වර්තමානයේ කියලයි. වර්තමානය යනු මම හෝ ඔබ හෝ වෙන කවුරු හෝ මේ මොහොතේදී ගන්නා තීන්දුවයි. වර්තමානයේ ගන්නා තීන්දුව හොඳ නම් අපට යහපත් ප්‍රතිඵලයක්‌ ලැබේවි. පුනර්භවය පිළිබඳව මුල් අදහස එනම් යමක්‌ හැම මොහොතකම ඇතිවෙමින් නැතිවෙමින් පවතින ස්‌වභාවය සහ නැවත යමක්‌ හට ගැනීම මේ මොහොතෙත් එනම් වර්තමාන කාලයේදීත් සිදුවිය හැකියි. ඒ අනුව බලන කළ පුනර්භවය යන්න මේ මොහොතේදීත් සිදුවෙමින් පවතී. යම් පුද්ගලයකු මිය ගිය පසු නැවත පුනර්භවයක්‌ ලැබීම යන සංකීර්ණ ක්‍රියාවලියට සාපේක්‍ෂව අප මේ කියන කාරණය ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කර ගැනීම පහසු යෑයි සිතේ. ඒ නිසා පවෙන් මිදී හැම මොහොතකම නිවැරැදිව ජීවත්වීම තමයි අප කළ යුත්තේ. ඉතාමත් දියුණු තත්ත්වයකට ඥන ශක්‌තිය මෙහෙයවීමට බැරි අයකුට වුවද වර්තමානය හා පුනර්භවය අතර ඇති මෙම සංකල්පය තේරුම් ගැනීම අපහසු නැහැ. ඒ නිසා හැම මොහොතේදීම නිවැරැදිව, යහපත්ව, පවෙන් මිදී ජීවත් වීමටයි අප උත්සාහ කළ යුත්තේ.

බුදු දහමේ ඉගැන්වෙන අපණ්‌ණක පටිපදාව එනම් පරලොවක්‌ ඇතත් නැතත් යහපත්ව ජීවත් වන පුද්ගලයාට අවැඩක්‌ සිදු නොවන බව පිළිගෙන පවින් වැළකීම වඩා යහපත්.

ඇතැත් නැතත් පරලොව සුදනෙනිs මහත
කළොත් යෙහෙකි පව්කම් නොතබාම සිත
නැතත් එපරලොව ඉන්වන අවැඩ නැත
ඇතොත් නැතැයි පව් කළ හට වෙයි විපත

සුභාෂිතයේ මේ දක්‌වා ඇත්තේ ඉතා ගැඹුරු ධර්ම සංකල්පයක්‌ ඉතාමත් සරලවයි. පුනර්භවය විශ්වාස නොකරන පුද්ගලයකුට පිළිපදින්න පුළුවන් නොවරදින මාර්ගය මෙයයි. පරලොව ඇතත් නැතත් මේ මොහොතේදී නිවැරැදිව ජීවත් වීමටයි අදිටන් කර ගත යුත්තේ. එහෙත් වැරැදිලාවත් පරලොවක්‌ තිබුණොත් පරලොවක්‌ නැතැයි කියා පව් කරන්නාට ඵල විපාක විඳින්න සිදු වෙනවා.

පුද්ගලයන් වඩාත් වැරැදිවලට පෙළැඹී සිටින්නේ පරලොවක්‌ විශ්වාස නොකිරීම නිසයි. එලෙස පරලොවක්‌ පිළිබඳ විශ්වාස නොකරන අයට මෙය සරලව තේරුම් ගැනීම සඳහා උදාහණයක්‌ ලෙස මත්පැන් බොන පුද්ගලයකුගේ ක්‍රියා කලාපය පිළිබඳව විමසා බලමු.

අපේ මිනිස්‌සු හිතේ සතුටටත් මත්පැන් බොනවා. එසේම දුකටත් මත්පැන් බොනවා. හිතේ ගතේ සියලු වේදනා දුරු කර ගැනීමට මත්පැන් බොනවා. දැන් මත්පැන් බීම කෝකටත් තෛලය වෙලා.

සිහි කල්පනාවෙන් යුත් හොඳ පුද්ගලයන් මත්පැන් බොනවා. නමුත් හොඳ කල්පනාවෙන් සිටි පුද්ගලයා මත්පැන් බී මත්වූවාට පසුව තමන් කරන්නේ කියන්නේ මොකක්‌ද කියා දන්නේ නැහැ. එහි ප්‍රතිඵලයක්‌ ලෙස ඔහු තම බිරිඳ සමඟ සණ්‌ඩු සරුවල් කරන්න පුළුවන්. දරුවන් සමඟ සණ්‌ඩු සරුවල් වෙන්න පුළුවන්. මේ වගේ අවශ්‍ය තරම් උදාහරණ සමාජයේ අනන්තවත් තියෙනවා.

මත්පැන් බීමට පටන් ගන්නා විට ඇති වූ සිතුවිලිත්, මත්පැන් බීවායින් පසුව හටගත් සිතුවිලිත් වෙනස්‌ වූයේ ඇයි. මත්පැන් බීමේ ප්‍රවිෂ්ටයත් වැරැදි සිතුවිල්ලත්. ඒ නිසා ඉන් උපදිනා සිතුවිලිත් වැරැදියි. ඉන් හට ගන්නා ප්‍රවිෂ්ටයත් වැරැදියි.. මෙයත් පුනර්භවයත්. ඉන් අදහස්‌ කරන්නේ නැහැ භවය ගමන් කරනවා කියලා. මේ ආත්මයේදීම එය අප ගොඩනගා ගන්නවා. කරන ක්‍රියාව, කර්මය අනුව ඊළඟ දේ ගොඩනැගෙනවා. නැතිනම් හට ගන්නවා. මෙයයි අපි තේරුම් ගත යුත්තේ.

අපි තවත් සරල උදාහරණයක්‌ ගනිමු. යම්කිසි හේතුවක්‌ නිසා යම් පුද්ගලයකු තවත් පුද්ගලයකු කෙරේ වෛරයක්‌ ඇති කර ගන්නවා. එම වෛරය දලුලා වැඩෙත්ම ඔහුව මරණයට පත් කළ යුතුයි යන සිතුවිල්ලක්‌ එනවා. ඊළඟට ඒ සඳහා උපක්‍රම යොදනවා. නරක සිතුවිලි නිසා ලැබෙන්නේ නරක ප්‍රතිඵලයක්‌. එවැනි නරක ප්‍රතිඵලයක්‌ මගිනුත්a පුනර්භවයක්‌ හටගන්නවා. පුනර්භවය යනු පරලොවදී පමණක්‌ නොව මෙලොවදීත් ඇතිවන තත්ත්වයක්‌.

එම නරක සිතුවිලිවලින්ම එමපුද්ගලයා මරණයට පත් වුවහොත් ඔහු උපදින්නේ නරක ස්‌ථානයකයි. මෙහිදී තේරුම් ගත යුත්තේ මෙයයි. මෙම නරක සිතුවිල්ල ඇතිවීම වළක්‌වා ගත හැකි නම් එහි ප්‍රතිඵලයක්‌ වශයෙන් ලැබෙන ප්‍රතිවිපාකය (නැතිනම් හට ගැනීම) නවතිනවා.

මරණාසන්නයේදී ඇතිවන චුථි සිත ඊළඟ භවයේ ඇතිවීම පිළිබඳ තීරණාත්මක සාධකයක්‌ බව බුදු දහමේ පිළිගැනෙනවා. මරණාසන්නයේදී පුද්ගලයකු තමන් කළ හොඳ ක්‍රියා සිහිපත්වී හොඳ කර්ම නිමිති පහළවේ නම් ඔහුගේ ඊළඟ භවය පිළිබඳ ගති නිමිති ඔහුට දැනෙවා. තමන් ජීවත්ව සිටියදී දන්දුන් කෙනෙක්‌ නම් ඔහුට මරණාසන්න මොහොතේදී දනට වඩින. සංඝයා වහන්සේ, දන් පිළිගැන්වීම, බණ ඇසීම, ආදී කර්ම නිමිති පහළ වෙනවා. එහි ප්‍රතිඵලයක්‌ වශයෙන් ඇතිවන ශ්‍රද්ධාව ඔහු සුගතගාමී පුනර්භවයකට හේතු වෙනවා. කර්ම නිමිති නිසා හටගත් ගති නිමිති ඔහුගේ පරලොව ජීවිතය යහපත් කරවනවා.

ඒ වගේම තමයි අයහපත් දෙයක්‌ කළොත්. අපි උදාහරණයක්‌ හැටියට මනුෂ්‍ය ඝාතනයක්‌ කළ අයකු අත්අඩංගුවට ගැනීම සලකා බලමු. මනුෂ්‍ය ඝාතනය කරනු ලැබූ පුද්ගලයාත් තමන් වෙනුවෙන් නීතිඥයකු ඉදිරිපත් කරනවානේ. පැමිණිල්ල විතරක්‌ නොවෙයි විත්තියත් නිතරම උත්සාහ කරන්නේ තමන් නිවැරැදි යෑයි කියා ඔප්පු කිරීමටයි. නමුත් අර පුද්ගලයා දන්නවා තමා මනුෂ්‍යකු ඝාතනය කළ බව. නමුත් ඔහු උසාවියේදී එය ඔප්පු වෙනකම්ම කියන්නේ තමා එම මනුෂ්‍යයාව ඝාතනය නොකළ බවයි. නඩුව අසාගෙන යද්දී මෙම පුද්ගලයාට තේරුම් යනවා දැන්නම් බේරුමක්‌ නැහැ කියලා. දැන් මොකද වෙන්නේ මේ පුද්ගලයාගේ සිතුවිලි වෙනස්‌ වෙනවා. කර්ම නිමිති පහළ වෙනවා. තමා අදාළ මනුෂ්‍යයාව ඝාතනය කළේ කොහොමද? ඊට ක්‍රියා කළේ කොහොමද? සැළසුම් හැදුවේ කොහොමද? මේ ආදී වශයෙන් ඔහුට කර්ම නිමිති පහළ වෙනවා. ඊළඟට ඔහු යන තැනත් (එනම් ගති නිමිති) පැහැදිලි වෙනවා. දැන් යන්න වෙන්නේ හිරගෙට. නොයෙකුත් හිරිහැර විඳින්න වෙනවා. තමාට පීඩාකාරී ජීවිතයක්‌ ගත කිරීමට සිදුවන ඔහුට පැහැදිලි වෙනවා. මරණයකට පත්වෙන පුද්ගලයාටත් එහෙමයි. ඔහුට එම වේලාවේදී පහළ වන කර්ම නිමිති ඔහුගේ ඊළඟ පුනර්භවයට බලපානවා. යම් විටක ගොඩක්‌ පව් කළ අයෙක්‌ මරණාසන්නයේදී ඔහුගේ පෙර කළ යහපත් කර්මයන් නිසා ඒ පිළිබඳ සිතුවිලි ඇති වී ඔහුගේ ඊළඟ උප්පත්තිය යහපත් වෙන්න පුළුවන්. නමුත් ඔහු මොලොවේදී කළ අකුසල කර්මයන් පළ දීම ඉන් නතර වෙන්නේ නැහැ.

ඔහු ඊළඟ භවයේ යහපත්ව ඉපදුණත් ඔහු මෙම භවයේදී කළ අකුසල කර්මයන් අනුව නොයෙකුත් පීඩාවන්ට ලක්‌විය හැකියි. අඩු වයසින් මරණයට පවා පත්වීම හැකියි. මහා ධන කුවේරයන් ධනය තිබුණත් ලෙඩ වී දුක්‌විඳින අවස්‌ථා අපට දකින්න ලැබෙන්නේ එහි ප්‍රතිඵලයක්‌ වශයෙන්. ඔහුට එම සැප සම්පත්වලින් සැප විඳින්න පිනක්‌ නැහැ. කළ පව් පළ දීලයි තියෙන්නේ. යමෙක්‌ දුකට භය නම්, දුක අප්‍රිය කරයි නම් රහසින් හෝ පව් නොකළ යුතු බවයි. බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ. දුකට භය වීම තමයි හේතුව. දුකට භයවීම නිසා ඔහු හෝ ඇය පව් නොකර සිටිනවා. එය ඵලයයි. මම දුකට බයයි. දුක අප්‍රියකරනවා. මට තාඩන පීඩන කරනවාට, ගහනවාට මම කැමැති නැහැ. මට කවුරුන් හෝ චිත්තපීඩාවන් ඇතිවන ආකාරයට හැසිරෙයි නම් මම කැමැති නැහැ. ඒ වගේ අනෙක්‌ පුද්ගලයනුත් කැමැති නැහැ. එලෙස සිතා මේ මොහොතේ (වර්තමාන කාලයේ) හොඳින් ජීවත් වෙන්න. එවිට අනාගතයත් හොඳ වේවි. පරලොවත් හොඳ වේවි.

සච්චක

කොටුගොඩ ධම්මාවාස අනු නා හිමි කල දේශනාවක් ඇසුරෙන්


චතුර කථිකයෙකි. වාදකරුවෙකි. දුටු කෙනෙක් සසල වන පෙනුමක් ඇත්තෙකි. අති පණ්ඩිතකමේ තරම පෙන්වීම සඳහා මහා උදරය හරහා පළදින සම් පටිය ද විශාල ය. එයින් ද දුටු කෙනෙක් තිගැසෙති. නිගණ්ඨ ආගම පිළිගත් කෙනෙකි. ඔහු කියන දේ ම අන් අයට පිළිගැන්වීමට උත්සාහ දරණවා මිස අන් මතයකට ගරු නොකරන්නෙකි. දැන් බුදුරජාණන් වහන්සේ මේ අහංකාර පරවශ පුද්ගයා වෙනුවෙන් දෙවරක් ම සාකච්ඡා කළහ.

සච්චක සහ බුදුරජාණන් වහන්සේ අතර පවතින මේ අලුත ඇතිවී ඇති සම්බන්ධය ගැන භික්ෂූන් වහන්සේලා අතර සාකච්ඡාවක් ඇති වූහ. බුදු පියාණෝ තිලෝගුරු උත්තමයාණ කෙනෙකි. සච්චකතුමා ලිච්ඡවී රජ පවුලක උපත ලද ආචාර්යවරයෙකි. උගතෙකි.

ඔහුගේ දානයට වැඩම කළ ද ඔහු බුදුරදුන් අනුගමනය කරන්නෙක් බව මේ දක්වා ප්‍රකාශ කොට නැත. එවන් දැඩි මතධාරි මිනිසකු වෙනුවෙන් අපේ බුදුරජාණන් වහන්ස් මේ හැටි සම්බන්ධතා පවත්වන සේක්, කවර කරුණක් නිසා ද? පසඟ පිහිටුවා බුදුරජුන්ට නමස්කාර කිරීමක් ද මේ දක්වා සච්චක විසින් සිදු කොට නැත. එබැවින් ඔහු පිළිබඳව බුදුරදුන් දක්වන නිරර්ථක වෑයමේ තේරුම කුමක් ද?

මේ කථාව කා අතරත් කටින් කට පැතිර ගිය පසු බුදුරජාණන් වහන්සේ වදාරණ සේක්. “ඇවත්ති, බුදුවරු ඒ වෙලාවට ම ලැබෙන ප්‍රතිඵලය ගැනම පමණක් නො බලති. කෙනෙකුට අනාගතයේ හෝ යහපතක් වන්නේ නම් එය ද අවධානයට යොමු කොට ගෙන බුදුවරු ක්‍රියා කෙරෙති. ඇවැත්ති, මහණෙනි, ඒ අනුව මම අද සච්චක පඬිවරයා වෙනුවෙන් කාලය ගත කළේ ඔහුට අනාගතයේ සිදුවන යහපත පිළිබඳව සලකා ගෙන ය. මේ සච්චක අනාගතයේ දී ලක්දිව උපත ලබා “කාලබුද්ධරක්ඛිත” නමින් මහ තෙරනමක්ව එසේ ම මහා පඬිවරයෙක් ව, මහ රහතන් බවට පත්ව අපරිමිත සේවයක් කරන්නකු බව මගේ දිවනුවණට දැනුනේ ය.
ඔහුට ඒ සිදුවන යහපතට මඟ සලසනු පිණිස සච්චක කෙලින් ම බෞද්ධයකු නො වුවද ඔහු සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වන්නෙමි” යි වදාළ සේක. මහා සච්චක සූත්‍ර අටුවාවෙහි දැක්වෙන ඒ පසුකාලීන කථා ප්‍රවෘත්තිය මෙසේ ය.

කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙර

බුදරදුන් පිරිනිවීමෙන් අවුරුදු 375 ටත් 450 ටත් අතර කාලයේ අනුරාධපුර දක්ඛිණ ගිරි විහාරය අසළ ජීවත් වූ ඇමැති පවුලක කාල නමින් කුමරෙක් උපත ලද්දේ ය. ඔහුගේ පියාත්, ඒ පියාගේ පියාත් රජවරුනට සේවය කළ අමාත්‍යය පවුල්වල ඇත්තෝ ය. කාල කුමරුගේ පියාත් අමාත්‍යවරයෙකි. සද්ධාතිස්ස මහ රජුගේ අමාත්‍යය මණ්ඩලයේ ඇමැතිවරයෙකි. (සද්ධාතිස්ස රජු දුටුගැමුණු රජතුමන්ගේ මළණුවෝ ය.) කාල කුමරු දීප්තිමත් කළු පාටින් යුක්ත ය. පුණ්‍යවන්ත පෙනුමක් ඇත්තේ ය. හැඩහුරු ශරීරයකින් පරිමිත ය. ඉගෙනීමට පුදුම දක්ෂතාවයක් දැක්වූ කෙනෙකි.

ඔහුට යමක් එක්වරක් හෝ දෙවරක් කීම ප්‍රමාණවත් ය. හිතට වදින්නේ ය. හිතෙහි තැන්පත් වන්නේ ය. මතක සිටින්නේ ය. කට පාඩමට උපන් හපනෙකි. පෙර පුරුද්ද නිසාදෝ පිනට දහමට කැමැති ය. ළමා වයසේ දී ම මහා විහාරීය භික්ෂූන් වහන්සේලා වෙතින් පැවිද්ද ලද්දේ ය.

භාෂා ශාස්ත්‍ර සහ ත්‍රිපිටක ධර්මය මනා ලෙස හදාරා උසස් අධ්‍යාපනය පිණිස රුහුණට ගොස් තිස්සමහාරාමයෙහි වෙසෙමින් සිතුල්පව් වෙහෙරෙහි මග ඵලලාභී මහතෙරවරුන් ද ඇසුරු කරමින් බුදු දහම පිළිබඳව හසල බුද්ධියක් – දැනුමක් ලබා ගත්තේය. ත්‍රිපිටකය ධර්මයෙහි කවර තැනකින් ප්‍රශ්නයක් නැගුව ද ඒවාට පිළිතුරු දීමට සමත් විය. පැවිද්දෙන් පසු බුද්ධරක්ඛිත” යන නාමය ලැබුව ද පාට නිසා “කාල” යන නාමය ද ගිලිහී නො ගොස් “ කාල බුද්ධරක්ඛිත “ තෙරණුවෝ යැයි ප්‍රසිද්ධියට පත් වූහ. උන්වහන්සේ චතුර දේශකයෙක් වූහ. ගැඹුරු දහම් පැහැදිලිව දේශනා කිරීමේ පුදුමාකාර හපනෙක් වූහ.

එසේ ම සිල්වත් ගුණවත්කමින් ද පිරිපුන් සුපේශල ශික්ෂාකාමී යතිවරයාණකෙනෙක් වූහ. රටවාසි ගිහි පැවිදි කාගේත් සිත් සතන් දිනාගත් මෙතුමෝ දහස් ගණන් බාල තරුණ භික්ෂුන් වහන්සේලාගේ ආචාර්යවරයෙක් ද වූහ.

දැන් ගණාචාර්යවරයෙක් බවට පත් වී ඇති කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ , තමන්ට කුළුපග වූ ත්‍රිපිටකාධාරී ශිෂ්‍ය තෙරුන් වහන්සේලා හැට හැත්තෑ නමක් සමඟ තම ගුරුදේවයන් වහන්සේ වන අනුරාධපුරයේ විසූ නිග්‍රෝධ මහතෙරුන් වහන්සේ වෙත ගියහ. කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ තම ශිෂ්‍ය පිරිස සමඟ නිග්‍රෝධ ගුරුදේවයන් වහන්සේට පත්කඩ එළා වන්දනා කොට තැන්පත්ව වාඩිවූහ. එහෙත් ගුරුදේවයන් වහන්සේ වචනයක්වත් කථාකළේ නැත. මේතරම් දක්ෂ කාල බුද්ධරක්ඛිත ගෝලයා දෙසවත් නොබලා කථා නො කළ බැවින් අර සිටි ශිෂ්‍ය පිරිසට විමතියක් ඇතිවිය. මෙයින් ලජ්ජාවක් ඇති වූ කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ තම පිරිසත් සමඟ නැවත වරක් ගුරුවරයන් වහන්සේට වැඳ එතැනින් පිටව ගියහ.

පසුදා උදේ කාලයේ ද අර ශිෂ්‍ය පිරිසත් සමඟ නැවත ඇදුරුතුමන් බැහැ දැක වන්දනාවට පැමිණ කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ පෙරදා වගේ ම වැඳ සිටිය ද රහත් නමක් වූ නිග්‍රෝධ ඇදුරුවරයාණන් වහන්සේ තමන් ගැන කිසිඳු සැලකිල්ලක් නො දැක්වූ බැවින් කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් ම කථාව පටන්ගෙන “ මාගේ ආචාර්යවරයාණන් වහන්සේ වූ නිග්‍රෝධ මහරහතන් වහන්ස, අද ඔබ වහන්සේ මහරහතන් නමකි. සෘධි බල ඇත්තෙකි.

මව්පියන්ට කරුණු කියා කුඩා දා මා ලබාගෙන පැවිද්දට පත් කළේ ද ඔබ වහන්සේ ම ය. මගේ සියලු කටයුතු සොයා කියා බලා උසස් අයුරින් ම භාෂා ශාස්ත්‍ර ඥානය හා ත්‍රිපිටක ධර්මයත් අනෙකුත් ආගමික ධර්මයන් ගැනත් මට උසස් දැනුමක් ලබා දුන්නේ ය. මම අධ්‍යාපන කටයුතු උසස් අයුරින් නිම කළ පසු රුහුණට ගොස් තිස්සමහාරාම මහ වෙහෙරෙහි වෙසමින් සිතුල් පව් මහාවිහාරීය මගඵල ලාභී තෙරවරුන් ද හඳුන්වා දී වඩාත් මගේ අධ්‍යාපනය දියුණු කරගැනීමට මඟ පෑදු සේක්, ඔබ වහන්සේ ම ය. ඒ සියලු අධ්‍යාපන කටයුතු නිමවා රුහුණේ වසර ගණනාවක් වාසය කොට ආපසු අනුරාධපුරයට පැමිණි පසු අර මූලික සුහදශීලී බව දැන් මා කෙරෙහි වෙනස් ව ඇති බවක් පෙනේ. ඊයේ පැමිණි ෂට කථා කළේ නැත. දැනුදු දෙවැනි වරටත් මගේ ශිෂ්‍ය භික්ෂුන් පිරිසත් සමඟ පැමිණි විට ද නිහඬ භාවයෙන් සිටී. හේතුව කුමක්ද? කරුණු පැහැදිලි කොට දෙන්නැයි කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ ඉල්ලීමක් කළහ.

සෘදධිබල ඇති මහරහත් නමක් වූ නිග්‍රෝධ තෙරණුවෝ දීප්තිමත් අනාගතයක් ඇති එදා බුදුරදුන් දැක පළපුරුද්දක් ද ඇති කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන්ට අවවාදයක් දීමට මේ සුදුසු ම අවස්ථාව යැයි දැන “ ඇවැත්නි, බුද්ධරක්ඛිත !, ත්‍රිපිටක ධර්මය පිළිබඳව හසල බුද්ධියක් ඇතිකරගත් පමණින් භාෂා ශාස්ත්‍ර සහ සමයාන්තර දැනුම උච්චස්ථානයෙහි ම ලා හැදැරීමෙන් ම මහණකම සම්පූර්ණ වූයේ දැයි ඔබ සිතන්නෙහි ද? එනිසා ඔය ඇදුරුකම් තාවකාලිකව නතර කොට වාතකසින පබ්බතයට මිහින්තලාව පව්වට ගොස් සුදුසු පරිසරයක නැවතී පැවිදිකම් සම්පූර්ණ කරගන්න” යැ කියා සිටිය හ. මේ උපදේශය පිළිගත් කාල බුද්ධරක්ඛිත හිමියෝ මිහින්තලා පර්වතයට ගොස් එහි වෙසෙමින් රහත්වීමට අවශ්‍ය තම චරිත්‍රානූකූල වූ භාවනාවක් වඩා නොබෝ දිනකින් ම ධ්‍යාන සමාපත්ති සහිතව කෙලෙසුන් නසා උතුම් වූ රහත් ඵලයට වූ සේක.

දැන් කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ සෘÿබල ඇති රහත් නමකි. දේශ දේශාන්තරවල සිට ද ධ්‍යානලාභී සෘÿබල ඇති පැවිදි ශිෂ්‍යවරු පැමිණ ධර්මය හදාරා යන්නෝ ය.

උන්වහන්සේ දැකීමට, උන්වහන්සේගෙන් බණ ඇසීමට, ධර්ම සාකච්ඡා කිරීමට පැමිණේන්නෝ බොහෝ ය. එකල පැවති සිරිතට අනුව අනුරාධපුර රාජ්‍යය විචාරණ රජවරු ද පසළොස්වක් පොහෝ දිනවල, අමාවක් පොහෝ දිනවල මිස්සක පව්වට ගොස් සිල් සමාදන් වෙති. සිල් සමාදන් වන රජතුමාට ඒ දවස ගත කරනු පිණිස “ රාජගිරිය ලෙස” නමින් රක්ෂිත ගල්ලෙනක් වෙන් කොට තිබුණි. සද්ධාතිස්ස රජතුමා ද අමාවක පොහෝ දිනක ඒ මිහින්තලා පව්වට ගොස් සිල් සමාදන් වූයේ ය. එදින බණ පොත් කියැවීමෙන් ධර්ම සාකච්ඡා සහ භාවනාවෙන් ම ගත කළ රජතුමාට මේ දිනවල කාල බුද්ධරක්ඛිත මහරහතන් වහන්සේ ද මිහින්තලේ ම වාසය කරන බව දැනගන්නට ලැබුණි. මහත් සේ සතුටට පත් එතුමෝ කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන්ගේ අන්තේවාසික ශිෂ්‍ය නමක් කැඳවා “ අද කවර වේලාවක හෝ මහතෙරුන් ධර්මදේශනා කරන්නේ නම් මා වෙත නො වරදවා ම දන්වනු මැනවැ” යි දැනුම් දුන්නේ ය.

මිස්සක පව්ව
ඒ අමාවක් – මසේ පෝයදා සවස කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ සැන්දැ සමයෙහි ස්වකීය ශිෂ්‍ය භික්ෂුන් වහන්සේලාත් සමඟ අම්බස්ථල චෛත්‍ය රාජයාට සහ මිහින්තලේ පිහිටි අනෙකුත් පූජනීය ස්ථානවලට වන්දනා කොට වත් පිරිත් දේශනා නිමවීමෙන් පසු සියලු දෙනා වහන්සේ ම ඇවැත් ;දසාගෙන තම තන්ගේ කුටිවලට යාමට හැරෙත් ම – දැන උගත් භික්ෂූන් වහන්සේ නමක් “ කාල බුද්ධරක්ඛිතයන් වහන්ස, අනුකම්පා කොට මා වෙත කාලකාරාම සූත්‍රයේ එන කරුණක් පිළිබඳව විමසිය යුතු තැනක් ඇත. එය විසඳා දෙනු මැනවැ”යි ඉල්ලීමක් කළේ ය. ඒ අවස්ථාවේ දී කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ විමසන සේක්, අද අමාවක පොහෝ දිනය යි. මාසේ පොහොය යි. අහස පුරා දැඩි අඳුර ය. තැනින් තැන අහසෙහි තාරකාවෝ බබළති. සිල් සමාදන් වූ විශාල පිරිසක් ද මේ කණ්ඨක සෑමළුවත් අම්බස්ථල චෛත්‍ය මළුවත් පුරා පිරී ඉතිරී සිටිති.

මේ කණ්ඨක වෙහෙරට පහතින් ඇති කළුදිය පොකුණ ළඟ අර පෙනෙන කළුතිබිරිය ගහයට ගල්තලය මත වාඩි වී පිණ්ඩපාතික තෙරුන් විමසන ලද කාලකාරාම සූත්‍රයට අනුව හෙට එළිවන තුරු ධර්මදේශනා කරන්නෙමි. ඒ බව සැමට දන්වනැයි සිසු පිරිසට පවසා කාල බුද්ධරක්ඛිත රහතන් වහන්සේ මේ කළුවර අමාවක පෝදා කළුදිය පොකුණ ළඟ කළුතිඹිරිය ගසයට පිහිටි කලුගල්තලය මත “පල්ලඩ්කං ආභූජිත්වා, උජුං කාය පණීධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා” පලඟ බැද (එරමිනය ගොතා තැන්පත්ව – පිට කෙළින් තබා වාඩි වී) දේශනාව ආරම්භ කිරීමට සූදානම් වෙත්ම මිස්සක පව්ව පුරා සිටි තිස් හතළිස් දහසක සෙනඟ ඒ වටපිටාවට එක්රොක් වූහ. ඒ ආරංචිය ලද විගස සද්ධාතිස්ස රජතුමා ද වහා බණ ඇසීමට පැමිනෙත්ම අති විශාල සේනාවක් තැන්පත්ව වාඩි වී සිටියහ. බණ පටන් ගැනීමට දේවතාරාධනාව කොට නමස්කාරය කියද්දී ම රජතුමා සැපත්ව, පිරී ඉතිරී ගිය සෙනඟ නිසා වාඩිවීමට සුදුසු තැනක් නො ලැබ පිරිස කෙළවර පිහිටි ගසකට හේත්තුවී එළිවනතුරුම හිටගෙන ම බණ ඇසුවේ ය. පිරිස අතරින් රජතුමා ගියොත් කවුරුත් කලබල වී රජුට ඉඩදීමට සූදානම් වන විට කාගේත් බණ ඇසීමේ එකඟ සිත චංචල වන බැවින් රජු පිරිස අතරින් යාමට අකමැති විය.

අළුයම ධර්මදේශනාව නිමවෙත්ම සද්ධාතිස්ස රජ තුමා ද බලවත් සැදැහැ සිතින් යුතුව මහත් සේ ශබ්ද නගා ඒ පිරිසත් සමඟ ම සාධුකාර දුන්නේ ය. මහේශාක්‍ය ආනුභාව සම්පන්න රජුගේ කටහඬ මේ සාධුකාර හඬ අතරින් කැපී ඇසෙත් ම රජු ද කොතැනක හෝ සිට බණ අසා සිටි බව කාටත් දැනුනේ එකෙණෙහි ය. මහ සෙනඟ අතර සිටි ජනප්‍රධානින් රජු කොතැනක දැයි සොයා බලද්දී මහා පිරිස කෙළවර ගසක් යට සිටින බව දැක පිරිස එහා මෙහා කරවාගෙන රජතුමා කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් වෙතට කැඳවාගෙන ආහ.

“මහරජතුමනි. ඔබතුමා බණ ඇසීමට පැමිණියේ කවර වෙලාවක දැයි” කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන් විමසන ලදුව, ස්වාමිනි, ඊයේ ප්‍රථම යාමයේ ඔබ වහන්සේ මේ සූත්‍ර දේශනාවෙන් ධර්මදේශනාව ආරම්භ කරද්දී ම මාතෘකා ගාථාව වදාරණ විට මම ද පැමිණියෙමි. පිරිස නො සන්සුන් වන බැවිනුත්, මහ පිරිසක් රැස්ව සිටි බැවිනුත් පිරිස කෙළවර පිහිටි ගසක් යට සිටගෙන ම මම ද මේ චතුර ධර්ම දේශනාව ශ්‍රවණය කෙළෙමි.

 “මහරජතුමනි, ඔබතුමා කර අත්තේ දුෂ්කර ක්‍රියාවක් නොවේ ද?”
“ස්වාමිනි, මාගේ දුෂ්කර ක්‍රියාව හිටගෙන ම බණ ඇසීම නොව, එළිවනතුරු ම මාගේ සිත ඔබ වහන්සේ වදාළ සෑම බණ පදයකට ම යොමු වීම ය. එතරම් ම කර්ණරසායන, අර්ථාන්විත, සැදැහැ සිත් වඩවන, හදවතට දැනෙන, අර්ථ රසයෙන් ද, ශබ්ද රසයෙන් ද, ධර්ම රසයෙන් ද, සමන්විතව වදාළ කාලකාරාම සූත්‍ර දේශනාව අතිශයින් ප්‍රශංසනීය ය. මගේ සිත සෑම බණ පදයකට ම යොමු නොවුණි නම් ශ්‍රී ලංකාද්වීප භූමියෙහි කෙවිටි කොණක පොළවට වදින ප්‍රමාණයක් වත් හිමිකමක් ලැබීමට මම සුදුසු නොවන්නේ මය. කාල බුද්ධරක්ඛිත මහරහතන් වහන්ස, මේ දේශනාවට ධර්ම පූජාවක් වශයෙන් මම ඔබ වහන්සේට ශ්‍රී ලංකාද්වීපය ම පූජා කරන්නෙමැ’යි සද්ධාතිස්ස රජතුමා පවසා මහා ජනයා සාධුකාර දෙද්දී ම පැන් කෙණ්ඩියක් ගෙන්වා ගෙන අතපැන් වත් කොට ශ්‍රී ලංකාද්වීපය ම ධර්ම පූජාවක් වශයෙන් කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරුන්ට පූජා කළේ ය.

කාල බුද්ධරක්ඛිත මහරහතන් වහන්සේ අතපැන්වත් කොට පූජා කළ ලංකාද්වීපය ම ධර්ම පූජාවක් සේ පිළිගෙන
“මහරජතුමනි, මට රටක් අවශ්‍ය නැත. ධර්ම පූජාවක් වශයෙන් පූජා කරන ලද මේ රට නැවත ඔබට ම පවරමි. එය පිළිගෙන දැහැමින් සෙමින් රජකම් කරනු මැනවැ” යි කාල බුද්ධරක්ඛිත තෙරණුවෝ ලක්දිව සද්ධාතිස්ස රජුටම නැවත පැවරූ සේක. භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ එදා සච්චක පඬිවරයා වෙනුවෙන් විශාල අනුග්‍රහයක් දක්වන ලද සේක්, මේ වැදගත් සිද්ධිය දිවැසින් දැකීමෙනි. කාල බුද්ධරක්ඛිත ස්ථිවරයන් වහන්සේ ද එදා සිටි ලංකාවාසී ගිහි පැවිදි දෙපාර්ශ්වයේ ම සිත් සතන් දිනාගෙන දිගු කලක් මහඟු සේවාවක් සිදු කොට මිහින්තලා පර්වතයේ දී ම පිරිනිවන් පෑ බව සඳහන් වේ.

මේ කතා ප්‍රවෘත්තිය මජ්ඣිමනිකාය මහාසච්චක සූත්‍ර අටුවාවෙහි ද පූජාවලියෙහි පූජා සංග්‍රහ කථා පරිච්ඡේදයේ ද දක්වා තිබේ. මේ කාලකාරාම සූත්‍රය අංගුත්තර නිකායේ චතුක්ක නිපාතයෙහි පඨම පන්නාසකයේ උරවේල වර්ගයෙහි සතර වන සූත්‍රය බව සැලකිය යුතු ය.

ආපසු මහා සච්චක සුත්‍රයට

ආපසු චුල සච්චක සුත්‍රයට

MN-3-5-1-අනාථපින්ඩිකොවාද සුත්‍රය

§  1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවන නම්වූ අනේපිඩු මහසිටුහු කල  ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කරණසේක.

§ 2. ඒ කාලයෙහි අනාථපිණ්ඩික  ගෘහපති තෙමේ දැඩි සේ ගිලන් වූයේ, හටගත් ආබාධ ඇත්තේ, දුකින් පෙළුනේ විය.  එකල්හි  අනාථපිණ්ඩික සිටාණෝ  එක්තරා පුරුෂයෙකු කැඳවා  “එම්බා පුරුෂය, නුඹ යව. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිටිනා තැනකට ගොස් මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රීපාදයන් සිරසින් වඳුව. ‘ස්වාමීනි, අනාථපිණ්ඩික ගෘහපති තෙමේ හටගත් ආබාධ ඇත්තේ, දුකින් පෙළුනේ, දැඩි ගිලන්වූයේවේ. ඒ අනාථපිණ්ඩික ගෘහපති  භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශ්‍රීපාදයන් සිරසින් වඳීයයි,’ (වැඳ) මෙසේද කියව. ‘ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිර වහන්සේ , අනුකම්පාකර එහි වඩිනසේක් නම් මැනවැයි’ (කියව.)

 “එසේය, ස්වාමීනි” කියා ඒ පුරුෂයා එසේ ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වන්දනා කොට මෙපුවත සැලකළේය. ඉන් පසු ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ හුන් තැනට ගොස් දෙවරක් වන්දනා කොට උන්වහන්සේටද මෙපවත් සැළකෙළේය. “ස්වාමීනි, අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතියන්  හටගත් ආබාධ ඇත්තේ, දුකින් පෙළුනේ, දැඩි සේ  ගිලන්වූයේ වේ. ඒ සිටුතෙමේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ පාදයන් සිරසින් වඳින්නේය. මෙසේද කියයි. ‘ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ අනාථපිණ්ඩික සිටු හට  අනුකම්පා කර එහි එළඹෙනසේක් නම් මැනවැයි කියායි.’
ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ නිශ්ශබ්ද වීමෙන් ඉවසූසේක.

§ 3.    එකල්හි  ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිව්රු රැගෙණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්වහන්සේ පශ්චාත් ශ්‍රමණයෙකු කොට (දෙවැන්නකු කොටගෙණ) අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතිහුගේ ගෘහය වෙත  එළඹියේය. එළඹ, පනවනලද අස්නෙහි වැඩ හිඳ වනාහි අනේපිඩු සිටුහුගෙන් මෙසේ විමසීය. 

“කිමෙක්ද? ගෘහපතිය, නුඹගේ අසනීපයේ අඩුවක්ට නොදැනේද? ඔබට ඇති  වේදනාවන් අඩුවන බවක් නොදැනේද? ඔබට සුවපත් වේ යැයි අප සිතමු.” යි  ඇසූහ.

§ 4. “ස්වාමීනි, ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්ස, මගේ අසනීප තත්වය අඩු නොවන්නේය. මාගේ දැඩි දුක් වේදනාවෝ වැඩිවෙත්. ඩු නොවෙත්. අඩුවීමක් නොපෙනේ. වැඩිවීමම පෙනෙන්නේය. මේ වේදනාව මට ඉවසිය නොහැක්කේය. දැරිය නොහැක්කේය.”  යයි කීය.

“ස්වාමීනි, ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්ස, යම් ශක්තිමත්  පුරුෂයෙක්  සියුම්වූ විදින කටුවකින් මගේ හිස විදින්නා සේ  ඉතා දැඩි වාතයෝ හිස විදින්නාහුය. ස්වාමීනි, මට ඉවසිය නොහැක්කේය. දැරිය නොහැක්කේය. මාගේ දැඩිවූ දුක් වේදනාවෝ වැඩෙත්. අඩු නොවෙත්. වැඩීම පෙනෙන්නේය. අඩුවීම නොපෙනෙන්නේය.

“ස්වාමීනි, ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්ස, යම්සේ ශක්තිමත්  පුරුෂයෙක්  දැඩි වරපට කඩකින් මා හිස වෙලා ඒ වරපට තද කරන්නේද , එසේ  මාගේ හිස දැඩි වාතයෝ හාත්පස සිඳින්නාහුය…….  යම්සේ  ගවඝාතකයෙක් හෝ ගවඝාතක අතවැසියෙක් හෝ සියුම්වූ මස් කපන කැත්තෙන් බඩ කපන්නේ වේද, ස්වාමීනි, ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්ස, එපරිද්දෙන්ම වනාහි දැඩි වාතයෝ කුස හාත්පස කපන්නාහුය. යම්සේ ශක්තිමත්   පුරුෂයෝ දෙදෙනෙක් දුර්වල පුරුෂයෙකු අත්වලින් අල්වාගෙණ අඟුරු වලෙක්හි ලා  පුලුස්සන්නේද…..  එපරිද්දෙන්ම ශරීරයෙහි දැඩි දාහය (දැවීම) වේ. ස්වාමීනි, ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්ස, මට ඉවසිය නොහැක්කේය. දැරිය නොහැක්කේය. මාගේ දැඩි  වේදනාවෝ වැඩෙත්. අඩු නොවෙත්. වැඩී වීමම පෙනෙන්නේය. අඩුවීමක් නොපෙනෙන්නේයයි” (කීය.)

  §  5. “ගෘහපතිය, එසේනම් අසව. ආයතන සය සම්බන්දව  ඔබ විසින් මෙසේ ඔබ සිත හික්මිය යුත්තේය. ඔබ සිත දැඩිව සකස් කරගත යුත්තේය.
“මේ ඇස මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ 
විඥානය මේ ඇස නිසා නොපවතී. මේ ඇස ඇසුරු කළා වූයෙක් නොවන්නේය”යි, ගෘහපතිය, නුඹ විසින් මේ ආකාරයෙන් සිත පවත්වා ගත යුත්තේය.  [ අටුවාව: ඇස මමය මගේය ලෙස  උපාදානය කිරීම නිසා  සිදුවන්නේ ඇස නිසා, රුපය නිසා,  උපන් චක්කු විඥානය මමය මාගේය ලෙස අරටු බැසීමය.  සයාකාර ආයතනයන්ම උපාදානය නිසා ඒ ඒ ආයතනය ඇසුරින් උපන්නාවූ විඥානයන්ම ප්‍රතිසන්ධිය සදහා අරමුණු සකසයි.   ආයතනයන් මමය මගේ යැයි උපාදාන කිරීමෙන් සයාකාර විඥානය ඊළඟ භවය  සඳහා ඉන්ධන සපයයි. මෙසේ කැමැත්ත (කාමය) චක්කු විඥානය උපාදානයක් වන්නේ කාම අරමුණ දිට්ඨියක් ලෙස උපාදානය කළ විටය. කෙසේ නමුත් අනාථපිණ්ඩික සිටුවරයා සෝවාන් ඵලස්ථ ශ්‍රාවකයෙකු නිසා  ඔහු දිට්ටිය ශුද්ධ වූ කෙනෙකි. කාම උපාදානය පමණක් ඔහු ට මැඩලීමට ඉතිරිව තිබුණි.]
“ගෘහපතිය 
එලෙසම   නුඹ විසින්  මෙසේද සිත පවත්වා ගත යුත්තේය.
” මේ කණ මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ විඥානය මේ කණ  නිසා නොපවතී. මේ කණ  ඇසුරු කළා වූයෙක් නොවන්නේය”  කියායි ද,
“මේ නාසය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ විඥානය මේ නාසය  නිසා නොපවතී. මේ නාසය  ඇසුරු කළා වූයෙක් නොවන්නේය, ……..
“මේ දිව මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ විඥානය මේ දිව නිසා නොපවතී. මේ දිව ඇසුරු කළා වූයෙක් නොවන්නේයයි’ යි නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි. …………
“මේ  කය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ විඥානය මේ කය  නිසා නොපවතී. මේ කය ඇසුරු කළා වූයෙක් නොවන්නේය නොවන්නේයයි …… හික්මිය යුතුයි.
“මේ  සිත මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ විඥානය මේ සිත නිසා නොපවතී. මේ සිත  ඇසුරු කළා වූයෙක් නොවන්නේය’ යි   නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

§  6. “ගෘහපතිය, “එසේම (ඇසට අරමුණු වන ) රූපය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි.”යි , නුඹ හික්මිය යුතුයි..
(කණට අරමුණු වන) ශබ්දය  මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි”යි නුඹ  හික්මිය යුතුයි.
“(නාසයට අරමුණු වන )ගන්ධය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. “යි නුඹ  හික්මිය යුතුයි.
“(දිවට අරමුණු වන) රසය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි”යි නුඹ  හික්මිය යුතුයි.  .
“(කයට අරමුණු වන ) ස්පර්ශය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි”යි නුඹ  හික්මිය යුතුයි.  . “(සිතට අරමුණු වන) ධර්මාරමුණු මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි.ය යි නුඹ හික්මිය යුතුයි.

§  7 .“ගෘහපතිය, එසේම  නුඹ විසින් විඥාණය  පිළිබඳව මෙසේ හික්මිය යුතුයි.
“ඇස පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ ඇස පිළිබඳ විඤ්ඤාණය ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මගේ නොවන්නේයයි, ………….නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

කණ පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ කණ පිළිබඳ විඤ්ඤාණය ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණය මගේ නොවන්නේයයි නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

නාසය පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ නාසය පිළිබඳ විඤ්ඤාණය ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණය මගේ නොවන්නේයයි නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

දිව පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය මගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ දිව පිළිබඳ විඤ්ඤාණය ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණය මගේ නොවන්නේය” නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

කය පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ කය පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ කය පිළිබඳ විඤ්ඤාණය ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණය මගේනොවන්නේයයි, නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

සිත පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ සිත පිළිබඳ විඤ්ඤාණය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ සිත සිත පිළිබඳ විඤ්ඤාණය ඇසුරුකළාවූ විඤ්ඤාණයද මගේ නොවන්නේයයි නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.
ගෘහපතිය, මෙසේ  නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

§  8 .“ගෘහපතිය, එහෙයින් මෙහි නුඹ විසින් ස්පර්ශය පිළිබඳව  මෙසේ හික්මිය යුතුයි.
ඇස පිළිබඳ ස්පර්ශය මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මගේ ඇස පිළිබඳ ස්පර්ශය ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මගේ නොවන්නේයයි, හික්මිය යුතුය.
කණ පිළිබඳවූ ස්පර්ශය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි.මාගේ කණ පිළිබඳ ස්පර්ශය ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මගේ නොවන්නේයයි, හික්මිය යුතුය.
නාසය පිළිබඳවූ ස්පර්ශය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ නාසය පිළිබඳ ස්පර්ශය ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මගේ නොවන්නේයයි, හික්මිය යුතුය.
දිව පිළිබඳවූ ස්පර්ශය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ දිව පිළිබඳ ස්පර්ශය ඇසුරුකළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි හික්මිය යුතුයි.
කය පිළිබඳවූ ස්පර්ශය මමය. මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ කය පිළිබඳ ස්පර්ශය ඇසුරුකළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි හික්මිය යුතුයි.
සිත පිළිබඳවූ ස්පර්ශය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ සිත පිළිබඳවූ ස්පර්ශය ඇසුරුකළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි,  හික්මිය යුතුයි.

§  9. “ගෘහපතිය, එහෙයින් මෙහි නුඹ විසින් වේදනා පිළිබඳවද  මෙසේද හික්මිය යුතුයි.
ඇස පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත්තාවූ වේදනාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ ඇස පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ  නොවන්නේයයි,
කණ පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත්තාවූ වේදනාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ කණ පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව ඇසුරුකළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි,  හික්මිය යුතුයි.
නාසය පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ නාසය පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව ඇසුරුකළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි  හික්මිය යුතුයි.
දිව පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ දිව පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව ඇසුරු කළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි, හික්මිය යුතුයි.
කය පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ කය පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි  හික්මිය යුතුයි.
සිත පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ සිත පිළිබඳ ස්පර්ශයෙන් හටගත් වේදනාව ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ  නොවන්නේයයි, ගෘහපතිය, මෙසේ වනාහි නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

§ 10. “එලෙසම නුඹ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුයි පඨවි ධාතුව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ පඨවි ධාතුව ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ  නොවන්නේයයි හික්මිය යුතුයි.

ආපො ධාතුව මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ ආපොධාතුව ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි  නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

තෙජොධාතුව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ තෙජොධාතුව ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි,  නුඹ එසේ හික්මිය යුතුයි.

වායොධාතුව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ වායොධාතුව ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ  නොවන්නේයයි නුඹ  හික්මිය යුතුයි.

ආකාශ ධාතුව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ ආකාසධාතුව ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ  නොවන්නේයයි නුඹ  හික්මිය යුතුයි. 

විඤ්ඤාණධාතුව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. මාගේ විඤ්ඤාණ ධාතුව ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි නුඹ  හික්මිය යුතුයි.

§ 11. “එලෙසින්ම  නුඹ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුයි.
රූපය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. [රුපය: රූප රූපය, ශබ්ධ රූපය, ගන්ධ රූපය, රස රූපය,, ස්පර්ශ රූපය, විඥාන රූපය,] රූපයන් 
ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයන්ද මාගේ නොවන්නේයයි  තොප විසින් හික්මිය යුතුයි. 

“වේදනාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. වේදනාව ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේය”යි තොප විසින් හික්මිය යුතුයි.

“සංඥාව මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි. සංඥාව ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද නොවන්නේය”යි ගෘහපතිය, මෙසේ තොප විසින් හික්මිය යුතුයි.

“සංස්කාරයන් මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි.  සංස්කාරයන් ඇසුරුකළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ  නොවන්නේයයි  තොප විසින් හික්මිය යුතුයි.

“විඤ්ඤාණය මමය, මාගේයයි නොගන්නෙමි.  විඤ්ඤාණය ඇසුරුකළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේය”යි  තොප විසින් හික්මිය යුතුයි.

§ 12.”ආකාශානඤ්චායතනය මමය මගේයයි නොගන්නෙමි. ආකාසානඤ්චායතනය ඇසුරු කළාවූ විඥාණයද මාගේ නොවෙන්නේයයි,  තොප විසින් හික්මිය යුතුයි.

“විඤ්ඤාණඤ්චායතනය මමය මගේයයි නොගන්නෙමි. විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේය”යි,  තොප විසින් හික්මිය යුතුයි.

“ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය, මමය මගේයයි නොගන්නෙමි.  ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඇසුරු කළාවූ, විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේයයි, තොප විසින් හික්මිය යුතුයි.

“නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනය මමය මගේයයි නොගන්නෙමි. නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනය ඇසුරු කළාවූ විඥානයද මාගේ නොවන්නේය”යි  නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයි.

§  13. “ගෘහපතිය, එහෙයින් මෙහි නුඹ විසින් මෙසේ හික්මිය යුතුයි. මෙලොව කිසිවක් මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි. මෙලොව කිසිවක් ඇසුරු කළාවූ විඤ්ඤාණයක්ද නොවන්නේය”යි,  නුඹ  හික්මිය යුතුයි.

“පරලොව කිසිවක් මමය මාගේයයි නොගන්නෙමි.  පරලොව කිසිවක් ඇසුරු කළාවූ විඥානයද මාගේ  නොවන්නේය”යි. නුඹ  හික්මිය යුතුයි.

§  14. “යම්  දක්නාලද අසනලද ආඝ්‍රාණය කරනලද රස විඳිනලද ස්පර්ශ කරනලද සිතින් දැනගන්නාලද සොයන ලද හැසිරෙනලද දෙයකුත් වේද, ඒ සියල්ලද මමය මාගේ යයි නොගන්නෙමි. එය ඇසුරු කළාවූ  විඤ්ඤාණයද මාගේ නොවන්නේය”යි, නුඹ විසින් හික්මිය යුතුයයි” වදාළේය.

§ 15. මෙසේ කීකල්හි අනාථපිණ්ඩික ගෘහපති තෙම හැඬූයේය. කඳුළු වැගිර වූයේය. ඒ දැක ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් අනේපිඩු සිටුහු අමතා “ගෘහපතිය, නුඹ නුඹගේ සම්පත්තීන් හැර යාමට වේයැයි හඬන්නේද? ගෘහපතිය, නුඹ  සම්පත්තීන්හි ගැලෙන්නෙහි දැයි” ඇසීය.

“ස්වාමීනි,  මම සම්පත්තීන්හි නොඇලෙන්නෙමි, නොගැලෙන්නෙමි. මාදුක්වන්නේ ..” මා විසින් බොහෝ කලක් ශාස්තෲන් වහන්සේ ඇසුරු කරන ලද්දේය. සිත දියුණු කළාවූ බොහෝ භික්ෂූහුද ඇසුරු කරණ ලද්දාහ. මාවිසින් අද වන තුරු  මෙබඳු අගනා ධර්ම කථාවක් නොඅසනලද නිසායැයි ” (කීයේය).

“ගෘහපතිය, සුදුවත් හඳනාවූ ගිහිවූවන්ට මෙබඳු ධර්මකථා නොවැටහේ. ගෘහපතිය, පැවිද්දන්ට සුදුසු වන්නාවූ  මෙබඳු ධර්ම කථා පැවිද්දනටම  වැටහේයයි” කීය. [ අටුවාව: සාරිපුත්ත හිමියන්ගේ මේ ප්‍රකාශයෙන් ධර්මය ගිහියන්ට කොටසකුත් පැවිද්දන්ට තවත් කොටසකුත් ලෙස බෙදා ඇති බවක් නොකියැවේ. ගෘහස්තව වසන අඹු දරුවන් පෝෂණය කරන ගිහියන්ට මෙබඳු ගැඹුරු කතාවකින් යෝජනාවන නෛස්කර්මය කළ නොහැකි බැවින් මෙබඳු දර්මයන් පැවිද්දන්ටම උචිත බව මේ ප්‍රකාශයෙන් කියැවේ.]  එවිට අනාථ පිණ්ඩික සිටානන් කියන්නේ:

“ස්වාමීනි, ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේ නම් සුදුවත් හඳනාවූ ගිහිවූවන්ටද මෙබඳු ධර්ම කථා දෙශනා කරන සේක්වා. ස්වාමීනි, ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්ස, ස්වල්ප කෙලෙස් සහගතවූ කුලපුත්‍රයෝ ඇත්තාහුය, ධර්මය නොඇසීම හේතුකොටගෙන ඔව්හු පිරිහෙන්නාහුය. ධර්මය දැනගන්නාහු වන්නාහුයයි” කීය.

§ 16.  ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රස්ථවිරයන් වහන්සේද, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේද, අනේපිඩු සිටුහට මේ අවවාදයෙන් අවවාද කොට හුනස්නෙන් නැගිට ආපසු වැඩියාහුය. එසේ උන්වහන්සේලා දෙදෙනා පිටත්ව ගොස් සුළු වෙලාවකින් අනාතපින්කඩික සිටාණන් මරණයට පත්ව  මරණින් මතු තුසිත දිව්‍යලෝකයෙ පහළ විය. 

§ 17. ඒ මධ්‍යම රාත්‍රිය ලබත් මැ  අනාථපිණ්ඩික දිව්‍ය පුත්‍රයන්  බබළන වර්ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනාරාමය ආලොකමත කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත එළඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත් පසක සිටියේය. එකත් පසක සිටියාවූ අනාථපිණ්ඩික නම් දිව්‍ය පුත්‍ර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථාවලින් (මෙය) කීයේය.

[1] “ආර්ය සංඝයා  නිතර ගැවසෙන
ධර්මරාජයන්වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ  වැඩ වසන ලද්දාවූ
මේ ජේතවනාරාමය මට ප්‍රීති උපද වන්නක් වේ.

[2] “(මාර්ග චේතනාවූ) යහපත් කර්මයද (මාර්ග ප්‍රඥාවවූ) විද්‍යාවද
(සමාධිය පාක්ෂිකවූ) කර්මයද ශීලයෙන් යුක්තවූ උතුම් ජීවිතයද,
යන මෙයින් සත්වයෝ පිරිසිදු වෙත්.
ගෝත්‍රයෙන් හෝ ධනයෙන් හෝ පිරිසිදු නොවෙත්.

[3] “එහෙයින් තමහට වැඩ කැමැත්තාවූ
නුවණැති පුරුෂයන් ධර්මය නුවණින් දුටුව මනාය.
මෙසේ ඒ ආර්‍ය්‍ය ධර්මයේ හැසිර පිරිසිදුවීම කළ යුතු වේ.

[4] “ප්‍රඥාවෙන්ද, ශීලයෙන්ද, සංසිඳීමෙන්ද
ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිර තෙමේම ප්‍රධාන වේ.
යම් භික්ෂුවක් වනාහි පරතෙරට (නිවණට) ගියේවේද
ඒ කිසිවෙක්  මේ සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේ ට සම මිසක් උසස්  නොවන්නේය.”

යනුයි.
§ 18 .අනාථ පිණ්ඩික  දිව්‍යපුත්‍රයන් මෙසේ ප්‍රකාශ කෙළේය. ශාස්තෲන් වහන්සේ අනුමත කළසේක. ඉක්බිති අනාථ පිණ්ඩික නම් දිව්‍යපුත්‍රතෙම “ශාස්තෲන් වහන්සේ මාගේ කීම අනුමත කළසේකැයි” සතුටුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ ප්‍රදක්ෂිණාකොට එහිම අතුරුදහන් වූයේය.

§ 19 . රාත්‍රිය  ඉක්මීමෙන් පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ආමන්ත්‍රණය කළසේක. “මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි එක්තරා දිව්‍යපුත්‍රයෙක් ……[Repeat § 17 සඳහන් සිද්ධිය].. මට ගාථාවලින් මෙසේ කීයේය,

[1] “ආර්ය සංඝයා  නිතර ගැවසෙන
ධර්මරාජයන්වූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ  වැඩ………….
………………………………
[4]……..යම් භික්ෂුවක් වනාහි පරතෙරට (නිවණට) ගියේවේද
ඒ කිසිවෙක්  මේ සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේ ට සම මිසක් උසස්  නොවන්නේය.”

“මහණෙනි, ඒ දිව්‍යපුත්‍රයා, ශාස්තෲන් වහන්සේ මාගේ වචනය අනුමත කළසේකැයි මට වැඳ ප්‍රදක්ෂිණා කොට එහිම අතුරුදහන්වීයයි.” වදාළ සේක.

§ 20 .  මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළකෙළේය. “ස්වාමීනි, ඒ මේ දිව්‍යපුත්‍රතෙමේ  ඒකාන්තයෙන් අනාථපිණ්ඩික නම් දිව්‍ය පුත්‍ර වන්නේය. ස්වාමිනි, අනාථපිණ්ඩික ගෘහපතිතෙම ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් කෙරෙහි අචලවූ ප්‍රසාද ඇත්තෙක් වූයේය” කියායි.

“ආනන්දය, යහපත, යහපත, ආනන්දය, ඔබේ ප්‍රකාශය ඉතා නිවැරදිය. ආනන්දය, ඒ අනිකෙක් නොවේ, අනාථපිණ්ඩික නම් දිව්‍යපුත්‍රයාමැ වේ. යයි” වදාළේය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක. සතුටුවූ සිත් ඇති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තේය.

අනාථ පිණ්ඩිකොවාදය සූත්‍රය නිමි. (5-1)

English Version

MN-3-1-5. සුනක්ඛත්ත සූත්‍රය

මජ්ඣිම නිකාය
උපරි පණ්ණාසය
1. දේවදහ වර්ගය

Buddha-2

 


§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසාලා මහනුවර මහවනයෙහිවූ කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ වසන සේක.

§ 2. එකල්හි බොහෝ භික්ෂූන් විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි ජාතිය ක්ෂය කරන ලද්දීය. මාර්ග බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලදී. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු දෙය කරණලදී. “මේ ජීවිතයේදී  කළයුතු අනිකක් නැතයි දනිමු”යයි රහත්බව ප්‍රකාශ කරණ ලද්දේ වෙයි.

§ 3. සුනක්ඛත්ත නම් ලිච්ඡවි පුත්‍රයාද  ‘බොහෝ භික්ෂූන් විසින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහිදීම ජාතිය ක්ෂය කරණ ලද්දීය. මාර්ග බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලදී. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු දෙය කරණලදී. මේ ආත්මභාවය පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දනිමු, කියා අර්හත්වය ප්‍රකාශ කරණ ලදැයි’ ඇසුවේය. එසේ ඇසු සුනක්ඛත්ත  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට ගියේය. ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පැත්තක උන්නේය. එක් පැත්තක උන්නාවූ සුනක්ඛත්ත නම් ලිච්ඡවි පුත්‍රතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීයේය.

§ 4.“ස්වාමීනි, බොහෝ වූ භික්ෂූන් විසින්  භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි “ජාතිය ක්ෂය කරණ ලදී. මාර්ග බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලදී. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු දෙය කරණ ලදි. මේ ආත්ම භාවය පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දනිමු” කියා අර්හත්වය ප්‍රකාශ කරණ ලදැයි, මෙය මා විසින් අසන ලදී. ස්වාමීනි, යම් මේ භික්ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි ජාතිය ක්ෂය කරණ ලද්දීය. මාර්ග බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලද්දේය. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු දෙය කරණ ලදී. මේ ආත්මභාවය පිණිස කටයුතු අනිකක් නැතැයි, දනිමුයිත රහත්බව ප්‍රකාශ කරණ ලද්දාහුද,? ස්වාමීනි, කිමෙක්ද, ඒ සියළු භික්ෂූහු මනාකොටම රහත්බව ප්‍රකාශ කළාහුද නොහොත්  සමහර භික්ෂූහු අධිමානයෙන් (රහත්ය යන හැඟීමෙන්) ප්‍රකාශ කළාහුදැ?”යි ඇසීය.

§ 5. “සුනක්ඛත්තය, යම්  භික්ෂූන් මා සමීපයෙහි ජාතිය ක්ෂය කරණ ලද්දීය, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලද්දේය. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු දෙය කරණ ලද්දේය. මේ ආත්ම භාවය පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දනිමුයි, රහත්බව ප්‍රකාශ කළාහුද, ඒ ඇතැම් භික්ෂුහු මනාකොටම රහත්බව ප්‍රකාශ කළාහු වෙත්. එනමුත් ඇතැම් භික්ෂූහු අධිමානයෙන්ද රහත්බව ප්‍රකාශ කළාහු වෙත්මැයි. සුනක්ඛත්තය,  යම්  භික්ෂූවක්  මනාකොටම රහත්බව ප්‍රකාශ කළාහුද, ඔවුන්ගේ ඵලය එසේම වෙයි. යම්  භික්ෂූවක්   අධිමානයෙන් රහත්බව ප්‍රකාශ කළාහුද, [තවමත් තමන්  නොලැබූ මුත් තමන් උතුම් ඵලය ලැබූ බව තමන්ගේ මානය සහ මෝහය නිසා සිතා ගෙන ප්‍රකාශ කරන්නෝ වුහ.]
සුනක්ඛත්තය,  තථාගතයන් ඔවුන්ට සැබෑම අර්ථය සලසා ගැනීමට නිසි උපදේශ සහිතව  ධර්මය දෙශනා කරයි,  එතකුදු වුවත් මෙහි ඇතැම් හිස් පුරුෂයෝ තමන්ගේ දැනුම ප්‍රසිද්ධ කරන්නට හෝ වාදයක් කරලීමට කලින් යම් යම් ප්‍රශ්න සාදාගෙන තථාගතයන් කරා පැමිණ අසත්.
“සුනක්ඛත්තය,  ඔවුන්ට ද ධර්මය දෙශනා කරන්නෙමි,’යි  තථාගතයන් ට අදහසක් වුවත් ඔවුනගේ අභිමතය වෙනස්කොට රහත් ඵලයට පැමිණීමට ඔහුගේ සිත් එලවීමට අපහසුයැ”යි දුටු විට තථාගතයන් සිත වෙනස් කර ගනී.

§ 6. භාග්‍යයවතුන් වහන්ස, මෙයට මේ සුදුසු කාලය වේ. සුගතයන් වහන්ස, මෙයට සුදුසු කාලය වේ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ධර්මයක් දෙශනා කරන්නේද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් අසා භික්ෂූහු දරන්නාහුයයි” කීය. සුනක්ඛත්තය, එසේ වීනම් අසව, මනාකොට මෙනෙහි කරව, කියන්නෙමියි” වදාළේය. ස්වාමීනියි” සුනක්ඛත්ත නම් ලිච්ඡවි පුත්‍ර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය.

§  7. “සුනක්ඛත්තය,  කාමගුණයෝ පසක් වෙත්. කවර පසක්ද යත්,

  • ඉෂ්ටවූ කැමති වන්නාවූ මන වඩන්නාවූ ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ කාමය පිණිස පවත්නාවූ ඇළුම් උපදවන්නාවූ ඇසින් දතයුතු රූපයෝය.
  • ඉෂ්ට වූ කැමතිවන්නාවූ මනවඩන්නාවූ, ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇළුම් උපදවන්නාවූ, කණින් දතයුතු ශබ්දයෝය.
  • ඉෂ්ටවූ, කැමති වන්නාවූ, මනවඩන්නාවූ, ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇළුම් උපදවන්නාවූ, නැහැයෙන් දතයුතු ගන්ධයෝය.
  • ඉෂ්ටවූ, කැමති වන්නාවූ, මනවඩන්නාවූ ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇළුම් උපදවන්නාවූ, දිවෙන් දතයුතු රසයෝය.
  • ඉෂ්ටවූ, කැමති වන්නාවූ, මනවඩන්නාවූ, ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇළුම් ඇතිකරන්නාවූ, ශරීරයෙන් දැනගතයුතුවූ ස්පර්ශයෝය. සුනක්ඛත්තය, මොහු වනාහි කාමගුණ පස වෙත්.

§ 8.“සුනක්ඛත්තය, මේ ලොකයෙහි ඇතැම්  පුද්ගලයෙක් පඤ්චකාම ගුණයන්හි ඇලුණ පුද්ගලයෙක් වීමට හේතු ඇත්තේය. සුනක්ඛත්තය, පඤ්චකාම ගුණයෙහි ඇලුණු  පුද්ගලයා  ඊට අදාලවූ  කථා ඇත්තේ වෙයි. පඤ්චකාම ගුණයන්ට අනුකූලවූ කරුණුම නැවත නැවත සිතන්නේ වෙයි. නැවත නැවත කල්පනා කරන්නේ වෙයි. එබඳු පඤ්චකාම ගුණයන් ට රිසි අයම සේවනය කරන්නේය. ඔවුන්  සමගම සතුටට පැමිණෙයි. කම්පානොවන යට ධ්‍යාන සය පිළිබඳ කථාවක් කියනු ලබන කල්හි ඇහුන්කන් නොදෙයි. කණ යොමු නොකරයි. දැනගැනීම පිණිස සිත නොඑලවයි. එබඳු පුරුෂයාද සේවනය නොකරයි. ඔහු සමග සතුටටද නොපැමිණෙයි.

§ 9. “සුනක්ඛත්තය, යම් පුරුෂයෙක් තමන්ගේ ගමින් හෝ නියම් ගමින් හෝ පිටවී බොහෝ කලක් වෙනත් දේශයක වෙනත් පලාතක වාසය කරන්නේ නම් ඔහුගේ ගමින් නොබෝදා පිටව පැමිණි කෙනෙක් හමු වූ විට සිය ගමේ පළාතේ අයගේ තොරතුරු විමසන්නේය. එසේ අසනු ලැබූ විට ඔහු ඒ ගමේ හෝ නියම් ගමේ සුරක්ෂිත බවද, සුභික්ෂ බවද, නිරොග බවද කියන්නේය. සුනක්ඛත්තය, ඔබ  කුමකැයි හඟින්නෙහිද? ඒ පුරුෂයා ළඟදී ගමෙන් ආ  ඒ පුරුෂයාගේ කීම අසනු කැමැති වන්නේද? කන් යොමු කරන්නේද? දැනගැනීමට සිත එලවන්නේද? ඒ පුරුෂයාත් සේවනය කරන්නේද? ඔහු සමග සතුටට පැමිණෙන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එසේය.”
“සුනක්ඛත්තය, එපරිද්දෙන්ම  ඇතැම් පුරුෂ පුද්ගලයෙක් වට්ටකාම ලෝකාමිස සන්ක්‍යාත 
පඤ්චකාම ගුණයෙහි ඇලුණු අදහස් ඇත්තෙක් වන්නේ නම් , ඊට හේතු ඇත්තේය.

සුනක්ඛත්තය, ලෝකාමිස පඤ්චකාමයන්හි  කැමැති එහි  ඇලුණු අදහස් ඇත්තාවූ  පුද්ගලයා  ඊට අදාල වූ ඊට සුදුසුවූම දේ ගැන කථාවන්හි යෙදෙයි. ඊට අදාල වූ, අනුකූලවූම කරුණු නැවත නැවත කල්පනා කරයි. නැවත නැවත සලකයි. ඒ හා සමාන කැමැත්තක් ඇති අයද සේවනය කරයි.  ඔවුන් සමග ලෝකාමිස විතර්කයන්හි යෙදෙයි. ඔවුන් සමග සතුටටද පැමිණෙයි. යමෙක්  ආනෙන්ඥජ සමාපත්තිය පිළිබඳව කතා කරයි නම් ඒ බඳු කතා අසන්නට නොකැමැත්තේ වෙයි. ඒ ඇසීමට කන්ව නොනමයි. ඒ දැනීමට සිත නොයෝදයි. ඒ බඳු කතා කරන පුද්ගලයා භජනය නොකරයි. එයින් සතුටට නොපැමිණෙයි. හෙතෙම ආනෙන්ඥජ සමාපත්ති සංයෝජනයෙන් දුරස්ථ වූ, (ලොකාමිසයෙහි) පඤ්චකාම ගුණයෙහි ඇලුණු අදහස් ඇති  පුද්ගලයාය’යි දතයුතු වන්නේය.

§ 10. “සුනක්ඛත්තය,  ඇතැම්  පුද්ගලයෙක් ආනෙන්ඥජ සමාපත්තිය ට කැමති වෙයි. ප්‍රිය කරයි. [ආනෙන්ඥජ සමාපත්තිය යනු සතරවන ධ්‍යානයෙන් ලබන සමාපත්ති සැපය ය. පළමු දෙවන හා තෙවන ධ්යානයන්ගෙන් ලබන සමාපත්ති සුවය මේ දේශනාවේ සඳහන් නොවන්නේ ඒවා ආනෙන්ඥජ සමාපත්තිය තරම් ඇලීමක් ඇති නොකරන නිසා වෙන්නට පිළිවන.] ආනෙන්ඥජ සමාපත්තියෙන් අධිමුක්තවූ  ඒ පුද්ගලයා  ඊට අදාලවූ සුදුසුවූ කථාම කරයි. ඊට අනුකූලවූ කරුණුම සිතයි. කල්පනා කරයි. එ වැනි ආනෙන්ඥජ සමාපත්තිය රුචි කරන අයම  සේවනය කරයි. ඔහු සමග සතුටටද පැමිණෙයි. පඤ්චකාම ගුණයන් පිළිබඳ කථා කරනු ලබන කල්හි එය අසන්ට කැමැති නොවෙයි. කන් යොමු නොකරයි. ඒවා දැනගැනීම පිණිස සිත නොඑලවයි. එවැනි දේ කැමති අය ද සේවනය නොකරයි. ඔවුන්හ  සමග සතුටටද නොපැමිණෙයි.

§  11. “සුනක්ඛත්තය, යම්සේ නටුවෙන් ගිලිහුණාවූ ඉදුනු කොළය පඩුවන්  පැහැගෙන   නැවත නටුවෙහි තිබියදී වූ හරිත වර්ණය නොවේද, සුනක්ඛත්තය, එපරිද්දෙන්ම ආනෙන්ඥජ සමාපත්තියෙහි ප්‍රසාදයට පත් පුද්ගලයා, ලෝකාමිස සංයෝජනයෙන් කිලිටි වූ පඤ්චකාම ගුණයන්හි නොඇලුණාවූ, ආනෙන්ඥජ සමාපත්තියෙහි අධිමුක්ත  පුද්ගලයායයි දතයුතු වන්නේය.

§  12. “සුනක්ඛත්තය, ඇතැම්  පුද්ගලයෙක් ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාධියෙහි  කැමැතිව එහි ඇලුණු සිත් ඇති පුද්ගලයෙක් වන්නේ ඔහු , ඊට අදාල වූ, ඊට සුදුසුවූ දේම විතරක විචාර කරයි. ඊට අනුකූලවූම කරුණු සිතයි. කල්පනා කරයි. ඒ පුරුෂයා සේවනයද කරයි. ඔහු සමග සතුටටද පැමිණෙයි. ආනෙන්ඥජ සමාපත්තිය පිළිබඳ කථා කියනු ලබන කල්හි අසන්ට කැමැති නොවෙයි. කන් යොමු නොකරයි. දැන ගැනීමට සිත නොඑලවයි. ඒ ආනෙන්ඥජ සමාපත්තියෙහි ඇලුණු  පුරුෂයාද සේවනය නොකරයි. ඔහු සමගද සතුටටද නොපැමිණෙයි.

§  13.”සුනක්ඛත්තය, යම්සේ දෙකට බිඳුනාවූ මහ ගලක් හාකළ නොහැක්කේද, සුනක්ඛත්තය, එපරිද්දෙන්ම ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සමාධියෙහි ඇලුණු  පුද්ගලයාගේ ආනෙන්ඥජ සමාපත්තියෙහි යම්  ඇලීමක් පෙර වීද, එය බිඳුනේ වෙයි. හෙතෙම ආනෙන්ඥජ සමාපත්තියෙහි නොඇලුණු ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයෙහි ඇලුණු  පුද්ගලයායයි දතයුතු වන්නේය.

§ 14. “සුනක්ඛත්තය,    පුද්ගලයෙක් නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාධියෙහි  කැමැතිව එහි ඇලුණු සිත් ඇති පුද්ගලයෙක් වන්නේ ඔහු , ඊට අදාල වූ, ඊට සුදුසුවූ දේම විතරක විචාර කරයි. ඊට අනුකූලවූම කරුණු සිතයි. කල්පනා කරයි. ඒ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාධියෙහි  කැමැති පුරුෂයන් සේවනය කරයි. ඔහු සමග සතුටටද පැමිණෙයි. ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය පිළිබඳ කථා කියනු ලබන කල්හි අසන්ට කැමැති නොවෙයි. කන් යොමු නොකරයි. දැන ගැනීමට සිත නොඑලවයි. ඒ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය හි ඇලුණු පුරුෂයන්ද  සේවනය නොකරයි. ඔහු සමගද සතුටටද නොපැමිණෙයි.  

§  15.සුනක්ඛත්තය, යම්සේ පුරුෂයෙක් රසවත් ආහාරයක් වළඳා නිමවූ කල පසු  එය වමනය කොට  හැර දමන්නේද, සුනක්ඛත්තය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද, ඒ පුරුෂයාහට ඒ  වමනය කළ භොජනය  නැවත අනුභව කරන්ට කැමැත්තක් වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේමැයි.”
“ඊට හෙතු කවරේද?”
“ස්වාමීනි, ඒ වමනය කළ ආහාරය වනාහි පිළිකුල්යයි සම්මත හෙයිනි.”
“සුනක්ඛත්තය, නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාධියෙහි ඇලුණු අදහස් ඇති  පුද්ගලයාට ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංයොජනය වමනයක් සේමය. හෙතෙම ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංයොජනයෙන් නොබැඳුණු නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාධියෙහි ඇලුණු පුරුෂ පුද්ගලයා යයි දතයුතු වන්නේය.

§ 16. “සුනක්ඛත්තය,  ඇතැම්  පුද්ගලයෙක්  නිවණෙහි සිත් අලවා නිර්වානයම අපේක්ෂා කරන්නෙක්ම වේද, ඔහු  ඊට සුදුසුවූ වචනම කථා කරයි. ඊට අනුකූල කරුණුම සිතයි. කල්පනා කරයි. ඒ නිර්වාණයම අධිමුක්ත කරන්නාවූ අයම  සේවනය කරයි. ඔවුන්  සමග සතුටටද පැමිණෙයි. නෙවසඤ්ඤා-නාසඤ්ඤායතන සමාධිය පිළිබඳ කථාවන්   අසන්ට නොකැමැති වෙයි. දැන ගැනීම පිණිස සිත නොඑළවයි. නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සමාධියෙහි ඇලුණු අය සමග සතුටට නොපැමිණෙයි.

§  17. “සුනක්ඛත්තය, යම්සේ මුදුන් මුල සිඳින ලද තල්ගසක්  නැවත හට නොගනීද , සුනක්ඛත්තය, එපරිද්දෙන්ම  නිවණෙහි කැමතිවූ අදහස් ඇති පුද්ගලයා විසින් නෙවසඤ්ඤා-නාසඤ්ඤායතන සමාධියෙහි යම් බැඳීමක් වෙත්ද, එය සිඳින ලදී. සිඳිනලද මුල් ඇති තල්ගසක් මෙන් කරණලදී. විනාශ කරන ලදී. මතු නූපදින බවට පමුණුවන ලදී. හෙතෙම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතන සංයෝජනයෙන් වෙන්වූ මනාව නිවණෙහි නැමුණු අදහස් ඇති  පුද්ගලයායයි දතයුතු වන්නේය.

§  18. “සුනක්ඛත්තය, මේ සස්නෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක්හට තෘෂ්ණාව ඊ හුලකැයි බුද්ධශ්‍රමණයන් වහන්සේ විසින් වදාරණලද්දේයයි සිතයි. අවිද්‍යාව නමැති විෂ දොෂය, ඡන්දරාගය, ව්‍යාපාදය කරණකොටගෙන කිපෙයි. ‘මා විසින් තෘෂ්ණා නමැති හුල පහකරන ලදී. අවිද්‍යා නමැති විෂදොෂය ඉවත්කරණ ලද්දේය. මම  නිවණෙහි නැමුණු අදහස් ඇත්තෙක් වෙමියි, අර්ථයට සමානවූ මෙබඳු හැඟීම් ඇත්තෙක් වන්නේය, යන යමක් වේද ඊට හේතු ඇත්තේය. [මේ දේශනාවේ ආරම්භයේ සඳහන් වූ අධි මානයෙන් තමන් රහත්වී යැයි සිතු භික්ෂුන් මෙසේ විස්තර වේ.] 

හෙතෙම නිවණෙහි කැමැතිවූ සිත් ඇති පුද්ගලයාට නුසුදුසුවූ යම් අරමුණු වෙත්ද, ඒ අරමුණුවල බැඳෙන්නේය. ඇසින් නුසුදුසු රූපයක් දැක බැඳෙන්නේය. කණින් නුසුදුසු ශබ්දයක් අසා බැඳෙන්නේය. නාසයෙන් නුසුදුසු ගන්ධය දැන බැඳෙන්නේය. දිවෙන් නුසුදුසු රසය දැන බැඳෙන්නේය. කයෙන් නුසුදුසු ස්පර්ශය ස්පර්ශකොට බැඳෙන්නේය. සිතින් නුසුදුසුවූ ධර්මාරම්මණ දැන බැඳෙන්නේය. ඇසින් නුසුදුසු රූපයෙහි බැඳුනාවූ, කණින් නුසුදුසු ශබ්දයෙහි බැඳුණාවූ, නාසයෙන් නුසුදුසු ගන්ධයෙහි බැඳුනාවූ, දිවෙන් නුසුදුසු රසයෙහි බැඳුණාවූ, කයින් නුසුදුසු ස්පර්ශයෙහි බැඳුණාවූ, සිතින් නුසුදුසු ධර්මාරම්මණයෙහි බැඳුනාවූ, ඔහුගේ රාගය තෙම සිත වියලන්නේය (නසන්නේය) හෙතෙම රාගයෙන් වියලනලද සිතින් යුක්තව මරණයට හෝ මරණය හා සමාන දුකට හෝ පැමිණෙන්නේය.

§  19. “සුනක්ඛත්තය, යම්  පුරුෂයෙක්  විෂ සහිතවූ, දැඩිකොට විෂ පොවනලද ඊයකින් විදින ලද්දේද,  අසල් වැසියෝ,  සහ ඔහුගේ නෑයෝ ශල්‍යවෛද්‍යවරයෙකු කැදවන්නාහුය. ශල්‍යවෛද්‍යවරයා ‘ආයුධයෙන්’ වණ මුඛය වටා  කපන්නේය. ‘සොයන කටුවෙන්’ වණමුඛය සාරා ඔහු සිරුරෙහි ගිලුණු ඊ හිස  සොයන්නේය. සොයා ඒ ඊ හිස ඇද දමන්නේය. ඉතිරිවූ විෂ දොෂය ද ඉවත් කරන්නේය. එනමුත් ඉතා සුළු විස ප්‍රමාණයක් එසේ ඉවත් කරන්නට නොහැකිව ඔහුගේ තුවාලයේ ඉතිරිවන්නේය. ඒ සුළු ප්‍රමාණයක් වූ විසෙන් ගිලනාට  විෂදොසක් නැතැයි හඟිමින්  වෛද්‍යවරයා මෙසේ කියන්නේය.
“‘පින්වත් පුරුෂය, නුඹට ඇනුණු  ඊ හිස උදුරා දමනලදී. විෂදොෂය ඉතිරි නොකොට ඉවත් කරනලදී. ඔබට මෙය අනතුරක් පිණිස නොවේ. පථ්‍යවූ ආහාර අනුභව කරව, අපථ්‍යවූ ආහාර අනුභව නො කරව, අපථ්‍ය ආහාර ගන්නේ වණය වැගිරීම් සහිත වන්නේය. කලින් කල වණය සේදුව මැනවි. කලින් කල වණ මුඛයෙහි බෙහෙත් ගැල්වුව මැනව, කලින් කල වණය නොසේදීමෙන් කලින් කල වණයෙහි බෙහෙත් නොගැල්වීමෙන් වණයෙහි සැරව හා ලේ බැඳ නොගනීවා. සුලං ඇති තන්හි හා අව්වෙහි නොඇවිදිනු. සුලං ඇති තන්හි හා අව්වෙහි ඇවිදීමෙන් වණයෙහි දූවිලි හා නණ්ඩු වැදීමට ඉඩ නොදේවා. පින්වත් පුරුෂය, වණය රකිමින් වණයෙහි මස් ලියලන අන්දමින් වාසය කරව” යයි,’ කියන්නේය.

§ 20. එසේ ඇසු ඒ රෝගියා මෙසේ සිතයි.  ‘දැන් මට විදුනු ඊය ඉවත් කර ඇත. ඉන් ශරීරගතවූ  විශද ඉවත් කර ඇත. මින් පසු මට කිසි අනතුරක් සිදු නොවන්නේය” යි  සිතන්නේය. මෙසේ සිතන්නාවූ ඔහු  අපථ්‍යවූ ආහාර අනුභව කරන්නේය. අපථ්‍ය ආහාර අනුභව කරන්නාවූ ඔහුගේ වණය වැගිරීම ඇත්තක් වන්නේය. කලින් කල වණය නොසෝදන්නේය. කලින් කල වණයෙහි බෙහෙත් නොගල් වන්නේය. කලින් කල වණය නොසෝදන්නාවූ කලින් කල වණයෙහි බෙහෙත් නොගල්වන්නාවූ ඔහුගේ වණය ලේ සැරව දෙකින් බැඳ ගන්නේය. අව්සුලං ඇතිතන්හි ඇවිදින්නේය. අව්සුලං දෙකෙහි ඇවිදින ඔහුගේ වණයට දූවිලි හා වීනණ්ඩු ආදිය ඇතුල් වන්නේය. වණය රැක ගනිමින් වාසය නොකරන්නේය. මස්ලියලන සේ වාසය නොකරන්නේය. ඔහුගේ මේ අපථ්‍ය කටයුතු කිරීමෙන් සහ අපවිත්‍ර විෂදොෂය සම්පුර්ණයෙන්ම ඉවත් නොකිරීම යන කරුණු දෙකින් වණය පැසවන්නේය. මහත් බවට පැමිණෙන්නේය. හෙතෙම මහත් බවට පැමිණියාවූ වණයෙන් මරණයට හෝ මරණය සමාන දුකට හෝ පැමිණෙන්නේය.

§  21. “සුනක්ඛත්තය, එපරිද්දෙන්ම මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක්හට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය,  ‘තෘෂ්ණාව වනාහි හුලකැයි බුද්ධශ්‍රමණයන් විසින් වදාරණ ලදී. අවිද්‍යා නැමැති විෂදොෂය ඡන්දරාගය හා ව්‍යාපාදය කරණකොට කිපේ. මා විසින් ඒ තෘෂ්ණා නමැති හුල පහ කරනලදී. අවිද්‍යා නමැති විෂදොෂය දුරුකරනලදී. මම නිවණෙහි නැමුනු අදහස් ඇත්තෙක් වෙයි, අර්ථයට සමානවූ මෙබඳු හැඟීමක් ඇත්තෙක් වන්නේය.’ [ §3 හි සඳහන් වූ තමන් අර්හත්වය සාක්ෂාත් කළා යැයි වරදවා වටහා ගත භික්ෂුව ගැන මේ චේදයෙන් කියැවේ.] මෙසේ සිතන්නාවූ  “හෙතෙම මනාව නිවණෙහි නැමුණු අදහස් ඇත්තහුට නුසුදුසුවූ යම් කිසි කරුණු වෙත්ද, ඒ කරුණුවල යෙදෙන්නේය. ඇසින් දැක්මට නුසුදුසුවූ රූපයක් දැක එහි බැඳෙන්නේය. කණින් නුසුදුසුවූ ශබ්දයක් අසා එහි බැඳෙන්නේය. නාසයෙන් නුසුදුසුවූ ගන්ධයක් ආඝ්‍රානය කොට එහි බැඳෙන්නේය. දිවෙන් නුසුදුසුවූ රසයක් විඳ එහි බැඳෙන්නේය. කයින් නුසුදුසුවූ ස්පර්ශයක් ලබා එහි බැඳෙන්නේය. සිතින් නුසුදුසුවූ ධර්මාරම්මණයන් දැන එහි බැඳෙන්නේය. නුසුදුසුවූ රූපයක් දැක එහි බැඳුනාවූ කණින් නුසුදුසුවූ ශබ්දයක් අසා එහි බැඳුනාවූ නාසයෙන් නුසුදුසුවූ ගඳෙක් ආඝ්‍රානය කොට එහි බැඳුනාවූ දිවෙන් නුසුදුසුවූ රසයක් විඳ එහි බැඳුනාවූ කයින් නුසුදුසුවූ ස්පර්ශයක් ලබා එහි බැඳුනාවූ සිතින් නුසුදුසුවූ ධර්මාරම්මණයක් දැක එහි බැඳුනාවූ  රාගය ඔහුගේ  සිත නසන්නේය. හෙතෙම රාගයෙන් නසනලද සිතින් මරණයට හෝ මරණය තරම් දුකට හෝ පැමිණෙන්නේය.

§ 22. “සුනක්ඛත්තය, ආර්‍ය්‍යවිනයෙහි  මහණකම අතහැර යමෙක් හීනවූ ගිහි බවට පෙරළේද, මේ වනාහි මරණයවේ. සුනක්ඛත්තය, යමෙක් කෙලෙසුන්ගෙන් කිලිටිවූ එක්තරා ඇවතකට පැමිණේද, මේ වනාහි මරණය හා සමාන දුකවේ.

§ 23. “සුනක්ඛත්තය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක්හට ‘තෘෂ්ණාව වනාහි හුලකැයි බුද්ධ ශ්‍රමණයන් විසින් වදාරණලදී. අවිද්‍යා නමැති විෂ දොෂය ඡන්දරාගය හා ව්‍යාපාදය කරණකොටගෙන කිපෙයි. මා විසින් තෘෂ්ණා නැමැති හුල පහකරණලදී. අවිද්‍යා නැමැති විෂ දොෂය ඉවත් කරණ ලදී. මම නිවණෙහි නැමුණු අදහස් ඇත්තෙක් වෙමි,’ යන අදහස උපදින්නේය. මනාකොටම නිවණෙහි නැමුණු අදහස් ඇත්තාවූ ඔහුට නුසුදුසුවූ යම් කරුණු වෙත්ද, ඒ කරුණුවල නොයෙදෙන්නේය. ඇසින් නුසුදුසුවූ රූපයක් දැක එහි නොබැඳෙන්නේය. කණින් නුසුදුසුවූ ශබ්දයක් අසා එහි නොබැඳෙන්නේය. නාසයෙන් නුසුදුසුවූ ගන්ධයක් ආඝ්‍රාණයකොට එහි නොබැඳෙන්නේය. දිවෙන් නුසුදුසුවූ රසයක් විඳ එහි නොබැඳෙන්නේය. කයින් නුසුදුසුවූ ස්පර්ශයක් ලබා එහි නොබැඳෙන්නේය. සිතින් නුසුදුසුවූ ධර්මාරම්මණයක් දැන එහි නොබැඳෙන්නේය. ඇසින් නුසුදුසු රූපයක් දැක එහි නො බැඳෙන්නාවූ කණින් නුසුදුසු ශබ්දයක් අසා එහි නොබැඳෙන්නාවූ නාසයෙන් නුසුදුසු ගන්ධයක් ආඝ්‍රාණකොට එහි නොබැඳෙන්නාවූ දිවෙන් නුසුදුසු රසක් විඳ එහි නොබැඳෙන්නාවූ කයින් නුසුදුසු ස්පර්ශයක් ලබා එහි නොබැඳෙන්නාවූ සිතින් නුසුදුසු ධර්මාරම්මණයක් දැන එහි නොබැඳෙන්නාවූ ඔහුගේ රාගයතෙම සිත නොනසන්නේය. හෙතෙම රාගයෙන් නොනැසූ සිතින් මරණයට හෝ නොම පැමිණෙන්නේය, මරණය හා සමාන දුකට හෝ නොපැමිණෙන්නේය.

§ 24. “සුනක්ඛත්තය, යම්සේ පුරුෂයෙක් විෂ සහිතවූ දැඩිව විෂ පොවන ලද ඊයෙන්  විදින ලද්දේද, ඔහුගේ අසල්වැසියෝ නෑ සහලේ නෑයෝ ශල්‍යකර්ම කරන්නාවූ වෛද්‍යවරයෙකු කැඳවන්නාහුය. ශල්‍යකර්මය කරන්නාවූ වෛද්‍යවරයා ආයුධයෙන් වණ මුඛය වටා  කපන්නේය. ආයුධයෙන් වණමුඛය සාරා ඔහු සිරුරෙහි ගිලුණු ඊ හිස  සොයන්නේය. සොයා ඒ ඊ හිස ඇද දමන්නේය. ඉතිරිවූ විෂ දොෂය ද ඉවත් කරන්නේය. සුළුවුද විසක් ඉතිරි නොවන සේ තුවාලය අසල වූ සියළු විස ඉවත් කරන්නේය. එසේ කල වෛද්‍යවරයා මෙසේ කියන්නේය. “‘පින්වත් පුරුෂය, නුඹට ඇනුණු  ඊ හිස උදුරා දමනලදී. විෂදොෂය ඉතිරි නොකොට ඉවත් කරනලදී. . පථ්‍යවූ ආහාර අනුභව කරව, අපථ්‍යවූ ආහාර අනුභව නො කරව, අපථ්‍ය ආහාර ගන්නේ වණය වැගිරීම් සහිත වන්නේය. කලින් කල වණය සේදුව මැනවි. කලින් කල වණ මුඛයෙහි බෙහෙත් ගැල්වුව මැනව, කලින් කල වණය නොසේදීමෙන් කලින් කල වණයෙහි බෙහෙත් නොගැල්වීමෙන් වණයෙහි සැරව හා ලේ බැඳ නොගනීවා. සුලං ඇති තන්හි හා අව්වෙහි නොඇවිදිනු. සුලං ඇති තන්හි හා අව්වෙහි ඇවිදීමෙන් වණයෙහි දූවිලි හා නණ්ඩු වැදීමට ඉඩ නොදේවා. පින්වත් පුරුෂය, වණය රකිමින් වණයෙහි මස් ලියලන අන්දමින් වාසය කරව” යයි,’ කියන්නේය.

ඒ ඊ පහර ලත් මිනිසා මෙසේ සිතන්නේය.  “මට වැදුණු ඊය  උදුරා දමනලදී. විෂ දොෂය ඉතිරි නොකොටම බැහැර කරණ ලදී. මාගේ අන්තරායට හෙතුවක් නැතැයි’ සිතන්නේය. හෙතෙම වෛද්‍යවරයාගේ අවවාදය අනුවම පථ්‍යවූ ආහාර පමණක්  අනුභව කරන්නේය. පථ්‍යවූ ආහාර අනුභව කරන්නාවූ ඔහුගේ වණය සැරව වැගිරෙන්නක් නොවන්නේය. කලින් කල වණය සෝදන්නේය. කලින් කල වණයෙහි බෙහෙත් ගල් වන්නේය. කලින් කල වණය සෝදන්නාවූ, කලින් කල වණයෙහි බෙහෙත් ගල්වන්නාවූ ඔහුගේ වණ මුඛය සැරවෙන් හා ලෙයින් බැඳ නොගන්නේය. අවු සුලං දෙකෙහි ගමන් නොකරන්නේය. අවු සුලං දෙකෙහි ගමන් නොකරන්නාවූ ඔහුගේ වණයෙහි දූවිලි හා වීනණ්ඩු ඇතුල් නොවන්නේය. වණය රක්ෂා කරන්නෙක්ව වණයෙහි මස් ලියලවන්නෙක්ව වාසය කරන්නේය. ඔහුගේ මේ පථ්‍ය ක්‍රියා කිරීමෙන්ද අපවිත්‍රවූ විෂදොෂය ඉතිරි නැතිවම බැහැර කිරීම යන  කරුණු දෙක නිසා වණයෙහි මස් වැඩෙන්නේය. හෙතෙම වණය ගොඩවී සිවිය හොඳින් ඇතිවීම නිසා මරණයට හෝ නොපැමිණෙන්නේය. මරණය හා සමාන දුකට හෝ නොපැමිණෙන්නේය.

“සුනක්ඛත්තය, මෙපරිද්දෙන්ම මේ සස්නෙහි ඇතැම් මහණෙකුට තෘෂ්ණාව වනාහි ඊයකැයි  බුද්ධශ්‍රමණයන් විසින් වදාරණ ලදී. අවිද්‍යා නමැති විෂදොෂය ඡන්දරාගය හා ව්‍යාපාද කරණකොට කිපෙයි. ‘මා විසින් ඒ තෘෂ්ණා නමැති ඊ හුල උදුරා දමන ලදී. අවිද්‍යා නමැති විෂදොෂය ඉවත් කරන ලදී. මම නිවණෙහි නැමුණු අදහස් ඇත්තෙක් වෙමියි’ යන මෙබඳු අදහසක් වන්නේ නිවණෙහි නැමුණු අදහස් ඇත්තාවූ ඔහුට නුසුදුසු යම් ඒ කරුණු වෙත්ද, හෙතෙම ඒ කරුණුවල නොබැඳෙන්නේය. ඇසින් නුසුදුසු රූපයක් දැක එහි නොබැඳෙන්නේය. කණින් නුසුදුසු ශබ්දයක් අසා එහි නොබැඳෙන්නේය. නාසයෙන් නුසුදුසුවූ ගන්ධයක් ආඝ්‍රානය කොට එහි නොබැඳෙන්නේය. දිවෙන් නුසුදුසුවූ රසක් විඳ එහි නොබැඳෙන්නේය. කයින් නුසුදුසුවූ ස්පර්ශයක් ස්පර්ශකොට එහි නොබැදෙන්නේය. සිතින් නුසුදුසුවූ ධර්මාරම්මණයක් දැන එහි නොබැඳෙන්නේය. ඇසින් නුසුදුසු රූප දැක එහි නොබැඳුනාවූ, කණින් නුසුදුවූ ශබ්ද අසා එහි නොබැඳුනාවූ, නාසයෙන් නුසුදුසුවූ ගඳ ආඝ්‍රානය කොට එහි නොබැඳුනාවූ, දිවෙන් නුසුදුසුවූ රස විඳ එහි නොබැඳුනාවූ, කයින් නුසුදුසුවූ ස්පර්ශ ස්පර්ශකොට එහි නොබැඳුනාවූ, සිතින් නුසුදුසුවූ ධර්මාරම්මණ දැන එහි නොබැඳුනාවූ ඔහුගේ රාගය තෙම සිත නොනසන්නේය. හෙතෙම රාගයෙන් නොනසනලද සිතින් මරණයට නොපැමිණෙන්නේය. මරණය හා සමාන දුකට හෝ නොපැමිණෙන්නේය.

§  27. “සුනක්ඛත්තය,
මා විසින් අර්ථය හැඟවීම සඳහා මේ උපමාවක් කරණ ලදී. මෙයම මෙහි අර්ථය වේ.
සුනක්ඛත්තය, වණය යනු සවැදෑරුම්වූ ආධ්‍යාත්මිකවූ ආයතනයන්ට නමකි.
සුනක්ඛත්තය, විෂදොෂය යනු අවිද්‍යාවට නමකි.
සුනක්ඛත්තය, ඊ හුල යනු තෘෂ්ණාවට නමකි.
සුනක්ඛත්තය, සොයන කටුව යනු සිහියට නමකි.
සුනක්ඛත්තය, ආයුධය යනු ආර්‍ය්‍යවූ ප්‍රඥාවට නමකි.
ශල්‍ය කර්‍තෘවූ වෛද්‍යවරයා යනු අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ තථාගතයන් වහන්සේට නමකි.

§  28. සුනක්ඛත්තය, ඒ මහණ තෙම ඒකාන්තයෙන් සවැදෑරුම්වූ ඵස්සායතනයන්හි සංවර වූයේ ක්ලෙශයෝ දුකට මුලයයි මෙසේ දැන කෙලෙස් රහිතවූයේ කෙලෙස් නැසීමවූ නිවණෙන් මිදුනේ වේද  හෙතෙම කිසිවිටෙක ක්ලෙශයන්හි කය හෝ  සිත හෝ නොඑලවන්නේය. 

§  29. යම්සේ පානය පිණිස තබා ඇති  සිත්කළු වර්ණයන් ගලවා අලංකාර කරන ලද  මිහිරි වූ සුවඳ ගලවන ලද  පැන් භාජනයක, හලාහල විසක් මිශ්‍ර කර ඇත්තේය.  යම්  ජීවත්වනු කැමැති මැරෙනු අකැමැති, සැප කැමැති, දුක් පිළිකුල් කරන්නාවූ පුරුෂයෙක් පිපාසාවෙන් එතැනට එන්නේය. සුනක්ඛත්තය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? ‘මෙය බීමෙන් මරණයට හෝ පැමිණෙන්නේය. මරණය හා සමාන දුකට හෝ පැමිණෙන්නෙමි’ යන කාරණය යම් හෙයකින් දන්නාවූ ඒ පුරුෂයා  මේ පැන් භාජනය බොන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය නොවේමැයි.”

“සුනක්ඛත්තය, එපරිද්දෙන්ම ඒ මහණතෙම ඒකාන්තයෙන් සවැදෑරුම්වූ ඵස්සායතනයන්හි සංවරවූයේ කෙලෙස් දුකට මුලයයි දැන කෙලෙස් රහිතවූයේ කෙලෙසුන් ගේ නිවණෙන් මිදුනේ වේද, හෙතෙම ඒ ක්ලෙශයන්හි කය හෝ එලවන්නේය. සිත හෝ උපදවන්නේය යන මේ කාරණයට හේතු නැත.

§  30. සුනක්ඛත්තය, යම් දරුණු විෂ ඇත්තාවූ සර්පයෙක් වේද,  ජීවත්වනු කැමැත්තාවූ මැරෙනු නොකැමැත්තාවූ සැප කැමැත්තාවූ දුක් පිළිකුල් කරන්නාවූ පුරුෂයෙක් එතැනට එන්නේය. සුනක්ඛත්තය. ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? මේ විසකුරු සර්පයා  විසින් දෂ්ට කළාවූ ‘මම මරණයට හෝ මරණය තරම් දුකට හෝ පැමිණෙන්නෙමියි’ දන්නාවූ ඒ පුරුෂයා  මේ දරුණු විෂ ඇත්තාවූ සර්පයාට අත හෝ ඇඟිල්ලක් හෝ දෙන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය නොවේමැයි.”

“සුනක්ඛත්තය, මෙපරිද්දෙන්ම  භික්ෂුව ඒකාන්තයෙන් සවැදෑරුම් ඵස්සායතනයන්හි සංවරවූයේ ස්කන්ධඋපාධිය කෙලෙස් දුකට මුලයයි දැන, උපධි රහිත වූයේ කෙලෙස් නැසීමවූ නිවණෙන් මිදුනේ, ක්ලෙශයන්හි කය හෝ  සිත හෝ නොඋපදවන්නේය.”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය. සතුටු සිත් ඇති සුනක්ඛත්ත නම් ලිච්ඡවි පුත්‍රයා  භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දෙශනාව සතුටින් පිළිගත්තේය.

පස්වෙනිවූ සුනක්ඛත්ත සූත්‍රය නිමි. (1-5)

MahaRahatun wadimaga

Pali Version              English Version

MN-3-1-4. සාමගාම සූත්‍රය

මජ්ඣිම නිකාය
උපරි පණ්ණාසය
1. දේවදහ වර්ගය

1

41


මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශාක්‍ය ජනපදයෙහිවූ “සාම” නම් ගමෙහි වැඩවසනසේක. එකල්හි වනාහි “නිගණ්ඨනාත” පුත්‍රතෙම චාපා නම් නුවර නොබෝ දින මැරුනේවෙයි. ඔහුගේ මරණින් පසු බිඳී ගියාවූ නිගණ්ඨයෝ දෙකොටසක්ව හටගත් දබර ඇත්තාහු හටගත් කලහ ඇත්තාහු විවාදයට පැමිණියාහු ඔවුනොවුන්ට මුඛ නැමැති ආයුධ වලින් අනිමින් වාසය කෙරෙත්. ‘නුඹ මේ ධර්ම විනය නොදන්නෙහිය, මම මේ ධර්ම විනය දනිමි. කිම නුඹ මේ ධර්ම විනය දන්නෙහිද, නුඹ වරදවා පිළිපන්නෙහිය. මම මනාකොට පිළිපන්නේ වෙමි. මට වැඩ සහිතය. නුඹට වැඩ සහිත නොවේ. පළමු කිය යුත්ත පසුව කීයෙහිය. පසුව කිය යුත්ත පළමු කීයෙහිය. තා විසින් පුරුදු නොකරණ ලද්ද, විවාදයට පැමිණ නැවතුනේය. තට වාදය නගන ලද්දේය. නිග්‍රහ කරණ ලද්දේවෙහිය. වාදයෙන් මිදීම පිණිස හැසිරෙව්, ඉදින් හැකි වන්නෙහි නම් අවුල් හරවයි.’ කියමින් එකම වධයක් මෙන් නිගණ්ඨනාත පුත්‍රයාගේ අතවැස්සන් කෙරෙහි පවතියි. නිගණ්ඨනාත පුත්‍රයාගේ සුදුවත් හඳනාවූ යම් ගිහි ශ්‍රාවක කෙනෙක් වෙත්ද, ඔව්හුද නිගණ්ඨනාත පුත්‍රයාගේ අත වැස්සන් කෙරෙහි කළකිරුණු ස්වභාව ඇත්තාහු නොඇළුනු ස්වභාව ඇත්තාහු, පසුබස්නා ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත්. නපුරුකොට කියන ලද්දාවූ නපුරුකොට දන්නා ලද්දාවූ නෛර්‍ය්‍යානික නොවූ සංසිඳීම පිණිස නොපවත්නාවූ, සම්‍යක් සම්බුද්ධ නොවූවකු විසින් කියන ලද්දාවූ බිඳුනු පිහිට ඇත්තාවූ පිළිසරණ නැත්තාවූ ධර්ම විනයක යම්සේද එමෙනි.
42
ඉක්බිති “චුන්ද” සමණුද්දෙස තෙම පාවා නම් නුවර වස් වසන ලද්දේ සාම නම් ගම යම් තැනෙක්හිද ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිර තෙම යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක උන්නාවූ චුන්ද සමණුද්දෙස තෙම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන්ට මෙය කීයේය. “ස්වාමීනි නිගණ්ඨනාත පුත්‍රතෙම පාවා නම් නුවර නොබෝ දින මැරෙන ලද්දේ වෙයි. ඔහුගේ මැරීමෙන් පසු බිඳී ගියාවූ නිගණ්ඨයෝ දෙකොටසක්ව හටගත් දබර ඇත්තාහු හටගත් කලහ ඇත්තාහු විවාදයට පැමිණියාහු ඔවුනොවුන්ට මුඛ නමැති ආයුධ වලින් අනිමින් වාසය කෙරෙත්. ‘නුඹ මේ ධර්ම විනය නොදන්නෙහිය. මම මේ ධර්ම විනය දනිමි. කිම, මේ ධර්ම විනය දන්නෙහිද? නුඹ වරදවා පිළිපන්නෙහිය මම මනාකොට පිළිපන්නේ වෙමි. මට වැඩ සහිතය. නුඹට වැඩ සහිත නොවේ. පළමු කිය යුත්ත පසුව කීයෙහිය. පසුව කිය යුත්ත පළමු කීයෙහිය. තා විසින් පුරුදු නොකරණ ලද්ද විවාදයට පැමිණ, නැවතුනේය. තට වාදය නගන ලද්දේය. නිග්‍රහ කරණ ලද්දේ වෙහිය. වාදයෙන් මිදීම පිණිස හැසිරෙව. ඉදින් හැකිවන්නෙහි නම් අවුල් හරවයි’ එකම වධයක් මෙන් නිගණ්ඨනාත පුත්‍රයාගේ අතවැස්සන් කෙරෙහි පවතියි. යම් නිගණ්ඨනාත පුත්‍රයාගේ සුදුවත් හඳනාවූ ගිහි ශ්‍රාවක කෙනෙක් වෙත්ද, ඔවුහුද නිගණ්ඨනාථ පුත්‍රයාගේ අතවැස්සන් කෙරෙහි කළකිරුණු ස්වභාව ඇත්තාහු, නොඇළුණු ස්වභාව ඇත්තාහු, පසුබස්නා ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත්. නපුරුකොට දන්නා ලද්දාවූ, නෛර්‍ය්‍යාණික නොවූ, සංසිඳීම පිණිස නොපවත්නාවූ, සම්‍යක් සම්බුද්ධ නොවූවෙකු විසින් වදාරණ ලද්දාවූ, බිඳුනාවූ පිහිට ඇති පිළිසරණ නැත්තාවූ (සස්නෙහි යම්සේද එමෙනි)”
මෙසේ කී කල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙම චුන්ද සමණුද්දෙසයන්ට “ඇවැත් චුන්දය, මේ කථා පඬුර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දක්නා පිණිස ඇත්තේමය. ඇවැත් චුන්දය, යමු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙකද, එතැනට පැමිණෙන්නෙමු පැමිණ මේ කාරණය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට කියන්නෙමුයි” කීය. “ස්වාමීනි, එසේය” කියා චුන්ද නම් සමණුද්දෙස තෙම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට උත්තර දුන්නේය.
ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිර තෙමේද, චුන්ද සමණුද්දෙස තෙමේද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනකද, එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක්පසක උන්නාහුය. එකත්පසක උන්නාවූම ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය කීයේය. “ස්වාමීනි, මේ චුන්ද සමණුද්දෙස තෙම මෙසේ කීය. ස්වාමීනි, නිගණ්ඨනාතපුත්‍ර තෙම පාවා නම් නුවර නොබෝදින මැරුනේය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු බිඳුනාවූ නිගණ්ඨයෝ දෙකොටසක්ව හටගත් දබර ඇත්තාහු, හටගත් කලහ ඇත්තාහු, විවාදයට පැමිණියාහු ඔවුනොවුන්ට මුඛ නමැති ආයුධවලින් අනින්නාහු වාසය කෙරෙත්. ‘නුඹ මේ ධර්මවිනය නොදන්නෙහිය. මම මේ ධර්මවිනය දනිමි. කිම, නුඹ මේ ධර්මවිනය දන්නෙහිද? නුඹ වරදවා පිළිපන්නෙහිය. මම මනාකොට පිළිපන්නේ වෙමි. මට වැඩ සහිතය. නුඹට වැඩ සහිත නොවේ. පළමු කිය යුත්ත පසුව කීයෙහිය. පසුව කිය යුත්ත පළමු කීයෙහිය. තා විසින් පුරුදු නොකරණ ලද්ද විවාදයට පැමිණ, නැවතුනේය. තට වාදය නඟන ලද්දේය. නිග්‍රහ කරණ ලද්දේ වෙහිය. වාදයෙන් මිදීම පිණිස හැසිරෙව. ඉදින් හැකිවන්නෙහි නම් අවුල්හරවයි, එකම වධයක් මෙන් “නිගණ්ඨනාතපුත්‍රයාගේ අතවැස්සන් කෙරෙහි පවතියි. යම් නිගණ්ඨනාතපුත්‍රයාගේ සුදුවත් හඳනාවූ ගිහි ශ්‍රාවක කෙනෙක් වෙත්ද, ඔවුහුද නිගණ්ඨනාතපුත්‍රයාගේ අත වැස්සන් කෙරෙහි කළකිරුණු ස්වභාව ඇත්තාහු, නොඇළුනු ස්වභාව ඇත්තාහු, පසුබස්නා ස්වභාව ඇත්තාහු වෙත්. නපුරු කොට දන්නා ලද්දාවූ, නෛර්‍ය්‍යාණික නොවූ, සංසිඳීම පිණිස නොපවත්නාවූ, සම්‍යක් සම්බුද්ධ නොවූවෙකු විසින් වදාරණ ලද්දාවූ, බිඳුනාවූ පිහිට ඇති පිළිසරණ නැත්තාවූ (සස්නෙහි යම්සේද එමෙනි) “ස්වාමීනි, ඒ මට මෙබඳු අදහසක් වෙයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ඇවෑමෙන් සංඝයා කෙරෙහි විවාදයෙක් නොම උපදීවා ඒ විවාදය බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස බොහෝ දෙනාට නොසැප පිණිස බොහෝ දෙනාට අනර්ථ පිණිස දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස දුක් පිණිස වන්නේය” කියායි.
43
“ආනන්දය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද, මා විසින් තොපට යම් ධර්ම කෙනෙක් නුවණින් අවබොධකොට දෙශනා කරණ ලද්දාහුද, එනම්, සතර සතිපට්ඨානයෝය, සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයෝය, සතර ඍද්ධි පාදයෝය, පඤ්චෙන්ද්‍රියයෝය, පඤ්ච බලයෝය, සප්ත බොධ්‍යංගයෝය, ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය යන මොහුයි. ආනන්දය, නුඹ මේ ධර්මයන්හි වෙන් වෙන් වාද ඇත්තාවූ භික්ෂූන් දෙදෙනකු දක්නෙහිද?” “ස්වාමීනි, යම් මේ ධර්මකෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නුවණින් අවබොධකොට දැන දෙශනා කරන ලද්දාහුද, එනම්ත සතර සතිට්ඨානයෝය, සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයෝය, සතර ඍද්ධිපාදයෝය, පඤ්චෙන්ද්‍රියයෝය, පඤ්චබලයෝය, සප්ත බොධ්‍යංගයෝය, ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෝය, (යන මොහුයි.) මේ ධර්මයන්හි වෙනස් වාද ඇත්තාවූ භික්ෂූන් දෙදෙනකුදු මම නොදකිමි.
“ස්වාමීනි, යම් ඒ පුද්ගල කෙනෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසුරුකොට වාසය කෙරෙත්ද, ඔව්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇවෑමෙන් සංඝයා කෙරෙහි ආජීවය හෙතුකොටගෙන හෝ ප්‍රාතිමොක්ෂය හෙතුකොටගෙන හෝ විවාද උපදවන්නාහුද, ඒ විවාදය බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස බොහෝදෙනාට නොසැප පිණිස බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස දුක් පිණිස වන්නේයයි” ආනන්ද ස්ථවිර තෙමේ කීය.
“ආනන්දය, යම් මේ ආජීවය හෙතුකොටගෙන හෝ ප්‍රාතිමොක්ෂය හෙතුකොටගෙන හෝ විවාදයෙක් වේද, ඒ ස්වල්පමාත්‍ර ඇත්තක් වේ. ආනන්දය, මාර්ගයෙහි හෝ ප්‍රතිපදාවෙහි හෝ සංඝයා කෙරෙහි විවාදයෙන් උපදිනු ලබන්නේ උපදින්නේද, ඒ විවාදය බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස බොහෝදෙනාට නොසැප පිණිස බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස දුක් පිණිස වන්නේයයි” වදාළේය.
44
“ආනන්දය, මේ විවාදයට මුල් කරුණු සයක් වෙත්. කවර සයක්ද යත්? ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම ක්‍රොධ කරන්නෙක්, වෛර බැඳගන්නෙක් වේද, ආනන්දය, යම් ඒ මහණෙක් තෙම ක්‍රොධ කරන්නෙක් වෛර බැඳගන්නෙක් වේද, හෙතෙම ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නොකරන්නෙක්, යටහත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහිද ගෞරව නොකරන්නෙක්, යටහත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගෞරව නොකරන්නෙක්, යටහත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කරයි. ශීලයද සම්පූර්ණ නොකරන්නෙක් වෙයි. ආනන්දය, යම් ඒ මහණෙක් තෙම ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නොකරන්නේ, යටහත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කෙරේද, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව නොකරන්නෙක්, යටහත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කෙරේද, ශීලය සම්පූර්ණ නොකරන්නෙක් වේද, හෙතෙම සංඝයා කෙරෙහි විවාද උපදවයි. ඒ විවාදය බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස, බොහෝදෙනාට නොසැප පිණිස, බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස, දුක් පිණිස පවතියි. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මේ විවාදයට මුල් කරුණු තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ දකින්නාහුද, ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේ පහකිරීම පිණිස උත්සාහ දරන්නහුය. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මේ විවාදමූලය තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ නොදක්නහු නම්, ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේම මත්තෙහි හටනොගැණීම පිණිස පිළිපදින්නහුය. මෙසේ මේ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේ දුරුකිරීම වේ. මෙසේ මේ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේ මත්තෙහි නොහටගැනීම වේ.
45
“ආනන්දය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණතෙම ගුණමකු වූයේ එකටඑක කරන්නේ වේ. හෙතෙම ශාස්තෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ශික්ෂාවෙහිද සම්පූර්ණ කිරීම ඇත්තේ නොවෙයි. ආනන්දය, යම් ඒ මහණෙක් තෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ, යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, ශික්ෂාවෙහි සම්පූර්ණ කිරීම ඇත්තේ නොවේද, හෙතෙම සංඝයා කෙරෙහි යම් විවාදයක් බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස, බොහෝ දෙනාට නොසැප පිණිස බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස, දෙවිමිනිසුන්ට අහිත පිණිස, දුක් පිණිස වේද, එබඳු විවාද උපදවයි. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදයට මුල් කරුණු තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ දකින්නහුද, ආනන්දය, එහි තොපි ඒ ලාමකවූ විවාදමූලයාගේම දුරුකිරීමට උත්සාහ කරන්නහුය. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදමූලය තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ නොදක්නාහු නම්, ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේම මත්තෙහි නොහටගැනීම පිණිස පිළිපදින්නාහුය. මෙසේ මේ ලාමකවූ විවාදමූලයාගේ දුරුකිරීම වේ. මෙසේ මේ ලාමක විවාදමූලයාගේ මත්තෙහි නොහටගැනීම වේ.
“ආනන්දය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණතෙම ඊර්‍ෂ්‍යා කරන්නේ මසුරුවූයේ වෙයි. හෙතෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ශික්ෂාවෙහිද සම්පූර්ණ කිරීම ඇත්තේ නොවෙයි. ආනන්දය, යම් ඒ මහණෙක් තෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, ශික්ෂාවෙහි සම්පූර්ණ කිරීම ඇත්තේ නොවේද, හෙතෙම සංඝයා කෙරෙහි යම් විවාදයක් බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස, බොහෝදෙනාට නොසැප පිණිස, බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස, දුක් පිණිස වේද, එබඳු විවාද උපදවයි. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදයට මුල් කරුණු තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ දකින්නාහුද, ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේම දුරු කිරීමට උත්සාහ කරන්නාහුය. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදමූලය තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ නොදක්නාහු නම් ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේම මත්තෙහි නොහටගැනීම පිණිස පිළිපදින්නාහුය. මෙසේ මේ ලාමකවූ විවාදමූලයාගේ දුරුකිරීම වේ. මෙසේ මේ ලාමක විවාද මූලයාගේ මත්තෙහි නොහටගැනීම වේ.
“ආනන්දය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණතෙම කෛරාටිකවූයේ මායා ඇත්තේ වේ. හෙතෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ශික්ෂාවෙහිද සම්පූර්ණ කිරීම ඇත්තේ නොවෙයි. ආනන්දය, යම් ඒ මහණෙක් තෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ, යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, ශික්ෂාවෙහි සම්පූර්ණකිරීම ඇත්තේ නොවේද, හෙතෙම සංඝයා කෙරෙහි යම් විවාදයක් බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස, බොහෝදෙනාට නොසැප පිණිස, බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස, දෙවිමිනිසුන්ට අහිත පිණිස දුක් පිණිස වේද, එබඳු විවාද උපදවයි. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදයට මුල් කරුණු තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ දක්නාහුද, ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේම දුරුකිරීමට උත්සාහ කරන්නහුය. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදමූලය තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ නොදක්නහු නම්, ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාදමූලයාගේම මත්තෙහි නොහටගැනීම පිණිස පිළිපදින්නාහුය. මෙසේ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේ දුරුකිරීම වේ. මෙසේ මේ ලාමක විවාද මූලයාගේ මත්තෙහි නොහට ගැනීම වේ.
“ආනන්දය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණතෙම ලාමක ආසා ඇත්තේ මිථ්‍යාදෘෂ්ටිවූයේ වෙයි. හෙතෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගෞරව නැත්තේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. ශික්ෂාවෙහිද සම්පූර්ණ කිරීම ඇත්තේ නොවෙයි. ආනන්දය, යම් ඒ මහණෙක් තෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව නැත්තේ යටත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කෙරේද, ශික්ෂාවෙහි සම්පූර්ණ කිරීම ඇත්තේ නොවේද, හෙතෙම සංඝයා කෙරෙහි යම් විවාදයක් බොහෝදෙනාට අවැඩ පිණිස, බොහෝදෙනාට නොසැප පිණිස, බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට අහිත පිණිස, දුක් පිණිස වේද, එබඳු විවාද උපදවයි. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදයට මුල් කරුණු තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ දකින්නාහුද, ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාදමූලයාගේම දුරුකිරීමට උත්සාහ කරන්නාහුය. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාද මූලය තමා කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ නොදක්නාහු නම් ආනන්දය, එහි තෙපි ඒ ලාමකවූ විවාදමූලයාගේම මත්තෙහි නොහටගැනීම පිණිස පිළිපදින්නාහුය. මෙසේ මේ ලාමකවූ විවාද මූලයාගේ දුරුකිරීම වේ. මෙසේ මේ ලාමක විවාද මූලයාගේ මත්තෙහි නොහටගැනීම වේ.
“ස්වකීය දෘෂ්ටිය අල්වාගැනීම ඇත්තේ දැඩිව ගැනීම ඇත්තේ දුරලිය නොහැක්කේ වේ.
“ආනන්දය, හෙතෙම ශාස්තෲන්වහන්සේ කෙරෙහිද, ගෞරව නොකරන්නේ යටත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කරයි. ධර්මය කෙරෙහිද ගෞරව නොකරන්නේ යටත් පැවැතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගෞරව නොකරන්නේ යටහත් පැවතුම් නැත්තේ වාසය කරයි. සීලයද සම්පූර්ණ නොකරන්නේ වෙයි. ආනන්දය, යම් ඒ මහණෙක් තෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නොකරන්නේ යටත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කෙරේද, ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව නොකරන්නේ යටත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කෙරේද, සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව නොකරන්නේ යටත් පැවතුම් නැත්තෙක්ව වාසය කෙරේද, ශීලය සම්පූර්ණ නොකරන්නෙක් වේද හෙතෙම සංඝයා කෙරෙහි විවාද උපදවයි. යම් විවාදයෙක් බොහෝ දෙනාට අවැඩ පිණිස බොහෝ දෙනාට නොසැප පිණිස බොහෝදෙනාට අනර්ථ පිණිස දෙවිමිනිසුන්ට අහිත පිණිස දුක් පිණිස වන්නේද (එබඳු විවාදයෙකි)
“ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාදයට මුල් කරුණ තමන් කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ දක්නහු නම්ත ආනන්දය, එහි තෙපි එම ලාමකවූ විවාද මූලයාගේ දුරුකිරීම පිණිස උත්සාහ කරව්. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මෙබඳු විවාද මූලය තමන් කෙරෙහි හෝ පිටත්හි හෝ නොදක්නහු නම්, ආනන්දය එහි තෙපි එම ලාමකවූ විවාද මූලයාගේ නොවැඩීම පිණිස පිළිපදිව්. මෙසේ මේ ලාමකවූ විවාදමූලයාගේ පහ කිරීමවේ. මෙසේ මේ ලාමකවූ විවාදමූළයාගේ මත්තෙහි නොහට ගැණීමවේ. ආනන්දය, මොහු වනාහි විවාදයට මුල් කරුණු සය වෙත්.
46
‘ආනන්දය, මේ අධිකරණ සතරක් වෙත්. විවාදය පිළිබඳ අධිකරණය, සීල විපත්ති ආදීන් චොදනා කිරීම් පිළිබඳ අධිකරණය, සප්ත ආපත්ති ස්කන්ධයන් පිළිබඳවූ අධිකරණය, අවලොකන ආදී කටයුතු පිළිබඳ අධිකරණය, ආනන්දය, මොහු වනාහි අධිකරණ සතර වෙත්.
“ආනන්දය, උපනුපන් අධිකරණයන්ගේ සමථය පිණිස සංසිඳීම පිණිස අධිකරණ සමථ සතක් වෙත්. සම්මුඛාවිනය දිය යුත්තේය. සති විනය දියයුත්තේය. අමුළ්හ විනය දියයුත්තේය. ප්‍රතිඥාවෙන් කරවිය යුතුයි. යෙභුය්‍යසිකාවය, තස්සපාපිය්‍යසිකාය, තිණවත්ථාරකය, යන සතයි.
47
“ආනන්දය, කෙසේ නම් සම්බුඛාවිනය වේද? ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂූහු අධර්මය ධර්මයයි කියමින් හෝ ධර්මය අධර්මයයි කියමින් හෝ අවිනය විනයයි කියමින් හෝ විනය අවිනයයි කියමින් කලහ කෙරෙත්ද, ආනන්දය, ඒ සියලුම භික්ෂූන් විසින් සමගිව රැස්විය යුතුයි. රැස්ව ධර්ම නීතිය පරීක්ෂාකර බැලියයුතුයි. ධර්ම නීතිය පරීක්ෂාකොට බලා යම් ආකාරයකින් ධර්ම නීතිය හා සමවේද, ඒ ආකාරයෙන් ඒ අධිකරණය, කලහය, සංසිඳවිය යුතුයි. ආනන්දය, මෙසේ සංසිඳුවීම සම්මුඛාවිනය නම් සංසිඳුවීමවේ. මෙසේ වනාහි මේ ශාසනයෙහි සමහර අධිකරණයන්ගේ සංසිඳීමවේ. එනම්, සම්මුඛා විනයයෙනි.
48
“ආනන්දය, කෙසේනම් යෙභුය්‍යසිකා නම් සංසිඳ වීමවේද, ආනන්දය, ඉදින් ඒ භික්ෂූහු ඒ අධිකරණය ඒ ආවාසයෙහි සංසිඳවන්ට නොහැකිවෙත් නම්, ආනන්දය, ඒ භික්ෂූන්ට වඩා යම් ආවාසයක භික්ෂූහු ඉතා බොහෝ වෙත් නම් ඒ ආවාසයට යායුත්තේය. එහි සියල්ලන්ම සමගිව රැස්විය යුතුයි. රැස්ව ධර්ම නීතිය පරීක්ෂාකර බැලිය යුතුයි. ධර්ම නීතිය පරීක්ෂාකර බලා යම් ආකාරයකින් ධර්ම නීතිය හා සමවේද, ඒ ආකාරයෙන් ඒ අධිකරණය සංසිඳවිය යුතුයි. ආනන්දය, මෙසේ වනාහි යෙභුය්‍යසිකා නම් සංසිඳවීමවේ. මෙසේද වනාහි මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් අධිකරණයන්ගේ සංසිඳීමවේ. එනම්, යෙභුය්‍යසිකාවෙනි.
49
“ආනන්දය, කෙසේ නම් සතිවිනය නම් සංසිඳවීම වේද, ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම මහණෙකුට පාරාජිකාවකින් හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකින් හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකින් ‘ආයුෂ්මත් තෙමේ පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණි බව මතකදැයි’ චෝදනා කරන්නේය. හෙතෙම ඇවැත්නි, මම පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාව ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණි බව සිහි නොවෙමියි’ කියන්නේද, ආනන්දය, ඒ භික්ෂූහුහට වනාහි සතිවිනය නම් සංසිඳවීම දිය යුත්තේය. ආනන්දය, මෙසේ වනාහි සතිවිනය නම් සංසිඳවීමවේ. මෙසේද වනාහි මේ සස්නෙහි ඇතැම් අධිකරණයන්ගේ සංසිඳීමවේ. එනම්, සතිවිනයයෙනි.
50
“ආනන්දය, කෙසේ නම් අමූළ්හ විනය නම් සංසිඳවීම වේද, ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම මහණෙකුට පාරාජිකාවකින් හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකින් හෝ මෙබඳුවූ ගරු ඇවතකින් ‘ආයුෂ්මත් තෙමේ පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාව ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණි බව මතකදැයි චොදනා කරන්නේය. හෙතෙම ‘ඇවැත්නි, මම පාරාජිකාවකට හෝ පැමිණියේ පාරාජිකාව ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණිබව මතක නැතැයි කියන්නේය. හෙතෙම ඔහුට අවුල් හැරීම වැඩියක් අවුල් කෙරෙයි. ‘ආයුෂ්මත් තෙමේ යහපත්වම දැන ගනු මැනව. ඉදින් පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණි බව සිහි කෙරෙහිදැයි’ කියායි හෙතෙම මෙසේ කියයි. ‘ඇවැත්නි, මම වනාහි උමතු බවට චිත්තයාගේ පෙරළීමට පැමිණියෙමි. ඒ උමතුවූ මා විසින් ශ්‍රමණයන්ට නුසුදුසුවූ බොහෝ දේ කරන ලදී. නුසුදුසු වචන කියනලදී. නුසුදුසු ක්‍රියා කරනලදී. මට එය මතක නැත. මුලාවූ මා විසින් එය කරණලදැයි’ කියන්නේය ආනන්දය, ඒ භික්ෂුහට වනාහි අමූළ්හ විනය නම් සංසිඳුවීම දිය යුතුයි. ආනන්දය, මෙසේ වනාහි අමූළ්හ විනය නම් සංසිඳවීම වේ. මෙසේද වනාහී මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් අධිකරණයන්ගේ සංසිඳීම වේ. එනම්ත අමූළ්හ විනයයෙනි.
51
“ආනන්දය, කෙසේ නම්, පටිඤ්ඤාතකරණය සංසිඳවීම වේද, ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම චොදනා කරණ ලද්දේ හෝ චෝදනා නොකරණ ලද්දේ හෝ ඇවත සිහි කරයිද, ප්‍රකාශ කරයිද, ප්‍රකට කෙරේද, ආනන්දය, ඒ භික්ෂුව විසින් වැඩිමහලු භික්ෂුවක් කරා පැමිණ සිවුර එකාංශ කොට පොරවා පා වැඳ උක්කුටුකයෙන් ඉඳ ඇඳිලි බැඳගෙණ ‘ස්වාමීනි, මම මෙනම් ඇවතකට පැමිණියෙමි. එය දෙශනා කරමියි’ මෙසේ කියයුතු වන්නේය. වැඩි මහලු භික්ෂුව ‘ඇවත දක්නෙහිදැයි අසයි.’ හෙතෙම දක්නෙමියි කියන්නේය. ‘මත්තෙහි සංවරයට පැමිණෙන්නෙහිදැයි’ වැඩිමහල් තෙරුන් වහන්සේ අසයි. ‘සංවරයට පැමිණෙන්නෙමියි’ හෙතෙම කියන්නේය. ආනන්දය, මෙසේ වනාහි පටිඤ්ඤාතකරණය නම් සංසිඳවීම වේ. මෙසේද වනාහි මෙහි ඇතැම් අධිකරණයන්ගේ සංසිඳීමවේ. එනම්, පටිඤ්ඤාතකරණයෙනි.
52
“ආනන්දය, කෙසේ නම්, තස්සපාපිය්‍යසිකා නම් සංසිඳවීම වේද? ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි මහණෙක් මහණෙකුට ‘පාරාජිකාවකින් හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකින් හෝ මෙබඳුවූ ගරු ඇවතකින් ආයුෂ්මත් තෙමේ පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවකට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණියා මතකදැයි’ චොදනා කරන්නේය. හෙතෙම මෙසේ කියයි. ‘ඇවැත්නි, මම පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණියා මතක නැතැයි’ කියන්නේය. හෙතෙම ඔහුට අවුල් හරින්නහු වැඩියක් අවුල් කෙරෙයි. ‘ආයුෂ්මත් තෙමේ, ඉදින් පාරාජිකාවකට හෝ, පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණිබව මතක් වෙහිදැයි මනාකොටම දැනගනුවයි’ කියයි. ‘ඇවැත්නි, මට පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණි බව මතක නැත. ඇවැත්නි, මෙබඳු කුඩා ඇවතකට පැමිණිබව මතකයයි’ කියායි. හෙතෙම අවුල් හරින්නහු වඩාත් අවුල් කෙරෙයි. ‘ආයුෂ්මත් තෙමේ ඉදින් පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණි බව මතකදැයි’ මනාකොට දැන ගනුවයි’ කියායි. හෙතෙම මෙසේ කියයි. ‘ඇවැත්නි, මම වනාහි මෙනම් සුලු ඇවතකට පැමිණ නොඅසනලදුවම ප්‍රකාශ කරන්නෙමි. කිමෙක්ද? මම පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණ අසන ලදුව ප්‍රකාශ නොකරන්නෙම්දැ’යි කියන්නේය. හෙතෙම මෙසේ කියමි. ‘ඇවැත්නි, නුඹ වනාහි මෙනම් සුලු ඇවතකට පැමිණ නො අසන ලදුව ප්‍රකාශ නොකරන්නෙහිය, කිමෙක්ද, ඔබ පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතට පැමිණ අසන ලදුව ප්‍රකාශ කරන්නෙහිද? ආයුෂ්මත් තෙමේ ඉදින් පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතකට පැමිණි බව සිහි වන්නෙහිදැයි මනාකොටම දැනගනුවයි’ කියන්නේය. ඒ භික්ෂු තෙමේ ‘ඇවැත්නි, මට පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතට පැමිණි බව මතකය, ඉක්මන් කම නිසා හෝ අනිකක් කියනු කැමතිව මා විසින් මෙසේ අනිකක් කීම නිසා හෝ මට පාරාජිකාවකට හෝ පාරාජිකාවට ලංවූ ඇවතකට හෝ මෙබඳු ගරු ඇවතට පැමිණි බව මතක නැතැයි’ කියනලදී. ආනන්දය, මෙසේ වනාහි තස්සපාපිය්‍යසිකා නම් සංසිඳවීම වේ. මෙසේද වනාහි මෙහි ඇතැම් අධිකරණයන්ගේ සංසිඳීම වේ. එනම්, තස්ස පාපිය්‍යසිකාවෙනි.
53
“ආනන්දය, කෙසේ නම් තිණවත්ථාරක නම් සංසිඳවීම වේද? ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි හටගත් දබර ඇති හටගත් කලහ ඇති විවාදයට පැමිණ වාසය කරන්නාවූ භික්ෂූන්ගේ බොහෝවූ ශ්‍රමණයන්ට නුසුදුසුවූ කියන ලද දෙය හා කරණලද දෙය පුරුදු කරණ ලද්දේ වෙයි. ආනන්දය, ඒ සියලුම භික්ෂූන් විසින් සමගිව රැස්විය යුතුයි. රැස්ව එක්පක්ෂයෙහිවූ භික්ෂූන්ගෙන් ඉතා දක්ෂවූ භික්ෂුවක් විසින් හුනස්නෙන් නැගිට සිව්රු ඒකාංස කොට ඇඳිළි බැඳගෙන සංඝයාහට දැන්විය යුත්තේය. ‘ස්වාමීනි, සංඝතෙම මා කියන්නක් අසාවා. හටගත් දබර ඇත්තාවූ හටගත් කලහ ඇත්තාවූ විවාදයට පැමිණ වාසය කරන්නාවූ අපගේ මේ බොහෝවූ ශ්‍රමණයන්ට නුසුදුසුවූ කියන ලද්දාවූද, කරන ලද්දාවූද, පුරුදු කරණ ලද්දාවූද දේවෙයි.
‘ඉදින් සංඝයාට පැමිණි කල් ඇත්තේ නම්, මම මේ ආයුෂ්මතුන්ලාගේ යම් ඇවතකුත් වේද, තමන්ගේ යම් ඇවතකුත්වේද, මහත් වරද සහ ගිහියන් පිළිබඳ වරද හැර යම් සෙසු සියලු ඇවැත් මේ ආයුෂ්මතුන්ලාගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසද, තමන්ගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසද, සංඝයා මධ්‍යයෙහි තිණවත්ථාරක කර්මයෙන් දෙශනා කරන්නෙමියි.’ (කියයුතුය)
“ඉක්බිති අනික් පක්ෂයෙක්හිවූ භික්ෂූන්ගෙන් ඉතා දක්ෂවූ භික්ෂුවක් විසින් හුනස්නෙන් නැගිට සිව්ර එකාංශ කොට පොරවා ඇදිළි බැඳගෙණ සංඝයාහට දැන්විය යුත්තේය. ‘ස්වාමීනි, සංඝතෙමේ මා කියන්නක් අසන සේක්වා. හටගත් දබර ඇත්තාවූ හටගත් කලහ ඇත්තාවූ විවාදයට පැමිණ වාසය කරන්නාවූ අපගේ ඒ බොහෝ වූ ශ්‍රමණයන්ට නුසුදුසුවූ කියන ලද්දාවූද, කරණ ලද්දාවූද, පුරුදු කරණ ලද්දාවූද දේවෙයි. ඉදින් සංඝයාට පැමිණි කල් ඇත්තේ නම්, මම මේ ආයුෂ්මතුන්ලාගේ යම් ඇවතකුත් වේද, තමාගේ යම් ඇවතකුත් වේද, මහත් වරද සහ ගිහියන් පිළිබඳ වරද හැර සෙසු සියලු වරද මේ ආයුෂ්මතුන්ලාගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසද, තමාගේ ප්‍රයෝජනය පිණිසද, සංඝයා මධ්‍යයෙහි තිණවත්ථාරක කර්මයෙන් දෙසන්නෙමියි’ (කිය යුතුය).
“ආනන්දය, මෙසේ වනාහි තිණවත්ථාරක නම් සංසිඳවීමවේ. මෙසේද වනාහි මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් අධිකරණයන්ගේ සංසිඳීමවේ. එනම්, තිණවත්ථාරකයෙනි.
54
“ආනන්දය, ප්‍රියබව ඇතිකරන්නාවූ ගරුබව ඇති කරන්නාවූ රැස්වීම පිණිස විවාද නොකිරීම පිණිස සමගිය පිණිස එක්වීම පිණිස මේ සිහිකටයුතු ධර්ම සයක් පවතිත්. එක්ව මහණදම් පුරන්නවුන් කෙරෙහි ඉදිරියෙහිද නොඉදිරියෙහිද කවර සයක්දයත්? ආනන්දය, මේ ශාසනයෙහි මහණහුගේ මෛත්‍රී කාය කර්මය එළඹ සිටියේ වෙයිද. ප්‍රියබව ඇති කරන්නාවූ ගරුබව ඇතිකරන්නාවූ මේ සිහිකටයුතු ධර්මයද රැස්වීම පිණිස විවාද නොකිරීම පිණිස සමගිය පිණිස එක් වීම පිණිස පවතියි.
“ආනන්දය, නැවතද අනිකක් කියමි එකට මහණදම් පුරන භික්ෂුන් කෙරෙහි ඉදිරියෙහිද නොඉදිරියෙහි භික්ෂුහුගේ මෛත්‍රි වාග් කර්මය එළඹ සිටියේ වෙයි. ප්‍රිය කරන්නාවූ, ගරුකරන්නාවූ, මේ සිහිකටයුතු ධර්මයද සංග්‍රහය පිණිස විවාද නොකිරීම පිණිස සමගිය පිණිස එකඟ බව පිණිස පවතියි.
“ආනන්දය, නැවත අනිකක් කියමි. සබ්‍රම්සරුන් අභිමුඛයෙහිද අනභිමුඛයෙහිද භික්ෂුවගේ මෛත්‍රි මනොකර්මය එළඹ සිටියේ වෙයි. ප්‍රියබව කරන්නාවූ ගරුබව කරන්නාවූ මේ සිහි කටයුතු ධර්මයද, රැස්වීම පිණිස විවාද නොකිරීම පිණිස සමගිය පිණිස එක්වීම පිණිස පවතියි.
“ආනන්දය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණතෙම යම් ඒ ධාර්මිකවූ දැහැමින් ලබනලද්දාවූ යටත් පිරිසෙයින් පාත්‍රයෙහි ඇතුළත් වූවක් පමණවූද ලාබයෝ වෙත්ද, එබඳුවූ ලාභ සිල්වත්වූ සබ්‍රම්සරුන් හා බෙදා හදා නොවළඳන්නෙක් නොවේද සමව බෙදා වළඳන්නෙක් වේද, ප්‍රියබව ඇති කරන්නාවූ ගරු බව ඇති කරන්නාවූ මේ සිහි කටයුතුවූ ධර්මයද, රැස්වීම පිණිස අවිවාද පිණිස සමගිය පිණිස එක්වීම පිණිස පවතියි.
“ආනන්දය, නැවතද අනිකක්ද කියමි. මහණ තෙම කඩනොවූ සිදුරු නොවූ කබර නොවූ කැළල් නොවූ දාසකමින් මිදුනාවූ නුවණැත්තන් විසින් පසස්නා ලද්දාවූ තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි දෙකින් අල්වා නොගන්නා ලද්දාවූ සමාධිය පිණිස පවත්නාවූ යම් ඒ සීලයෝ වෙත්ද, එබඳු සීලයන්හි සබ්‍රම්සරුන් හා ඉදිරියෙහිද නොඉදිරියෙහිද සීලයෙන් සමාන බවට පැමිණ වාසය කරයිද ප්‍රියබව ඇතිකරන්නාවූ ගරුබව ඇතිකරන්නාවූ මේ සිහි කටයුතුවූ ධර්මයද රැස්වීම පිණිස අවිවාදය පිණිස සමගිය පිණිස එක්වීම පිණිස පවතියි.
“ආනන්දය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණ තෙම යම් මේ ආර්‍ය්‍යවූ නෛර්‍ය්‍යාණිකවූ එය පිළිපදින්නාහුගේ දුක් මනාව නැසීම පිණිස පවත්නාවූ යම් ඒ ප්‍රඥාවක් වෙයිද එබඳු ප්‍රඥාවෙන් සබ්‍රම්සරුන් හා ඉදිරියෙහිද නොඉදිරියෙහිද සමාන බවට පැමිණ වාසය කරයිද, ප්‍රියබව ඇතිකරන්නාවූ ගරුබව ඇතිකරන්නාවූ මේ සිහිකටයුතු ධර්මයද රැස්වීම පිණිස අවිවාදය පිණිස එක්වීම පිණිස පවතියි. ආනන්දය, ප්‍රියබව ඇතිකරන්නාවූ ගරුබව ඇතිකරන්නාවූ මේ සිහි කටයුතු ධර්ම සය රැස්වීම පිණිස අවිවාදය පිණිස සමගිය පිණිස එක්වීම පිණිස පවතිත්. ආනන්දය, ඉදින් තෙපි මේ සිහිකටයුතු ධර්ම සය සමාදන්ව පවත්නාහු නම්, ආනන්දය, තෙපි නොඉවසන්නාවූ කුඩා වරද ඇත්තාවූ හෝ මහත් වරද ඇත්තාවූ යම් වචනයක් දකිව්ද?” “ස්වාමීනි නැත”
“ආනන්දය, එහෙයින් මේ සිහි කටයුතු ධර්ම සය සමාදන්ව පවතිව්. එය තොපට බොහෝ කලක් හිත පිණිස සැප පිණිස වන්නේය.”
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ආයුෂ්මත් ආනන්දස්ථවිර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තේය.
සාමගාම සූත්‍රය නිමි (1-4)

MN-3-1-3. කින්ති සූත්‍රය

මජ්ඣිම නිකාය
උපරි පණ්ණාසය
1. දේවදහ වර්ගය

1

34
මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කුසිනාරා නුවර “බලිහරණ” නම් වන ලැහැබෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ‘මහණෙනි,’ කියා භික්ෂූන්ට කථා කළසේක. ‘පින්වතුන් වහන්සැයි’ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය.
“මහණෙනි, තොපට මා කෙරෙහි කිම, මෙබඳු සිතක් වේද? ‘ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම සිවුරු කරුණු කොටගෙන හෝ ධර්මය දෙශනා කෙරේද, ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම පිණ්ඩපාතය කරුණු කොටගෙණ ධර්මය දෙශනා කෙරේද? ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම සෙනසුන් කරුණු කොටගෙණ හෝ ධර්මය දෙශනා කෙරේද, ශ්‍රමණ ගෞතම තෙමේ ඒ ඒ භව සැප ලැබීම කරුණු කොටගෙන හෝ ධර්මය දෙශනා කෙරේද?’ කියායි.
“ස්වාමීනි, ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සිවුරු හේතු කොටගෙන හෝ ධර්මය දෙශනා කෙරෙයි. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ පිණ්ඩපාතය හේතු කොටගෙණ හෝ ධර්මය දෙශනා කෙරෙයි. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ සෙනාසන හේතු කොටගෙණ හෝ ධර්මය දෙශනා කෙරෙයි. ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ ඒ ඒ භවයෙහි සැප විඳීම හේතු කොටගෙන හෝ ධර්මය දෙශනා කරයි, යන මෙබඳු සිතක් අපට ඇති නොවෙයි.”
“මහණෙනි, තොපට වනාහි ‘මා කෙරෙහි සිවුරු හේතු කොටගෙණ හෝ ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම ධර්මය දෙශනා කරයි. පිණ්ඩපාතය හේතු කොටගෙණ හෝ ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම ධර්මය දෙශනා කරයි. සේනාසන හේතු කොට ගෙණ හෝ ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම ධර්මය දෙශනා කරයි. ඒ ඒ භව සැප විඳීම හේතු කොට ගෙණ හෝ ශ්‍රමණ ගෞතම තෙම ධර්මය දෙශනා කෙරේය’ යන මෙබඳු සිතක් තොපට ඇති නොවේ නම් මහණෙනි, මා කෙරෙහි තොපට කෙබඳු සිතක් වේද?”
“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි අපට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුකම්පා ඇත්තේය. වැඩ කැමැත්තේ වේ. අනුකම්පා පිණිස ධර්මය දෙශනා කෙරේය යන මෙබඳු සිතක් වන්නේය” “මහණෙනි, තොපට මා කෙරෙහි භාග්‍යවත් තෙම අනුකම්පා ඇත්තේය. වැඩ කැමැත්තේය. අනුකම්පාව නිසා ධර්මය දෙශනා කෙරේය යන අදහස ඇත්තේය.
35
“මහණෙනි, එහෙයින් මේ ශාසනයෙහි මා විසින් තොපට යම් ධර්මයක් දෙශනා කරණ ලද්දාහුදත එනම්, සතර සතිපට්ඨානයෝය, සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයෝය, සතර ඍද්ධි පාදයෝය, පඤ්චෙන්ද්‍රියෝය, පඤ්චබලයෝය, සප්ත බෞද්ධ්‍යංගයෝය, ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ගයෝය යන මොහුයි. එහි සියල්ලන් විසින්ම සමගිව සතුටුව විවාද නොකරමින් හික්මිය යුතුයි.
“මහණෙනි, සමගිව සතුටුව විවාද නොකරමින් හික්මෙන්නාවූ ඒ තොප අතුරෙන් අභිධර්මයෙහි වෙනස් වාද ඇති භික්ෂූහු දෙදෙනෙක් වන්නාහුද, එහි ඉදින් තොපට ‘මේ ආයුෂ්මත්වරුන්ගේ කීම අර්ථවශයෙන්ද වෙනස්ය, ව්‍යඤ්ජන වශයෙන්ද වෙනස්යයි, මෙසේ අදහස් වන්නේ, නම් එහි යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නහුද? ඔහු වෙත පැමිණ ආයුෂ්මත් වරුන්ගේ කීම අර්ථ වශයෙන්ද වෙනස්ය. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන්ද වෙනස්ය. ආයුෂ්මත් වරුන්ගේ කීම යම්සේ අර්ථ වශයෙන්ද, ව්‍යඤ්ජන වශයෙන්ද වෙනස්ද, ආයුෂ්මත්හු ඒ ආකාරයෙන් දැනගනිව්. ආයුෂ්මත්හු විවාදයට නොපැමිණෙත් වායි කියයුතු වන්නේය. ඉක්බිති අනික් පක්ෂයෙහි වූ භික්ෂූන් ගෙන් යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නහුදත ඔහු වෙත පැමිණ ‘ආයුෂ්මතුන්ගේ කීම අර්ථ වශයෙන්ද වෙනස්ය. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන්ද වෙනස්ය. ආයුෂ්මත්හු ආයුෂ්මත්වරුන්
ගේ කීම යම්සේ අර්ථ වශයෙනුත් වෙනස්ද, ව්‍යඤ්ජන වශයෙනුත් වෙනස්ද එසේ දැනගනිව්. ආයුෂ්මත්හු විවාද නොකෙරෙත්වායි කියයුතු වන්නේය. මෙසේ වරදවා ගන්වා ලද්ද වරදවා ගන්නා ලද්දක් වශයෙන් දැරිය යුතුයි. වරදවා ගන්නා ලද්ද, වරදවා ගන්නා ලද්දක් වශයෙන් දරා යමක් ධර්මයවේද, යමක් විනය වේද, එය කිය යුත්තේය.”
36
“ඉදින් එහි තොපට මේ ආයුෂ්මත් වරුන්ගේ කීම අර්ථවශයෙන් වෙනස් වේ. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් සම වේයයි සිතෙන්නේද, එහි යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නහුද, ඔහු කරා පැමිණ ‘ආයුෂ්මත් වරුන්ගේ කීම අර්ථ වශයෙන්ම වෙනස්ය. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් සමාන වෙයි. ඒ කීම යම්සේ අර්ථවශයෙන්ම වෙනස්ද, ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් සමාන වේද, ආයුෂ්මත්හු ඒ ආකාරයෙන් දැනගනිව්. විවාදයට නොපැමිණෙත්වායි කියයුතු වන්නේය. ඉක්බිති අනික් පක්ෂයෙහි වූ භික්ෂූන්ගෙන් යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නහුද, ඔහු කරා පැමිණ ‘ආයුෂ්මත් වරුන්ගේ කීම වනාහි අර්ථ වශයෙන්ම වෙනස්ය. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් සමානවේ. ආයුෂ්මත්වරුන්ගේ කීම යම්සේ අර්ථ වශයෙන්ම වෙනස්ද, ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් වේද, ආයුෂ්මත්හු ඒ ආකාරයෙන් දැනගනිව්. ආයුෂ්මත්හු විවාදයට නොපැමිණෙත්වායි, කියයුතු වන්නේය. මෙසේ වරදවා ගන්නා ලද්ද වරදවා ගන්නා ලද්දක් වශයෙන් දැරිය යුතුයි. නිවරදකොට ගන්නා ලද්ද නිවරද කොට ගන්නා ලද්දක් වශයෙන් දැරිය යුතුයි. වරදව ගන්නා ලද්ද වරදවා ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දරා, නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දරා යමක් ධර්මය වේද, යමක් විනය වේද, එය කිය යුතුයි.”
37
“ඉදින් එහි තොපට මේ ආයුෂ්මත්වරුන්ගේ කීම අර්ථවශයෙන්ම සමවෙයි. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් වෙනස්වේයයි සිතයි නම් එහි යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නාහුද, ඔහු කරා පැමිණ ‘ආයුෂ්මත් වරුන්ගේ කීම වනාහි අර්ථ වශයෙන් සමාන වේ. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් වෙනස් වේ. එය යම්සේ අර්ථවශයෙන්ම සමවේද, ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් වෙනස් වේද, ආයුෂ්මත්හු ඒ ආකාරයෙන් දැනගනිව්. යම් මේ ව්‍යඤ්ජනයක්වේද, එය වනාහි සුළු කරුණකි. ආයුෂ්මත්හු ස්වල්ප කාරණයකින් විවාදයට නොපැමිණෙත්වායි කියයුතු වන්නේය. අනික් පක්ෂයෙහිවූ භික්ෂුන්ගෙන් යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නාහුද, ඔහු කරා පැමිණ ‘ආයුෂ්මතුන්ලාගේ කීම වනාහි අර්ථවශයෙන් සමාන වේ. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් වෙනස් වේ. ආයුෂ්මත්හු එය යම්සේ අර්ථවශයෙන් සමාන වේද, ව්‍යඤ්ජන වශයෙන් වෙනස් වේද, එය ඒ ආකාරයෙන් ආයුෂ්මත්හු දැනගනිව්. යම් ඒ ව්‍යඤ්ජනයක් වේද, එය ස්වල්ප කාරණයකි. ආයුෂ්මත්හු ස්වල්ප කාරණයකින් විවාදයට නොපැමිණෙත්වායි කියයුතු වන්නේය. මෙසේ නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දැරිය යුතුයි. වරදවා ගන්නා ලද්ද වරදවා ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දැරිය යුතුයි. නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දරා වරදවා ගන්නා ලද්ද වරදවා ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දරා, යමක් ධර්මයවේද, යමක් විනය වේද, එය කිය යුතුයි.
38
“එහි ඉදින් තොපට මේ ආයුෂ්මතුන්ලාගේ කීම අර්ථවශයෙන්ද සමාන වේ. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන්ද සමානවේයයි සිතක් වන්නේනම් එහි යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නාහුද, ඔහු කරා පැමිණ ‘ආයුෂ්මතුන්ලාගේ කීම වනාහි අර්ථ වශයෙන්ද, සමානවේ. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන්ද සමානවේ. එය යම්සේ අර්ථයෙනුත් සමානවේද, ව්‍යඤ්ජනයෙනුත් සමාන වේද, ආයුෂ්මත්හු ඒ ආකාරයෙන් දැනගනිව්. ආයුෂ්මත්හු විවාදයට නොපැමිණෙත්වායි,’ කියයුතු වන්නේය. ඉක්බිති අනික් පක්ෂයෙක්හි වූ භික්ෂූන්ගෙන් යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නාහුද, ඔහු කරා පැමිණ ආයුෂ්මතුන්ලාගේ කීම වනාහි අර්ථ වශයෙන්ද සමාන වේ. ව්‍යඤ්ජන වශයෙන්ද සමාන වේ. එය යම්සේ අර්ථයෙනුත් සමානවේද.’ ව්‍යඤ්ජනයෙනුත් සමානවේද, ආයුෂ්මත්හු ඒ ආකාරයෙන් දැනගනිව්. ආයුෂ්මත්හු විවාදයට නොපැමිණෙත්වායි, කියයුතු වන්නේය. මෙසේ නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දැරිය යුතුයි. නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද නිවරද කොට ගන්නා ලද්ද වශයෙන් දරා යමක් ධර්මය වේද, යමක් විනය වේද එය කිය යුතුයි.
39
“මහණෙනි, සමගිව සතුටු වෙමින් විවාද නොකරමින් හික්මෙන්නාවූ ඒ තොප අතුරෙන් එක්තරා භික්ෂුවක්හට ඇවතක් වන්නේද, වරද කිරීමක් වන්නේද, මහණෙනි, එහි චෝදනාව පිණිස නොයා යුතුයි. අනික් පුද්ගලතෙම වනාහි ක්‍රොධ නොකරන්නෙක් වෛර නොකරන්නෙක් තම මතය අත් නොහරින සේ තදින් නොගන්නෙකි, තම මතය පහසුවෙන් දුරලිය හැක්කෙක් වේනම් ‘මටද වෙහෙස නොවන්නේය. අනිකාටද දුකට පැමිණීමක් නොවන්නේය. මට ඒ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට හැක්කේයයි’ පුද්ගලයා පරීක්ෂා කළ යුතුය. ඉදින් මහණෙනි, කීමට සුදුසු වන්නේය. මහණෙනි, ඉදින් වනාහි මෙසේ වන්නේනම් ‘මටද වෙහෙසක් නොවන්නේය. අන්‍ය පුද්ගලයාටද දුකක් වන්නේය. අනික් පුද්ගලයා වනාහි කිපෙන්නෙක, වෛර කරන්නෙක මතය දැඩිකොට ගන්නෙකි. මතය පහසුවෙන් දුරලිය නොහැක්කේ වෙයි. මම මේ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නගාසිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට හැක්කේද වෙමියි’ මෙසේ වන්නේනම් යම් මේ අනික් පුද්ගලයාගේ දුකට පැමිණීමක් වේද, මෙය වනාහි සුලු දෙයකි. ඒ මම මේ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට හැකිවෙයි නම් එයම මහත් වන්නේය. මහණෙනි, ඉදින් මෙසේ වන්නේ නම් කීමට සුදුසු වේ.
“මහණෙනි, ඉදින් වනාහි ‘මට වනාහි වෙහෙස වන්නේය. අනික් පුද්ගලයාට දුකක් නොවන්නේය. අනික් පුද්ගල තෙම වනාහි ක්‍රොධ නොකරන්නෙක් වෛර නොකරන්නෙක් මතය තරයේ ගන්නෙක් මතය පහසුවෙන් අත්නොහරින්නෙක් වන්නෙම් මම මේ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට හැක්කේද, වෙමි. මාහට යම් වෙහෙසක් වේද, එය වනාහි සුලු වූවකි. ඒ මම මේ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට හැකිවෙම් නම් එයම මහත් වන්නේය. ‘මහණෙනි, ඉදින් එසේ වන්නේ නම් කීමට සුදුසුයි.
“මහණෙනි, ඉදින් වනාහි මටද වෙහෙස වන්නේය. අනික් පුද්ගලයාටද දුක් වන්නේය. අන් පුද්ගල තෙමේ වනාහි කිපෙන්නෙක්, බද්ධ වෛර කරන්නෙක්, මතය තරයේ ගන්නෙක්, මතය පහසුවෙන් දුරලිය නොහැක්කෙක් වන්නේද ‘මම මේ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට හැක්කේද, වෙම් නම් මට යම් වෙහෙසීමක් වේද, අන්‍ය පුද්ගලයාට යම් දුකක් වේද, මෙය වනාහි සුලු වූවකි. ඒ මම මේ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට හැකිවෙම් නම් එයම මහත් වන්නේය.’ මහණෙනි, ඉදින් මෙසේ වන්නේ නම් කීමට සුදුසුය.
“මහණෙනි, ඉදින් වනාහි මටද වෙහෙස වන්නේය. අන් පුද්ගලයාටද දුක් වන්නේය. අනික් පුද්ගල තෙමේ වනාහි කිපෙන්නක, වෛර කරන්නෙක, මතය තරයේ ගන්නෙක, මතය පහසුවෙන් දුරලිය නොහැක්කෙක. මමද මේ පුද්ගලයා අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන්ට නොහැකි වෙමියි, මෙසේ වන්නේද, මහණෙනි, මෙබඳු පුද්ගලයා කෙරෙහි උපෙක්ෂාව නොයික්මවිය යුතුය.
40
“මහණෙනි, සමගිව සතුටුවෙමින්, විවාද නොකරමින් හික්මෙන්නාවූ, ඒ තොප අතරෙහිද සිත් දූෂ්‍ය කරන්නාවූ අමනාපය ඇති කරන්නාවූ, නොසතුට නොඇල්ම ඇති කරන්නාවූ, ඕපාදූප වචන උපදින්නේය. ඒ එක් පක්ෂයක භික්ෂූන් අතුරෙන් යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නහුද, ඔහු කරා පැමිණ, ‘ඇවැත්නි, සමගිව සතුටුවෙමින් විවාද නොකරමින් හික්මෙන්නාවූ, අප අතරෙහි සිත් දූෂ්‍ය කරන්නාවූ, අමනාප ඇතිකරන්නාවූ, නොසතුට ඇතිකරන්නාවූ, ඔවුනොවුන්ගේ ඕපාදූප වචන උපන්නේය යන යමක් ඇද්ද, එය ශාස්තෘන් වහන්සේ දන්නේ නම් ගර්හා කරන්නේදැයි කිය යුතුය.
“මහණෙනි, මනාකොට ප්‍රකාශ කරන්නාවූ භික්ෂු තෙම මෙසේ ප්‍රකාශ කරන්නේය. ‘ඇවැත්නි, සමගිව සතුටු වෙමින් විවාද නොකරමින් හික්මෙන්නාවූ අප අතරෙහි සිත දූෂ්‍ය කරන්නාවූද, අමනාප ඇතිකරන්නාවූද, නොසතුට ඇතිකරන්නාවූද, ඔවුනොවුන්ගේ ඕපාදූප වචන උපදින්නේය යන යමක් ඇද්ද, එය ශාස්තෘන් වහන්සේ දන්නේ නම් ගරහන්නේය. ‘ඇවැත්නි, මේ කොලාහල කිරීම දුරු නොකොට නිවණ ප්‍රත්‍යක්ෂ කරන්නේදැයි ඇසිය යුතුය. මහණෙනි, මනාකොට ප්‍රකාශ කරන්නාවූ භික්ෂුතෙම මෙසේ ප්‍රකාශ කරන්නේය. ‘ඇවැත්නි, මේ කොලාහල කිරීම දුරු නොකොට නිවණ ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරන්නේය.’ තව ද, අනික් පක්ෂයෙහිවූ භික්ෂූන්ගෙන් යම් භික්ෂුවක් ඉතා සුවචයයි හඟින්නාහුද, ඔහු කරා පැමිණ ‘ඇවැත්නි, සමගිව සතුටු වෙමින්, විවාද නොකරමින්, හික්මෙන්නාවූ අප අතරෙහි සිත දූෂ්‍ය කරන්නාවූ, අමනාපය ඇතිකරන්නාවූ, නොසතුට ඇතිකරන්නාවූ ඔවුනොවුන්ගේ ඕපාදූප වචන උපදින්නේය යන යමක් ඇද්ද, එය ශාස්තෘන් වහන්සේ දන්නේ නම් ගර්හා කරන්නේදැයි’ කියයුතු වන්නේය. මහණෙනි මනාකොට ප්‍රකාශ කරන්නාවූ භික්ෂුතෙම මෙසේ ප්‍රකාශ කරන්නේය. ‘ඇවැත්නි, සමගිව සතුටුවෙමින් විවාද නොකරමින් හික්මෙන්නාවූ අප අතරෙහි සිත දූෂ්‍ය කරන්නාවූ, අමනාපය ඇතිකරන්නාවූ, නොසතුට ඇතිකරන්නාවූ යම් ඒ ඔවුනොවුන්ගේ ඕපාදූප වචන උපදින්නේය යන යමක් ඇද්ද, එය ශාස්තෘන් වහන්සේ දන්නේ නම් ගර්හා කරන්නේය කියායි. ඇවැත්නි, මේ කොලාහල කිරීම වනාහි දුරු නොකොට නිවණ ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරන්නේදැයි ඇසිය යුතුය’ මහණෙනි, මනාකොට ප්‍රකාශ කරන්නාවූ භික්ෂුතෙම මෙසේ ‘ඇවැත්නි, මේ කොලාහල කිරීම දුරු නොකොට නිවණ ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරන්නේයයි, කියන්නේය.
“මහණෙනි, ඉදින් ඒ භික්ෂුවගෙන් අනික් භික්ෂුවක් ආයුෂ්මතුන් විසින් අපගේ මේ භික්ෂූහු අකුසලයෙන් නැගිටුවා කුසලයෙහි පිහිටුවන ලද්දාහුදැයි අසන්නේ නම්, මහණෙනි, මනාකොට ප්‍රකාශ කරන්නාවූ භික්ෂුතෙම මෙසේ ප්‍රකාශ කරන්නේය. ‘ඇවැත්නි, මෙහි මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනකද, එතැනට පැමිණියෙමි. ඒ මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්මය දෙශනා කළසේක.’ මම ඒ ධර්මය අසා ඒ භික්ෂූන්ට කීවෙමි. ඒ භික්ෂුහු ඒ ධර්මය අසා අකුසලයෙන් නැගී සිටියාහුය. කුසලයෙහි පිහිටියාහුය, යනුවෙනි.
“මහණෙනි, මෙසේ ප්‍රකාශ කරන්නාවූ භික්ෂුතෙම තමාද නොම උසස් කෙරෙයි. අනුන් නොම පහත් කෙරෙයි. ධර්මයට අනුකූල වූවක් ප්‍රකාශ කරයි. කරුණු සහිතවූ අනික් කිසිවාදයක් හෝ අනුවාදයක් හෝ (මේ පුද්ගලයාට) ගැරහිය යුතු තැනට නොපැමිණෙන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තාහුය.
තුන්වැනිවූ කින්තී සූත්‍රය නිමි. (1-3)

mn-3-1-2. පඤ්ඤත්තය සූත්‍රය

මජ්ඣිම නිකාය
උපරි පණ්ණාසය
1. දේවදහ වර්ගය

2.
21


මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේ පිඬු සිටුහු විසින් කරවන ලද, ජෙතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි,’ කියා භික්ෂූන්ට කථා කළහ. ‘පින්වතුන් වහන්සැයි’ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනාගතය කල්පනා කරන්නා වූ අනාගතය අනුව ගිය දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ ඇතැම් මහණ බමුණන් ඇත්තාහ. (ඔව්හු) අනාගතය අරභයා නොයෙක් ආකාර දෘෂ්ටි දෘෂ්ටි දක්වන්නාවූ වචන ප්‍රකාශ කෙරෙත්. සංඥාවෙන් යුක්තවූ මරණින් පසු නිත්‍යවූ ආත්මයක් ඇතැයි, මෙසේ සමහරු ප්‍රකාශ කරත්. මරණින් මත්තෙහි සංඥාවෙන් යුක්ත නොවූ මරණින් පසු නිත්‍යවූ ආත්මයක් ඇතැයි සමහරු ප්‍රකාශ කරත්. මරණින් පසු සංඥාවක් ඇත්තේද නොවූ, නැත්තේද නොවූ, මරණින් මතු නිත්‍යවූ ආත්මයක් ඇතැයි මෙසේ සමහරු කියත්. ඇත්තාවූ සත්වයාගේ මරණින් පසු සිඳීම, ගැසීම, නොහට ගැණීම, හෝ පණවත්. මේ ආත්මයෙහි නිවණ හෝ සමහරු ප්‍රකාශ කරත්. මෙසේ මරණින් මතු නිත්‍යව පවත්නා ආත්මය හෝ පණවත්. ඇත්තාවූ සත්වයාගේ මරණින් පසු සිඳීම, නැසීම, නො හට ගැණීම හෝ පණවත්. මේ ආත්මයෙහි නිවණ හෝ සමහරු ප්‍රකාශ කරත්. මෙසේ මේ කරුණු පසක්ව තුනක්වෙත්. තුනක්ව පසක් වෙත්. මේ පඤ්චත්තය පිළිබඳව සංක්ෂෙපයෙන් දැක්වීමයි.
22
“මහණෙනි, ඔවුන් අතුරෙහි යම් මේ මහණ බමුණු කෙනෙක් සංඥාවෙන් යුක්තවූ, මරණින් මතු නිත්‍යවූ, ආත්මය පණවත් ද? ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ මරණින් මතු රූප ඇත්තාවූ, නිත්‍යවූ, සංඥාවෙන් යුක්තවූ, ආත්මයක් හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය නැත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ, සංඥාවෙන් යුක්තවූ, ආත්මයක් හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තාවූද, රූප නැත්තාවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ, ආත්මයක් හෝ පණවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තේත් නොවන්නාවූද, නැත්තේත් නොවන්නාවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ ආත්මයක් හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ එක් සංඥාවක් ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ නොයෙක් සංඥා ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුත් ආත්මයක් හෝ පණවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ හීන සංඥා ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුත් ආත්මයක් හෝ පණවත්, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ අප්‍රමාණ සංඥා ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්ත ආත්මයක් හෝ පණවත්. මේ කියනලද සංඥා සත ඉක්මවන්ට හැකිවූ සමහරු මේ විඤ්ඤානඤ්චායතනය හෝ අප්‍රමාණයයි කම්පා නො කළ හැකි යයි සමහරු කියත් මහණෙනි, ඒ මේ කාරණය තථාගතයන් වහන්සේ ඒ දෘෂ්ටීන්, දෘෂ්ටීන්ගේ හේතුන්, දෘෂ්ටින්ගේ අරමුණුත් දන්නාහ.
යම් ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ ආත්මය පණවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය ඇත්තාවූ, මරණින් මතු නිත්‍යවූ, පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප නැත්තාවූ, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තාවූද, අරූපි නැත්තාවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තේත් නොවන්නාවූද, රූප නැත්තේත් නොවන්නාවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ එක් සංඥාවක් ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුත් ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ නොයෙක් සංඥා ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුත් ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ හීන සංඥා ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුත් ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ අප්‍රමාණ සංඥා ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුත් ආත්මය හෝ පණවත්. මේ රූප සහිත සංඥා අතුරෙන්ද, රූප නැති සංඥා අතුරෙන්ද, එකත්ත සංඥා අතුරෙන්ද නානත්ත සංඥා අතුරෙන්ද, යම් සංඥාවක් පිරිසිදුය, උතුම්ය, අග්‍රය, සියල්ලට වඩා උතුම් යයි කියනු ලැබේද, එය නාස්තිභාවප්‍රඥප්තිය අරමුණු කොට ඇති ආකිඤ්චඤ්ඤායතන සංඥාව අප්‍රමාණ වෙයි. කම්පා නො වේය යී සමහරු කියත්. එය ප්‍රත්‍යයෙන් හටගන්නා ලද්දකි. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයවූ නිවන ඇත්තේම ය. ඒ නිවන ඇත්තේය යි එසේ දැන ඒ සංස්කාරයන්ගේ නික්මීම දක්නා තථාගත තෙමේ ඒ සංස්කාරයන් ඉක්මීය.
23
“මහණෙනි, ඒ වාද අතුරෙන් යම් මේ මහණ බමුණ කෙනෙක් මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා නැත්තාවූ ආත්මය පණවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ, රූපය ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් තොරවූ ආත්මයක් හෝ පණවත් ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය නැත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් තොරවූ ආත්මයක් හෝ පණවත්, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තාවූ ද රූප නැත්තාවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් තොරවූ ආත්මයක් හෝ පණවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තේත් නොවන්නාවූද සංඥාවෙන් තොරවූ ආත්මයක් හෝ පණවත්. මහණෙනි, ඒ වාද අතුරෙහි යම් ඒ මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාවෙන් යුක්තවූ ආත්මයක් පණවත්ද, සමහරු ඔවුන් බැහැර කෙරෙත්. ඊට හේතු කවරේද? සංඥාව රොගයකි, සංඥාව ගඩයකි, සංඥාව හුලකි යම් මේ සංඥා රහිත බවක් වේද, එය ශාන්තය, එය ප්‍රණීතය යි ඔව්හු සිතත්. මහණෙනි, තථාගත තෙමේ ඒ අසඥ භවයත් දන්නේය.
“යම් ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාව නැත්තාවූ ආත්මය, පණවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා නැති ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය නැති මරණින් මත්තෙහි නිත්‍යවූ සංඥා නැති ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තාවූද රූප නැත්තාවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා නැති ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තේත් නොවන්නාවූද, නැත්තේත් නොවන්නාවූද, මතු නිත්‍යවූ සංඥා නැති ආත්මය හෝ පණවත්. මහණෙනි, යම් කිසි ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ ‘මම රූපයෙන් වෙන්ව වේදනාවෙන් වෙන්ව, සංඥාවෙන් වෙන්ව, සංස්කාරයන්ගෙන් වෙන්ව, විඤ්ඤාණයාගේ (ප්‍රතිසන්ධි වශයෙන්) ඊම හෝ යාම හෝ චුතවීම හෝ ඉපදීම හෝ වැඩීම හෝ නැගීම හෝ මහත්වීම හෝ පණවන්නෙමියි.’ මෙසේ කියන්නේද එසේ වීමට හේතු නැත්තේය. ඒ විඥානයද ප්‍රත්‍යයෙන් උපදින ලද්දකි. ඖදාරිකය සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේ මය. මෙය ඇතැයි මෙසේ දැන එයින් මිදීම දක්නා තථාගත තෙම එය ඉක්ම වූයේ වෙයි.
24
“මහණෙනි, ඔවුන් අතරෙහි යම් මේ මහණ බමුණෝ සංඥා ඇත්තෙත් නොවන්නාවූද නැත්තේත් නොවන්නාවූද මරණින් මතු නිත්‍යවූ ආත්මය පණවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නොවන්නාවූද නැත්තේත් නොවන්නාවූද ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප නැත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නොවන්නාවූද නැත්තේත් නොවන්නාවූද ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තාවූද, රූප නැත්තාවූද මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නොවන්නාවූද නැත්තේත් නොවන්නාවූද, සංඥා ඇති ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූප ඇත්තේත් නොවූ රූප නැත්තේත් නොවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නොවූද සංඥා නැත්තේත් නොවූද ආත්මය හෝ පණවත්. මහණෙනි, ඔවුන් අතරෙහි යම් ඒ මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇති ආත්මය පණවත්ද, සමහරු ඔවුන් බැහැර යම් ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා නැත්තාවූ ආත්මය පණවත්ද, සමහරු ඔවුන් බැහැරකරත්. ඊට හේතු කවරේද? ‘සංඥාව රෝගයකි, සංඥාව ගඩයකි, සංඥාව හුලකි, අසංඥාව මුළාවකි. යම් මේ සංඥාව ඇත්තේත් නැති නැත්තේත් නැති බවක්වේ නම් එය ශාන්තය, එය ප්‍රණීතයයි’ කියායි මහණෙනි, ඒ දෘෂ්ටියද තථාගත තෙම දන්නේය.
යම් ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ නොම සංඥා ඇත්තේත් නොවූ නැත්තේත් නොවූ ආත්මය පනවත්ද, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය ඇත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නැත්තේත් නොවූ ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය නැත්තාවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥාව ඇත්තේත් නොවූ නැත්තේත් නොවූ ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය ඇත්තාවූද, රූපය නැත්තාවූද, මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නොවූ නැත්තේත් නොවූ ආත්මය හෝ පණවත්. ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ රූපය ඇත්තේත් රූපය නැත්තේත් නොවූ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නොවූ නැත්තේත් නොවූ ආත්මය හෝ පණවත්.
“මහණෙනි, යම් කිසි මහණ බමුණු කෙණෙක් ඇසින් දැකීමය, කණින් ඇසීමය, නාසයෙන්, දිවෙන්, කයෙන් දැනීමය යන මෙයින් දතයුතුවූ (දොරටු පසෙහි සංඥාවගේ පැතීම් මාත්‍රයෙන්) ඖදාරික සංස්කාරයන්ගේ පැවැත්මෙන් මේ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනයාගේ ලැබීම පණවත්. මහණෙනි, ‘සමාපත්තියෙන් නැගිටීම වන හෙයින් විනාශයක්ම මේ ආයතනයාගේ ලැබීම පිණිස කියයි. මහණෙනි, මේ නෙවසංඤ්ඤානාසංඤ්ඤායතනයට පැමිණීම ඖදාරික සංස්කාරයන්ගේ පැවැත්මෙන් පැමිණිය යුතුයයි’ කියනු නොලැබේ. මහණෙනි, මෙය සංස්කාර විශෙෂයක් සහිත සමාපත්තියෙන් පැමිණිය යුතු ආයතනයයි කියනු ලැබේ. එයද ප්‍රත්‍යයෙන් උපදවන ලද්දකි. ඖදාරිකද වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. එය ඇතැයි, මෙසේ දැන ඔහුගේ මිදීම දක්නා තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවන ලද්දේ වෙයි.
25
“මහණෙනි, ඒ වාදයන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ ඇත්තාවූ සත්වයාගේ උච්ඡෙදය, විනාසය, නොවීම පණවත්ද, මහණෙනි, එහි යම් ඒ මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇති ආත්මය පණවත්ද, සමහරු ඔවුන් බැහැර කරත්. යම් ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා නැත්තාවූ ආත්මය පණවත්ද, සමහරු බැහැර කරත්. යම් ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ මරණින් මතු නිත්‍යවූ සංඥා ඇත්තේත් නැති නැත්තේත් නැති ආත්මය පණවත්ද, සමහරු ඔවුන් බැහැර කරත්. ඊට හෙතු කවරේද? ඒ සියළුම පින්වත් මහණ බමුණෝ ‘අනාගතයෙහි සැරිසරන්නාවූ මෙසේ පරලොව වන්නෙමු. මෙසේ පරලොව වන්නෙමුයි’ ඇලීමම කියන්නාහු වෙති. යම්සේ නම් වෙළඳාමට යන්නාවූ වෙළෙන්දාට ‘මෙයින් මට මෙය වන්නේය, මෙයින් මෙය එපරිද්දෙන්ම පරලොව මෙසේ වන්නෙමු. පරලොව මෙසේ වන්නෙමුයි,’ සිතන්නාවූ මේ පින්වත් මහණ බමුණෝ වෙළඳුන්ට බඳු උපමා ඇත්තාහුයයි වැටහෙත්. මහණෙනි, මෙයද තථාගත තෙමේ දන්නේය.
“යම් ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ ඇත්තාවූ සත්වයාගේ උච්ඡෙදය, විනාශය, හට නොගැණීම, පණවත්ද, ඔව්හු ත්‍රිවිධ භවයට භය වන්නාහු, ත්‍රිවිධ භවය පිළිකුල් කරන්නාහු ත්‍රිවිධ භවය අනුවම දුවත්. ත්‍රිවිධ භවය අනුව පෙරළෙත්. යම්සේ සුනඛයෙක් බලුදමින් බඳනා ලද්දේ, දැඩිවූ කණුවක හෝ හුලක හෝ බඳින ලද්දේ, එම වැලත් සමග හෝ හුලත් සමඟ හෝ දුවන්නේද, ගමන් කරන්නේද, එමෙන් එපරිද්දෙන්ම මේ පින්වත් මහණ බමුණෝ සත්වයාගේ පැවැත්මට භය ඇත්තාහු සත්වයාගේ පැවැත්මට පිළිකුල් කරන්නාහු සත්වයාගේ පැවැත්ම අනුවම දුවත්, අනුවම පෙරළෙත්. ඒ එයද ප්‍රත්‍යයෙන් කරණ ලද්දක් වේ. එහෙයින්ම ඖදාරිකවේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. ඒ නිරොධය ඇතැයි මෙසේ දැන සංස්කාරයන් ගෙන් මිදීම දක්නා තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වෙයි.
26
“මහණෙනි, සත්වයන්ගේ අනාගතය කල්පනා කරන්නාවූ අනාගතය අනුව ගිය දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ යම්කිසි මහණ කෙනෙක් හෝ බමුණු කෙනෙක් හෝ වෙත්ද, ඔව්හු අනාගතය අරබයා අනෙක ප්‍රකාරවූ දෘෂ්ටි දක්වන්නාවූ, වචන කියත්ද? ඒ සියල්ලෙන් මේ කරුණු පසම කියත්. එයින් එක්තරා කරුණක් හෝ කියත්.
27
“මහණෙනි, සත්වයන්ගේ අතීතය කල්පනා කරන්නාවූ අතීතය අනුව ගිය දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ ඇතැම් මහණ බමුණෝ වෙත්. ඔව්හු අතීතය අරබයා අනෙකප්‍රකාරවූ දෘෂ්ටි දක්වන්නාවූ වචන කියත්. ‘ආත්මයද, ලොකයද සදා කාලිකය මෙයම සත්‍යය, මෙයින් අන්‍ය කියුම් හිස්යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද සදාකාලික නොවේ. මෙයම සත්‍යය, මෙයින් අන්‍ය කියුම් හිස්යයි,’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද, සදාකාලිකද වේ. සදාකාලික නොවන්නේද වේ. මෙයම සත්‍යයයි. මෙයින් අන්‍ය කියුම් සිස්යයි,’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද, සදාකාලික වන්නේද නොවේ. සදාකාලික නොවන්නේද නොවේ. මෙයම සත්‍යයයි මෙයින් අන්‍යය හිස්යයි.’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද කෙළවරක් ඇත්තේය. මෙයම සත්‍යය, අන්‍යය සිස්යයි,’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද, කෙළවරක් නැත්තේය, මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස්යයි.’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද කෙළවරක් ඇත්තේද නොවේ. කෙළවරක් නැත්තේද වේ, මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස්යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද කෙළවරක් ඇත්තේද නොවේ. කෙළවරක් නැත්තේද වේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස්යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද නොයෙක් සංඥා ඇත්තේ වෙයි. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස්යයි’ මෙසේ සමහරු කියත් ‘ආත්මයද ලොකයද නොයෙක් සංඥා ඇත්තේවේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස්යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද හීන සංඥා ඇත්තේවේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස්යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද අප්‍රමාණ සංඥා ඇත්තේවේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස් යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද ඒකාන්ත සැප ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස් යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද ඒකාන්ත දුක් ඇත්තේවේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස් යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද දුක සැප දෙකම ඇත්තේවේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස් යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්. ‘ආත්මයද ලොකයද දුක් ඇත්තේත් නොවේ. සැප ඇත්තේත් නොවේ. මෙයම සත්‍යය අන්‍යය සිස් යයි’ මෙසේ සමහරු කියත්.
28
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳුවාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ට ආත්මයද, ලොකයද, ශාස්වතය, මෙයම සත්‍යය අනික සිස්ය යන ඇදහීමෙන් තොරව කැමැත්තෙන් තොරව ඇසීමෙන් තොරව ආකාර කල්පනා කිරීමෙන් තොරව සිතින් බැසගැනීමෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥාණය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඥාණ කොටස් මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම මේ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දැඩි කොටගත් දෘෂ්ටියයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දැඩිව ගත් දෘෂ්ටිය ප්‍රත්‍යයෙන් කරණ ලද්දකි. එහෙයින් ඖදාරිකවේ.
සංස්කාරයන්ගේ නිරෝධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන ඒ සංස්කාරයන්ගේ මිදීම දක්නා තථාගතතෙමේ එය ඉක්මවූයේවේ.
29
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳුවාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද සදාකාලික නොවේ. මෙයම සත්‍යය අනික හිස් යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේ යයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නා සුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද සදාකාලිකද වේ. සදාකාලික නොවන්නේද මෙයම සත්‍යය. අනික හිස්යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම, කැමැත්තෙන් තොරවම, අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව, ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයක් ඇත්තේමය මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහුවෙත්ද ආත්මයද ලොකයද නොමසදාකාලික නොවන්නේද, සදාකාලික නොවන්නේද නොවේ. මෙයම සත්‍යය අනික හිස්යයි ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද කෙළවර ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය. අනික හිස්යයි, ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණබමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ආත්මයද ලොකයද කෙළවර නැත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය අනික හිස්යයි ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණබමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ආත්මයද ලොකයද කෙළවර ඇත්තේද කෙළවර නැත්තේ දවේ. මෙයම සත්‍යය අනික හිස්යයි ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද නොමකෙළවර ඇත්තේද නොමකෙළවර නැත්තේද වේ. මෙයම සත්‍යය අනික හිස්යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒමහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද එක් සංඥා ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අනික හිස්යයි’ එකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිමලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද නොයෙක් සංඥා ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අනික හිස්යයි’ එකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත් මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
‘මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහුද වෙත්ද ‘ආත්මයද ලොකයද හීන සංඥා ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අනික හිස්යයි, එකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද අප්‍රමාණ සංඥා ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අනික හිස්යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව, අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව, ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද ඒකාන්ත සැප ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අනික හිස්යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව, අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව, ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරිකවේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන, ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද ඒකාන්ත දුක් ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අනික හිස්යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද සැප දුක් ඇත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අනික හිස්යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ගේ ශ්‍රද්ධාවෙන් තොරවම කැමැත්තෙන් තොරව අනුශ්‍රවණයෙන් තොරව ආකාර පරිවිතර්කයෙන් තොරව පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම නුවණ නැති කල්හි, ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ යම් ඤාණභාග මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදානයයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දෘෂ්ටි උපාදානය සංස්කරණය කරණ කරණ ලද්දේය. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. මෙය ඇත්තේයයි මෙසේ දැන ඔහුගේ නිවණ දක්නාසුළුවූ තථාගත තෙමේ එයඉක්ම වූයේවේ.
“මහණෙනි, ඔවුන් අතර යම් ඒ මහණ බමුණෝ මෙබඳු වාද ඇත්තාහු මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාහු වෙත්ද, ‘ආත්මයද ලොකයද දුකද නැත්තේ සැපද නැත්තේ වේ. මෙයම සත්‍යය, අන්‍ය සිස්යයි’ ඒකාන්තයෙන් ඔවුන්ට ශ්‍රද්ධාවෙන් වෙන්ව, කැමැත්තෙන් වෙන්ව, ඇසීමෙන් වෙන්ව, ආකාර කල්පනාවෙන් වෙන්ව, සිතින් බැසගැනීමෙන් වෙන්ව, පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ප්‍රත්‍යක්ෂවූම ඥානය වන්නේය යන මේ කාරණය විද්‍යමාන නොවේ. මහණෙනි, ප්‍රත්‍යක්ෂයෙන්ම පිරිසිදුවූ නිර්මලවූ ඥානය නැති කල්හි ඒ පින්වත් මහණ බමුණෝ එහි යම් ඥාන කොට්ඨාශ මාත්‍රයක්ම පිරිසිදු කෙරෙත්ද, එයම ඒ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දැඩිව ගත් දෘෂ්ටියයි කියනු ලැබේ. ඒ මේ දැඩිව ගත් දෘෂ්ටිය ප්‍රත්‍යයෙන් කරණ ලද්දකි. එහෙයින් ඖදාරිකවේ සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය. එය ඇතැයි මෙසේ දැන ඒ සංස්කාරයන්ගේ මිදීම දක්නා තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වේ.
30
‘මහණෙනි, මේ ලොකයෙහි ඇතැම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටින් දුරලීමෙන්ද, සියලු ආකාරයෙන් කාම සංයොජනයන්ගේ නොසිටීමෙන්ද, මේ ධ්‍යාන ප්‍රීතියට පැමිණ වාසය කරමි’ යන යමක් වේද, මෙය ශාන්තය, මෙය ප්‍රණීතයයි, ධ්‍යාන ප්‍රීතියට පැමිණ වාසය කරයි ඔහුගේ ඒ ධ්‍යාන ප්‍රීතිය නිරුද්ධවේ. ධ්‍යාන ප්‍රීතිය නිරුද්ධවීමෙන් දොම්නස උපදියි. දොම්නස නිරුද්ධවීමෙන් ධ්‍යාන ප්‍රීතිය උපදියි.
“මහණෙනි, යම්සේ ඡායාව යමක් අත්හරීද, එහි අව්ව පැතිරෙයිද, අව්ව යමක් අත්හරීද, එහි ඡායාව පැතිරේද, මහණෙනි, එමෙන්ම ධ්‍යාන ප්‍රීතියගේ නිරුද්ධවීමෙන් දොම්නස උපදියි. දොම්නස නිරුද්ධවීමෙන් ධ්‍යාන ප්‍රීතිය උපදියි.
“මහණෙනි, මේ පින්වත් මහණ තෙමේ හෝ බ්‍රාහ්මණ තෙමේ හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, සියලු ආකාරයෙන් කාම තෘෂ්ණාවන්ගේ නොපිහිටීමෙන් මේ ධ්‍යාන ප්‍රීතියට පැමිණ වාසය කරමියි, යන යමක්වේද, මෙය ශාන්තය. මෙය ප්‍රණීතයයි ධ්‍යාන ප්‍රීතියට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහුගේ ඒ ධ්‍යාන ප්‍රීතිය නිරුද්ධ වේ. ධ්‍යාන ප්‍රීතිය නිරුද්ධවීමෙන් දොම්නස උපදියි. දොම්නස නිරුද්ධ වීමෙන් ධ්‍යාන ප්‍රීතිය උපදියි ඒ මේ ප්‍රීතිය ප්‍රත්‍යයෙන් උපදින ලද්දක්වේ. එහෙයින් ඖදාරිකවේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධය ඇත්තේ යයි තථාගත තෙම දන්නේය. මෙසේ දැන ඒ දෘෂ්ටියෙන් මිදීම දක්නා තථාගත තෙමේ එය ඉක්ම වූයේ වේ.
31
“මහණෙනි, මේ ලොකයෙහි වනාහි ඇතැම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, සියලු ආකාරයෙන් කාම තෘෂ්ණාවන්ගේ නොපිහිටීමෙන් ධ්‍යාන ප්‍රීතිය ඉක්මවීමෙන් නිරාමිස (ලෞකික ආශා නැති) ප්‍රීතියට පැමිණ වාසය කරමි යන යමක්වේද, එය ශාන්තය, එය ප්‍රණීතයයි නිරාමිෂවූ සැපයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහුගේ ඒ නිරාමිෂ සැපය නිරුද්ධවේ. නිරාමිෂ සැපය නිරුද්ධ වීමෙන් ධ්‍යාන ප්‍රීතිය උපදියි. ධ්‍යාන ප්‍රීතිය නිරුද්ධ වීමෙන් නිරාමිෂවූ සැපය උපදියි.
“මහණෙනි, යම්සේ ඡායාව යමක් අත්හරීද, එහි අව්ව පැතිරෙයිද, අව්ව යමක් අත්හරීද, එහි ඡායාව පැතිරේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම නිරාමිෂවූ සැපය නිරුද්ධ වීමෙන් ධ්‍යාන ප්‍රීතිය උපදියි. ධ්‍යාන ප්‍රීතිය නිරුද්ධ වීමෙන් නිරාමිෂවූ සැපය උපදියි. මහණෙනි, මේ පින්වත් මහණතෙමේ හෝ බමුණුතෙමේ හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, සියලු ආකාරයෙන් කාමතෘෂ්ණාවන්ගේ පිහිටීම දුරලීමෙන්ද, ධ්‍යාන ප්‍රීතිය ඉක්ම වීමෙන් නිරාමිෂවූ සැපයට පැමිණ වාසය කරමි. යන මේ යමක් වේද, එය ශාන්තය, එය ප්‍රණීතයයි, නිරාමිෂ සැපයට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහුගේ ඒ නිරාමිෂ සැපය නිරුද්ධවේ. නිරාමිෂ සැපය නිරුද්ධ වීමෙන් ධ්‍යාන ප්‍රීතිය උපදියි. ධ්‍යාන ප්‍රීතිය නිරුද්ධ වීමෙන් නිරාමිෂ සැපය උපදියි ඒ මේ සැපය ප්‍රත්‍යයෙන් උපදින ලද්දකි. එහෙයින් ඖදාරිකවේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරෝධයෙක් ඇත්තේය. යන මේ කාරණය තථාගත තෙමේ දන්නේය.
“මෙසේ දැන ඒ දෘෂ්ටියෙන් මිදීම දන්නා තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වෙයි.
32
“මහණෙනි, මේ ලොකයෙහි ඇතැම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, සියලු ආකාරයෙන් කාම තෘෂ්ණාවන්ගේ පිහිටීම නැති කිරීමෙන්ද, ධ්‍යාන ප්‍රීතිය ඉක්මවීමෙන්ද, නිරාමිස සැපය ඉක්මවීමෙන්ද, උපෙක්ෂා වේදනාවට පැමිණ වාසය කරමි’ යන මේ යමක් වේද, එය ශාන්තය, එය ප්‍රණීතයයි, උපෙක්ෂා වෙදනාවට පැමිණ වාසය කරයි. ඔහුගේ ඒ උපෙක්ෂා වෙදනාව නිරුද්ධවේ. උපෙක්ෂා වෙදනාව නිරුද්ධ වීමෙන් නිරාමිස සැපය උපදියි. නිරාමිස සැපය නිරුද්ධවීමෙන් උපෙක්ෂා වෙදනාව උපදියි.
“මහණෙනි, යම්සේ ඡායාව යමක් අත්හරීද, එහි අව්ව පැතිරේද අව්ව යමක් අත්හරීද, එහි ඡායාව පැතිරේද මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම උපෙක්ෂා වෙදනාව නිරුද්ධවීමෙන් නිරාමිස සැපය උපදියි. නිරාමිස සැපය නිරුද්ධ වීමෙන් උපෙක්ෂා වෙදනාව උපදියි. මහණෙනි, මේ පින්වත් මහණ තෙමේ හෝ බමුණු තෙමේ හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, සියලු ආකාරයෙන් කාම තෘෂ්ණාවන්ගේ පිහිටීම නැති කිරීමෙන්ද, ධ්‍යාන ප්‍රීතිය ඉක්මීමෙන්ද, නිරාමිස සැපය ඉක්මීමෙන්ද උපෙක්ෂා වෙදනාවට පැමිණ වාසය කරමි’ යන මේ යමක් වේද, එය ශාන්තය, එය ප්‍රණීතයයි, උපෙක්ෂා වෙදනාවට පැමිණ වාසය කරයි, ඔහුගේ ඒ උපෙක්ෂා වෙදනාව නිරුද්ධවේ. උපෙක්ෂා වෙදනාව නිරුද්ධවීමෙන් නිරාමිස සැපය උපදියි. නිරාමිස සැපය නිරුද්ධ වීමෙන් උපෙක්ෂා වේදනාව උපදියි. ඒ මේ උපෙක්ෂා වේදනාව ප්‍රත්‍යයෙන් උපදින ලද්දක්ය. එහෙයින් ඖදාරිකවේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේමය යන මේ කාරණය තථාගත තෙමේ දන්නේය. මෙසේ දැන ඒ දෘෂ්ටියගේ මිදීම දක්නා තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වෙයි.
33
“මහණෙනි, මේ ලොකයෙහි වනාහි ඇතැම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද සියලු ආකාරයෙන් කාම සංයොජනයන්ගේ පිහිටීම නැතිකිරීමෙන්ද, ධ්‍යානය ඉක්මවීමෙන්ද, නිරාමිස සැපය ඉක්මවීමෙන්ද, උපෙක්ෂා වෙදනාව ඉක්මවීමෙන්ද, ‘මම සංසිඳුනෙමි. මම නිවුනෙමි. මම තෘෂ්ණාවෙන් අල්වා නොගත්තෙක් වෙමියි දකියි. මහණෙනි, මේ පින්වත් මහණ තෙමේ හෝ බමුණු තෙමේ හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටි දුරලීමෙන්ද, සියලු ආකාරයෙන් කාම සංයොජනයන්ගේ පිහිටීම නැතිකිරීමෙන්ද, ධ්‍යාන ප්‍රීතිය ඉක්මවීමෙන්ද, නිරාමිස සැපය ඉක්මවීමෙන්ද, උපෙක්ෂා වේදනාව ඉක්මවීමෙන්ද, ‘මම සංසිඳුනෙමි මම නිවුණෙමි. මම තෘෂ්ණාවෙන් අල්වා නොගත්තෙක් වෙමියි, දකියි. මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ මෙය නිවණට උපකාරවූ ප්‍රතිපදාවකැයි කියයි. එතකුදු වුවත් මේ පින්වත් මහණ තෙමේ හෝ බමුණු තෙමේ හෝ අතීතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටිය හෝ දැඩිව අල්වාගනියි. අනාගතය අනුව ගියාවූ දෘෂ්ටිය දැඩිව අල්වා ගනියි. කාම සංයොජනයන් හෝ දැඩිව අල්වා ගනියි. ධ්‍යාන ප්‍රීතිය හෝ දැඩිව අල්වා ගනියි. නිරාමිස සැපය හෝ දැඩිව අල්වා ගනියි. උපෙක්ෂා වේදනාව හෝ දැඩිව අල්වා ගනියි. මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ ‘මම සංසිඳුනෙමි. මම නිවුනෙමි. මම දැඩිකොට අල්වාගැනීමෙන් මිදුනෙමියි’ දකීද, එයද මේ පින්වත් මහණ බමුණන්ගේ දෘෂ්ටි උපාදාන යයි කියනු ලැබේ. ඒ දෘෂ්ටිය ප්‍රත්‍යයෙන් උපදින ලද්දකි. එහෙයින් ඖදාරික වේ. සංස්කාරයන්ගේ නිරොධයෙක් ඇත්තේය යන මේ කාරණය තථාගත තෙමේ දන්නේය. මෙසේ දැන ඒ දෘෂ්ටියගේ මිදීම දක්නා තථාගත තෙමේ එය ඉක්මවූයේ වෙයි.
“මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මේ නිරුත්තරවූ ශාන්තවූ උතුම් පදය වනාහි මොනවට අවබොධ කරණලදී. යම් මේ සවැදෑරුම්වූ ස්පර්ශයන්ට හෙතුවූ චක්ෂුරාදි ආයතනයන්ගේ හටගැනීමද, විනාශයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, මිදීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දැන උපාදානයන් කෙරෙන් මිදීමෙන් ලබන යම් අර්හත් ඵලයෙක් වේද, මහණෙනි, ඒ සවැදෑරුම් ස්පර්ශයන්ට හෙතුවූ චක්ෂුරාදි ආයතනයන්ගේ හටගැනීමද, විනාසයද, ආශ්වාදයද, ආදීනවයද, මිදීමද තත්වූ පරිද්දෙන් දැන උපාදානයන් කෙරෙන් මිදීමෙන් ලබන අර්හත්ඵලයවූ” මේ උත්තම ශාන්ති පදය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් අවබොධ කරනලදී. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළේය. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තාහුය.
දෙවැනිවූ පඤ්ඤත්තය සූත්‍රය නිමි. (1-2)