සිංහල ත්‍රිපිටකය

 

අති උත්තම සිංහල මහා සංඝයා වහන්සේලා පරම්පරා 38 ක් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට කට පාඩමෙන් රැකගෙන ආ බුද්ධ භාෂිත ත්‍රිපිටකය, මාතලේ අළුවිහාරයේදී    ග්‍රන්තාරුඩ  කරන ලද්දේය. මේ පුස්කොල ග්‍රන්ථ බොහෝ විහාර ස්ථානවලින් එකතුකොට බුරුමයේ සියමයේ සහ නොයෙක් මුලාශ්‍රවලින් එක කොට නැවත නිදොස් කොට 2500 බුද්ධ ජයන්තිය වෙනුවෙන් නිම කරන්නට විද්වත් උත්තම මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා මඩුල්ලක් පත්කළේ ලංකා ආණ්ඩුව විසිනි. බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය පාලි සහ සිංහල භාෂා  දෙකෙන්ම  සකස් විය.

එම ගාම්භීර පරිවර්තනය කියවා තේරුම් ගන්නට තරම් භාසා ඥානය නැති අය සඳහා ලිහිල් සිංහලෙන් මේ අන්තර් ජාල අඩවිය සකස් කරමි.  බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක පරිවර්තනය, ඒ පී ඩි සොයිසා මහත්මා ගේ පරිවර්තනය, පුජ්‍ය ඥානමොලි හිමියන්ගේ සහ පුජ්‍ය බෝධි හිමියන්ගේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තන, රිස් ඩේවිස් මැතිනියගේ සහ  PTS පරිවර්තන උපයෝගී කරගෙන මේ වෙබ් අඩවිය සකස් කර ඇත. මෙහි ඇති සුත්‍ර පරිවර්තනවල වැරැද්දක් ඇත්නම් කරුණාවෙන් ඒ නිවැරදි කර ඒ නිවැරදි පිටපතක් මා වෙත එවන මෙන් කරුණාවෙන් ඉල්ලමි. ධර්මය විකෘති කරන පිරිස් බිහිව ඇති මේ යුගයේ ඉතා සැලකිල්ලෙන් ධර්මය කියවිය යුතු බව ඇසිය යුතු බව සිත් දරත්වා.

අවශ්‍ය කරන සුත්‍රය අඩංගු පිටකයේ නම ක්ලික් කර ඉන් පසු යොමුවෙන් අවශ්‍ය සුත්‍රයේ නම ක්ලික්  කරන්න.

මේ වෙබ් අඩවියට දැනට ඇතුලත්කර ඇත්තේ  සුත්‍ර ස්වල්පයක් බව සලකන්න. මජ්ජිම නිකාය මුල සිටම කියවා ඔබේ ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ නම් කෘතඥ වෙමි.  පාළි සුත්‍රයේ යොමු සදහන් කර ඇති නිසා පාළි දත් පැවිදි උතුමන්ගේ ප්‍රතිචාර අගයමි. නිර්මල බුද්ධ භාෂිතය කිලිටි කරන්නට උත්සාහ කරන මිනිසුන් ඉන්නා මේ යුගයේ ඉතා පරීක්ෂාවෙන් පරිවර්තන කියවන්නට අවශ්‍යබව පෙනේ. මේ පරිවර්තන වල අඩු පාඩුවක් ඇතොත් කරුණාකර COMMENTS  හි ලියන්න

CLICK  BELOW  TO ACCESS

දීඝ නිකාය 
මජ්ජිම නිකාය
සංයුක්ත නිකාය
අංගුත්තර නිකාය
ඛුද්දක නිකාය

සුත්රාන්ත දෙසනා අසන්නට 

 SN 04-10 අව්‍යාකත සංයුත්තය

SN 04-10-01. ඛෙම සූත්‍රය
SN 04-10-02. අනුරාධ සූත්‍රය
SN 04-10-03. පඨම සාරිපුත්ත කොට්ඨික සුත්ත / උපගත සූත්‍රය
SN 04-10-04. දුතිය සාරිපුත්ත කොට්ඨිකසුත්තං  / සමුදය සූත්‍රය
SN 04-10-05. තතිය සාරිපුත්ත කොට්ඨිකසුත්ත / පේම සූත්‍රය
SN 04-10-06. චතුත්ථ සාරිපුත්ත කොට්ඨික සුත්ත / ආරාම සූත්‍රය.
SN 04-10-07. මොග්ගල්ලාන සුත්ත / ආයතන සූත්‍රය
SN 04-10-08. වච්ඡ ගොත්ත සුත්තං /. ඛන්ධ සූත්‍රය
SN 04-10-09. කුතූහල සාලා සුත්තං  /. කුතුහලසාලා සූත්‍රය
SN 04-10-10. ආනන්ද සුත්තං/ අත්ථත්ත සූත්‍රය
SN 04-10-11. සභිය කච්චාන සුත්ත / සභිය සූත්‍රය

SN 04-10-01. ඛෙම සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර ජේතවනයෙහි අනේපිඬු මහ සිටාණන් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වාසය කරන සේක.

§ 2. එකල්හි ඛෙමා භික්ෂුණිය කොසොල් ජනපදයෙහි ඇවිදින්නී සැවැත් නුවරටද, සාකෙත නුවරටද අතර තොරණවත්ථු නම් ස්ථානයෙහි වාසයට පැමිණියාය එකල්හි පසේනදී කොසොල් රජතෙමේ සාකෙතනුවරින් සැවැත්නුවරට යන්නේ සැවැත් නුවරටද, සාකෙතනුවරටද අතර පිහිටි තොරණවත්ථුවෙහි එක් රැයක් විසීමට පැමිණියේය.

§ 3. එකල්හි පසේනදීකොසොල් රජතෙමේ එක්තරා පුරුෂයෙකුට කතාකළේය. කථාකොට “එම්බල පුරුෂය, යව ඔබ අද මට (පයුරු පාසනය කිරීමට) සේවනය කිරීමට සුදුසුවූ ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ දනුවයි” කීයේය. ඒ පුරුෂතෙම “එසේය දේවයන් වහන්සැයි” පසෙනදී කොසොල් රජුට උත්තරදී තොරණවත්ථුව මුළුල්ලෙහි පිළිවෙළින් ඇවිදින්නේ පසේනදී කොසොල් රජුහට පයුරුපාසනය කිරීමට (සේවනය කිරීමට) සුදුසු ශ්‍රමණයෙකු හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු හෝ නුදුටුයේය.

ඒ පුරුෂ තොරණ වත්ථුවෙහි වාසයට පැමිණි ඛෙමා භික්ෂුණිය දුටුයේය. දැක පසේනදී කොසොල් රජතෙම යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ පසේනදී කොසොල්රජුට “දේවයන් වහන්සේට සේවනය කිරීමට සුදුසුවූ ශ්‍රමණයෙක් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ තොරණවත්ථුවෙහි නැතැයි” කීයේය. “දේවයන් වහන්ස, ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවිකාවක්වූ ඛෙමා නම් භික්ෂුණියක් ඇත්තේය. පණ්ඩිතය ව්‍යක්තය, නුවණැත්තිය, බහුශ්‍රැතය, විසිතුරු කථා ඇත්තීය. යහපත් වැටහෙණ නුවණ ඇත්තීයයි ඒ ආර්යාවගේ මෙබඳු යහපත් කීර්ති ශබ්දයක් පැනනැංගේය. දේවයන් වහන්සේ ඈ ආශ්‍රය කරණ සේක්වායි” කීය.

§ ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජතෙම ඛෙමා භික්ෂුණිය යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ ඛෙමා භික්ෂුණිය වැඳ එක් පසෙක හුන්නේය. එක් පසෙක හුන් පසේනදී කොසොල් රජතෙමේ ඛෙමා භික්ෂුණියට “ආර්යාවෙනි’ කිමෙක්ද තථාගතයන් මරණින්මතු වේදැයි” ඇසීය. –
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින්මතු වේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය ප්‍රකාශ නොකරන ලදී.”

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේද?” –
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙයද නොවදාරණ ලදී.”

“කිමෙක්ද ආර්යාවෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේද නොවේද?”
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වෙයිද නොවෙයිද කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙය නොවදාරණ ලදී.”

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයිද නොවන්නේ නොවෙයිද?”
“මහරජ තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේ නොවෙයි කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ නොකරණ ලදී.”

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේදැයි විචාරණ ලද්දේ ‘මහරජ තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“කිමෙක්ද? ආර්යයන් වහන්ස, තථාගතයන් වහන්ස මරණින් මතු නොවේදැයි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ.
” මහරජ තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි මෙයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලද්දේයයි කීයෙහිය.

“කිමෙක්ද? ආර්යාවෙනි, තථාගතයන්වහන්සේ මරණින් මතු වෙයිද නොවෙයිදැයි. මෙසේ අසන ලද්දේ
‘මහරජ භග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මරණින් මතු වෙයිද නොවෙයි දැයි මෙයද තථාගතයන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“ආර්යාවෙනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන්වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයිද, නොවන්නේ නෙවෙයිදැ”යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ,
‘මහරජ, තථාගතයන්වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේද නොවේයයි මෙයද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි” කීයෙහිය.

“ආර්යාවෙනි, යමක් නිසා එය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේනම්, ඊට හේතු කවරේද? ඊට ප්‍රත්‍ය කවරේද?
“මහරජ, එසේනම් මෙහි තොපම විචාරන්නෙමි. යම්සේ තොපට වැටහේනම් එසේ එය ප්‍රකාශ කරන්නෙහිය. මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? තොපගේ ගණන් තබන්නෙක් හෝ (ඇඟිලි) මුද්‍රාවෙන් ගණන් කිරීමට දක්ෂයෙක් හෝ කොටස් ගණනින් ගණන් කිරීමට දක්ෂයෙක් හෝ වැලි මෙපමණයයි කියා හෝ මෙතෙක් වැලි සියයක්ය කියා හෝ මෙපමණ වැලි දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ වැලි ලක්ෂයක්ය කියා හෝ ගඟෙහි වැලි ගණන් කිරීමට සමර්ථවූ කිසිවෙක් ඇත්තේද?
“ආර්යාවෙනි, නැත.“

තොපගේ ගණන් කරන්නෙක් හෝ (ඇඟිලි) මුද්‍රාවෙන් ගණන් කරන්නෙක් හෝ කොටස් ගණනකින් ගණන් කරන්නෙක් හෝ මෙපමණ ජල ලාස්යයි කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් සියයක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් ලක්ෂයක්ය කියා හෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ජලය මනින්ට සමර්ථවූ කිසිවෙක් ඇත්තේද?”-
“ආර්යාවෙනි නැත.”

“ඊට හේතු කවරේද?”-
“ආර්යාවෙනි, සමුද්‍රය විශාලය ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැන ගැනීමට අපහසුය”

“මහරජ, ‘එසේම යම් රූපයක් කරනකොටගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ රූපය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහ කරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ රූප සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතුවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් වේදනාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ වේදනාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳිනලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, වේදනා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින්මතු වේයයි කීමටද නුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින්මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද, නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංඥාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන්වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංඥාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංඥා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංස්කාරයක් කරනකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංස්කාරය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංස්කාර සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද,නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි’ නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුය.

“මහරජ, එසේම යම් විඤ්ඤාණයක් කරනකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ විඤ්ඤාණය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරනලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ, විඤ්ඤාණය සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැන ගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කීමටද නුසුදුසුයි.

ඉක්බිති පසේනදී කොසොල් රජතෙම ඛෙමා භික්ෂුණිගේ වචනයට සතුටුව අනුමෝදන්ව හුන් අස්නෙන් නැගිට ඛෙමා භික්ෂුණිය වැඳ ගරුකොට ගියේය.“

ඉක්බිති පසෙනදී කොසොල්රජ පසු කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක්පසෙක හුන්නේය. එක් පසෙක හුන් පසෙනදී කොසොල් රජතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන්
‘ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වන්නේදැයි” ඇසීය.

“මහරජ, තථාගත තෙමේ මරණින් මතු වේයයි මෙය මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලදී.”

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙත්ද?”
“මහරජ, තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවේයයිද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරනලදී.”

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වන්නේත් නොවෙත්ද, නොවන්නේත් නොවෙත්ද?”
“මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වන්නේත් නොවෙත්, නොවන්නේත් නොවෙත් කියාද මා විසින් ප්‍රකාශ නොකරන ලදී.”

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? ‘තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේදැයි’ මෙසේ විචාරණ ලද්දේ
‘මහරජ, මා විසින් තථාගත තෙමේ මෙසේ මරණින් මතු වන්නේය යන මෙයද මා විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙත්දැයි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ,
‘මහරජ, මා විසින් තථාගතතෙම මරණින් මතු නොවන්නේය යන මෙයද මා විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“ස්වාමීනි, කිමෙක්ද? තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයිද නොවන්නේ නොවෙයිදැයි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ,
‘මහරජ, තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේද නොවේමයි මෙයද මා විසින් නොවදාරණ ලද්දේයයි’ කීයෙහිය.

“යමක් නිසා එය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොවදාරණ ලද්දේද? ඊට හේතු කවරේද? ඊට ප්‍රත්‍ය කවරේද?”
“මහරජ, එසේවීනම් මෙහි තොපම විචාරමි. යම්සේ තොපට යම්සේ වැටහේනම් එසේ එය ප්‍රකාශ කරන්නෙහිය. මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නේද? යමෙක් ගංගාවෙහි මෙතෙක් වැලියයි කියා හෝ මෙතෙක් වැලි සියයක්ය කියා මෙපමණ වැලි දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ වැලි ලක්ෂයක්ය කියා හෝ ගඟෙහි වැලි ගණන් කිරීමට සමර්ථ තොපගේ කිසියම් ගණකයෙක් හෝ ඇඟිලි මුද්‍රිකාවෙන් ගණින්නෙක් හෝ කොටස් වශයෙන් ගණන්කරන්නෙක් හෝ වේද?
“ස්වාමීනි, නැත.”

“තොපගේ ගණන් කරන්නෙක් හෝ (ඇඟිලි) මුද්‍රාවෙන් ගණන් කරන්නෙක් හෝ කොටස් ගණනකින් ගණන් කරන්නෙක් හෝ මහා සමුද්‍රයෙහි ජලය මෙපමණ ජල ලාස් ගණනක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් සියයක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් දහසක්ය කියා හෝ මෙපමණ ජල ලාස් ලක්ෂයක්ය කියා හෝ ප්‍රමාණ කරන්නට සමර්ථ වේද?
“ස්වාමීනි, නැත.”

“ඊට හේතු කවරේද?”
“ස්වාමීනි. සමුද්‍රය විශාලය, ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, බැසගැන්මට නොහැක.”

“මහරජ, ‘එසේම යම් රූපයක් කරණකොටගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ රූපය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහ කරන ලදී, මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ රූප සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතුවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි, නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් වේදනාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ වේදනාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳිනලදී. කරටිය සිඳි තල් ගසක්මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, වේදනා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින්මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද, නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංඥාවක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංඥාව තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංඥා සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නෙවෙයි කියා කීමටද නුසුදුසුයි.

“මහරජ, එසේම යම් සංස්කාරයක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ සංස්කාරය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳින ලද තල් ගසක් මෙන් කරන ලදී. අභාවයට යවන ලදී. මතු නූපදින තත්වයට කරන ලදී. මහරජ, සංස්කාර සංඛ්‍යාවෙන් මිදුනාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රමාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ ‘මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේ නොවෙයි කියා කීමටද, නුසුදුසුය.

“මහරජ, එසේම යම් විඤ්ඤාණයක් කරණකොට ගෙන තථාගතයන් වහන්සේ සත්වයකු වශයෙන් පෙනේද, ඒ විඤ්ඤාණය තථාගතයන් වහන්සේ විසින් පහකරන ලදී. මුල් සිඳින ලදී. කරටිය සිඳිනලද තල් ගක් මෙන් කරනලදී. මතු නූපදින තත්ත්වයට කරන ලදී. මහරජ, විඤ්ඤාණ සංඛ්‍යාවෙන් මිදුණාවූ තථාගතයන් වහන්සේ සමුද්‍රය මෙන් ගැඹුරුය, අප්‍රාණය, දැනගැනීමට අපහසුය. ඒ හෙයින් තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවේයයි කීමටද නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයිද නොවේයයිද කීමට නුසුදුසුය. තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේ නොවෙයි කීමටද නුසුදුසුයි.”

“ස්වාමීනි, ආශ්චර්යය ස්වාමීනි, අද්භූතය යම් හෙයකින් ශාස්තෲන් වහන්සේගේද, ශ්‍රාවිකාවගේද දේශනාවෙහි අර්ථයෙන් අර්ථයද, ව්‍යංජනයෙන් ව්‍යංජනයද, වචනයෙන් වචනයද, සංසන්දනය වෙයි. සමවෙයි.

ස්වාමීනි, මම එක් අවස්ථාවක ඛෙමා භික්ෂුණිය කරා පැමිණ මේ කරුණ ප්‍රශ්න කෙළෙමි. මට ඒ ආර්යාතොමෝද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්සේද, මේ පදයන්ගෙන් මේ ව්‍යංජනයන්ගෙන් මේ කාරණය ප්‍රකාශ කළාය. ස්වාමීනි, ආශ්චර්යයි. ස්වාමීනි, අද්භූතයි. ශාස්තෲන් වහන්සේගේද, ශ්‍රාවිකාවන්ගේද දේශනාවෙහි අර්ථයෙන් අර්ථයද ව්‍යංජනයෙන් ව්‍යංජනයද, වචනයෙන් වචනයද සංසන්දනය වන්නේය. සමවන්නේය.

“ස්වාමීනි, දැන් අපි යන්නෙමු. අපි බොහෝ වැඩ ඇත්තෝවෙමු. බොහෝ කටයුතු ඇත්තෝ වෙමුයි” කීය.
“මහරජ, දැන් ඔබ ඊට කාලය දනුවයි” වදාළසේක.

ඉක්බිති පසෙනදී කොසොල් රජ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව අනුමෝදන්ව හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ ගරුකොට ගියේය.

SN 04-10-02. අනුරාධ සූත්‍රය

මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා මහනුවර මහා වනයෙහි කූටාගාර ශාලාවෙහි වැඩ සිටින සේක. එකල්හි වනාහි ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරුවූ වනකුටියක වාසය කරයි. ඉක්බිති බොහෝ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරයන් වහන්සේ යම්තැනකද එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරයන් වහන්සේ සමග සතුටු වූවාහුය. සතුටුවිය යුතුවූ සිහිකටයුතුවූ කථාව කොට නිමවා එක් පසෙක හුන්නාහුය. එක්පසෙක හුන් ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ගෙන් ඇවැත් අනුරාධයෙනි, උත්තම පුරුෂවූ පරම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පැමිණීමට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වේයයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවේයයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු වන්නේද වෙයි නොවන්නේද වෙයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි, නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ මේ සතර කාරණයන්හි පණවන්නාහුදැයි” ඇසූහ.“ඇවැත්නි, යම් ඒ උත්තම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පැමිණීමට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද ඔහු තථාගතයන් වහන්සේ මරණින් මතු වේයයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි කියා හෝ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු වන්නේද වෙයි. නොවන්නේද වෙයි කියා හේ තථාගත තෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි, නොවන්නේද නොවෙයි කියා හේ මේ කරුණු සතරින් වෙන්වම පණවන්නාහුයයි” ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරතෙම කීහ.මෙසේ කීකල්හි අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ට මේ භික්ෂුව නවකයෙක් වන්නේය. පැවිදිවී වැඩිකල් නැත්තේය. තෙරකෙනෙක් වේවා බාලයෙක, අව්‍යක්තයෙකැයි” කීවාහුය. එකල්හි ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ට අලුත් වාදයෙන්ද බාලවාදයෙන්ද අවමන් කොට හුනස්නෙන් නැඟිට ගියාහුය.ඉක්බිති ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් ගිය නොබෝ වේලාවකින් ආයුෂ්මත් අනුරාධ තෙරුන්ට මෙසේ සිත්විය. “ඉදින් ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මගෙන් මත්තෙහි අසන්නාහු නම් කෙසේ ප්‍රකාශ කළ කල්හි ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාරණ ලද්දක් කියන්නේ වෙම්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොරුවෙන් චොදනා නොකෙරෙම්ද, ධර්මයට අනුකූල ධර්මයක් ප්‍රකාශ කරන්නෙම්ද කිසියම් කරුණු සහිත වාදාරොපණයක් ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේදැයි’ මේ සිතවිය.ඉක්බිති ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක් පසෙක හුන්නේය. එක්පසෙක හුන් ආයුෂ්මත් අනුරාධ ස්ථවිර තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් ‘ස්වාමීනි, මෙහි මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නුදුරු ආරණ්‍ය කුටියෙහි වාසය කරමි. ස්වාමීනි, එකල්හි බොහෝ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මා යම් තැනෙක්හිද එතැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ, මා සමග සතුටු වූවාහුය. සතුටු විය යුතු සිහි කටයුතු කථාව කොට නිමවා එක්පසෙක සිටියාහුය.“ස්වාමීනි, එක්පසෙක සිටි අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මට ‘ඇවැත් අනුරාධය, උතුම් පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ උතුම් බවට පැමිණියාවූ යම් තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගත තෙමේ මරණින් මතුවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වන්නේය කියා හෝ නොවන්නේය කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ තථාගතයන් වහන්සේ පණවන්නාහුදැයි” ඇසූහ.“ස්වාමීනි, මෙසේ අසන ලද මම ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට ඇවැත්නි, උත්තම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ උතුම් තැනට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගතතෙමේ මරණින් මතුවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වන්නේය කියා හෝ නොවෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි. නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ මේ සතර කාරණයන් තථාගතයන් වහන්සේ නොපණවත් යයි කීයෙමි.“ස්වාමීනි, මෙසේ කීකල්හි අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ‘මේ භික්ෂුව නවකයෙක් වන්නේය. පැවිදිවූ නොබෝකල් ඇත්තේය. තෙර කෙනෙක් හෝ වේවා, බාලයෙක අව්‍යක්තයෙකැයි’ කීවාහුය. ස්වාමීනි, ඉක්බිති ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ මට නවක වාදයෙන්ද, බාලවාදයෙන්ද අගෞරව කොට හුනස්නෙන් නැගිට ගියාහුය.“ස්වාමීනි, ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන් ගිය නොබෝ වේලාවකින් මට ‘ඒ අන්‍යතීර්ථක පරිබ්‍රාජකයෝ ඉදින් මගෙන් මත්තෙහි ප්‍රශ්න විචාරන්නහු නම් ඒ අන්‍ය තීර්ථක පරිබ්‍රාජකයන්ට කෙසේ ප්‍රකාශ කළ කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කියන ලද්දක් කියන්නෙම් වෙම්ද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට බොරුවෙන් චොදනා නොකරන්නෙම්ද, ධර්මයට අනුකූල ධර්මයක් ප්‍රකාශකරන්නෙම්ද, කිසියම් කරුණු සහිත වාදයක් ගැරහිය යුතු බවට නොපැමිණෙන්නේදැයි’ මෙසේ සිත්විය.“අනුරාධය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? රූපය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍යනම් එය දුකද සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යයද දුකද පෙරලෙන සුළුද, මේ මාගේය, මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි. දැකීමට සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“වේදනාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මයයි. දැකීම සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“සංඥාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය,මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මයයි. දැකීම සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“සංස්කාර නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍යනම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද, පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මයයි දැකීම සුදුසුද?” – “ස්වාමීනි, නැත.”“විඤ්ඤාණය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” – “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුකද, සැපද?” – “ස්වාමීනි, දුකය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුකද, පෙරලෙනසුළුද, මේ මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්මයයි. දැකීම සුදුසුද?” – “ ස්වාමීනි, නැත.”“අනුරාධය, එසේ නම් මෙහි අතීතවූද, අනාගත වූද, වර්තමානවූද අධ්‍යාත්මවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි රූපයක් වේද, ඒ සියළු රූපය මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ. මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුත්තාහ.“අතීතවුද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි වේදනාවක් වේද, ඒ සියළු වේදනාව මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ. මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුත්තාහ.“අතීතවූද, අනාගතවුද, වර්තමානවූද අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි සංඥාවක් වේද, ඒ සියළු සංඥාව මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුත්තාහ.“අතීතවූද, අනාගතවුද, වර්තමානවූද අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සුඛුමවූ හෝ හීනවූ හෝ දුරවූ හෝ ආසන්නවූ හෝ යම්කිසි සංස්කාරයක් වේද, ඒ සියළු සංස්කාර මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මගේ ආත්මය නොවේ. මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුත්තාහ.“අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ ඕලාරිකවූ හෝ සියම්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ ප්‍රණීතවූ හෝ දුරවූ හෝ සමීපවූ හෝ යම්කිසි විඤ්ඤාණයක් වේද, ඒ විඤ්ඤාණය මෙය මගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මෙය මගේ ආත්මය නොවේයයි තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.

“අනුරාධය, මෙසේ දක්නාවූ ආර්යශ්‍රාවකතෙම රූපයෙහිද, කලකිරෙයි. වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි. සංස්කාරයෙහිද කලකිරෙයි. විඤ්ඤාණයෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරෙන්නේ නොඇලෙයි නොඇලීමෙන් මිදෙයි. මිදුන කල්හි මිදුනේය යන ඥානය වේ. ඉපදීම ක්ෂයවිය. බඹසර වැස නිමවන ලදී. කළයුත්ත කරන ලදී. මින්මතු අනික් භවයක් නැතැයි දනී.“අනුරාධ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? රූපය තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” – “නැත, ස්වාමීනි.”“වේදනාව තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” – “නැත. ස්වාමීනි.”“සංඥාව තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” – නැත, ස්වාමීනි.”

“සංස්කාර තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“විඤ්ඤාණය තථාගතතෙමේයයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“අනුරාධය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද? තථාගත තෙමේ රූපයෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගත තෙමේ රූපයෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ වේදනාවෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ වේදනාවෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ සංඥාවෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි’

“තථාගතතෙමේ සංඥාවෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ සංස්කාරයන්හි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගතතෙමේ සංස්කාරයෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” – “නැත, ස්වාමීනි.”“තථාගතතෙමේ විඤ්ඤාණයෙහි ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“තථාගත තෙමේ විඤ්ඤාණයෙන් පිට ඇතැයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”
“අනුරාධය, ඒ කුමකැයි හඟින්නේද? රූපය, වේදනාව, සංඥාව, සංස්කාරය, විඤ්ඤාණය, තථාගත තෙමේ යයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“අනුරාධය. ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
රූපය නොවන වේදනාව නොවන, සංඥාව නොවන, සංස්කාරයන් නොවන, විඤ්ඤාණය නොවන, යමෙක් තථාගත තෙමේයයි දක්නෙහිද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”

“අනුරාධය, තොප විසින් මේ ආත්මයෙහි සත්‍ය වශයෙන් ස්ථිර වශයෙන් තථාගතයකු නොලබන කල්හි ඇවැත්නි, උත්තම පුරුෂවූ ශ්‍රේෂ්ඨ පුරුෂවූ උතුම් බවට පැමිණියාවූ යම් ඒ තථාගත කෙනෙක් වේද, ඔහු තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වේයයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවේ යයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු වන්නේද වෙයි නොවන්නේද වෙයි කියා හෝ තථාගතතෙමේ මරණින් මතු නොවෙයි නොවන්නේද නොවෙයි කියා හෝ මේ සතර කාරණයන්හි තථාගතයන් වහන්සේ පණවත් කියා ප්‍රකාශ කරන්ට සුදුසුද?” –
“නැත, ස්වාමීනි.”
“අනුරාධය, යහපත. අනුරාධය, මම මීට පෙරද දැන්ද දුකද පණවමි. දුකෙහි නිරෝධයන්ද පණවමියි’ වදාළේය.

SN 03-01-01 ඛන්ධක සංයුත්තය

SN 03-01-01-01 නකුල පිතු වර්ගය

1. නකුලපිතුසුත්තං
2. දෙවදහසුත්තං
3. හාලිද්දිකානිසුත්තං
4. දුතිය හාලිද්දිකානි සුත්තං
5. සමාධි සුත්තං
6. පටිසල්ලාණ සුත්තං
7. උපාදාපරිතස්සනා සුත්තං
8. දුතිය උපාදාපරිතස්සනා සුත්තං
9. කාලත්තය අනිච්ච සුත්තං
10. කාලත්තය දුක්ඛ සුත්තං
11. කාලත්තය අනත්ත සුත්තං  

SN 03-01-01-02. අනිත්‍ය වර්ගය  

1. අනිත්‍ය සූත්‍රය
2. දුක්ඛ සූත්‍රය
3. අනත්ත සූත්‍රය
4. යදනිච්ච සූත්‍රය
5. යංදුක්ඛ සූත්‍රය
6. යදනත්ත සූත්‍රය
7. හේතු සූත්‍රය
8. සහෙතුදුක්ඛ සූත්‍රය
9. සහෙතු අනත්ත සූත්‍රය
10. ආනන්ද සූත්‍රය

SN 03-01-01-03. භාර වග්ගො

 1. භාර සූත්‍රය
2. පරිඤ්ඤා සූත්‍රය
3. අභිජාන සූත්‍රය
4. ඡන්දරාග සූත්‍රය
5. අස්සාද සූත්‍රය
6. දුතිය අස්සාද සූත්‍රය
7. තතිය අස්සාද සුත්තං
8. අභිනන්දන   අභිනන්දන සූත්‍රය
9. උප්පාද සූත්‍රය
10. අඝමූල සූත්‍රය
11. පභඩ්ගු සූත්‍රය

 SN 03-01-01-04. නතුම්හාක වග්ගය

1. නතුම්හාක සූත්‍රය
2. දුතිය නතුම්හාක සූත්‍රය
3. අඤ්ඤතර සූත්‍රය
4. දුතිය අඤ්ඤතර භික්ඛු සූත්‍රය
5. ආනන්ද සූත්‍රය
6. දුතිය ආනන්ද සූත්‍රය
7. අනුධර්ම සූත්‍රය
8. දුතිය අනුධර්ම සූත්‍රය
9. තතිය අනුධර්ම සූත්‍රය
10. චතුත්ථ අනුධර්ම සූත්‍රය

   SN 03-01-01-05. අත්තදීප වර්ගය

1. අත්තදීප සූත්‍රය
2. පටිපදා සූත්‍රය
3. අනිච්චසුත්තං 
4. දුතිය අනිච්චතා සූත්‍රය.
5. සමනුපස්සනා සූත්‍රය.
6. ස්කන්ධ සූත්‍රය
7. . සොණ සූත්‍රය
8. දුතිය සෝණ සූත්‍රය
9. නන්දික්ඛය සූත්‍රය
10. දුතිය නන්දික්ඛය සූත්‍රය

SN 03-01-01-06. උපාය වර්ගය

1. උපාය සූත්‍රය.
2. බීජ සූත්‍රය
3. උදාන සූත්‍රය
4. උපාදාන පරිපවත්ත සූත්‍රය
5. සත්තට්ඨාන සූත්‍රය
6. සම්මා සම්බුද්ධ සූත්‍රය
7. අනත්ත ලක්ඛණ/ පඤ්චවග්ග සූත්‍රය
8. මහාලි සූත්‍රය.
9. ආදිත්ත සූත්‍රය.
10. නිරුත්තිපථ සූත්‍රය

SN 03-01-01-07. අරහන්ත වර්ගය

1. උපාදියමාන සූත්‍රය
2. මඤ්ඤමාන සූත්‍රය
3. අභිනන්දමාන සූත්‍රය
4. අනිච්ච/ අනිත්‍ය සූත්‍රය.
5. දුක්ඛ දුක්ඛ සූත්‍රය.
6. අනාත්ම සූත්‍රය
7. අනත්තනිය සූත්‍රය
8. රජනීය සණ්ඨිත සූත්‍රය
9. රාධ සූත්‍රය
10. සුරාධ සූත්‍රය

SN 03-01-01-08. ඛජ්ජනීය වර්ගය

1. අස්සාද සූත්‍රය
2. සමුදය සූත්‍රය
3. දුතිය සමුදය / අරහන්ත සූත්‍රය
4. අරහන්ත සූත්‍රය
5. දුතිය අරහන්ත සූත්‍රය
6. සීහ සූත්‍රය
7. ඛජ්ජනීය සූත්‍රය
8. පිණ්ඩොල්‍ය සූත්‍රය
9. පාරිලෙය්‍යක සූත්‍රය
10. පුණ්ණම සූත්‍රය

SN 03-01-01-09. ථෙර වර්ගය

1. ආනන්ද සූත්‍රය.
2. තිස්ස සූත්‍රය
3. යමක සූත්‍රය
4. අනුරාධ සූත්‍රය
5. වක්කලි සූත්‍රය
6. අස්සජි සූත්‍රය
7. ඛෙමක සූත්‍රය
8. ඡන්න සූත්‍රය
9. රාහුල සූත්‍රය
10. දුතිය රාහුල සූත්‍රය

SN 03-01-01-10. පුප්ඵ වර්ගය

1. නදී සූත්‍රය.
2. පුප්ඵ සූත්‍රය
3. ඵෙණපිණ්ඩූපම සූත්‍රය
4. ගොමය පිණ්ඩ සූත්‍රය
5. නඛ සිඛ සූත්‍රය
6. සුද්ධික/. සාමුද්දක සූත්‍රය
7. ගද්දුලබද්ධ / ගද්දුල සූත්‍රය
8. දුතිය ගද්දුලබද්ධ සූත්‍රය
9. වාසිජට / නාවා සූත්‍රය
10. අනිච්ච සඤ්ඤා සූත්‍රය

SN 03-01-01-11. අන්ත වර්ගය

1. අන්ත සූත්‍රය
2. දුක්ඛ සූත්‍රය
3. සක්කාය සූත්‍රය
4. පරිඤ්ඤෙය්‍ය සූත්‍රය
5. සමණ සූත්‍රය
6. දුතිය සමණ සූත්‍රය
7. සෝතාපන්න සූත්‍රය
8. අරහන්ත සූත්‍රය
9. ඡන්දප්පහාන/ ඡන්ද රාග සූත්‍රය
10. දුතිය ඡන්දප්පහාන/ඡන්ද රාග සූත්‍රය

SN 03-01-01-12. ධර්මකථික වර්ගය

1. අවිජ්ජා/. භික්ෂු සූත්‍රය
2. විජ්ජාසුත්තං/ භික්ෂු සූත්‍රය
3. ධර්මකථික සූත්‍රය
4. දුතිය ධම්මකථික සූත්‍රය
5. බන්ධන සූත්‍රය.
6. පරිමුච්චිත සූත්‍රය,
7. දුතිය පරිපුච්ඡිත සූත්‍රය
8. සංයොජනිය/. සඤ්ඤොජන සූත්‍රය
9. උපාදානිය සූත්‍රය
10. සීලවන්ත/සීල සූත්‍රය
11. සුතවන්ත සූත්‍රය
12. කප්ප සූත්‍රය
13. දුතිය කප්ප සූත්‍රය

SN 03-01-01-13. අවිජ්ජා වර්ගය

1. . සමුදය ධම්ම සූත්‍රය
2. දුතිය සමුදය ධම්ම සූත්‍රය
3. තතිය සමුදය ධම්ම සූත්‍රය.
4. අස්සාද සූත්‍රය
5. දුතිය අස්සාද සූත්‍රය
6. සමුදය සූත්‍රය
7. දුතිය සමුදය සූත්‍රය
8. කොට්ඨික සූත්‍රය
9. දුතිය කොට්ඨික සූත්‍රය
10. තතිය කොට්ඨික සූත්‍රය

SN 03-01-01-14. කුක්කුල වර්ගය

1. කුක්කුල සූත්‍රය
2. අනිච්ච සූත්‍රය.
3. දුතිය අනිච්ච සූත්‍රය
4. තතිය අනිච්ච සූත්‍රය
5. දුක්ඛ සූත්‍රය
6. දුතිය දුක්ඛ සූත්‍රය
7. තතිය දුක්ඛ සූත්‍රය
8. අනත්ත සූත්‍රය
9. දුතිය අනත්ත සූත්‍රය
10. තතිය අනත්ත සූත්‍රය
11. නිබ්බිදා බහුල / කුලපුත්ත සූත්‍රය
12. අනිච්චානුපස්සී සුත්ත/ duthiya  කුලපුත්ත සූත්‍රය
13. දුක්ඛානුපස්සී සුත්ත/ කුලපුත්ත සූත්‍රය
14. අනත්තානුපස්සී සුත්ත/  කුලපුත්ත සූත්‍රය

SN 03-01-01- 15. දිට්ඨි වර්ගය

1. අජ්ඣත්ත සූත්‍රය,
2. එතං මම සූත්‍රය
3. සො අත්තා සූත්‍රය
4. නොච මෙ සියා සූත්‍රය
5. මිච්ඡාදිට්ඨි සූත්‍රය
6. සක්කාය දිට්ඨි සූත්‍රය
7. අත්තානු දිට්ඨි සූත්‍රය
8. අභිනිවෙස සූත්‍රය
9. දුතිය අභිනිවෙස සූත්‍රය
10. ආනන්ද සුත්තං

MN 03-05-05 චූල රාහුලොවාද සූත්‍රය

අතිපුජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින්වහන්සේ කල දේශනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහි ජේතවන නම් අනේපිඬු මහ සිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කරණසේක.

§ 2.එකල්හි ඵල සමාපත්තියෙන් නැගීසිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේහට මෙබඳු අදහසක් පහළවූසේක.
‘රාහුලගේ අර්හත්ඵල ඥානය මූකරවන්නාවූ ධර්මයන් මේරීමට පැමිණියාහුය. දැන් මම රාහුලයන්ගේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන්නාවූ ධර්මයන්හි හික්මවන්නෙම් නම් යහපති’ කියායි.

ඉදින් භාග්‍යවතුන්වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිව්රු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩිසේක. සැවැත් නුවර පිඬු පිණිස හැසිර කාලයෙහි පිණ්ඩපාතයෙන් පසු ආයුෂ්මත් රාහුලයන්ට ආමන්ත්‍රණයකළ සේක.
‘රාහුලය නිසීදනය (හිඳිනා අසුන) ගනුව. අපි අන්ධවනයට යන්නෙමුයි” වදාළේය.
“ස්වාමීනි, එසේය කියා ආයුෂ්මත් රාහුල භාග්‍යවතුන්වහන්සේට උත්තරදී නිසීදනය රැගෙන භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පිටිපසින් ගියේය.

ඒ දිනයෙහි දහස් ගණන් දෙවියෝ අද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් රාහුල භද්‍රයන් මත්තෙහි ආශ්‍රවයන් ක්ෂයකිරීමෙහි හික්මවන්නේයයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පසුපස ගියාහුය. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අන්ධවනයට පැමිණ එක්තරා ගසක් මුල පණවන ලද අස්නෙහි වැඩහුන්සේක. ආයුෂ්මත් රාහුල තෙමේද භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එකත් පසෙක හුන්නේය. එකත් පසෙක හුන්නාවූ ආයුෂ්මත් රාහුල භද්‍රයන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළසේක.

§ 2. “රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”

චක්ෂු ප්‍රසාදය නිත්‍ය ද? අනිත්‍ය ද?” යනුයි.
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය ය”

“යමක් අනිත්‍ය නම් එය දුක් පිණිස වන්නේද සැප පිණිස වන්නේද?
“ස්වාමීන් වහන්ස දුක් පිණිස වන්නේය. ස්වාමීනි එය දුකය.”

“යමක් දුක නම් අනිත්‍ය නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි.එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේමයයි” කී.

“රාහුල ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
රූපයෝ නිත්‍ය වන්නාහුද? අනිත්‍ය වන්නාහුද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නාහුය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් ඒ දුක් වන්නේද? සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් දුක්නම් පෙරළෙන ස්වභාවඇත්තේ නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය.”

“රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
චක්ෂුර් විඥානය නිත්‍යවන්නේද, අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක්වන්නේද? සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යවේද? දුක්වේද? පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේද එය මාගේය එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
ස්වාමීනි, නොවන්නේයයි” (කී)

“රාහුලය ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
චක්ඛුසම්ඵස්සය නිත්‍ය වන්නේද?” අනිත්‍ය වන්නේද?
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේයි”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේනම් එය දුක්වන්නේද සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුකනම් පෙරලෙන ස්වභාවයක් ඇත්තේනම් එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, නොවන්නේය”

“රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
චක්ඛුසම්ඵස්සය නිසා හටගන්නාවූ යම් වේදනාවක් යම් සංඥාවක් යම් සංඛාරයක් යම් විඤ්ඤාණයක් වේද? එය නිත්‍ය හෝ වේද අනිත්‍ය හෝ වේද?”
“ස්වාමීනි, අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේ නම් එය දුක්වන්නේද? සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි එය දුක්වන්නේය.
යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුක නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේ නම් එය මාගේය එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය.

§3 “ ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
ශ්‍රොතප්‍රසාදය නිත්‍ය වන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය දුක්වන්නේය”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේ නම්, අනිත්‍ය නම්, දුක්නම් එය මාගේය එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු ද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“ඝාණප්‍රසාදය නිත්‍ය වන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් අනිත්‍ය නම් දුක් නම් එය මාගේය. එය මමවෙමි. එම මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසුද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“ජිව්හා ප්‍රසාදය නිත්‍යවන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නාහුයයි”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක් හෝ සැප වන්නේද?
“ස්වාමීනි, එය දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් අනිත්‍යනම් දුක්නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසුද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේමය.”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“කායප්‍රසාදය නිත්‍යවන්නේද? අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක් හෝ සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එය දුක් වන්නේය”
“යමක් වනාහි පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් අනිත්‍ය නම්, දුක්නම්, එය මාගේය. එය මමවෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැක්මට සුදුසුද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
“සිත නිත්‍ය වන්නේද?” අනිත්‍යවන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේනම් එය දුක්වන්නේද, සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම්, දුක් වන්නේ නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේ නම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය”

“රාහුලය, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?”
ධර්මයෝ නිත්‍ය වන්නාහුද අනිත්‍ය වන්නාහුද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නාහුය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේ නම් එය දුක් වන්නේද සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වන්නේ නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය”

“රාහුලය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මනො විඤ්ඤාණය නිත්‍යවන්නේද අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක් වන්නේද සැප වන්නේද?”
‘ස්වාමීනි දුක්වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම්, දුක්නම්, පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

“රාහුලය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මනොසම්ඵස්සය නිත්‍ය වන්නේද, අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, අනිත්‍ය වන්නේය.”
“යමක් අනිත්‍යනම් එය දුක් වන්නේද, සැපවන්නේද?”
“ස්වාමීනි, දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුක්නම්, පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මමවෙමි. එය මාගේ ආත්මය වන්නේයයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවන්නේය.”

“රාහුලය, ඒ කුම කැයි හඟින්නෙහිද?
මනො ස්පර්ශය හේතුකොටගෙන යම් වේදනාවක්, යම් සංඥාවක් යම් සංඛාරයක් යම් විඤ්ඤාණයක් උපදීනම් එය නිත්‍ය වන්නේද, අනිත්‍ය වන්නේද?”
“ස්වාමීනි අනිත්‍යවන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් එය දුක්වන්නේද, සැප වන්නේද?”
“ස්වාමීනි දුක් වන්නේය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යනම් දුක්නම් පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තේනම් එය මාගේය. එය මම වෙමි. එය මාගේ ආත්ම යයි දැකීමට සුදුසු වන්නේද?”
“ස්වාමීනි සුදුසු නොවන්නේය”

§ 4. “රාහුලය, මෙසේ දකින්නාහු ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවක තෙමේ ඇසෙහි කලකිරෙන්නේය,
රූපයන්හි කලකිරෙන්නේය.
චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙහි කලකිරෙයි.
චක්ඛුසම්ඵස්සයෙහි කලකිරෙයි.

යම් මේ චක්ඛුසම්ඵස්සයන් හේතුකොට ගෙන වේදනාවක් සංඥාවක් සංඛාරයක් විඤ්ඤාණයක් උපදීද, එහිද කලකිරෙයි. කණෙහි කලකිරෙයි. ශබ්දයන්හි කලකිරෙයි. නාසයෙහි කලකිරෙයි. ගන්ධයන්හි කලකිරෙයි. දිවෙහි කලකිරෙයි. රසයන්හි කලකිරෙයි. කයෙහි කලකිරෙයි. ස්පර්ශයන්හි කලකිරෙයි. සිතෙහි කලකිරෙයි. ධර්මායතනයන්හි කලකිරෙයි. මනෝවිඥානයෙහි කලකිරෙයි.

මනොසම්ඵස්සයෙහි කලකිරෙයි. මනොසම්ඵස්සය හේතු කොටගෙන යම් වේදනාවක් සංඥාවක් සංඛාරයක් විඤ්ඤාණයක් උපදීද, එහිද කලකිරෙන්නේය. කලකිරෙන්නේ නොඇලෙන්නේය. නොඇලීමෙන් ක්ලෙශයන්ගෙන් මිදෙන්නේය.

මිදුන කල්හි මිදුනේය යන අර්හත් ඤාණ ඵල උපදියි. ඉපදීම කෙළවර වන්නේය. බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව වැස නිමවන ලද්දේය. කළයුත්ත කරන ලද්දේය. ඉන්පසු මේ ආත්මභාව පිණිස කළයුත්තක් නැතැයි දන්නේය.”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය.
සතුටු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් රාහුල තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට විශේෂයෙන් සතුටුවූයේ වෙයි.මේ දේශනාව කරනු ලබන කල්හි ආයුෂ්මත් රාහුලයන්ගේ සිත උපාදානයන්ගෙන් තොරව කාමාදී ආශ්‍රවයන් ගෙන් මිදුනේ වේ.

ඒ බොහෝ දහස් ගණන් දෙවියන්ටද හටගැනීම් ස්වභාවය ඇති යම් කිසිවක් ඇත්නම් ඒ සියල්ල හැකිවන ස්වභාව ඇත්තේයයි කෙලෙස් රජස් නැති දුරුවූ කෙලෙස් මළ ඇති ධර්ම චක්ෂුසයයි කියනලද මාර්ගඥාන පහළ විය.

MN 02-04-04 මාධුර සූත්‍රය

මනුෂ්‍යවර්ගයා නොයෙක් නොයෙක් මිමි වලින් බෙදා වෙන් කර ගන්නට ඈත අතීතයේ සිටම බලවතුන් හා පාලකයන් උත්සාහ කළහ. විශේෂයෙන්ම ජම්බුද්වීපයේ මේ කුල වාදී සංස්කෘතිය ඉතාමත් දුර අතීතයේ සිට පැවතෙන්නකි. අදද ඉන්දියාවේ රජය කුල වලට වෙන් කොට වැසියන් හා ක්‍රියා කරයි. රජයේ යම් රැකියා සඳහා ඒ ඒ කුලයට හිමි කෝටා ප්‍රමාණයක් අදද එම රජය නිවේදනය කරයි. CLICK
නමුත් මහාම ඛේදවාචකය නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ ශ්‍රී සද්ධර්මය රකිනවාය කියන ශ්‍රී ලංකාවේ ද මේ කුල භේදය පැවතීම පමණක් නොව අපේ සංඝයා විසින්ද ඒ ඒ කුලයේ දරුවන් පමණක් තම නිකාය වල මහණ කිරීමට සීමා යෙදීමයි. සියම් නිකායේ කිසි පන්සලක අඩුය කියන කුලයක කෙනෙකුට පැවිද්ද ලබන්නට අදත් බැරිය. මේ ගැන අපවත් වී වදාළ වල්පොල රාහුල හිමියන් ලිවූ ලිපිය කියවන්න. CLICK HERE

084 කුල භේදය ගැන අරහත් මතය

පුජ්‍ය ඉහළගම අමිත හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කාලයක ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ මධුරා නගරය සමීපයෙහිවූ ගුන්ද වනයෙහි වැඩ වාසය කරයි.

ශ්‍රමණ භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ මධුරා නුවර සමීපයෙහිවූ ගුන්ද වනයෙහි වැඩ වාසය කරතියි මධුරාවෙහි රජවූ අවන්ති පුත්‍ර රජුට අසන්නට ලැබිණි. .
“ඒ පින්වත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ මහා පණ්ඩිතයෙක, අසාමාන්‍ය දක්ෂයෙක, ගැඹුරු නුවණ ඇත්තෙක, බොහෝ ඇසූ පිරූතැන් ඇත්තෙක, විසිතුරු කථා ඇත්තෙක, යහපත් වැටහීම් ඇත්තෙක, වයසින් වැඩිමහළු මහා රහත් කෙනැකැයි’ උන්වහන්සේ පිළිබඳව කීර්ති ඝෝෂාවක් සැම තැන පැතිර උස්ව නැගුණ යහපත් කීර්ති ශබ්දයෙක් ඇත්තේ වෙයි. එබඳුවූ රහතන්ගේ දර්ශන මාත්‍රය පවා යහපත්යයි රජු සිතීය.

§ 3. ඉදින් මධුරාවෙහි රජහු සිය රාජකීය යානාවකට නැගී තවත් පරිවාර ඇමතීන් ද පිරිවරා මහත් රාජානුභාවයෙන් යුක්තව ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් දකිනු පිණිස මධුරා නගරයෙන් පිටත්ව ගියහ. යානාවෙන් යාමට සුදුසු තැන් දක්වා යානාවෙන් ගොස් යානාවෙන් බැස ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ වැඩ හුන් තැනට පයින්ම පැමිණියේය. පැමිණ මහා ස්ථවිරයන් සමග සතුටුවිය යුතු සිහිකළ යුතු කතාව කොට අවසන් කොට එක්පසෙක හිඳ මහා කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීය.

§ 4. “භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, බ්‍රාහ්මණයෝ මෙසේ කියන්නාහ. එනම් ‘බ්‍රාහ්මණයෝ උසස්ම වංශය කුලය වෙත්. අන්‍යයවූ කුලයන් බ්‍රාහ්මණ කුලයට වඩා පහත් ය.

බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදු ජාතිය වේ. අන්‍යයවූ කුලයන්හි උපන්නෝ අපිරිසිදු අය වේ.
බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදු වෙත්. බ්‍රාහ්මණ නොවන්නෝ පිරිසිදු නොවෙත්.
බ්‍රාහ්මණයෝම බ්‍රහ්මයාගේ මුඛයෙන් උපන් බ්‍රහ්මයාගෙන් හටගත්තෝය.
බ්‍රාහ්මයා විසින් මවනලද බ්‍රහ්මයා දායාද කොට ඇත්තෝ වෙත්.’ (කියාය)

මේ ගැන පින්වත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ කුමක් කියන්නේදැයි ඇසීය.

§ 5. “මහරජ, ඒ කතාව ලෝක ව්‍යාවහාරයේ ඇති කතාවක් පමණක් ය. බ්‍රාහ්මණයන් පමණක්ම උතුම් වංශය වේය අන්‍යයන් නීච කුලයන්හි වේය යන්න ව්‍යවහාර මාත්‍රයක්ය යනු මේ ආකාරයෙන් දැනගත හැක..

“මහරජ, ඔබ මේ ගැන කුමක් සිතන්නෙහිද?
යම් ක්ෂත්‍රියෙකු ධනයෙන්ද, ධාන්‍ය හෝ රිදීයෙන්ද, රත්රනින්ද, සමෘද්ධ වන්නේය. ඔහු නින්දෙන් නැගිටින්නට පළමුව නින්දෙන් නැගිටි ඔහු වෙනුවෙන් දර දිය අදින, ඔහුට රිසි දේ සකසන , දවස පුරා ඔහුට සේවය කර ඔහුට පසුව නින්දට යන ඔහුගේ කීකරු ඔහුට මනාප සේ හැසිරෙන ප්‍රිය වචන කියන්නාවූ බ්‍රාහ්මණ සේවකයෙක් වන්නේද?
…..ක්ෂත්‍රිය සේවකයෙක් වන්නේද?
…..වෛශ්‍ය සේවකයෙක් වන්නේද?,
…… ක්ෂුද්‍ර සේවකයෙක් වන්නේද?

ඒ ඒ කුලයට වංශයට අයත් ඒ ඒ සියළු සේවකයන් මේ ක්ෂත්‍රියයාට පෙර නින්දෙන් නැගිට ඔහු වෙනුවෙන් දර දිය ඇද, ඔහුට රිසි දේ සකසා , දවස පුරා ඔහුට සේවය කර ඔහුට පසුව නින්දට යන්නට ඔහුට කීකරුව ඔහුට මනාප සේ හැසිරෙමින් ප්‍රිය වචන කියන්නෝ වේද?

“ එසේය භවත් කාත්‍යායණයන් වහන්ස, ඉදින් ක්ෂත්‍රියයෙක් හට සේවය කරන සේවකයා බ්‍රාහ්මණ වේවා, ක්ෂත්‍රිය වේවා, වෛශ්‍ය වේවා, ක්ෂුද්‍ර වේවා ඔවුහු …… ඒ ක්ෂත්‍රියයාට කීකරු ඔහු සිත්සේ හැසිරෙන ඔහුට ගරු බුහුමන් කරන්නෙක් වන්නේය.” 815.

[815:- බුදුන් දවස කුල හා සමාජ පිළිගැන්මට වඩා බලවත් වංශ පිළිවෙතක් පසු කාලයක ඉන්දීය සමාජයේ ඇතිවූ බවත්, ඒ අනුව තම කුලයට වඩා අඩු කුලයක ස්වාමි පුත්‍රයෙක් යටතේ සේවයට යාම කිසිසේත් සමාජයේ සම්මතයට අඩංගු නොවූ බවත් පෙනේ.]

“මහරජ, කුමක් සිතන්නෙහිද?
ඉදින් මෙසේ වන කල්හි මේ ජාති සතර සම සම හෝ වෙත්ද?
සම සම නොවන්නාහු හෝ වෙත්ද? මෙහි ඔබගේ අදහස කුමක් හෝ වෙයිද?’

‘භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, මෙසේ ඇති කල්හි එකාන්තයෙන් මේ සතර ජාතීහුම සම සම වෙති. ඔවුන්ගේ මෙහි කිසි වෙනසක් නොදක්නෙමියි’ කීය.

“මහරජ, මේ ආකාරයෙන්ද බ්‍රාහ්මණයෝම උතුම් ජාතියය. අන්‍ය ජාති පහත්ය. පිරිසිදු කුලය බ්‍රාහ්ණයෝමය. අන්‍ය කුල කෘෂ්ණය, බ්‍රාහ්මණයෝම සුද්ධියට පැමිණෙති. බ්‍රාහ්මණ නොවන්නාහු නොපැමිණෙති. බ්‍රාහ්මයාගේ පුත්‍රයෝය උරෙහි හට ගත්තෝය. මුඛයෙහි උපන්නෝය බ්‍රාහ්මයාගෙන් හට ගත්තෝය. බ්‍රාහ්මයා විසින් මවන ලද්දෝය. බ්‍රාහ්මයා දායාද කොට ඇත්තෝය. යනු මේ ලෝකයෙහි පැවැති ව්‍යවහාර මාත්‍රයක් බව දතයුතු.

§ 6 . මහරජ, මේ ගැන ඔබ කුමක් හඟනෙහිද?
යම් ක්ෂත්‍රියෙක් පර පණ නසන්නේ නම්, අන්සතු දෑ ගන්නාවූ, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නේ නම්, බොරු කියන්නේ නම්, කේලාම් කියන්නේ නම්, ඵරුෂ වචන කියන්නේ නම්, හිස් බස් කථා කරන්නේ නම්, මසුරු වූයේ නම්, ලෝභි නම්, ක්‍රොධ කරන්නේ නම්, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි දරන්නේ නම්, ඔහු මරණින් මත්තෙහි සැපයෙන් තොර, නපුරු විපාක දුක් දෙන නිරයෙහි උපදනේද? නූපදින්නේද? ” යි ඇසීය.

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒකාන්තයෙන්ම එබඳු දුශ්චරියාවේ යෙදෙන ඒ ක්ෂත්රියයා මරණින් මත්තෙහි සැපයෙන් තොර, නපුරු විපාක දුක් දෙන නිරයෙහි උපදනේය. මේ කරුණෙහි මාගේ අදහස මෙසේය. මා විසින් මේ කාරණය රහතන්ගෙන්ද අසන ලද්දේ මෙසේය.”

“යහපති, යහපති. මහරජ, මහරජ, ඔබගේ මේ ඇසීම යහපත්මය, ඒ එසේම වෙයි. ඔබ විසින් මේ කාරණය රහතන්ගෙන් යහපත්වම අසනලදී.”

“මහරජ, ඔබ මේ ගැන ඔබ කුමක් හඟනෙහිද?
යම් බ්‍රහ්මණයෙක් පර පණ නසන්නේ නම්, …..
යම් වෛශ්‍යයෙක් පර පණ නසන්නේ නම්,….
යම් ක්ෂුද්‍රයෙක් පර පණ නසන්නේ නම්, පර පණ නසන්නේ නම්, අන්සතු දෑ ගන්නාවූ, කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නේ නම්, බොරු කියන්නේ නම්, කේලාම් කියන්නේ නම්, ඵරුෂ වචන කියන්නේ නම්, හිස් බස් කථා කරන්නේ නම්, මසුරු වූයේ නම්, ලෝභි නම්, ක්‍රොධ කරන්නේ නම්, මිථ්‍යා දෘෂ්ටි දරන්නේ නම්, ඔහු මරණින් මත්තෙහි සැපයෙන් තොර, නපුරු විපාක දුක් දෙන නිරයෙහි උපදනේද? නූපදින්නේද? ” යි ඇසීය.

පරපණ නසන, අන් අයත් දේ ගන්නා කාමයෙහි…….. බ්‍රාහ්මණයාද, වෛශ්‍යයාද, ක්ෂුද්‍රයාද මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ, නපුරු විපාක ඇති නිරයෙහි උපදන්නේය. මේ කරුණෙහි මගේ හැඟීම මෙසේය. මා විසින් මේ කාරණය රහතන්ගෙන්ද අසන ලද්දේද මෙසේය”.

“යහපති, යහපති මහරජ, මහරජ ඔබගේ මේ ඇසීම යහපත්ය, ඒ එසේම වෙයි. ඔබ විසින් මේ කාරණය රහතන්ගෙන් යහපත්වම අසන ලදී.

ඉදින් මෙසේ ඇතිකල මේ සතර ජාතීහු සමසම වෙත්ද? නොවෙත්ද? මෙහිදී ඔබගේ අදහස කෙසේ වේදැයි’ ඇසීය.

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒකාන්තයෙන්ම මෙසේ ඇති කල්හි මේ ජාති සතර සම සම වෙති. මෙහි ඔවුන්ගේ කිසිත් වෙනසක් නොදන්නෙමියි” කීය.

“මහරජ, බ්‍රාහ්මණයෝම, උතුම් ජාතියවේ. අන්‍ය ජාති පහත්ය. පිරිසිදු කුලය බ්‍රාහ්මණයෝය, අන්‍ය කුල කෘෂ්ණය, බ්‍රාහ්මණයෝම සුද්ධියට පැමිණෙති. බ්‍රාහ්මණ නොවන්නාහු නොපැමිණෙති. බ්‍රාහ්මණයෝම බ්‍රහ්මයාගේ පුත්‍රයෝය. උරෙහි හටගත්තේය. මුඛයෙහි උපන්නේය. බ්‍රහ්මයාගෙන් හටගත්තෝය. බ්‍රහ්මයා විසින් මවනලද්දෝය. බ්‍රහ්මයා දායාද කොට ඇත්තාහුය යන මෙය ලෝකයෙහි ව්‍යවහාර මාත්‍රයක් යන බව මේ ආකාරයෙන්ද දතයුතුය.

§ 7. “මහරජ, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
ප්‍රාණඝාතයෙන් වැලකුණු, සොරකමින් වැලකුණු, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැලකුණු බොරු කීමෙන් වැලකුණු, කේලාම් කීමෙන් වැලකුණු ඵරුෂ වචන කීමෙන් වැලකුණු, හිස් කථාවෙන් වැලකුණු, විසම ලෝභයෙන් තොරවූ ක්‍රෝධයෙන් තොරවූ සම්‍යක් දෘෂ්ටි ඇති
.. ක්ෂත්‍රියයෙක් වන්නේය.
.. බ්‍රහ්මණයෙක් වන්නේය.
.. වෛශ්‍යයෙක් වන්නේය.
… ක්ෂුද්‍රයෙක් වන්නේය.
ඔහු මරණින් මත්තෙහි යහපත් ගති ඇති ස්වර්ගයෙහි උපදනේද? නූපදින්නේද? මෙහිදී ඔබගේ අදහස හෝ කෙසේ වේදැයි” ඇසීය.

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ප්‍රාණඝාතයෙන් වැලකුණු, සොරකමින් වැලකුණු, කාම මිථ්‍යාචාරයෙන් වැලකුණු බොරුකීමෙන් වැලකුණු, කේලාම් කීමෙන් වැලකුණු, ඵරුෂ වචන කීමෙන් වැලකුණු, හිස් කථාවෙන් වැලකුණු දැඩි ලෝභයෙන් තොරවූ ක්‍රෝධයෙන් දුරුවූ සම්‍යක් දෘෂ්ටි ඇති ක්ෂත්‍රියයාද,
….. බ්‍රහ්මණයාද,.
.. වෛශ්‍යයාද .
… ක්ෂුද්‍රයාද මරණින් මත්තෙහි යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණෙන්නේය. මාගේ අදහස මෙසේ වෙයි. මා විසින් මේ කාරණය රහතන් හමුවෙන් මෙසේ අසන ලද්දේය.”

“යහපති, යහපති මහරජ, ඔබගේ මේ ඇසීම යහපත්මය. ඒ එසේම වෙයි. රහතන් අතින්ද ඔබ විසින් යහපත් කොට අසන ලද්දේය”

“මහරජ ඉදින් මෙසේ ඇති කල්හි මේ ජාති සතර සම සම වෙද? නොවෙද? මෙහිලා ඔබගේ අදහස කෙසේ වේදැයි” ඇසීය.

“පින්වත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒකාන්තයෙන්ම මෙසේ ඇති කල්හි මේ ජාති සතර සම සම වෙති. මෙහිලා ඔවුන්ගේ කිසිත් වෙනසක් නොදක්නෙමියි” කීහ.

“මරහජ, මේ ආකාරයෙන්ද බ්‍රාහ්මණ තෙමේම උතුම් ජාති ඇත්තේය. අනික් ජාති ඇත්තේ පහත්ය. පිරිසිදු කුලය බ්‍රාහ්මණයෝය, අන්‍ය කුල කෘෂ්ණය, බ්‍රාහ්මණයෝම සුද්ධියට පැමිණෙති. බ්‍රාහ්මණ නොවන්නාහු නොපැමිණෙති. බ්‍රාහ්මණයෝම බ්‍රහ්මයාගේ පුත්‍රයෝය. උරෙහි හටගත්තෝය. මුඛයෙහි උපන්නෝය. බ්‍රහ්මයා දායාදකොට ඇත්තාහුය යනු මෙය ලෝකයෙහි ව්‍යවහාර මාත්‍රයක්ම බව මේ කාරණයෙන්ද දතයුතු වෙයි..

§ 8 . “මහරජ මේ ගැන ඔබ කුමක් හඟින්නෙහිද?
යම් ක්ෂත්‍රියෙක් ගම්පහරන්නේ ද, බලාත්කාරයෙන් අන් සතු දේ ගන්නේද, මංපැහැරීමෙහි යෙදී සිටින්නේද, පරස්ත්‍රීන් කරා යන්නේද, ඉදින් නුඹගේ රාජ පුරුෂයෝ ඔහු අල්වාගෙණ අවුත් , ‘දේවයන් වහන්ස, මෙතෙම ඔබගේ අපරාධ කරන්නාවූ සොරෙක් වේ. මොහුට යමක් කැමැත්තෙහි නම් ඒ දඬුවම පණවනු මැනවැයි’ ඔබට දක්වන්නාහු නම් ඔබ කුමක් කරන්නේද?’

“පින්වත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, රාජ්‍ය නීතිය අනුව අපි ඔහුට මරණ දණ්ඩනය දෙමු, හෝ රටින් නෙරපන්නෙමු හෝ සුදුසු වූවක් හෝ කරන්නෙමු. ඊට හේතු කවරේද? භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, පෙර මොහුගේ ක්ෂත්‍රියයා යන යම් පුර්ව නාමයක් වීද, මොහුගේ ඒ වංශය කුලය නැතිවිය. සොරෙක යන ව්‍යවහාරයටම පැමිණුන හෙයිනි.

මහරජ, මේ ගැන ඔබ කුමක් හඟින්නෙහිද?
යම් බ්‍රාහ්මණයෙක්……
යම් වෛශ්‍යයෙක් ………
යම් ක්ෂුද්‍රයෙක් ගම්පහරන්නේ ද, බලාත්කාරයෙන් අන් සතු දේ ගන්නේද, මංපැහැරීමෙහි යෙදී සිටින්නේද, පරස්ත්‍රීන් කරා යන්නේද, ඉදින් නුඹගේ රාජ පුරුෂයෝ ඔහු අල්වාගෙණ අවුත් , ‘දේවයන් වහන්ස, මෙතෙම ඔබගේ අපරාධ කරන්නාවූ සොරෙක් වේ. මොහුට යමක් කැමැත්තෙහි නම් ඒ දඬුවම පණවනු මැනවැයි’ ඔබට දක්වන්නාහු නම් ඔබ කුමක් කරන්නේද?’

පින්වත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස,
රාජ්‍ය නීතිය අනුව අපි ඔහුට මරණ දණ්ඩනය දෙමු, හෝ රටින් නෙරපන්නෙමු හෝ සුදුසු වූවක් හෝ කරන්නෙමු. ඊට හේතු කවරේද? භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස,
පෙර මොහුගේ බ්‍රාහ්මණයාය යන වංශයක් වීද,…..
වෛශ්‍යයාය යන වංශයක් වීද,…..
ක්ෂුද්‍රයාය යන වංශයක් වීද,….. එය අතුරුදහන් විය. අපරාධ කරුවාය යන ව්‍යාහාරයට පැමිණෙතියි”

“මහරජ මේ ගැන ඔබ කුමක් හඟින්නෙහිද?
ඉදින් මෙසේ ඇතිකල්හි මේ සතර ජාති ඇත්තෝ සම සම වූවාහු වෙත්ද? නොවෙත්ද? කෙසේ නුඹට මෙහි අදහස් වේද?”

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒකාන්තයෙන්ම මෙසේ ඇතිකල්හි මේ සතර ජාති ඇත්තෝ සම සමවූවාහු වෙත්. මොවුන්ගේ මෙහි කිසි වෙනසක් නොදක්නෙමියි” කීය.

“මහරජ, බ්‍රාහ්මණයාම උතුම් ජාති ඇත්තෙක, සෙසු ජාති ඇත්තේ පහත්ය, පිරිසිදු කුලය බ්‍රාහ්මණයෝමය. අන්‍යකුල කෘෂ්ණය, බ්‍රාහ්මණයෝම සුද්ධියට පැමිණෙති. බ්‍රාහ්මණ නොවන්නාහු නොපැමිණෙති. බ්‍රාහ්මණයෝම බ්‍රහ්මයාගේ පුත්‍රයෝය. උරෙහි හට ගත්තෝය. මුඛයෙහි උපන්නෝය. බ්‍රහ්මයාගෙන් හටගත්තෝය. බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද්දෝය. බ්‍රහ්මයා දායාද කොට ඇත්තාහුය යනු ලෝකයෙහි ව්‍යවහාර මාත්‍රයක්ම බව මේ කාරණයෙන් ද දතයුතු”.

§ 9. “මේ ගැන ඔබ කුමක් හඟින්නෙහිද?
යම් ක්ෂත්‍රියයෙක් ……
යම් බ්‍රහ්මණයෙක් …….
යම් වෛශ්‍යයෙක් …..
යම් ක්ෂුද්‍රයෙක් තම හිසකේ රැවුල් කපා කසට වත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදිව ප්‍රාණඝාතයෙන් වැලකුණු සොරකමින් වැළකුණු බොරුකීමෙන් වැළකුණු එක වේලක් පමණක් වැළඳීම ඇති බ්‍රහ්මචර්යාවෙන් යුත් සිල් ඇති යහපත් ගුණධර්ම ඇත්තෙක් වන්නේය. තොප ඔහුට කුමක් නම් කරන්නෙහිද?”

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස,
අප ඒ වඳින්නෙමු හෝ දැක හුනස්සෙන් නැගිටින්නෙමු හෝ හිඳගැනීමට දෙන්නෙමු හෝ චීවර පිණ්ඩපාත සයනාසන ගිලන්පස බෙහෙත් පිරිකර යන මේ දීමට කැඳවීම හෝ කරන්නෙමු. උන්වහන්සේට ධාර්මිකවූ ආරක්ෂාව හෝ සලසන්නෙමු.

ඊට හේතු කවරේද?
“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස පෙර උන්වහන්සේගේ
ක්ෂත්‍රිය යන යම් නමක්වීද, ……
බ්‍රහ්මණ යන යම් නමක්වීද, …….
වෛශ්‍යය යන යම් නමක්වීද, …..
ක්ෂුද්‍රය යන යම් නමක්වීද, ඔහුගේ ඒ නම අතුරුදහන් විය. ශ්‍රමණ යන නම ව්‍යවහාරයට පැමිණ හෙයිනි”.

“මහරජ, මේ ගැන ඔබ කුමක් හඟින්නෙහිද?
ඉදින් මෙසේ ඇති කල්හි මේ සතර ජාති ඇත්තෝ සම සමවූවෝ වෙත්ද? නොහොත් නොවෙත්ද? කෙසේ නුඹට මෙහිදී අදහස් වේද?”

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒකාන්තයෙන්ම මෙසේ ඇති කල්හි මේ සතර ජාති ඇත්තෝ සම සමවූවාහු වෙත්. මොවුන්ගේ මෙහි කිසි වෙනසක් නොදක්නෙමියි කීයේය”.

“මහරජ, බ්‍රාහ්මණයාම උතුම් ජාති ඇත්තේය. සෙසු ජාති ඇත්තේ පහත්ය. බ්‍රාහ්මණයාම පිරිසිදු ජාති ඇත්තේය. සෙසු ජාති ඇත්තේ අපිරිසිදුය. බ්‍රාහ්මණයෝම පිරිසිදුවෙත්. බ්‍රාහ්මණ නොවූවාහු පිරිසිදු නොවෙත්. බ්‍රාහ්මණයෝම බ්‍රහ්මයාගේ පුත්‍රයෝය. ලෙහි හටගත්තාහු මුඛයෙන් උපන්නාහු බ්‍රහ්මයාගෙන් උපන්නාහු බ්‍රහ්මයා විසින් මවන ලද්දාහු බ්‍රහ්මයා දායාද කොට ඇත්තාහුය. යනු මේ ලෝකයෙහි ව්‍යවහාර මාත්‍රයක්ම බව මේ කාරණයෙන්ද දතයුතු”

§ 10. මෙසේ කීකල්හි අවන්තී පුත්‍රවූ මාධුර නම් රජ තුමා ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායණස්ථවිරයන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය.

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඉතා යහපත භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඉතා යහපත. භවත් කාත්‍යායණස්ථවිරයන් වහන්ස, යම්සේ යටිකුරුකොට තබන ලද්දක් හෝ උඩුකුරු කරන්නේද, වසා තබන ලද්දක් හෝ වැසුම් අරින්නේද, මංමුලා වූවෙකුට හෝ මග කියන්නේද, අන්ධකාරයෙහි හෝ ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි තෙල් පහනක් දරන්නේද, එපරිද්දෙන්ම භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරණ ලදී.

මම භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ සරණ කොට යමි.
ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද සරණකොට යමි.
භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ අද පටන් දිවිහිමියෙන් සරණ ගියාවූ උපාසකයෝයි මා දරණ සේක්වායි”, (කීයේය.)

“මහරජ නුඹ මා සරණ කොට නොයව.
මම යම් කෙනෙකු සරණ කොට ගියෙම්ද, නුඹද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේම සරණ කොට යවයි” කීය.
“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැන් කොහි වැඩ වසන සේක්දැයි” ඇසීය. “මහරජ, ඒ භවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑසේකැයි” කීය,

“භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඉදින් අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දස යොදුනක් තන්හි වැඩ සිටී යයි අසන්නෙමු නම් අපි දස යොදුනක් තැන්ද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට යන්නෙමු.
භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඉදින් අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසි යොදුනක් තන්හි වැඩ සිටී යයි අසන්නෙමුද අපි විසි යොදුනක් තැන්ද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට යන්නෙමු.
භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස ඉදින් අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තිස් යොදුනක් තන්හි වැඩ සිටී යයි අපි අසන්නෙමු නම් අපි තිස් යොදුනක් තැන්ද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට යන්නෙමු.
භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස. ඉදින් අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සතලිස් යොදුනක් තන්හි වැඩ සිටී යයි අසන්නෙමුද, අපි සතළිස් යොදුනක් තන්හිද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට යන්නෙමු.
භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඉදින් අපි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පණස් යොදුනක් තැන්හි වැඩ සිටී යයි අසන්නෙමු නම්, අපි පණස් යොදුනක්ද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට යන්නෙමු.
භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියක් යොදුන් තන්හි වැඩ සිටී යයි අපි අසන්නෙමු නම්, අපි යොදුන් සියයක්ද අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැකීමට යන්නෙමු.

භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒ භාග්‍යවතුන් පිරිනිවී සේක්ද, අපි පිරිනිවියාවූද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරණ කොට යමු. ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද සරණ කොට යමු. භවත් කාත්‍යායණ ස්ථවිරයන් වහන්සේ මා අද පටන් දිවිහිම් කොට තිසරණ සරණ ගියාවූ උපාසකයෙකු යයි දරණ සේක්වායි” කීයේය.

MN 02-04-07 . පිය ජාතික සූත්‍රය

ප්‍රියයන් සෝකයට හේතු වෙයි

පුජ්‍ය මාන්කඩවල සමාහිත හිමි කල සුත්රාන්ත දේශනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කාලයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහි අනේපිඬු සිටුහු විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවාසය කරති.

§ 2. එකල සාවත්ති නුවර එක් ගෘහපතියෙකුගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා හදිසියේ කළුරිය කෙළේය. පුත්‍රයාගේ මරණයෙන් බොහෝ සේ කම්පාවට හා දුකට පත් ඒ ගෘහපතියාහට කිසිදු කටයුත්තක් කරන්නට සිත් නොදෙයි. කෑමට පීමට පවා සිත් නොදෙයි. නිතරම පුතුගේ සිරුර ආදාහනය කල සොහොන් බිමට ගොස් “අහෝ පුතුනි, මගේ එකම පුතුනි, ඔබ කොහිද, එකම පුත්‍රය ඔබ කොහිදැයි’ කියමින් විලාප කියති.

§ 3. ඉදින් මෙසේ ශෝකයෙන් පීඩිත වූ මේ ගෘහපතියා සිය දුකට පිහිටක් සැනසීමට උපදෙසක් ගන්නට බුදුන් වහන්සේ වෙත යාමෙන් හැකිවෙතැයි සිතා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ හුන් ජේත වනාරාමයට ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක උන්නේය. එසේ උන් ඒ ගෘහපතියාගේ මේ දුක්ටඛිත ස්වභාවය දැක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය.
“ගෘහපතිය, නුඹගේ විලාසය සිහි විකල්වූවෙකුගේ බඳු වේ. නුඹගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ ප්‍රකෘති ස්වභාවය ඉක්මවා නුඹගේ ඉන්ද්‍රියයන්ගේ වෙනස් බවක් පෙනෙතැයි” වදාළේය.
“ස්වාමීන් වහන්ස, මාගේ ඉන්ද්‍රියන්ගේ වෙනස් බවෙක් කෙසේ නම් නොවන්නේද?
ස්වාමීන් වහන්ස, මාගේ ප්‍රියවූ, මනාපවූ, මගේ එකම පුත්‍රයා මළේය. ඔහුගේ මරණයෙන් පසු මට කිසිවක් කිරීමට කැමැත්තක් නැත. කන්නට බොන්නටවත් නොහාජ. මම සොහොනට ගොස් ‘මගේ පුත , ඔබ කොහිද? එකම පුත්‍රය, ඔබ කොහිද? කියමින් අඬමියි” කීය.

“ගෘහපතිය, ඒ එසේමය. ඒ එසේමය.
ගෘහපතිය, ශෝකය වැළපීම දුකය, දොම්නසය, ඉච්චා භංගය , යන දේ ප්‍රියයන් නිසාම හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින්ම උපදින්නාහුය.”
“ස්වාමීනි, ශෝකය, වැළපීම, දුක, දොම්නස, ඉච්චා භංගය ආදිය කෙසේ නම් ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නේද , ප්‍රියයන් නිසා කෙසේ නම් උපදින්නේද ?’,
” ස්වාමීනි, ප්‍රියයන් නිසා සතුට සොම්නස හටගන්නේය. ප්‍රීතියම උපදනාහුයයි” කියා ඒ ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට නොසතුටුව එය ප්‍රතික්ෂෙප කොට ආසනයෙන් නැගිට පිටව ගියේය.

§.4 . එකල්හි දාදු කෙළින්නෝ ජේතවනාරාමයට නුදුරු තැනක දාදු කෙළිති. භාග්‍යවතුන්වහන්සේ කෙරෙහි අමනාපයෙන් ජේතවනාරාමයෙන් පිටව ආ එම ගෘහපතියා එහි ගොස් දාදු කෙළින්නන්ට මෙසේ කීය.
“මිතුරනි, මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වෙත සිට පැමිණෙන්නෙමි. මගේ ප්‍රියවූ මගේ එකම පුතු මල සෝකයෙන් ඉන්නා මම ශ්‍රමන භවත් ගෞතමයන් හමුවීමට ගියේ මගේ දුක සෝකය තුනී කර ගන්නට උපදේසයක් අසා ගන්නටය. එනමුත්, මගේ සෝකය දුරු කරන්නට කිසිවක් නොකියා “ගෘහපතිය, සෝකය, හැඬීමය, දුකය, දොම්නසය, බලාපොරොත්තු සුන්වීමය යන මේවා ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහු වෙති. ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහු වෙති”යි භවත් ගෞතමයන් කීය. . “ස්වාමීනි, එය එසේ නොවේය. ප්‍රිය දේ නිසා සෝකය නොව ප්‍රිය දෙයින් සතුට හා සොම්නස හටගන්නාහුය, උපදනාහුයයි’ කියා මම ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ කීමට සතුටු නොවී ප්‍රතික්ෂෙපකොට හුන් ආසනයෙන් නැගිට ආවෙමියි” කීය.

“ගෘහපතිය, ඒ කාරණය ඔබ කී ආකාරයමය. ගෘහපතිය, ඔබගේ කීම නිවැරදිය. භවත් ගෞතමයන් කී දේ වැරදිය. ප්‍රියයන් නිසා ප්‍රිය දේ නිසා සතුට හා සොම්නස මිස සෝකයක් කිසිවිටක නොඋපදින්නේය. ” කියා ඔවූන් ද ඔහුට කීහ. ඉක්බිති ඒ ගෘහපතියා මාගේ අදහසට දාදු කෙළින්නන්ද එකඟ විය. ප්‍රියයන් නිසා ප්‍රිය දේ නිසා සතුට සොම්නස මිස දුකක, සෝකයක් වන්නට නොපිලිවන “යයි කියා ගියේය. ඉදින් මේ කතාව සාවත්තිය පුරා පැතිර ගියේ, හැම දෙනාම ප්‍රිය දෙයින් සතුටක් සොම්නසක් විඳුනු විනා දුකක් දොම්නසක් නොවිඳින බව විශ්වාස කරනා නිසාත්, මේ භවත් ගෞතමයන් කව්දැයි බොහෝ දෙනා නොදත් නිසාත් ය.

§ 5. මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පළකල් සමාජ පිළිගැන්මට නොගැලපුන , මතභේදාත්මක මතය ගැන බොහෝ මිනිසුන් අදහස් පල කළහ. විරුද්ධව කතා කළහ. මේ කතාව සැවැත් නුවර සිය අගනුවර කොට ගෙන කොසොල් ජනපද පාලනය කල පසේනදී කෝසල රජුටද අසන්නට ලැබිණි.

ඉක්බිති පසෙනදි කොසොල් රජ825 , මල්ලිකා දේවිය කැඳවී. “මල්ලිකාවෙනි, සොකය, හැඬීමය, දුකය, දොම්නසය යන මොහු ප්‍රියදේ නිසා උපදනාහුය. ප්‍රියදේ නිසා හටගන්නාහුයයි තොපගේ ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් කියනලදී.”

[825; මේ සිද්ධිය සිදුවුයේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සම්බුද්ධත්වයට පත්ව දෙඅවුරුද්දක් හො තුන් අවුරුද්දක් වැනි කාලයක බවත්, කොසොල් රජු මේ වන විට භාග්‍යවතුන් දැක නොසිටි බවත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත් බව නො ඇදහු බවත්, මේ සුත්‍රයේ අටුවාව කියයි. මල්ලිකා නම්වූ කෝසල රජුගේ මහේසිකාව, සිය විවාහයට පෙර සමයේ පටන්ම බුදුන් වහන්සේගේ ශ්රාවිකාවක්ව සිටි බව කියැවේ. වැඩි විස්තර කියවන්න.. . ]

“ඉදින් මහරජතුමනි, ඒ කාරණය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලද නම් එය එසේයයි” කීවාය.

“මේ මල්ලිකාව ශ්‍රමණ ගෞතමයන් වහන්සේ යමක් යමක් කියයි නම් ‘මහරජතුමනි, ඉදින් ඒ කාරණය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලද්දක්නම් ඒ එසේම වෙයි’ කියමින් ඒ එසේම පිළිගනියි.

“යම්සේ ගුරුවරයෙක් ගොලයාට යමක් කියයි නම් ‘ආචාර්යයන් වහන්ස, එය එසේයයි’ ගොලයා පිළිගනියි.“එමෙන් මල්ලිකාවෙනි, නුඹද එලෙසම ශ්‍රමණ ගෞතමයන් යමක් කියයි නම් ‘ඉදින් මහරජ’ ඒ කාරණය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළේ නම් ඒ එසේම වන්නේය’. කියා පිළිගන්නෙහිය. මල්ලිකාවෙනි, තී මෙතනින් ඉවත්ව යව!”යි කීයා ඇය එතැනින් පලවා හැරියේය.

§  6. ඉක්බිති මල්ලිකා දේවිය, මාලිගාවේ පණිවිඩ ගෙනයන නාලිජංඝ නම් බමුණා කැඳවා .
“බ්‍රාහ්මණය, මෙහි එව. නුඹ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ වසනා ජේත උයනට ගොස්, මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පා මුදුනෙන් වඳුව. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සුව දුක් විචාරව. ‘ස්වාමීන් වහන්ස, මල්ලිකා දේවී භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පා මුදුනෙන් වඳියි. පීඩා නැතිබව ලෙඩ නැති බව කය පිළිබඳ සැහැල්ලුකම, කය පිළිබඳ ශක්තිය, සැප විහරණය අසායයි’ කියව.

“මෙසේද කියව ‘ස්වාමීන් වහන්ස, සෝක පරිදෙව දුක් දොම්නස් උපායාස යන මේවා ප්‍රියදේ නිසා උපදනාහුය. ප්‍රියදේ නිසා හටගන්නාහුයයි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලද්දේද, කියා මල්ලිකා බිසොවුන් වහන්සේ දැනගන්නට කැමැත්තෙන් මා මෙසේ එවීය.. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නුඹට යම්සේ ප්‍රකාශ කෙරේද? ඒ එසේම යහපත්ව උගෙණ මට කියව.

“එසේය”, කියා නාලිජංඝ බ්‍රාහ්මණතෙම මල්ලිකාදේවියට උත්තරදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ හුන් ජේත ආරාමයයට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු වියයුතු සිහි කටයුතු කථාවකොට අවසන්ව, එක් පසෙක හිඳ මල්ලිකා බිසොව ගේ පණිවිඩය දැන්වීය.

§ 7. “බ්‍රාහ්මණය, ඒ එසේමය. බ්‍රාහ්මණය, එසේමය. බ්‍රාහ්මණය ශොක පරිදෙව දුක් දොම්නස් උපායාස යන සියල්ල ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහු වෙති. බ්‍රාහ්මණය සොක පරිදෙව දුක් දොම්නස්, උපායාස යන දේ ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. යන මේ කාරණය මේ ක්‍රමයෙන් ද දතයුතුය.

§  8 .කෙසේද යත්?
පෙරදවස බ්‍රාහ්මණය, මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ මව් කළුරිය කළාය. මවගේ මරණයෙන් උමතුවූ සිත පෙරළුණු ඒ ස්ත්‍රී තොමෝ වීථියෙන් වීථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ මෙසේ කියයි. ‘මාගේ මව් දුටුවාහුද? මාගේ මව් දුටුවොහුද? යනුයි.

“බ්‍රාහ්මණය, සොක, පරිදෙව, දුක්ඛ, දොම්නස්ස, උපායාස යන මේවා ප්‍රිය දෙයින් හට ගන්නාහුය, දෙයින් උපදනාහුය, ප්‍රිය යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දතයුතුය.

§  9 . කෙසේද යත්?
බ්‍රාහ්මණය, පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ පියා මැරිණි. ඒ පියාගේ මරණින් උමතුවූ සිත පෙරළුනු ඒ ස්ත්‍රිය වීථියෙන් විථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ, මාගේ පියා දුටුවාහුද? මාගේ පියා දුටුවාහුදැ’යි අසයි. ඇයගේ ප්‍රිය මව නිසාම ප්‍රිය මවගේ අභාවය නිසාම ඇය සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස යන මොවුහු ප්‍රියදෙයින් හටගන්නාහුය, ප්‍රියදෙයින් උපදනාහුය යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දත යුතුය.

§  10 .බ්‍රාහ්මණය පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ සොහොයුරා මළේය. ඒ සොහොයුරාගේ මරණින් උමතුවූ සිත පෙරළුණු ඒ ස්ත්‍රිය වීථියෙන් වීථියට, මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ, ‘මගේ සොහොයුරා දුටුවාහුද? මගේ සොහොයුරා දුටුවාහුදැයි’ කියයි. ඇයගේ ප්‍රිය මව නිසාම ප්‍රිය මවගේ අභාවය නිසාම ඇය සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය, යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දත යුතුය.

§  11 .බ්‍රාහ්මණය පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ සොහොයුරිය මළහ. ඒ සොහොයුරියගේ මරණින් උමතුවූ සිත පෙරළුණු ඒ ස්ත්‍රිය වීථියෙන් වීථියට, මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ, ‘මගේ සොහොයුරිය දුටුවාහුද? මගේ සොහොයුරිය දුටුවාහුදැ’යි කියයි. ඇයගේ ප්‍රිය මව නිසාම ප්‍රිය මවගේ අභාවය නිසාම ඇය සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය, ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දත යුතුයි.

§  12 . බ්‍රාහ්මණය පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ පුත්‍රයා මළේය. ඒ පුත්‍රයාගේ මරණින් උමතුවූ සිත පෙරළුණු ඒ ස්ත්‍රිය වීථියෙන් වීථියට, මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ, ‘මගේ පුත්‍රයා දුටුවාහුද? මගේ පුත්‍රයා දුටුවාහුදැයි’ කියයි. ඇයගේ ප්‍රිය මව නිසාම ප්‍රිය මවගේ අභාවය නිසාම ඇය සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දතයුතුය.

§  13 . බ්‍රාහ්මණය, පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ දුවක් මළහ. ඒ දුවගේ මරණින් උමතුවූ සිත පෙරළුණු ඒ ස්ත්‍රිය වීථියෙන් වීථියට, මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ, ‘මගේ දුව දුටුවාහුද? මගේ දුව දුටුවාහුදැයි’ කියයි. ඇයගේ ප්‍රිය දුව නිසාම ප්‍රිය දුවගේ අභාවය නිසාම ඇය සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදින්නාහුය, යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දතයුතුයි.

§  14 . බ්‍රාහ්මණය පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියකගේ හිමියා මළේය. ඔහුගේ මරණයෙන් උමතුව සිත පෙරළුණ ඕ තොමෝ වීථියෙන් වීථිය, හන්දියෙන් හන්දිය වෙත පැමිණ, මෙසේ කියයි. ‘මාගේ හිමියා දුටුවාහුද? මාගේ හිමියා දුටුවොහුද?’ කියයි. ඇයගේ ප්‍රිය හිමියා නිසාම ප්‍රිය හිමියාගේ අභාවය නිසාම ඇය සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුක්ඛය දොමනස්සය උපායාසය යන මොහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදින්නාහුය. යන මේ කාරණය මේ ක්‍රමයෙන්ද දත යුතුවෙයි. කෙසේද?

§  15 .“බ්‍රාහ්මණය, පෙරකලෙක මේ සැවැත් නුවරෙහිම එක්තරා පුරුෂයෙකුගේ මවු මිය ගියාය. ඇගේ මරණයෙන් උමතුව සිත පෙරලුණ ඒ පුරුෂතෙම වීථියෙන් වීථිය හන්දියෙන් හන්දිය වෙත පැමිණ මෙසේ කීය. මාගේ මෑණියන් දුටුවාහුද? මාගේ මෑණියන් දුටුවාහුද?” (කියාය.) ඔහුගේ ප්‍රිය මවු නිසාම ප්‍රිය මවගේ අභාවය නිසාම ඔහු සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය, උපායාසය යන මේවා ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය යනු මේ ක්‍රමයෙන්ද දත යුතුය.

§  16 .“බ්‍රාහ්මණය, පෙරදවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා පුරුෂයෙකුගේ පියා මළේය. ඒ පියාගේ මරණින් උමතුවූ සිත පෙරළුණු ඒ පුරුෂයා වීථියෙන් වීථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ ‘මගේ පියා දුටුවාහුද? මගේ පියා දුටුවාහුදැ’යි කියයි. ඔහුගේ ප්‍රිය පියා නිසාම ප්‍රිය පියාගේ අභාවය නිසාම ඇය සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය, උපායාසය යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දත යුතුය.

§  17 .බ්‍රාහ්මණය පෙර දවස මේ සැවැත්නුවරම එක්තරා පුරුෂයෙකුගේ සහෝදරයා මළේය. ඒ සහෝදරයාගේ මරණින් උමතුවූ සිත පෙරළුනු ඒ පුරුෂයා වීථියෙන් වීථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ ‘මගේ සහෝදරයා දුටුවාහුද? මගේ සහෝදරයා දුටුවාහුදැයි?’ කියයි, ඔහුගේ ප්‍රිය සහෝදරයා නිසාම ප්‍රිය සහෝදරයාගේ අභාවය නිසාම ඔහු සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය, උපායාසය, මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දතයුතුය.

§  18 . බ්‍රාහ්මණය, පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා පුරුෂයෙකුගේ සහෝදරිය මළාය. ඒ සහෝදරියගේ මරණයෙන් උමතුවූ, සිත පෙරළුණ ඒ පුරුෂයා වීථියෙන් වීථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ, මගේ සහෝදරිය දුටුවාහුද? මගේ සහෝදරිය දුටුවාහුදැයි?’ කියයි, ඔහුගේ ප්‍රිය සහෝදරිය නිසාම ප්‍රිය සහෝදරියගේ අභාවය නිසාම ඔහු සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය, උපායාසය යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දතයුතුය.

§  19. බ්‍රාහ්මණය, පෙර දවස මේ සැවැත්නුවරම එක්තරා පුරුෂයෙකුගේ පුතා මළේය. ඒ පුතාගේ මරණයෙන් උමතුවූ සිත පෙරළුනු ඒ පුරුෂයා වීථියෙන් වීථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ ‘මගේ පුතා දුටුවාහුද? මගේ පුතා දුටුවාහුදැයි?’ කියයි, ඔහුගේ ප්‍රිය පුතා නිසාම ප්‍රිය පුතාගේ අභාවය නිසාම ඔහු සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය, උපායාසය යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දත යුතුය.

§  20. බ්‍රාහ්මණය පෙර දවස මේ සැවැත්නුවරම එක්තරා පුරුෂයෙකුගේ දුව මළාය. ඒ දුවගේ මරණයෙන් උමතුවූ සිත පෙරළුනු ඒ පුරුෂයා වීථියෙන් වීථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධියට පැමිණ ‘මගේ දුව දුටුවාහුද? මගේ දුව දුටුවාහුදැයි?’ කියයි, ඔහු ගේ ප්‍රිය දුව නිසාම ප්‍රිය දුවගේ අභාවය නිසාම ඔහු සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය, උපායාසය යන මොවුහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය. යන මේ කාරණය මේ ආකාරයෙන්ද දත යුතුය.

§  21 . බ්‍රාහ්මණය පෙර දවස මේ සැවැත්නුවරම එක්තරා පුරුෂයෙකුගේ භාර්යාව මළාය. ඇගේ මරණයෙන් උමතුවූ පෙරළුනු සිත් ඇති ඒ පුරුෂතෙම වීථියෙන් වීථියට මංසන්ධියෙන් මංසන්ධිය කරා ගොස් මෙසේ කියයි. ‘මගේ භාර්යාව දුටුවාහුද? මගේ භාර්යාව දුටුවාහුද?’ කියාය, ඔහුගේ ප්‍රිය භාර්යාව නිසාම ප්‍රිය භාර්යාවගේ අභාවය නිසාම ඔහු සොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස්, උපායාස ආදී විපතට පත් විය.

“බ්‍රාහ්මණය, සොකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය, උපායාසය යන මොහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය, ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය යන මේ ආකාරයෙන්ද දතයුතුය. කෙසේද?

§  22 .“බ්‍රාහ්මණය, පෙර දවස මේ සැවැත් නුවරම එක්තරා ස්ත්‍රියාවක් නෑගෙට ගියාය. ඇගේ නෑයෝ ඇය හිමියාගෙන් වෙන්කොට අනිකෙක්හට යලි දීග දෙනු කැමැත්තේය. ඇයද ඒ පුරුෂයාට කැමති නොවීය. ඉක්බිති ඔතොමෝ සිය හිමියාට ‘ස්වාමිපුත්‍රය, මාගේ නෑයෝ මා ඔබගෙන් වෙන්කොට අනිකෙක්හට දීග දෙනු කැමැත්තෝය. මමද ඔබට කැමති නොවෙමියි,’ කීවාය. ඉක්බිති ඒ පුරුෂයා කඩුවක් ගෙන ඒ ස්ත්‍රිය දෙපලු කොට තමාගේද බඩ පලාගෙන දෙදෙන පරලොවදී එක්වෙමු යයි මළේය.

බ්‍රාහ්මණය, මේ කාරණයෙන්ද සොකය පරිදෙවය, දුකය, දොම්නසය යන මොහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුය යන බව දත යුතුයයි,” වදාළේය.

§ 23 . “ඉක්බිති නාලිජංග බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව අනුමෝදන්ව ආසනයෙන් නැගිට මල්ලිකාදේවී වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග කල සම්පුර්ණ කථාව මල්ලිකා දේවියට දැන්වීය.

§  24 . ඉක්බිති මල්ලිකාදේවී, පසෙනදී කොසොල් රජතුමා වෙත පැමිණ පසෙනදී කොසොල් රජහට මෙසේ කීය.

“මහරජ, ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
ඔබට ඔබ දියණී වජිරී කුමාරිකාව ප්‍රියදැයි” ඇසීය.
“මල්ලිකාවෙනි, එසේය. වජිරී කුමාරිකාව මට ඉතා ප්‍රියයයි” කීය.
“මහරජ තුමනි, ඒ ඔබ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
වජිරී කුමරිය යම් ලෙසකින් ආබාධයට අංග විකලත්වයට පත්වුයේ නම්, ඇයගේ මරනය සිදු වී නම් ඔබට ශෝකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නස්ස යන මේවා උපදින්නාහුදැයි” ඇසීය.
“මල්ලිකාවෙනි, වජිරී කුමරියට එවන් විපතක් වී නම් මාගේ ජීවිතය පවා වෙනස්වන්නේය. කෙසේ නම් සොක, පරිදෙව, දුක්ඛ, දොමනස්ස, යන දේ නූපදින්නාහුදැයි” ඇසීය..


“මහරජතුමනි, සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල දක්නාවූ, ඒ අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සොක පරිදෙව දුක්ඛ දොමනස්ස උපායාස යන මේවා ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය. ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුයයි වදාළේ මේ සඳහාය.

§  25 .“මහරජාණෙනි, කුමක් සිතන්නෙහිද?
ඔබට වාසභ ඛත්තියාව ප්‍රියදැයි” ඇසීය.
මල්ලිකාවෙනි, එසේය වාසභ ඛත්තියා මට ප්‍රියයි කීය.
“මහරජුනි, ඒ කුමක් සිතන්නෙහිද?
වාසභඛත්තියාවගේ යම් ලෙසකින් ආබාධයට අංග විකලත්වයට පත්වුයේ නම්, ඇයගේ මරනය සිදු වී නම් ඔබට ශෝකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නස්ස යන මේවා උපදින්නාහුදැයි” ඇසීය.
“මල්ලිකාවෙනි, වාසභඛත්තියාවගේ මරණයෙන් හෝ විපතකින් හෝ මාගේ ජීවිතය පවා වෙනස්වෙයි. සොක පරිදෙව දුක්ඛ දොමනස්ස උපායාස යන මොහු කෙසේ නම් නූපදින්නාහුද?”
“මහරජතුමනි, සියල්ල දන්නාවූ සියල්ල දක්නාවූ අර්හත් වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සොක පරිදෙව දුක්ඛ දොමනස්ස උපායාස යන මොහු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය, ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුයයි, මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§  26 . “මහරජතුමනි! ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
විඩුඩභ සේනාපතිතෙම ඔබට ප්‍රියවේද?”
“මල්ලිකාවෙනි, එසේය විඩුඩභ සෙනාපති මට ප්‍රියයි” කීය.
“මහරජතුමනි, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
විඩුඩභ සෙන්පති යම් ලෙසකින් ආබාධයට අංග විකලත්වයට පත්වුයේ නම්, ඔහුගේ මරනය සිදු වී නම් ඔබට ශෝකය, පරිදෙවය, දුකය, දොම්නස්ස යන මේවා උපදින්නාහුදැයි” ඇසීය.
“මල්ලිකාවෙනි, විඩුඩභ සේනාපතිගේ මරණයෙන් හෝ විපතකින් හෝ මාගේ ජීවිතය පවා වෙනස් වෙයි. ශොක පරිදෙව, දුක්ඛ, දොමනස්ස යන මොව්හු කෙසේ නම් නූපදින්නාහුද?
“සියල්ල දන්නාවූ සියල්ල දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් සොක, පරිදෙව, දුක්ඛ දොමනස්ස යන මොව්හු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය, ප්‍රිය දෙයින් උපදිනාහුයයි මේ සඳහා වදරණ ලදී.

§  27 . “මහරජතුමනි, ඒ කුමක් සිතන්නෙහිද?
ඔබට මා ප්‍රියද?”
“මල්ලිකාවෙනි, එසේය. මට නුඹ ප්‍රියවෙහිය.”
“මහරජතුමනි, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මාගේ මරණයෙන් මට වන දරුණු ආබාධයකින් හෝ ඔබට ශෝකය, පරිදෙවය, දුක්ඛය දොමනස්සය යන මොව්හු උපදින්නාහුද?”
“මල්ලිකාවෙනි, නුඹගේ මරණයෙන් විපතකින් හෝ මාගේ ජීවිතය පවා වෙනස් වෙයි. සොක පරිදෙව, දුක්ඛ, දොමනස්ස යන මොව්හු මට කිමනූපදින්නාහුද?”
“මහරජතුමනි, සියල්ල දන්නාවූ, සියල්ල දක්නාවූ, ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේ විසින් සොක පරිදෙව දුක්ඛ දොමනස්ස උපායාස, යන මොව්හු ප්‍රිය දෙයින් හටගන්නාහුය, ප්‍රිය දෙයින් උපදනාහුයයි මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”

§  28 . “මහරජතුමනි, ඒ කුමකැයි, සිතන්නෙහිද?
කසී, කොසොල් යන මේ දෙරට ඔබට ප්‍රියවේද?”
“මල්ලිකාවෙනි, එසේය කසී කොසොල් දෙරට මට ප්‍රියයයි” කීය.
“මල්ලිකාවෙනි! කසී කොසොල් දෙරටෙහි ආනුභාවයෙන් කසී කොසොල් දෙරටෙහිවූ කාසික චන්දනා නම්වූ සඳුන් භාවිතා කරමු. මල්ගඳ විලවුන් දරමුයි” කීය.

“මහරජතුමනි, ඒ කුමක් සිතන්නෙහිද?
කසී, කොසොල් දෙරට අත්හැරීමෙන් හෝ ඒ දෙරට සතුරන්ට අත්වීමෙන් ඔබට ශොක, පරිදෙව, දුක්ඛ දොමනස්ස යන මොව්හු උපදින්නාහුද?”
“මල්ලිකාවෙනි, කසී, කොසොල් දෙරට අත්හැරීමෙන් හෝ සතුරන්ට අත්වීමෙන් හෝ මාගේ ජීවිතය පවා වෙනස් වෙයි. ශොක, පරිදෙව, දුක්ඛ, දොමනස්ස යන මොව්හු කිම නූපදින්නාහුද?”
“මහරජතුමනි, සියල්ල දන්නාවූ සියල්ල දක්නාවූ ඒ අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් ශොක පරිදෙව, දුක්ඛ දොමනස්ස යන මොව්හු ප්‍රිය දෙයින් හට ගන්නාහුය, ප්‍රිය දෙයින් උපන්නාහුයයි මේ සඳහා වදාරණ ලදැයි” කීය.

§  29 . “මල්ලිකාවෙනි, ආශ්චර්යයයි! මල්ලිකාවෙනි පුදුමයි. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රඥාවෙන් (දතයුතු) යම් පමණද (ඒ සියල්ල) අතිශයින් අවබෝධ කොට දක්නාහුයයි සිතමි. මල්ලිකාවෙනි, මෙහි එව අත්පාසෝදන ජලය826 ගෙනෙවයි’ කීය.”

[826: අත් පා සෝදා මුව සෝදා බුදුන් වහන්සේ වන්දනා කිරීමට යාම ඔහුගේ චාරිත්‍රය විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි ඔහුගේ ශ්‍රද්ධාව ඇතිවෙන්නට මුල හේතුව මේ සිද්ධියෙන් කියවේ. සංයුත්ත නිකායේ කෝසල සංයුක්තයේ පළමුවන දඟර සුත්‍රයේ ඔහු බුද්ධ ශ්‍රාවකයෙකු වූ ආකාරය සඳහන් වේ.. එදා සිට ඔහු අභාග්‍ය සම්පන්න ලෙස මිය යන තෙක් දිනපතා බුදුන් දැක වන්දනා කිරීමට යාම ඔහු අත් නොහළේය. ඔහුට දෙසනා කල ධර්ම කාණ්ඩය කෝසල සංයුක්තයේ අඩංගු වේ.]

ඉක්බිති පසෙනදි කොසොල් රජතෙම උන් ආසනයෙන් නැගිට උතුරු සළුව එක් අංශයෙක්හි කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් දිශාවෙක්හිද ඒ දිශාවට දොහොත් මුදුන් දී නමස්කාර කොට ‘ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා. ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවා, ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුදු රජාණන් වහන්සේට නමස්කාර වේවායි’ තුන්වරක් ප්‍රීති වාක්‍ය ප්‍රකාශ කෙළේය

MN 02-04-03. මඛාදෙව සූත්‍රය

පුජ්‍ය පුහුල්වැල්ලේ සාරද හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

[සටහන: මේ මඛාදේව සුත්‍රය පළමු සංගායනාවෙන් පසු මජ්ජිම නිකායට අතුලුවුවක් දෝ හෝයි සැක කිරීමට කාරනා ඇත. ජාතක පාළියෙහි එකක නිපාතයෙහි අපන්නක වග්ගයෙහි සඳහන් මඛාදේව ජාතකය සම්පුර්ණයෙන්ම උපුටා මෙහි දැක්වීමක් ලෙස පෙනේ. සුත්‍ර පිටකයේ ඇති හරබර උපදේශ හිඟ මේ සුත්‍රය සුළු සුළු වෙනස්කම් ඇතිව චීන භාෂාවෙන්ද ඇති නිසා සැකය කෙසේ වුවත් මජ්ජිම නිකායේ ඇති ලෙසටම මෙහි අඩංගු කරමු.]

§1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිථිලා නම් නගරයෙහි මඛාදෙව නම් අඹ උයනෙහි වැඩ වෙසෙත්.

§ 2. ඒ කාලයෙහි ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක්තරා තැනකදී සිනහ පහල කෙළේය. එහිදී ආයුෂ්මත් අනඳ තෙරුන්හට මේ සිත පහළ විය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිනහ පහල කිරීමට හේතුව කිම? කරුණ කිම? කරුණක් නැති කල්හි තථාගතවරයෝ සිනහ පහළ නොකෙරෙත්ය” කියාය.

එහිදී ආයුෂ්මත් ආනන්ද තෙමේ සිවුර ඒකාංශකොට පොරවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලි බැඳ වැඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය කීය.ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිනහ පහල කිරීමට හේතුව කිම? කරුණු කිම? තථාගතවරයෝ හේතුවක් නැතිව සිනහ පහල නොකෙරෙතියි” කියාය.

§ 3. “ආනන්දය, පෙර දවස මේ මිථිලා නගරයෙහිම මඛාදෙව නම් රජෙක් වූයේය. ධාර්මිකවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන ධර්මයෙහි පිහිටි මහ රජෙක්ව බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නියම් ගම් වැස්සන් කෙරෙහිද ජනපද වැස්සන් කෙරෙහිද ධර්මයෙන් පිළිපදියි.807

“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද පසලොස්වක් දිනයෙහිද අටවක් දිනයෙහිද සිල්සමාදන්ව වාසය කරයි.808

[807: මඛාදේව රජු ජීවත්වුයේ බුද්ධ කාලයක් නොවූ නිසා මෙහි ධර්මය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ බුද්ධ ධර්මය නොවේ. සාධාරණ ලෝක නීතියට ගරු කරන මනුෂ්‍ය ධර්මයන් ලෙස සැලකිය හැක.]

[808:- දඹදිව බොහෝ පුරාන කාලයක සිට පසලොවක පුර සඳ පායන දිනය වෙන් ව තිබුනේ ආගමික කටයුතු පිණිසය. කැලැන්ඩර් නොතිබුණු ඒ යුගයේ සඳේ ප්‍රමාණය අනුව දිනය හැඳින්වූ බවද පෙනේ. සිල් සමාදන්ව යන්නෙන් අඩ කරනා අටසිල් හො දස සිල් අදහස් නොවේ. තාපස වරු නියම කරගත් සීලයන් සමාදන්ව සිටි බවත් සැලකේ. කෙසේ වුවත් සාමාන්‍ය එදිනෙදා ජීවිතයෙන් වෙනකොට මෙසේ දිනයක් අධ්‍යාත්මික වර්ධනයට එදා මිනිසුන් යොදා ගත්හ.]

“ආනන්දය, ඒ කාලයෙහි අවුරුදු බොහෝ ගණනක් අවුරුදු සියගණනක් අවුරුදු දහස් ගණනක් ගතවීමෙන් පසු මඛාදෙව රජ තෙමේ හිස රැවුල් කපන්නාට කථා කෙළේය. “යහලුව, යම් දවසක මාගේ හිසෙහි පැසුණු හිසකෙසක් දක්නේ නම් එකල්හි මට කියවයි’ කීහ.“ආනන්දය, ‘දෙවයිනි, එසේයයි’ කරණවෑමියා උත්තර දුන්නේය.

“ආනන්දය, බොහෝ අවුරුදු බොහෝ සියක් අවුරුදු බොහෝ දහසක් අවුරුදු ගතවීමෙන් කරණවෑමියා මඛාදෙව රජහුගේ හිසෙහි පැසුණු හිස කෙසක් දිටීය, දැක මඛාදෙව රජහට “දේවයන්හට දේවදූතයෝ809 පහල වූවාහුය. හිසෙහි පැසුණු හිස කෙස් දක්නා ලැබෙත්යි” කීය. “එසේ නම් යහළු ඒ පැසුණු කෙස් අඬුවෙන් ප්‍රවේශම්ව උදුරා මාගේ අතෙහි තබවයි” කීහ.“ආනන්දය, දෙවයිනි, එසේයි’ කියා ඒ පැසුණු කෙස් ප්‍රවේසමින් අඬුවෙන් උදුරා මඛාදෙව රජහුගේ අතෙහි තැබීය.

[809: දෙවදුතයන් යන යෙදුම දැක්වෙන තැන් බොහෝය. දේවදුත සුත්‍රයෙහි ඉප්දුනු ළදරුවන්, ලෙඩවූ අය, මහල්ලන් හා මලගිය මෘත ශරීරය දේව දුතයන් යයි යාම රජු කියයි. සිද්ධාර්ථ කුමාරයන් මහබිනික්මන කලේද, ලේඩේක්, මහල්ලෙක්, මරණයක් හා ශ්‍රමණයෙක් යන සතර පෙර නිමිති දැකය].

§ 5. “ආනන්දය, එවිට රජවූ මඛදෙව කරණවෑමියාට ගම්වරයක් තෑගී දී , සිය වැඩිමහල් පුත් කුමරුට කථාකොට මෙසේ කීහ. “දරුව , මට දෙවදූතයෝ පහල වූහ. හිසෙහි පැසුණු කෙස් දක්නා ලැබෙත්. මා විසින් මිනිස්ලොව සියලු කාම සම්පත් අනුභව කරණලදී. දැන් දිව්‍ය කාම සම්පත් සෙවීමට කාලය වෙයි.”

“දරුව , එව. නුඹ මේ රාජ්‍යය භාරගනුව. මම කෙස් රැවුල් කපා හැර කසාවත් හැඳ පොරවා ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි වන්නෙමි. දරුව . එසේම නුඹත් යම් දවසක න් නුඹේ හිසෙහි පැසුණු හිස කෙස් දක්නෙහිද, එකල්හි නුඹගේ දෙටු පුත් කුමරු යහපත් කොට රාජ්‍යයෙහි පිහිටුවා නොහොත් රජයෙන් අනුශාසනා කොට කෙස් රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ පොරවා ගිහිගෙන් නික්ම සාසනයෙහි පැවිදි වෙව. යම් හෙයකින් මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවැත්ම අනුව පවත්නෙහිය. නුඹ මාගේ සිරිතෙහි අන්තිම පුරුෂයා නොවෙව.

“දරුව, මාගේ වංශයෙහි උපන් යම් පුරුෂයෙකුගේ කාලයෙහි මේ යහපත් පැවතුමගේ බිදී ගියහොත් ඔහු මේ වංශයේ අන්තිම පුරුෂයා වෙයි. දරුව , එහෙයින් ඔබට මම මෙසේ කියමි. මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් සිරිත පවත්වාගෙන යව. එය නොකඩවා ගෙන යව.. නුඹ මාගේ වංසයෙහි අන්තිම පුරුෂයා නොවෙව’යි කීහ.

“එකල්හි ආනන්දය, මඛාදෙව රජ මෙසේ වැඩිමහල් පුත් කුමරු යහපත්ව රජයෙහි පිහිටුවා කෙස් රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ පොරවා මේ මඛාදෙව අඹ උයනෙහිදී ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි වූයේය.

“හෙතෙම මෛත්‍රී සහගත සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කෙළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද එසේම තුන්වෙනි දිසාවද එසේම සතරවැනි දිසාවදැයි මෙසේ උඩද යටද සරස දැයි සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නා බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මෛත්‍රිය සමග පවත්නාවූ මහත්වූ උසස් බවට පැමිණියාවූ ප්‍රමාණ නොකොට හැකිවූ වෛර නැත්තාවූ ක්‍රොධ රහිතවූ සිතින් මෛත්‍රිය පතුරුවා වාසය කෙළේය.

කරුණාව සමග පැවැත්තාවූ සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද, එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතර වෙනි දිසාවද මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛරනැත්තාවූ කරුණා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය. එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාව එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතර වෙනි දිසාවද, මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛරනැත්තාවූ කරුණා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය.

මුදිතාව සමග පැවැත්තාවූ සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද එසේම තුන්වෙනි දිසාවද එසේම සතරවෙනි දිසාවද මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛර නැත්තාවූ මුදිතා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය. එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළේය, එසේම දෙවෙනි දිසාව, එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතර වෙනි දිසාවද, මෙසේ උඩ යට සරස සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පවත්නාවූ සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛර නැත්තාවූ මුදිතා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කළේය.

උපෙක්ෂාව සමග පැවැත්තාවූ සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කෙළේය. එසේම දෙවෙනි දිසාවද, එසේම තුන්වෙනි දිසාවද, එසේම සතරවෙනි දිසාවද මෙසේ උඩද යටද, සරසදැයි සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නා බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මහත්වූ උසස් බවට ගියාවූ ප්‍රමාණ කළ නොහැක්කාවූ වෛර නැත්තාවූ ව්‍යාපාද නැත්තාවූ උපේක්ෂා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කෙළේය.810

[810:- සතර බ්‍රහ්ම විහාර බෞද්ධ සන්ජ්කල්පයක් නොව බුද්ධෝත්පත්තියට බොහෝ කලකට පෙර සිට භාරතයේ පවත ආ සංකල්පයකි. එහි උතුම් භාවිතය හා ශ්‍රේෂ්ඨ ප්‍රතිඵල නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේද ඒ අනුමත කොට බොහෝ තැන්වලදී වර්ණනා කොට ඇත. එනමුත් බ්‍රහ්ම විහාර වැඩීමෙන් සසරින් ගොඩවීම සිදු නොවන නිසා මෙයින් ඔබ්බට යන්නක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිය ශ්‍රාවකයන්ගෙන් බලාපොරොත්තු විය. මේ සුත්‍රයේ අන්තිමට ඒ සඳහන් වේ.]

“ආනන්දය, මඛාදෙව රජ අසූහාර දහසක් අවුරුදු කුමාර ක්‍රීඩා විය ගත කෙළේය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු යුව රජකම කෙළේය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු මහ රජකම් කෙළේය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු මේ මඛාදෙව අඹ උයනෙහිම ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදිව බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසුරුණේය. හෙතෙමේ මෙසේ සතර බ්‍රහ්ම විහාර ධර්මයන් වඩා ශරීරයාගේ බිදීමෙන් මරණින් මතු බ්‍රහ්මලෝකයට පැමිණියෙක් වූයේය.

[811:- මේ සුත්‍රය බොහෝ විට අතිශයෝක්තියෙන් යුතු සංක්‍යා සඳහන් කරයි. මේ චදයේ හැටියට මඛාදේව රජු 84000 x 4 = 336,000 වසරක් මනුෂ්‍ය ජීවිතය ගතකළේය. ලෙයින් මසින් සැදුනු මේ මනුෂ්‍ය ශරීරය කිසි විටෙක එපමණ කලක් පවතීයැයි සිතන්නට පවා නොහැකිය. මේ ගැන වාද විවාද නොකොට සුත්‍රයේ හරය උකහා ගනු වටී]

§ 7 “ඉක්බිති ආනන්දය, මඛාදෙව රජුගේ පුත්‍රයාද සිය පියා සේම නර කෙස් හිසෙහි මතුවූ විට තම පුතුට රජය පවරා මේ අඹ වනයෙහිම සතර බ්‍රහ්ම විහරණ වඩා කලුරිය කොට බඹ ලොව පහල විය.

§ 10. “ආනන්දය, මඛාදෙව රජුගේ දරුවන්ගේ දරුවන් සිට ඇති ඔහුගේ අසූහාර දහසක් පරම්පරාව මේ මඛාදෙව අඹ වනයෙහිම කෙස් රැවුල් කපා හැර කසාවත් හැඳ පොරවා ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි විය.

“ඔව්හු මෛත්‍රි සහගත සිතින් එක් දිසාවක් පතුරුවා වාසය කළහ. එසේම දෙවන දිසාවද, එසේම තුන්වැනි දිසාවද, එසේම සතරුවැනි දිසාවද, මෙසේ උඩද යටද සරසද සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නා බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය මෛත්‍රී සහගතවූ විපුලවූ උසස්වූ ප්‍රමාණයක් නැත්තාවූ වෛර රහිතවූ ක්‍රොධ නැත්තාවූ සිතින් පතුරුවා වාසය කළහ.

“කරුණා සහගත සිතින් එක් දිසාවක්…
මුදිතා සහගත සිතින්…….
උපෙක්ඛා සහගත සිතින් එක් දිසාවක්…. උඩද යටද සරසද සියලු කාලයෙහි සියලු තැන පැතිර පවත්නාවූ බැවින් සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකය විපුලවූ මහත් බවට පැමිණියාවූ අප්‍රමාණවූ වෛර රහිතවූ ව්‍යාපාද රහිතවූ සිතින් පැතිර විසූහ.

§ 11. “ඒ පරපුරෙහිවූ රජදරුවෝ අවුරුදු අසූහර දහසක් කුමාර ක්‍රීඩාකළහ. අසූහාරදහසක් අවුරුදු උපරජකම් කළාහුය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු රජකම් කළාහුය. අසූහාර දහසක් අවුරුදු මේ මඛාදෙව අඹ වෙනෙහිම ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි වූවාහු බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසුරුණාහුය.

“ඔව්හු සතර බ්‍රහ්ම විහරණයන් වඩා ශරීරයාගේ බිඳීමෙන් පසු මරණින් මත්තෙහි බඹලොව උපන්නෝ වූහ.

§ 12. “ඒ රජුන් අතරෙහි අන්තිම තැනැත්තේ “නිමි” නම් රජ වූයේය. හෙතෙම ධාර්මිකවූ දැහැමින් රජකරන්නාවූ කුශල ධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහ රජෙකි. බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නියම් ගම් වාසීන් කෙරෙහිද ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද ධර්මයෙන් හැසිරෙයි. පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද, අටවක් දිනයෙහිද, සිල් සමාදන්ව වෙසෙයි.

§ 13 . “ආනන්දය, එකල සුධර්මා නම් දිව්‍ය සභාවෙහි තව්තිසා දෙවියන් අතර මේ කථාව පහළවිය.

‘පින්වත්නි, විදෙහ වැසියන්ට ඒකාන්තයෙන් ලාභයෙක. පින්වතුනි විදෙහරට වැසියන් විසින් යහපත් ලාභයක් ලබනලදී. ඔවුන්ගේ ධාර්මිකවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන්නාවූ තෙමේ කුසල ධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහ රජෙක්වූ නිමි රජ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද, නියම් ගම් වාසීන් කෙරෙහිද, ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද සමානව ධර්මයෙන් හැසිරෙයි. පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද, අටවක් දිනයෙහිද සිල්සමාදන්ව වාසය කරයි.” කියායි

§ 14. “එකල්හි ආනන්දය, සක්දෙව්රජ තව්තිසා දෙවියන්ට කථාකොට
‘නිදුකාණෙනි, තෙපි නිමිරජ දක්නට කැමතිවන්නහුදැයි’ ඇසීය. “එසේය නිදුකානනි , අප ඔහු දක්නා කැමැත්තෙමු.” යි ඔවුහු පිළිතුරු දුන්හ.

“එකල්හි හිස සිට ස්නානය කළාවූ නිමි රජ පසලොස්වක් පොහොදිනයෙහි උපොසථ සිල්සමාදන්ව ප්‍රාසාදයෙහි මතුමහල් තලයෙහි හුන්නේ වෙයි. ආනන්දය, එකල්හි සක්දෙව් රජ, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හකුලන ලද අත හෝ දික්කරන්නේද දික්කරණ ලද අත හෝ හකුළන්නේද එපරිදිවූ සැනකින් තව්තිසා දෙවියන් අතරෙන් අතුරුදන්ව නිමි රජු ඉදිරියෙහි පහළ විය.“එකල්හි ආනන්දය, සක්දෙව්රජ තෙම නිමි රජුට මේ කාරණය කීයේය.

“මහරජ, ඔබට ලාභයෙක, මහරජ ඔබ විසින් යහපත් ලාභයක් ලබන ලදී. මහරජ තව්තිසා දෙව්ලොව දෙවියෝ සුධර්මා නම් දිව්‍යසභාවෙහි ඔබගේ ගුණ කියමින් හුන්නාහුය.“පින්වත්නි, විදෙහ වැස්සන්ට ඒකාන්තයෙන් ලාභයෙක. පින්වත්නි, විදෙහ වැසියන් විසින් යහපත් ලාභයක් ලබන ලදී. ඔවුන්ගේ ධාර්මිකවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන්නාවූ කුශලධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහරජවූ නිමි රජතෙම බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නිගමවාසීන් කෙරෙහිද ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද ධර්මයෙන් හැසිරෙයි.“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද, අටවක් දිනයෙහිද, උපොසථ සිල් සමාදන්ව වාසය කරයි යනුවෙනි. මහරජ, තව්තිසාදෙවියෝ ඔබ දකිනු කැමැත්තෙ වෙති. මහරජ, ඒ ඔබට මම දහසක් අසුන් යොදනලද උතුම් රථයක් එවන්නෙමි. මහරජ, දිව්‍යයානාවට බයක් නැතිව නගිනු මැනවැයි’ කීය.“ආනන්දය, නිමි රජ තෙමේ තුෂ්ණිම් භාවයෙන් ඉවසීය.

§ 15. “එවිට ආනන්දය, සක්දෙව් රජතෙමේ නිමි රජුගේ ඉවසීම දැන බලවත් පුරුෂයෙක් තෙම යම්සේ හකුලන ලද අත හෝ දික්කරන්නේද, දික්කරණ ලද අත හෝ හකුලන්නේද එපරිද්දෙන් නිමි රජු ඉදිරියෙහි අතුරුදන්වූයේ තව්තිසාවෙහි දෙවියන් අතරෙහි පෙණී ගියේය.

“එකල්හි ආනන්දය, සක්දෙව් රජ මාතලි දිව්‍යපුත්‍රයාට කථාකෙළේය. කථාකොට යහලුව මාතලිය, එව නුඹ දහසක් අසුන් යොදනලද රථය පැදගෙණ ගොස් නිමි රජු කරා එළඹ මෙසේ කියව.

“මහරජ, දහසක් අසුන් යොදනලද මේ උතුම් රථය සක්දෙව්රජ විසින් ඔබට එවන ලදී. මහරජ, නිර්භයව දිව්‍ය රථයට නගිනු මැනව,’ කියාය.
‘පින්වතුන් වහන්ස එසේයයි’ මාතලි දිව්‍යපුත්‍රතෙමේ සක්දෙව් රජහට උත්තරදී දහසක්අසුන් යොදනලද රථය පැදගෙණ නිමි රජු කරා පැමිණ මේ කාරණය කීය.

“මහරජ, දහසක් අසුන් යොදනලද මේ රථය සක්දෙව්රජ විසින් එවනා ලද්දේය. මහරජ භය නැතිව දිව්‍ය රථයට නගිනු මැනව. මහරජ, තවද යම් මගක පව්කම් කළ සත්වයෝ පව්කම්වල විපාක විඳිත්ද, යම් මගක පින්කම් කළ සත්වයෝ පින්කම්වල විපාක විඳිත්ද (ඒ දෙමගින්) කවර මගකින් ඔබ ගෙණයම්ද?, ‘මාතලිය, ඒ දෙමගින්ම මා ගෙණයවයි’ කීය.

“ආනන්දය මාතලි දිව්‍ය පුත්‍ර තෙමේ නිමි රජුහු සුධර්මානම් දිව්‍ය සභාවට පැමිණවීය.“ආනන්දය, සක්දෙව්රජ තෙම එන්නාවූ නිමි රජ දුරදීම දිටීය. දැක නිමි රජුට මෙසේ කීය. මහරජ එනු මැනව. මහරජ ඔබගේ යහපත් පැමිණීමක්ය.“මහරජ, තව්තිසා දෙවියෝ සුධර්මා නම් දිව්‍ය සභාවෙහි ඔබගේ ගුණ කියමින් හුන්නාහුය. (කෙසේදයත්) ‘පින්වතිනි, විදෙහ වැසියන්හට ඒකාන්තයෙන් ලාභයෙක පින්වත්නි, විදෙහ වැසියන් විසින් යහපත් ලාභයක් ලබනලදී.“දැහැමිවූ ධර්මයෙන් රජකම් කරන්නාවූ කුසල ධර්මයෙහි පිහිටියාවූ මහරජවූ නිමි රජතෙමේ බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද, නියම් ගම්වාසීන් කෙරෙහිද, ජනපද වාසීන් කෙරෙහිද ධර්මයෙහි හැසිරෙයි.“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනයෙහිද අටවක් දිනයෙහිද උපොසථ සිල් සමාදන්ව වෙසෙයි.

“මහරජ තව්තිසා දෙවියෝ ඔබගේ දැකීම කැමැත්තෝය මහරජ දෙවියන් අතරෙහහි දෙවියන්ගේ ආනුභාවයෙන් සතුටු වන මැනවැයි’ (කීය)

“නිදුකානෙනි, කම්නැත. මා මිථිලා නුවරට නැවත ගෙණ යේවා. එහි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද නියම් ගම් වැස්සන් කෙරෙහිද ජනපද වැස්සන් කෙරෙහිද ධර්මයෙහි හැසිරෙන්නෙමි.“පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනයෙහිද, පසලොස්වක් දිනහිද අටවක් දිනෙහිද, උපොසථ සිල් සමාදන්ව වෙසෙන්නෙමි.’

§ 16 . “ඉක්බිති ආනන්දය, සක්දෙව් රජතෙමේ මාතලි දිව්‍ය පුත්‍රයා කැඳවීය. ‘යහලු මාතලිය’ (මෙහි) එව. නුඹ දහසක් අසුන් යොදන රථයෙහි අසුන් යොදා නිමි රජ එහි මිථිලාවට ආපසු පමුණුවයි’ කීය.“ආනන්දය, ‘පින්වත එසේය’ කියා මාතලී දිව්‍ය පුත්‍රතෙම සක්දෙව්රජ හට උත්තර දී දහසක් අසුන් යොදන රථයෙහි අසුන් යොදා නිමි රජු එහි මිථිලාවට ආපසු පැමිණවීය.“ආනන්දය, එකල්හි වනාහි නිමි රජතෙමේ බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියන් කෙරෙහිද, නියම් ගම් වැස්සන් කෙරෙහිද, ජනපද වැස්සන් කෙරෙහිද ධර්මයෙහි හැසිරෙයි. පක්ෂයෙහි තුදුස්වක් දිනෙහිද පසලොස්වක් දිනෙහිද අටවක් දිනෙහිද සීලය සමාදන්ව වාසය කරයි.

§ 17. “එකල්හි ආනන්දය, නිමි රජතෙමේ බොහෝවූ අවුරුදු සියක් බොහෝ අවුරුදු බොහෝවූ දහසක් අවුරුදු ගතවීමෙන් ඇම්බැට්ටයාට කථා කළේය. ‘යහලුව, දවසක මාගේ හිසෙහි පැසුණු කෙහෙ දක්නෙහිනම් එකල්හි මට කියවයි’ කීය……….

“ආනන්දය, නිමි රජහට කලාර ජනක නම් පුත්‍රයෙක් වී. නිමි රජු ඔහුට රාජ්‍ය පවරා මෙසේ කීය.

“දරුව කලාර ජනකයෙනි, මා විසින් පවත්වාගෙන ආ මේ යහපත් පැවතුමට අනුව තොපත් පැවතව. අපේ පරපුඑ ඉතා ඈත හුන් මඛාදේව රජ පටන්ගෙන අද දක්වා සියලු රජුන් පවත්වාගෙන ආ මේ සම්ප්‍රදාය නුඹත් ඉදිරියට ගෙන යව. මේ සිරිත බිඳ නුඹ මාගේ වංශයෙහි අන්තිම පුරුෂයා නොවෙව. ’ කියාය.

§ 20 .“ආනන්දය, නිමි රජුගේ පුත් කලාර ජනක ගිහිගෙන් නික්ම පැවිදි නොවීය. හෙතෙම ඒ යහපත් පැවතුම සිඳදැමීය. හෙතෙම ඔවුන් අතර අන්තිම පුරුෂයා විය.

§ 21 “ආනන්දය, ඔබට මෙබඳු අදහසෙක් විය හැක්කේය. එනම් ඒ කාලයෙහි , ඒ යහපත් පැවතුම පිහිටු වූ ඒ මඛාදෙව රජ ඒකාන්තයෙන් අන් කෙනෙක් වූයේද (කියායි). ආනන්දය, ඒ කාරණය එසේ නොදතයුතුය.

“ඒ කාලයෙහි මම මඛාදෙව රජවීමි. මම ඒ යහපත් පැවතුම ඇතිකෙළෙමි. මා විසින් පිහිටුවන ලද ඒ යහපත් පැවතුමට අනුව පසු ජනතෙම පැවතුනේය.

“ආනන්දය, ඒ ප්‍රතිපත්තිය යහපත් පැවතුම් කලකිරීමය පිණිස නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඤාණය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස නොපවතී. යම්තාක් බ්‍රහ්මලෝකෝත්පත්තිය පිණිස පමණක් වෙයි.

“ආනන්දය, දැන් මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවතුම වනාහි ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥාණය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතී.

“ආනන්දය, දැන් වනාහි මා විසින් පිහිටුවනලද ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥාණය අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතින ඒ යහපත් පැවතුම කවරේද?

“මේ අංග අටක් ඇති ආර්ය මාර්ග එනම් යහපත් දැකීම යහපත් කල්පනාව, යහපත් වචනය, යහපත් කර්මාන්තය යහපත් ජීවිකාව, යහපත් උත්සාහය, යහපත් සිහිය, යහපත් සමාධිය යන මොව්හුය.812

[812: ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය.]

“ආනන්දය, දැන් මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවතුම් ඒකාන්තයෙන් කලකිරීම පිණිස, නොඇලීම පිණිස, භව නිරෝධය පිණිස, කෙලෙස් සංසිඳීම පිණිස, විශේෂ ඥාණය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතියි.

“ආනන්දය, මම නුඹට මෙසේ කියමි.

මා විසින් දේශනා කරන ලද මේ යහපත් පැවතුමට අනුව පවතිව්. තෙපි මාගේ සාසනයෙහි අන්තිම භික්ෂුව නොවව්. ආනන්දය, මාගේ සාසනයෙහි වූ යම් භික්ෂුවකගේ පැවැත්මෙන් මෙසේවූ යහපත් පැවතුම සිඳීයාම වෙයිද? හෙතෙම මේ සාසනයෙහි අන්තිම භික්ෂුව වෙයි.
“ආනන්දය, එහෙයින් තොපට මම මෙසේ කියමි. මා විසින් පිහිටුවන ලද මේ යහපත් පැවතුමට අනුව පවතිව්. තෙපි මාගේ සාසනයෙහි අන්තිම භික්ෂුන් නොවව්.” කියාය

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය. ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටු විය.

MN 02-04-02 රට්ඨපාල සූත්‍රය

85. මහණවන්නේ කුමටද

බොහෝ අඥාන මිනිසුන් තමන් ගේ නොදන්නා කම නිසා අපේ මහා සංඝ රත්නයට නොයෙක් කථා කියමින් අපහාස උපහාස කරති. ගිහි ගෙයි ඉඳ සංසාර විමුක්තිය ලබන්නට පහසු නම් ඒ සංඝයා වහන්සේලා අනෙක දුක් පීඩා විඳිමින් මේ සාසනයේ වත් පිළිවෙත් කරන්නට එන්නේ නැති බව මේ සුත්‍රය කියැවූ විට ඔබටම වටහා ගත හැක. සිවුරට ආවේ මේ කෞරව්‍ය රජතුමා සඳහන් කල ලාමක හේතු සතර නිසාය කියන අද ඉන්නා, තමන් පණ්ඩිත යයි සිතා ඉන්නා ගිහියන්ට රට්ඨපාල රහතුන් වහන්සේ කෞරව්‍ය රජුට දුන් පිළිතුර වැටහේවා. අපේ භික්ෂුන් වහන්සේලා රැක ගන්නට ආධාර කරන්නට අපේ සිංහල බෞධයන්ගේ සිත් නැමේවා.

අතිපුජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින් වහන්සේ කල ධර්ම දේශනාව පළමුව අසන්න (press arrow mark above)

§ 1. මා විසින් (මේ සූත්‍රය) මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භග්‍යවතුන් වහන්සේ කුරු ජනපදයන්හි මහත් වූ භික්ෂු සංඝයා සමග සැරිසරන්නේ ථුල්ලකොට්ඨිත නම්වූ කුරු දනව් වැස්සන්ගේ නිම් ගම වෙත වැඩියහ.

§ 2. ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගම වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීහු, ශාක්‍යපුත්‍රවූ ශාක්‍ය කුලයෙන් නික්ම පැවිදිවූ ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසාල භික්ෂු සංඝයා පිරිසක් සමග , ථුල්ලකොට්ඨිත නියම්ගමට ආවේ යැයි ද, . ඒ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ මෙබඳුවූ යහපත් ගුණ ඝොෂාවෙක් සියලු ජම්බුද්වීපයේ ප්‍රසිද්ධව ඇතැයි ද ඇසුවෝය.

ඒ භාග්‍යවත් ගෞතමයන් මේ කාරණයෙනුත් අර්හත්ය. පුරුෂයන් දමනය කිරීමෙහි නිරුත්තරවූ සාර්ත්ථ වාහකයකු බඳුය. දෙවි මිනිසුන්ට අනුශාසනා කරන්නෙක. චතුස්සත්‍යය අවබෝධ කළ හෙයින් බුද්ධය. සියලු කෙලෙසුන් නැසූ හෙයින් භාග්‍යවත්ය. හෙතෙම දෙවියන් සහිතවූ මාරයන් සහිතවූ බ්‍රහ්මයන් සහිතවූ මේ ලෝකයද මහණ බමුණන් සහිතවූ දෙවි මිනිසුන් සහිතවූ සත්ව සමූහයාද තෙමේ විශේෂ නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ප්‍රකාශ කෙරෙයි. හෙතෙම මුල යහපත්වූ මැද යහපත්වූ කෙළවර යහපත්වූ අර්ථ සහිතවූ ව්‍යංජන සහිතවූ සියල්ලෙන් සම්පූර්ණවූ ධර්මයක් දේශනා කරයි. පිරිසිදුවූ බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරයි. එබඳුවූ රහතුන් වහන්සේලාගේ දැක්ම පවා යහපත් වේයයි ඇසුවාහුය.

§ 3. ඉක්බිති ථුල්ලකොට්ඨිත ගම වැසි බ්‍රාහ්මණයන් හා ගෘහපතීහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හුන් තැනට පැමිණියාහුය. පැමිණ සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පසෙක හිඳ ගත්හ. සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමඟ සතුටු වියයුතුවූ සිහිකටයුතුවූ කථා කොට නිමවා එක් පසෙක හිඳගත්හ. සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසට ඇඳිලිබැඳ නමස්කාර කොට එක් පසෙක හිඳගත්හ. සමහරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි තමන්ගේ නාම ගොත්‍ර දක්වා එක් පසෙක හිඳගත්හ. සමහරු නිශ්ශබ්දව එක්පසෙක හිඳගත්හ. එක්පසෙක හුන්නාවූ ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම්ගම වැසි බමුණන් හා ගෘහපතින්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දැහැමිවූ කථාවෙන් කරුණු දැක්වූයේය. සමාදන් කරවූයේය. සිත් තියුණු කරවූයේය. සතුටු කරවූයේය.

§ 4. එකල්හි ඒ ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගමෙහිම ප්‍රධාන කුලවතාගේ එකම පුත්‍රයා වූ රට්ඨපාල නම් කුලපුත්‍රයාද ඒ පිරිසෙහි උන්නේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ධර්ම දේශනාවට ඕනෑකමින් සවන් දුන් රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයාහට මෙබඳු අදහසක් ඇති විය. භාග්‍යවතුන්වහන්සේ දෙසනාකල ආකාරයට සංසාර විමුක්තිය පතා බ්‍රහ්මචරියාවේ යෙදීම ගිහි ගෙහි වසමින් කිරීම නොකළ හැකිය. ඒ ආකාරයෙන් ගිහිගෙයි වසන්නහු විසින් ඒකාන්තයෙන් සම්පූර්ණකොට ඒකාන්තයෙන් පිරිසිදුකොට ලියනලද සකක් මෙන් කොට මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙන්ට පහසු නොවෙයි. මම හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් යෙහෙkayi කියායි.

§ 5. ඉක්බිති ගෘහපතීහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දැහැමිවූ කථාවෙන් කරුණු දක්වන ලද්දාවූ සමාදන් කරවන ලද්දාවූ සිත් තියුණු කරවන ලද්දාවූ සතුටු කරවන ලද්දාවූ ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම්ගම් වැසි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේසනාව ගැන සතුටින් එය අනුමෝදන්ව හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණුකොට ගියාහුය.

ඉක්බිති රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයා අනෙක් බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතීන් ගිය නොබෝවේලාවකින් භාග්‍යවතුන්වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක්පසෙක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය. “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලද ධර්මය මම වටහා ගත් ආකාරයට ගිහිගෙයි වසමින් සින් ඒකාන්තයෙන් සම්පූර්ණකොට ඒකාන්තයෙන් පිරිසිදුකොට ලියන ලද සකක් මෙන් කොට, මේ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරෙන්ට පහසු නොවෙයි. ස්වාමීනි මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදි බව ලබන්නෙමි. උපසම්පදාව ලබන්නෙමියි” කීයේය.

“රට්ඨපාලය, නුඹ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදිවීමට මව්පියන්ගෙන් අවසර ලබා ගත්තෙහිද”?

“ස්වාමීනි, මම ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට මව්පියන්ගෙන් අවසරයක් නොගත්තෙමි”.
“රට්ඨපාලය, මව්පියන්ගේ අවසරයෙන් තොරව තථාගත සාසනයේ පැවිදි නොකරන්නාහ”
“ස්වාමීනි, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට මව්පිය අවසර ලබාගෙන එන්නෙමියි” කීය.

§  6. ඉක්බිති රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයා හුන් ආසනයෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, පැදකුණු කොට සිය නිවසට ගොස් මව්පියනට තමන් බුදුන් වහන්සේගේ ධර්මය අසන්නට ගිය බවත් ඉන් තමන් දැන ගත දේත් කියා මෙසේද කීහ.,

“මෑණියෙනි, පියාණෙනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලද ධර්මය මා වටහාගත් ආකාරයෙන් ගිහිගෙහි වසන්නහු විසින් බ්‍රහ්ම චර්යාවෙහි හැසිරෙන්ට පහසු නොවෙයි. මම ඉසකේ රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්ට කැමැත්තෙමි. ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට මට අවසර දුන මැනවැයි” මවුපියන්ට කීයේය.

§ 7. මෙසේ කී කල්හි රට්ඨපාලගේ මව්පියෝ, “පුත රට්ඨපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා වුයේය. කිසිදු දුකක් නැතිව ඉතා මත් සැප පහසු කම් දෙමින් අප නුඹව පෝෂණය කළෙමු. යම් කිසි අභාග්‍යය යක් නිසා නුඹ මිය ගියොත් ඒද අපේ කැමැත්තක් නිසා සිදු නොවන්නක් වේ. එසේ වෙත්දී අප කෙසේ නම් නුඹට අප හැරදා ගොස් ශ්‍රමණ වෙස් ගෙන දුක් විඳින්නට අපේ අවසරය දෙන්නෙමුද?”යි රට්ඨපාල කුල පුත්‍රයාට කීවාහුය.

දෙවනුවද රට්ඨපාල සිය දෙමව්පියනට ගිහිගෙය හැර සසුන් ගත වන්නට අවසර ඉල්ලිය. රට්ඨපාලගේ දෙමව්පියන් නැවතද “පුත රට්ඨපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා වුයේය. ……අපේ අවසරය කෙසේ දෙන්නෙමුද?” යි කීහ.

තෙවනුවද රට්ඨපාල සිය දෙමව්පියනට ගිහිගෙය හැර සසුන් ගත වන්නට අවසර ඉල්ලිය. රට්ඨපාලගේ දෙමව්පියන් නැවතද “පුත රට්ඨපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා වුයේය. එව, කව, බොව, රිසිසේ සැප විඳිමින් අප හා එක්ව වසව . තොප කැමති සේ දන් දෙමින්, පින් කරමින්, සිත් අලවා වාසය කරව. අපි තොපට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙමු. තොපගේ මරණයෙනුත් අපි නොකැමැත්තෙන් වෙන් වන්නෙමු. කිමෙක්ද? අපි ජීවත්වන්නාවූ තොපට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අනුදන්නෙමුදැයි” රට්ඨපාල කුල පුත්‍රයාට කීවාහුය.

එසේ සිය ඉල්ලීම මා පියන් ඉවත ලු කල රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයා මව්පියන්ට මෙසේ කීයේය.

“මෑණියෙනි, පියාණෙනි, ඉක්බිති මව්පියන්ගෙන් පැවිදිවීමට අවසර නොලත් රට්ඨපාල එහිම බිම වැතිර “පැවිදිවන්නට මට ඔබ අවසරය නොදෙන්නේ නම් මෙහිම මාගේ මරණය හෝ වන්නේය. පැවිදිබව හෝ වන්නේයයි” කියා වැතිර ගත්තේය.

§  7. රට්ඨපාල ගේ මව්පියෝ රට්ඨපාල නම් කුලපුත්‍රයාට ‘පුත රට්ටපාලය, නුඹ අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ සුවසේ වැඩුනාවූ සුවසේ පොෂණය කළාවූ එකම පුත්‍රයා වෙහිය, පුත රට්ඨපාලය, නුඹ කිසිත් දුකක් නොදන්නෙහිය. පුත රට්ඨපාලය, නැගීටුව. කව, බොව, ඉඳුරන් පිනවීමද කරව. කමින්, බොමින්, ඉන්ද්‍රියන් පිනවීම කරමින්, කම්සැප විඳිමින්, පින් කරමින්, සිත් සතුටින් අප හා වාසය කරව. අපි නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙමු. නුඹගේ මරණයෙනුත් අපි නොකැමැත්තෙන් වෙන් වන්නෙමු. කිමෙක්ද? අපි ජීවත්වන්නාවූ නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නෙමුදැයි” රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයාට කීවාහුය. මෙසේ කීකල්හි රට්ඨපාල නිශ්ශබ්ද විය, දෙවනුවද, තුන්වෙනුවද රට්ඨපාලගේ මව්පියෝ රට්ඨපාල ට එසේ කීවාහුය. තුන්වෙනුවද රට්ඨපාල නිශ්ශබ්දවම බිම වැතිරුණ තැනම වූයේය. කිසිත් අහරක් පානයක් නොගෙන දින ගණනක් මා පිය ආයාචනය ගනනකට නොගෙන නිහඬව බිම වැතිර හොත් රට්ඨපාල ක්‍රමයෙන් ශක්තිය හීනවෙමින් දුබල වුයේය. ශරීරය කෘෂව දුර්වර්ණව ගියේය.

§ 8. ඉක්බිති රට්ඨපාල නම් කුලපුත්‍රයාගේ මව්පියෝ රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ ගෙන්වා ඔවුනට “දරුවෙනි, මේ රට්ඨපාල දින ගණනක් සිට අහරක් නැතිව පැනක් නැතිව, බිම වැතිර , ‘මෙහිම මාගේ මරණය හෝ පැවිදිබව හෝ වන්නේයයි’ කියා නිදන්නේය. දරුවෙනි රට්ඨපාලට “යහලු රට්ටපාලය, නුඹ මව්පියන්ගේ ප්‍රියවූ, මනාපවූ, සුවසේ වැඩුනාවූ, සුවසේ පොෂණයවූ එකම පුත්‍රයා වේ. යහලු රට්ඨපාලය නුඹ කිසිත් දුකක් නොදන්නෙහිය. යහලු රට්ඨපාලය නැගී සිටුව, කව, බොව, ඉන්ද්‍රියයන් සතුටු කරව, කමින් බොමින් ඉන්ද්‍රියයන් සතුටු කරමින් කම්සැප විඳිමින් පින්කරමින් සිත් අලවා වාසය කරව. මව්පියෝ නුඹට ගිහිගෙන්නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙත්. නුඹගේ මරණයෙන්ද මව්පියෝ නොකැමැත්තෙන් වෙන්වන්නාහුය. කිමෙක්ද ජීවත්වන්නාවූ නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නාහුදැයි” කියව්යයි කීවාහුය.

§ 9. ඉක්බිති රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ රට්ඨපාල වැතිර හුන් තැනට ගොස් රට්ඨපාල ට, ” යහලු රට්ඨපාලය, නුඹ වනාහි මව්පියන්ගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ සුවසේ වැඩුනාවූ සුවසේ පොෂණයවූ එකම පුත්‍රයා වෙහිය. ය…..කිමෙක්ද ජීවත් වන්නාවූ නුඹට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නාහුදැයි” කීවාහුය.

මෙසේ කී කල්හිද රට්ඨපාල නිශ්ශබ්දවම සිටියේය. දෙවනුවද තුන්වෙනුවද රට්ඨපාල ගේ යහලුවෝ ඔහුට ඇවටිලි කලත් ඔහු නිශ්බ්දවම බිම වැතිර සිටියේය.

§ 10. ඉක්බිති රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ රට්ඨපාලගේ මව්පියෝ වෙත ගොස් “මෑනියෙනි, පියානෙනි, මේ රට්ඨපාල බිම වැතිර , ‘මෙහිම මාගේ මරණය හෝ පැවිදිබව වන්නේයයි’ නිදන්නේය. අප කල ඇවිටිලිද ඔහු ගණනකට නොගන්නේය. ඔහුගේ සෞඛ්යද පැයේන් පැය පිරිහී යන්නේය. ඉදින් නුඹලා රට්ඨපාලට ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර නොදෙන්නේ නම් මෙහිම ඔහුගේ මරණය සිදුවන්නේය. ඉදින් නුඹලා රට්ඨපාලට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන්නේ නම් පැවිදිවූ නමුත් ඔහු දක්නහුය. ඉදින් රට්ඨපාල ශාසනයෙහි පැවිදිවී ඉන්නේ නම්, යම් දිනක එහි කලකිරුනේ නම් ඔහු වෙන කොහි යන්නේද? මෙහිම ආපසු එන්නේය. රට්ඨපාලට ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙව්” යයි , කීවාහුය.

” එසේනම් දරුවෙනි, රට්ඨපාලට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙමු. පැවිදිවූ පසු ඔහු විසින් මව්පියෝ දැකිමට ආයුතුය’ යි ”, කීවාහුය.

§ 11. ඉක්බිති රට්ඨපාලගේ යහලුවෝ ඔහු වෙත ගොස් ඔහුට “යහලු රට්ඨපාලය, නුඹ මව්පියන්ගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ සුවසේ වැඩුනාවූ සුවසේ පොෂ්‍යවූ එකම පුත්‍රයාය. යහලු රට්ඨපාලය, නුඹ කිසිත් දුකක් නොදන්නෙහිය. යහලු රට්ඨපාලය, නැගීටුව, කව බොව. මව්පියන් විසින් ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර දෙන ලද්දේ වෙහිය. පැවිදිවූ මුත් තොප නුඹගේ මව්පියෝ දැකියයුත්තාහුයයි”, කීවාහුය.

§ 12. ඉක්බිති රට්ඨපාල නැගීසිට උපවාසය හැර අහර ගෙන කාය ශක්තිය උපදවාගත පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩහුන් තැනට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක පසෙක හිඳ, ‘ස්වාමීනි වහන්ස, මම මව්පියන් විසින් ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමට අවසර ලද්දේවෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මා පැවිදි කරණසේක්වායි”, කීයේය. රට්ඨපාලනම් කුලපුත්‍රයා එසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදිබව ලැබුයේය. උපසම්පදාවද ලැබූයේය.

§ 13. ඉක්බිත්තෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් උපසම්පදාවූ නොබෝ කල් ඇති උපසම්පදාවූ අඩමසක් පමණ කල්හි ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමෙහි කැමති පරිද්දෙන් වාසය කොට සැවැත්නුවර වෙත චාරිකාවෙහි වැඩියහ. ගම් නගර වල චාරිකා කරමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවරට වැඩ, එහි ජේතවන නම්වූ අනේපිඩු මහ සිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වසති.

§ 14. එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් තනිව හුදෙකලා වාසය ඇත්තේ අප්‍රමාදව කෙලෙස්තවන වීර්යයෙන් ජීවිත ආශාව පවා අත්හැර වාසය කරන්නේ නොබෝ කලකින්ම යමක් සඳහා කුලපුත්‍රයෝ ගිහිගෙන් නික්ම මනාකොටම ශාසනයෙහි පැවිදිවෙත්ද, බ්‍රහ්මචර්යාවගේ අවසානය වූ ඒ අර්හත් ඵලය මේ ආත්මයෙහිම තෙමේ විශේෂ නුවණින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කෙළේය.798 ජාතිය කෙළවර කරණ ලද්දීය. මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව වැස නිමවන ලද්දේය. සතර මගින් කටයුතු දෙය කරණ ලදී. මේ ආත්මභාවය පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දැනගත්තේය. ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිර තෙමේ වනාහි රහතුන් අතුරෙන් එක්තරා කෙනෙක් වූහ.

[798: සුත්‍රයේ කියැවෙන පිදි “නොබෝ කලකින්” යනු ඇත්තටම අවුරුදු දොළොසක් පමණ වූ දිගු කලක් බව අටුවාව දක්වයි. මේ නිරවද්‍ය බව විශ්වාස කරන්නට ඉඩ ඇත්තේ ඔහුගේ නැවත පෑ පියන් දැක්මට ගමට ගිය විට ඔහුව හඳුනාගන්නට පියාට පවා නොහැකිවීම නිසාය.]

§ 15. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ හුන් තැනට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක්පසක හිඳ මෙසේ අවසර ඉල්ලීය.

” ස්වාමීනි ඉදින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට අවසර දෙන්නේ නම් මම මව්පියන් දකින්ට ථුල්ලකොට්ඨිත ග්‍රාමයට යාමට කැමැත්තෙමියි” කීයේය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ සිත තමන් වහන්සේගේ සිතින් විමර්ශනා කරමින් මෙනෙහි කළහ. දැන් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් අරහත් භාවය ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගැන ඇති බවත් කිසිසේත්ම ශික්ෂාව හැර ගිහිබවට පෙරලෙන්ට අසමත් බව දැනගත්හ. එහෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට “ රට්ඨපාලය, තොපි දැන් කැමැත්තක් ඇති නම් එසේ යව.” යි” වදාළේය.

§ 16. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිර තෙම හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ පැදකුණු කොට පිටව ගොස් සිය සෙනාසනය තැන්පත් කොට තබා පාත්‍රා සිවුරු ගෙණ ථුල්ලකොට්ඨිත නියම්ගම්ට චාරිකාවෙහි ගියේය. පිළිවෙළින් යනුයේ ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමට පැමිණියේය.

ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් එම ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගම්හි කොරව්‍ය නම් රජු විසින් කරවූ මිගාචීර නම් උයනෙහි 799 වාසය කරයි. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරතෙම පෙරවරු වේලෙහි හැඳ පෙරවා පා සිව්රු ගෙන ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමට පිඬු පිණිස පැමිණියේය. ථුල්ලකොට්ඨිත නම් නියම් ගමෙහි ගෙපිළිවෙලින් පිඬු පිණිස හැසිරෙන්නේ ස්වකීය පියාගේ ගෘහය දෙසට පැමිණියේය.

[799:- සෑම රජ කෙනෙක්ම ආජීවක ආදී ශ්‍රමනයන් ට නවාතැන් ගැනීම පිණිස උයනක යම් ශාලාවක් කර වූ බවට සාක්ෂි තිබේ. මේ මිගාචිර උයනේද එසේ ශ්‍රමනයනට නවාතැනක් විය.]

§ 17. එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියා ගේ මධ්‍යයෙහිවූ ද්වාරාශාලාවෙහි කරණවෑමීයෙක් ලවා සිය හිස කේ අවුල් හරවයි. ඔහු දුරින් පැමිනෙන්නාවූ ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ දුරදීම දුටු මුත්එ මේ එන්න්නානේ සිය පුතා යයි හඳුනා ගන්වූනට අසමත් විය. “ මේ එන්නේ තවත් ශ්‍රමනයෙක්ය මේ හිසමුඩුවූ ශ්‍රමණයන් විසින් අපගේ ප්‍රියවූ මනාපවූ එකම පුත්‍රයා පැවිදි කරවන ලද්දේයයි” කීයේය. කිසි දනක් ශ්මනයනට පිදීමක් ඔහු අනුමත කර නොතිබි හෙයින් කිසිවෙක් රට්ඨපාල හිමියනට දානය පුජා නොකළේය.

ඉක්බිත්තෙන් ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් ස්වකීය පියාගේ ගෙදර දානයක් නොමලද්දේය. පිළිසඳර වචන මාත්‍රයකුදු නොලද්දේය. ඒකාන්තයෙන් ක්‍රොධ වචනයම ලද්දේය.

§ 18. එකල්හි එනිවස දාසියක් විසින් පෙරදා පිස ඉතිරිවූ පිළුණු වූ යම් යව පිට්ටුවක් අහක දමනු පිණිස ගෙන් පිට පැමිනියා දැක , ඒ දාසියට කතාකොට ,
” නැගනියනි , ඉදින් ඔය ආහාරය ඉවත දමනු පිණිස ගෙන යන්නේ නම්, මාගේ මේ පාත්‍රයෙහි දමව”යි කීය. ඉක්බිත්තෙන් එම දාසිය රාත්‍රියක් ඉක්මවූ ඒ යවපිට්ටුව ආයුෂ්මත් වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පාත්‍රයෙහි දමන්නී, ස්ථවිරයන්ගේ අත්වලද පාවලද හැඩය දැක, උන්වහන්සේගේ කට හඬේහි ස්වරයෙහිද ශබ්දයද අනුව මේ නම් අපේ ස්වාමි වූ රට්ඨපාල සිටුහුම වේ යයි හැඳින වහ වහා ගෙට ගොස් රට්ඨපාල හිමියන්ගේ මව් දේවිය සොයා,
“අහෝ! ආර්යාවෙනි දන්නෙහිද, රට්ඨපාලනම් අපේ ස්වාමි පුත්‍රයා මේ දැන් පැමිණියේයයි” කීය.
“ඉදින් කෙල්ල සැබැවක් කීයෙහි නම්, තී දාසකමින් නිදහස් වන්නෙහියයි” ඇයට තුති කොට සිටුහු වෙත පැමිණ “අනේ ගෘහපතියෙනි, රට්ඨපාල අපේ පුත්‍රයා පැමිණියේයයි” කීවාය.

§ 19 “එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් ඒ අසලවූ යම් සෙවනක හිඳ තමා ලද පිළුණු වූ ඒ යවපිට්ටුව වලඳයි.

. එකල්හි ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියහු ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ සොයා එතනට දිව ආයේ මහත් සෝකයෙන් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට කියනුයේ “මාගේ පුත්‍රවූ රට්ඨපාල යෙනි, මෙවැනි තැනක හිඳ ඉඳුල් කෑම ගන්නේ මන්ද? පුත්‍රවූ රට්ඨපාලය, ස්වකීය ගෙදරට යායුතු නොවේදැයි” කීය.

“ගෘහපතිය ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූ අපට ගෙදරක් කොයින්ද? ගෘහපතිය, අපි ගෙවල් නැත්තෝ වෙමු. ගෘහපතිය, අප නුඹගේ ගෙදරට ගියෙමු. එහි දානයක් නොම ලදුම්හ. පිළිසඳර වචනයක් නොම ලදුම්හ. ඒකාන්තයෙන්ම ආක්‍රොශයක්ම ලැබුවෙමුයි” කීය.

“පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, එනු මැනව. ගෙදරට යන්නෙමුයි” කීයේය.
“ගෘහපතිය, ඒ කම් නැත. අද මා විසින් මගේ ආහාර කෘත්‍යයනිම කරණ ලදී”. යි කීහ.
“එසේවී නම්, පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, සෙට දවස පිණිස ආහාරය ඉවසනු මැනව.” යි පසුදා ආහාරය ගනු පිණිස එන්නට ආරාධනා කළේය. ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් නිශ්ශබ්දවීමෙන් ඒ ආරාධනය ඉවසීය.

§ 20 . ඉක්බිති ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියහු ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ ඉවසීම දැන ස්වකීය ගෘහය ට ගොස්, ආභරණ තැනූ රන්ද, නොතැනූ රන්ද, මහත් ගොඩක් ගසා, පැලලිවලින් වස්වා, ආයුෂ්මත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පුරාන අඹුවන්ව සිටි ස්ත්‍රීන් කැඳවා ඔවුනට මෙසේ කීහ.

“ලේලිවරුනි, එව්.නුඹලාගේ ස්වාමියා සෙට දවස මෙහි එන්නෝය. නුඹලා යම්සේ පෙර කුලපුත්‍රයාහට ප්‍රිය යම් සැරසීමකින් සැරසුනාහුද , පෙර රට්ඨපාල කුලපුත්‍රයාහට මන වඩන යම් සැරසීමකින් වූවාහුද, ඒ සැරසීමෙන් සැරසෙව්යයි” කීයේය.

§ 21 ඉක්බිති රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පිය තෙම ඒ රාත්‍රිය ඉක්මීමෙන් ස්වකීය ගෘහයෙහි ප්‍රණීතවූ ආහාරපාන පිළියෙළ කරවා, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට කල් දැන්වීය. “පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, ආහාර පිළියෙළ කිරීම නිමවන ලදී. දැන් පැමිණීමට සුදුසු කල් වේයයි” දැන්වීය. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් පෙරවරුයෙහි හැඳ පොරවා, පාත්‍ර සිව්රු ගෙණ, සිය පියාගේ ගෙදර ට පැමිණ, පණවනලද ආසනයෙහි වැඩ උන්නේය.

§ 22 එවිට ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියානන් තමන් ගොඩ ගැස්සවූ රන් ගොඩ වසා තිබු වහන් හැර විවෘත කරවා ඒ පෙන්වා ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට මෙසේ කීය,
“පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, මේ නුඹගේ මෑණියන් ඇවෑමෙන් නුඹ සතුවූ ධනය වේ. සෙස්ස පියාගේ ඇවෑමෙන් නුඹ සන්තකවූ ධනය වේ. සෙසු ධනය මුත්තනුවන් විසින් නුඹ ට හිමි වනසේ වෙන්කළ ධනය වේ. පුත්‍රවූ රට්ඨපාල යෙනි, මේ සම්පත් වලින් නුඹට රිසිසේ සැප විඳින්නට ද, පින් කරන්ටද හැක්කේය. පුත්‍රවූ රට්ඨපාලයෙනි, එනු මැනව. ඔය මහණකම හැරදමා, ගිහිව ඉඳ සියළු සැප සම්පත් අනුභව කරව, පින්ද කරවයි,” කියේය.

“ගෘහපතිය, ඉදින් නුඹ මාගේ වචනය පිලිගන්නෙහි නම්, මේ රන්ගොඩ ගැල්වල පටවා අද්දවා ගංගානම් ගඟ මැද ට ගෙන ගොස් දමනු මැනවි. ඊට හේතු කවරේද? ගෘහපතිය, ඒ ධනය හේතුකොටගෙන ඔබට ශෝකය, වැලපීමය, කායික දුකය, චෛතසික දුකය, දැඩි වෙහෙසය යන මේවා උපදින්නාහුයයි” කීය.

§ 23 .එවිට ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පෙර බිරියන් පැමිණ උන් වහන්සේගේ පාදයන් අල්වාගෙණ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට මෙසේ කීවාහුය. “ස්වාමිපුත්‍රයෙනි, නුඹවහන්සේ දිව්‍ය අප්සරාවන් පතා800 අප අත් හැර ශ්‍රමණ වත රකින්නෙහිද? ඒ දිව්‍ය අප්සරාවෝ කෙබඳු වෙත්දැයි” ඇසූහ.
“නැගණිවරුනි, අපි දිව්‍ය අප්සරාවන් පතා බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි නොහැසිරෙමුයි” කීයේය.

[800:- එදා දඹදිව ශ්‍රමණ ප්‍රතිපත්ති පුරන්නට යන්නෝ කාරනා සතරකට අඩංගු කල හැකි බව මේ සුත්‍රයේ අවසානයෙ § 29 හි කෞරව රජ සඳහන් කරයි. මේ හැරෙන්නට දිව්‍ය ලෝකවල ඉන්නා දිව්‍ය අප්සරාවන් පතා ශ්‍රමණ දම් පුරන්නේයැයි ශ්‍රමණයන්ට අපවාද ලෙස කීමට බ්‍රාහ්මණ ලබ්ධිකයන් පුරුදුව සිටියහ. මේ ස්ත්‍රීන් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්වාමින්වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසුවේ ඒ බඳු අපහාසයකට ය.] .

“ස්වාමිපුත්‍රවූ රට්ඨපාලයන් අපට ‘නැගණිවරුනියි’ කීමෙන් කථා කෙරේයයි” ඔව්හු එහිම මුර්ජාවී වැටුනාහුය.

§ 24. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් සිය පියා අමතා , “ගෘහපතිය, ඉදින් ඔබ දානය දිය යුතු නම් දෙව්. අප වෙහෙසට හා අපහසුවට පත් නොකරවා දානය පිලිගන්වව” යයි කීය.
“රට්ඨපාල ස්වාමිනි , වළඳනු මැනව. ආහාරය පිළියෙළ කරන ලදැයි” කීයා රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ගේ පියහු ප්‍රණීතවූ ආහාර පානයෙන් වැළඳවීය.

§ 25. ඉක්බිති ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් දානය වළඳා අවසන්කොට පාත්‍රයෙන් අත් ඉවත්කොට සෝදා ගෙන් පිටව යාමට නැගී සිට මේ ගාථාවන් ප්‍රකාශ කෙළේය.

[1] “විසිතුරුලෙස සරසා වසා සඟවන ලද අසුචි ගොඩක් වැනි කුනපයෙන් පිරුණු,
ඇට නහර ආදියෙන් උඩට ඔසවනලද
ජරා රොගාදියෙන් ආතුරවූ
බොහෝදෙනා විසින් පතන්නාවූ කිසිදු ස්ථිර පැවැත්මක් නැත්තා වූ
මේ ශරීරය දෙස බලව”

[2] “මුතු, මැණික්වලින්, කුණ්ඩලාභරණවලින් විසිතුරු කරනලද,
ඇට කටු වලින් කෙලින් කොට ඇති සම සිවියෙන් වසන ලද
වෛවර්ණ වස්ත්‍ර නිසා අලංකාරවූ මේ ශරීරය දෙස බලව.

[3] “රතු සායමින් සායම් කරනලද්දාවූ පාදයෝද,
සුණුවලින් තවරණ ලද්දාවූ මුහුණ
අඥානයන් මුළා කරන්නට සමත් මුත්,
නිවන් මග සොයන්නා මුලා කිරීමට සමත් නොවේ.

[4] “අට කොටසකට බෙදා ගොතනලද කෙශයෝද,
අඳුන් ගානලද ඇස්ද,
අඥානයන් මුළා කරන්නට සමත් මුත්,
නිවන් මග සොයන්නා මුලා කිරීමට සමත් නොවේ..

[5] “විසිතුරුවූ අළුත්වූ අඳුන් හෙප්පුවක් මෙන්
අලංකාර කරණ ලද්දාවූ මේ කුණු ශරීරය
අඥානයන් මුළා කරන්නට සමත් මුත්,
නිවන් මග සොයන්නා මුලා කිරීමට සමත් නොවේ.

[6] “මුව වැද්දා උගුලක් ඇටෙව්වේය.
මුවා යොදනලද පුඩුවට ලං නොවීය.
නිවාපය (තෘණ ගොදුර) අනුභව කල මුවා,
වැද්දා හඬමින් සිටියදී බේරී ගියාක් මෙන් යන්නෙමු.”

§ 26. එසේ ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් හිටගෙනම මේ ගාථාවන් කියා පිය නිවසින් නික්ම කොරව්‍ය රජුහුගේ මිගාචීර නම් උයන වෙත පැමිණ, එක්තරා ගසක් මුල දවල් කාලයේ හුන්නේය.

§ 27 . එදින කොරව්‍ය රජතුමා සවස උයනෙහි විවේක සුවය පිණිස යන්නට සිතා මිගව නම් උද්‍යානපාලයාට කථාකෙළේය.
“යහලු මිගවය, මිගාචීර නම් උයන ශුද්ධ පවිත්‍ර කොට පිළියෙළ කරව. සවස් කල උයන දකිනු පිණිස යම්හයි” කීයේය.
“දෙවයන් වහන්ස, ‘එසේය,’ කියා මිගව නම් උද්‍යානපාලක මිගාචීර උයන ශුද්ධකොට පිළියෙල කරන්නේ එක් ගසක් මුල වැඩ උන්නාවූ ආයුෂ්මත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් දැක, මේ රට්ඨපාල සිටු උත බව හැඳින කොරව්‍ය රජ වෙත පැමිණ, මෙසේ කීවේය.

“දෙවයන්වහන්ස, මිගාචීර උයන සුද්ධ කොට පිළියෙල කරනලදී. ස්වාමිනි, මේ ථුල්ලකොට්ඨිත නියම් ගමෙහි ප්‍රධාන කුල ඇත්තහුගේ පුත්‍රවූ රට්ඨපාල නම් කුල පුත්‍රයා ශ්‍රමන වස්ත්‍ර හැඳ එහි එක්තරා ගසක් මුල භාවනා සුවයෙන් ඉන්නේය.. නිරන්තරයෙන් නුඹවහන්සේ ඒ රට්ඨපාල සිටු පුත් ගේ ගුණ කියනු අප අසා ඇති නිසා ඔබතුමාට ඒ බව දන්වමි” යයි කීයේය.
“එසේ නම් යහලු මිගවය, අද දැන් උයනට යන විනෝද ගමනින් කම් නැත. දැන් අපි ඒ පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් දකින්නට යමුයි” කීයේය.

§ 28 .ඉක්බිති කොරව්‍ය රජ සිය රාජකීය අස් කරත්තයේ නැගී මහත්වූ රාජානුභාවයෙන් යුක්තව ථුල්ලකොට්ඨිත නියම්ගමින් ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් දැකීමට නික්මුනේය. යානාවෙන් යා හැකි තරම් දුර යානාවෙන් ගොස්, ඉතිරිය යානාවෙන් බැස, පා ගමනින් ඇවිද ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ වැඩ හුන් ගස මුලට පැමිණියේය. පැමිණ, ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් සමග සතුටු විය යුතුවූ සිහි කටයුතුවූ කතාව කොට නිමවා, එක්පසක සිට , ‘පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර යනි, මා ගෙන ආ මෙම ඇතුන්පිට අතුරණ ඇතිරියෙහි වැඩ ඉන්නා සේක්වායි” කීය.“මහරජ, කමක් නැත. නුඹ හිඳගනු මැනව. මම මේ ඉන්නා වූ ආසනයෙහිම හිඳිමි යි” කීය. කොරව්‍ය රජ හිඳගෙන ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට මෙසේ කීයේය .

§ 29. පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි යමෙක් ගෘහස්ත ජීවිතයේ සැප සම්පත් හැර හිසකේ රැවුල් කපා හැර, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි ව දුෂ්කර වූ ශ්‍රමණ ජීවිතය තෝරා ගන්නට හේතු සතරක් වේ යැයි මා අසා ඇත්තෙමි. එනම් සතර ආකාරයකින් තමනට පිරිහීමක් වූ විටය. කවර සතරක් ද යත්:

(i) වයසින්, ජරාවට පැමිණීමෙන් පිරිහීමය,
(ii) ලෙඩ රෝගාදිය සෑදීමෙන් පිරිහීමය,
(iii) වස්තුවෙන් පිරිහීමය,
(iv) නෑයන්ගෙන් පිරිහීමය යන සතරයි.

§ 30. පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, වයසින් ජරාවට පැමිණීමෙන් පිරිහීම නම් කවරේද?

පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, වයසින් බොහෝ කල් ගතවූ මනුෂ්‍යයෝ වයස්ගත ව ජරාවට පැමිණියේ වෙයි., වයසට පැමිණියේ ජාතියෙන් මහලුවූයේ, බොහෝ කල් ඉක්මගියේ, අන්තිම වයසට පැමිණියේ වේද, හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම දැන් දිරාගියේ වෙමි. වයස්ගත වූයේ වෙමි. මහලුවීමි. බොහෝ කල් ඉක්මගියේ වෙමි. අන්තිම වයසට පැමිණියෙමි. මා විසින් දැන් නොලද්දාවූ සම්පත් ලබන්ට හෝ ලැබුවාවූ සම්පත් දියුණු කරන්ටද පහසු නොවෙයි. මම හිසකේ රැවුල් කපාහැර, කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වන්නෙම් නම් ඉතා යෙහෙකැයි’ සිතන්නේය.හෙතෙම ඒ ජරාව නිසා පිරිහීමෙන් යුක්තවූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි.

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ජරාවෙන් පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ තවමත් භද්‍ර යෞවනයේ ඉන්නා කලු හිසකේ ඇති යහපත්වූ තරුණ භාවයෙන් යුක්ත, පළමු වයසින් යුක්තවූයේ වෙයි. පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට ඔබට ඒ කියූ අයුරු ජරාවෙන් පිරිහීමක් නැත. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර යානි, ඔබ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයේද?“

§ 31. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයෙනි, රොගාබාධ නිසාවන ව්‍යාධි පිරිහීම නම් කවරේද?

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතමෙක් නිතොර රෝග ආබාධ ඇත්තේ දුකින් පෙලුනේ දැඩි සේ ගිලන්වූයේ වෙයි. හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි ‘මම දැන් හටගත් ආබාධ ඇත්තේ දුකින් පෙලුනේ දැඩි ගිලන්වූයේ වෙමි. ඒ නිසා දැන් මා විසින් නොලබනලද සම්පත් ලබන්ට හෝ ලබනලද සම්පත් දියුණුකරන්ට හෝ අසමත් වෙමි. මම ඉසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්නෙම් නම් යෙහෙක, කියායි. හෙතෙම ඒ ව්‍යාධි පරිහානිය නිසා පිරිහීමෙන් යුක්තවූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි.

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ව්‍යාධි පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ තවමත් භද්‍ර යෞවනයේ ඉන්නා කිසිදු රෝග ආබාධයක් නැත්තා වූ නිරෝගී යහපත් සෞඛ්‍යයෙන් යුතු තරුණයෙක. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර දැන් ආබාධ නැත්තේ නීරොගවූයේ ඉතා මදද නොවූ ඉතා වැඩිද නොවූ සමවූ පැසවීම් ඇත්තාවූ ග්‍රහණියෙන් (ජඨරාග්නියෙන්) යුක්තවූයේ වේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන්ට ඒ ව්‍යාධිය නිසා පිරිහීමක් නැත්තේය.

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේද?ඔබ ට මිසිදු ව්‍යාධි පිරිහීමක් නැත. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර යානි, ඔබ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයේද?“

§ 32. “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, වස්තුවෙන් පිරිහීම නම් කවරේද?

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි ඇතමෙක් වස්තුවෙන් ආඪ්‍යවූයේ මහත් ධන සම්පත් ඇත්තේ වේ. මහත් වූ අනෙකුත් සම්පත් ඇත්තේ වේ. එනමුත් කලකදී ඔහුගේ වස්තුව පිළිවෙළින් විනාශවීමට පත් වෙයි. එවිට හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම පෙර වස්තුවෙන් ආඪ්‍යව මහත් ධන සම්පත් ඇතිව හුන්නෙමි.. ඒ මාගේ සම්පත් පිළිවෙළින් විනාශයට පත් විය. ඒ නිසා දැන් මා විසින් නොලබනලද සම්පත් ලබන්ට හෝ ලබනලද සම්පත් දියුණුකරන්ට හෝ අසමත් වෙමි. මම ඉසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්නෙම් නම් යෙහෙක, කියායි. හෙතෙම ඒ ධන පරිහානිය නිසා පිරිහීමට පත්වූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ වස්තු පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ සන්තකව බොහෝ ධනය වස්තුව ඇත්තේ, මේ රාජ්‍යයේ රජ වන මා ලඟට ධන සම්පත් ඇත්තේ ඔබටය. එබඳු මහා ධන හා වස්තු සම්පත් හිමි ඔබ ට වස්තු සම්පත් නිසා පිරිහීමක් නැත්තේය. එබඳු ධන සම්පත් හිමි ඔබ කුමක් දැක හෝ කුමක් අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේද?

§ 33. “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, බන්ධු පරිහානිය යනු කුමක්ද යත්:

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ ලෝකයෙහි ඇතමෙක්න් බොහෝ ඥාති පිරිස් ඇතිව, බොහෝ පරිවාර ස්ත්‍රී පුරුෂයන් ඇතිව බොහෝ මිත්‍රයන් ඇතිව විනෝදයෙන් ප්‍රීතියෙන් ජීවත් වේ. නමුත් යක් කලකදී ඔහුගේ ඒ බන්ධුන්, පරිවාර පිරිස්, මිත්‍රයන් ඔහු හා විනෝද වන්නට එක් නොවන්නේද එවිට හෙතෙම මෙසේ කල්පනා කරයි. ‘මම පෙර බොහෝ ඥාති මිත්‍රයන් පරිවාර පිරිස් සමග හුන්නෙමි.. ඒ මාගේ ඥාතින් , මිතුරන් හා පරිවාර පිරිස් මා හැර දමා ගියාහුය. ඒ නිසා දැන් මා විසින් නොලබනලද සම්පත් ලබන්ට හෝ ලබනලද සම්පත් දියුණුකරන්ට හෝ කුමට වෑයම් කරම්ද? මම ඉසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවන්නෙම් නම් යෙහෙක, කියායි. හෙතෙම ඒ පරිවාර පරිහානිය නිසා පිරිහීමට පත්වූයේ හිස රැවුල් කපා කසාවත් හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයි

පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයෙනි, මේ ඥාති මිත්‍ර පිරිහීමයයි කියනු ලැබේ. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ඔබ ට බොහෝ ඥාතින් ඇත්තාහ. බොහෝ මිත්‍රයන් ඇත්තාහ. මේ තරම් විසාල පරිවාර සෙනගක් ඇති ඔබට බන්ධු පිරිහීමක් නැත්තේය. එබඳු පරිවාර සම්පත් හිමි ඔබ කුමක් දැක හෝ කුමක් අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේද?

“පින්වත්වූ රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, යම් පිරිහීමකින් යුක්තවූ මේ ලෝකයෙහි සමහරු හිසකේ රැවුල් කපාහැර කසාවත් හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, මේ ඒ පිරිහීම් සතර වෙත්. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේට ඒ පිරිහීම් කිසිත් නැත්තේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර තෙමේ කුමක් දැන හෝ දැක හෝ අසා හෝ ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයේදැ”යි ඇසුවේය.

§ 34 . “මහරජ, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක්සම්බුද්ධයන් විසින් කොටින් වදාළ ධර්මපද සතරක් වෙත්. මේ ඒ ධර්මපද සතර දැන දැක අසා ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.

ඒ ධර්මපද සතර නම් කවරහුද යත්?

(i) මහරජ ‘ලෝවැසියා ජරා මරණ දෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි .

යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක්සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ පළමුවෙනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.

(ii) “මහරජ, ‘ලෝවැසියා හට කිසිදු ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසි පිහිටක් නැත්තේය’

“අත්තාණෝ ලෝකෝ අන්භිස්සරෝති”
යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක්සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ දෙවැනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.

(iii) “මහරජ, ‘ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය’
“අස්සකෝ ලෝකෝ සබ්බං පහාය ගනනීයන්ති.”

යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ තුන්වැනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි.

(iv) “මහරජ ‘ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’
“ඌණෝ ලෝකෝ අතිත්තෝ තන්හාදාසෝ”

යනු භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියල්ල දක්නාවූ ඒ සම්‍යක් සම්බුද්ධයන් වහන්සේ විසින් වදාළ සතරවැනි ධර්මපදයයි. මම එය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමි.

මහරජ, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දන්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් මේ ධර්මපද සතර කොටින් වදාළහ. මම ඒ ධර්මපද සතර දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි.”

(i) උපනීයති ලෝකෝ අද්ධුවෝති

§ 35 . “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයනි ’
‘ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙකදෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි . ඔහු බොහෝ කල් නොපවත්නේයයි,
උපනීයති ලෝකෝ අද්ධුවෝති ‘යි කීසේක. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ කීමේ අර්ථය කෙසේ දැනගත යුතුද?”

“මහරජ, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මහරජ, නුඹ විසි වයස් කල්හි දී කල කී දෑ මතකයෙහි ඇත්ද?. ඔබ පස්විසි වයස් කල්හිද හස්තිශිල්පයෙහිද දක්ෂවූයේද? අශ්ව ශිල්පයෙහිද දක්ෂවූයේද? රථ ශිල්පයෙහිද පුරුදුවූයේද? දුනු ශිල්පයෙහිද කළ පුරුද්ද ඇත්තේ වීද? කඩු ශිල්පයෙහිද සමර්ථ වූයේද? පාදයන්හිද බල ඇත්තේ වී ද ? අත්වලද බල ඇත්තේ වීද? යුද්ධයෙහි දක්ෂවූයේද? යුද්ධ කිරීමට සමර්ථවූවෙක් වූයෙහිදැ”යි ඇසුයේය.

“පින්වත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මම විසිවයස් ඇතිකල්හි පස්විසි වයස් ඇතිකල්හි හස්ති ශිල්පයෙහිද දක්ෂ වූවෙක් වීමි, අශ්වශිල්පයෙහිද දක්ෂවූවෙක් වීමි. රථනැගීමෙහිද පුහුණු වූවෙක් වීමි. දුනු ශිල්පයෙහිද දක්ෂවූවෙක් වීමි. කඩු ශිල්පයෙහිද මනා පුරුද්ද ඇත්තෙක් වීමි. මගේ පාදයන්හිද මගේ අත්වලද බොහෝ ශක්තිය බලය ඇත්තෙක් වීමි. යුද්ධයෙහි සූරයෙක්ද වීමි. යුද්ධ කිරීමට බොහෝ සමර්ථවීමි. පින්වත්වූ රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, සමහර විටෙක මම ඍද්ධි ඇත්තෙකු මෙන් සිතුවක් කරන්නට සමතෙකැයි මම සිතුවෙමි. මාගේ බලය හා සමවූ බල ඇත්තෙකු මම නොදත්මියි” රජු කීයේය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
එපරිද්දෙන්ම දැනුත් නුඹගේ අත් පා වල ශක්තිය බලය ඇත්තේද? එකල මෙන්ම ඔබ දැනුත් , යුද්ධයෙහි ශූර වූයේද? යුද්ධකරන්ට සමර්ථවූවෙක් වෙහිදැ”යි. (ඇසූයේය)
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ඒ නම් එසේ නොවේ මැයි, මා දැන් වයස් ගතව ඉඳිමි. මගේ ගත ජරාවෙන් දිරාගියේය. මා වයසින් වැඩිවූයේ මහලුවූයේ වයස් ඉක්ම ගියේ අන්තිම වයසට පැමිණියේ වෙමි. මට දැන් අවුරුදු අසූවක් පමණ වයස් වෙයි. සිටිමි. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, සමහර කලෙක මම මෙහි පය තබන්නෙමියි සිතා පැය තබන විට මගේ පය අන් තැනෙක්හිම තැබෙයි” යි කීයේය.

§ “මහරජ, මේ නිසාම භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ ඒ සම්මා සම්බුදුන් විසින් ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙකදෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි . ඔහු බොහෝ කල් නොපවත්නේයයි,
උපනීයති ලෝකෝ අද්ධුවෝති ‘යි වදාරණ ලදී. මම ඒ කාරණය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමි” කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යය, පින්වත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස පුදුමය. භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්මා සම්බුදුන් විසින් “ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙකදෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන්ට කෙරෙයි . ඔහු බොහෝ කල් නොපවත්නේය“යි, යන මේ කාරණය ඉතාම යහපත් කොට දේශනා කරණලදී. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ‘ලෝවාසිහු ජරා මරණ දෙක දෙසට නිරතුරුවම ගමන් කෙරෙයි . ඔහු බොහෝකල් නොපවත්නේමැයි”

(ii) “අත්තාණෝ ලෝකෝ අනභිස්සරෝති”

§ 36 . “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපට යම් උවදුරක් විපතක් පැමිණි කල්හි අපගී ආරක්ෂාව පිණිස පවත්නාහු බොහෝ වෙති. මට එබඳුවූ හස්ති සේනාවෝද අශ්ව සේනාවෝද රථ සේනාවෝද පාබල සේනාවෝද මේ රජකුලයෙහි ඇත්තාහ.
ලෝ වැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසි පිහිටක් නැත්තේය“යි කියා ඔබ වහන්සේ කීයේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මේ වචනයෙහි අර්ථය කෙසේ දත යුතුදැයි” විචාළේය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
තොපට බෙහෙතින් සුව කිරීමට අසීරු , ඔබ සිරුර නොහැර පවත්නාවූ කිසියම් ශාරීරික ආබාධයක් ඇත්තේදැයි” ඇසීය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේය. මට කලක සිට පවතින්නාවූ සුව නොවෙන වාතාබාධයෙක් ඇත්තේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, සමහර කලෙක මා ඉතා දැඩි ලෙස ගිලන්වූ කල මගේ යහළු මිත්‍රයෝද ලේ නෑයෝද මා වැතිර ඉන්නා ඇඳ පිරිවරා දැන් දැන් කොරව්‍ය රජ කලුරිය කරන්නේය. දැන් කොරව්‍ය රජ කලුරිය කරන්නේයයි සිටියෝය.”

“මහරජ ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?”
පින්වත්නි, “මාගේ යාළු මිත්‍රයෝද ලේ නෑයෝද අවුත් මම මේ රෝගය නිසා විඳින්නාවූ මේ දැඩි සරීර වේදනාව මට මදක් හෝ අඩුවන පිණිස මේ වේදනාව සියල්ලෝම බෙදා ගනිව්යයි” දුක් වේදනාව බෙදාදිය හැකි යාළු මිත්‍රයන් හෝ නෑසහ ලේ නෑයන් හෝ නුඹට ඉන්නෙහිද? නැතිනම් නුඹම ඒ වේදනාව තනිව විඳින්නෙහිදැයි” ඇසුවේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේ මාගේ වේදනාව බෙදාගන්නට හැකි යාළු මිත්‍රයන් හෝ ලේ නෑයන් හෝ නැත. මමම ඒ වේදනාව විඳිමියි” කීයේය.

“මහරජ, ඒ නිසාම භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් “ලෝවැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසිපිහිටක් නැත්තේය“යි’යි වදාරණ ලදී. මම ඒ කාරණය දැන දැක අසා ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවූයෙමියි” කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යයෙක පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, පුදුමයකි. භාග්‍යවත් වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සම්මා සම්බුදුන් විසින් “ලෝවැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසිපිහිටක් නැත්තේය“යි, යන මේ කාරණය ඉතාම යහපත් කොට දේශනා කරණලදී. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස. , “ලෝවැසියාට කිසි ආරක්ෂාවක් නැත්තේය. කිසිපිහිටක් නැත්තේමය“යි. කීයේය.

(iii) “අස්සකෝ ලෝකෝ සබ්බං පහාය ගනනීයන්ති.”

§ 37 . “පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අප රාජ මාලිගාවෙහි හා භාන්ඩාගාරවල ඇති මහතා රන් රිදී ද කහවනුද, මිල කල නොහැකි තරම් මිනි මුතු, දියමන්ති ආදියද ගබඩා කර ඇත්තේය. එනමුත් ඔබ වහන්සේ විසින් “ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය” යි කියා කියන ලද්දේය.

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මෙසේ කියන ලද වචනයාගේ අර්ථයතෙම කෙසේ දතයුත්තේදැයි ඇසීය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
“නුඹ මෙකල්හි ඒ මාලිගයේ ඇති වස්තුව නිසා පඤ්චකාම සම්පත්තියෙන් යුක්තව කැමති කැමති සැප විඳින්නෙහිය. නුඹ මිය පරලොව ගිය පසුත් පරලොවදිත් මෙපරිද්දෙන්ම මේ ධනය පාවිච්චි කොට මේ පඤ්ච කාම සම්පත්තියෙන්ම යුක්තව සැප විඳීම ලබන්නෙහිද, නැතිනම් අන්‍යයෝ මේ ධනය, සම්පත්තිය භුක්ති විඳින්නේද?” යි කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මම මෙකල්හි මේ සම්පත් නිසා සැප විඳින්නෙම්. එනමුත් මේ අති මහත් රන් රුවන් මුතු මැණික් ඈ මේ සම්පත් කිසිවක මට පරලොව ගෙන යා නොහැක. ඒ සියල්ල මගේ ඇවෑමෙන් මගේ පරපුරේ අන් කිසිවෙකු සතු වන්නේය. එහෙයින් පරලොව්හිද මෙපරිද්දෙන්ම මේ පඤ්චකාමසම්පත්තියෙන්ම යුක්තව සැප විඳීම සිදු නොවන්නට පිළිවන. මම මා කල කර්ම අනුව පරලොව දී ලබන්නක්ම ලබන්නෙමි”යි” කීයේය.

“මහරජ, මෙසේ වූ කාරණය නිසා භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් ‘”ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය”යි’ වදාරණ ලදී. මම ඒ කාරණය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වූයෙමියි” කීයේය.

“පින්වත් රට්ටපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යය, පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, පුදුමය. භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් වදාළ පරිදි “ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුය” යන මේ කාරණය ඉතාම යහපත්කොට වදාරණ ලදී.

පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ලෝවැසියාට තමා සතුවූ කිසිවක් නැත්තේය. ඔහු සියල්ල හැර යා යුතුයයි” කීයේය.

(iv) “ඌණෝ ලෝකෝ අතිත්තෝ තන්හා දාසෝ”

§ 38 . “ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’ යයි, පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිර කීයේය. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස මේ කීමේ අර්ථය කෙසේ දතයුතු දැයි” විචාළේය.

“මහරජ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
ඔබ සියල්ලෙන් සමෘද්ධවූ කුරුරටට අධිපතිව වාසය කරන්නේදැයි” ඇසීය.
“ පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, එසේය. සමෘද්ධවූ කුරුරටට අධිපතිව මම වාසය කරමියි” කීයේය.

“මහරජ ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
කුරු රටට නැගෙනහිර දිශාවෙන් ඔබගේ විශ්වාසවන්ත වූ ඇදහිය යුතුවූ විශ්වාස කටයුතුවූ රාජ පුරුෂයෙක් එන්නේය. හෙතෙම නුඹ කරා පැමිණ මෙසේ කියන්නේය. ‘මහරජ, කාරණයක් දන්නෙහිද, මම නැගෙනහිර දිශාවෙන් වූ රටක සිට එමි. ඒ දිශාවෙහි ඉතා සමෘද්ධවූද, සම්පත් පිරුණාවූද බොහෝ මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තාවූ මහත්වූ ජනපදයක් දුටුවෙමි. එහි හස්ති සේනාවෝද අශ්ව සේනාවෝද රථ සේනාවෝද පාබල සේනාවෝද බොහෝ වෙත්. ඒ ජනපදයෙහි ඇත් අස් සෙනගද බොහෝය. එහි වැඩ කළා වූද වැඩ නොකළාවූද රත්රන් බොහෝය. කුඩා බලසෙනගකින් එරට ජයගන්ටද හැක්කේය. මහරජ, එරට අල්ල ගනු මැනව. ජයගනු මැනවැයි’ කියන්නේය. එවීට ඔබ කුමක් කරන්නෙහිද?”
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, මම වහා ඒ රට ආක්‍රමණය කොට එයද දිනාගෙන වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“මහරජ ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද,
මෙරටට බස්නාහිර දිශාවෙන් ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතුවූ පුරුෂයෙක් එන්නේය. හෙතෙමද …….

මහරජ ජය ගණුවයි,’ කියන්නේය. ඊට කුමක් නම් කරන්නෙහිදැයි,” ඇසීය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ ජනපදයද ජයගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“මහරජ ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?
තොපට “උතුරු දිශාවෙන්ද මහරජ තොපට ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතු වූ පුරුෂයෙක් එන්නේය. හෙතෙමද මහරජ ජය ගනුවයි’ කියන්නේය. ඊට කුමක් නම් කරන්නේදැයි” ඇසීය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ ජනපදයද ජයගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“දකුණු දිශාවෙන්ද මහරජ ඒ කුමකැයි සිතන්නේද? මෙහි තොපට ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතුවූ පුරුෂයෙක් එන්නේය. මහරජ, ජයගනුවයි කියන්නේය. ‘එයට කුමක් නම් කරන්නෙහිදැයි” ඇසුවේය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ ජනපදයද ජය ගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

මුහුදට එතරින්ද ඇදහිය යුතු විශ්වාස කටයුතුවූ පුරුෂයෙක් එන්නේය….. ඔහුද රජ තුමනි, ඒ මුහුදින් එතර රට ජයගන්ටද හැක්කේය. මහරජ, ජයගනු මැනවැයි’ කියන්නේය. එවීට ඔබ කුමක් කරන්නෙහිදැයි” ඇසුයේය.
“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, අපි ඒ එතර රටද ජය ගෙණ වාසය කරම්හයි” කීයේය.

“මහරජ, තොපට අන් රටක් අල්ල ගැනීමෙන් ලැබෙන වැඩි යමක් නැතිවද තොප සැම රටක්ම අල්ලා ගන්නට යන්නේ තොපගේ තන්හාව නිසාය. මේ කාරණය නිසා භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් “ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාස වූයේය’ යි වදාරණ ලදී.

මම ඒ කාරණය දැනද දැකද අසාද ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදිවීමි ”යි කීයේය.

“පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ආශ්චර්යය, පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, පුදුමය, භාග්‍යවත්වූ සියල්ල දන්නාවූ සියලු ධර්මයන් දක්නාවූ අර්හත්වූ ඒ සර්වඥයන් වහන්සේ විසින් වදාළ ‘ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’, යන කාරණය ඉතා යහපත් කොට වදාරණලදී. පින්වත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්ස, ලොකවාසී සත්වයා කිසිදා සෑහීමකට පත් නොවේය. තණ්හාවට දාසවූයේය’ යි,” කීය.

§ 39 ආයුෂ්මත් රට්ඨපාල ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය. මෙය ප්‍රකාශ කොට ඉක්බිති මේ ගාථාවන්ද වදාළේය.

[1] “ලොවෙහි දනන් රැස් කරමින් හැම සම්පත්,
දිළින්දෙකු හට බුදිනට පමණ නොදේ කිසිත්,
තමනට සැපම වෙන සේ ගොඩ ගසා සම්පත්,
සැපම පතයි මෝහෙන් නීති පතා පතත්. .

[2] “සයුරින් එපිට රට රට ජය ගන්න සිතා,
හමුදා යවා දහසක් මිනිසුන් මරවා,
දිනුවත් කෙතෙක් රටවල් මේ අනුවන මිනිසා,
සිය තන්හාව ජය ගැනුමට නොවේ සමත්.

[3] “රජ පමණක්ද නොවේ සෙසු මිනිසුන්ද බොහෝ,
මියැදෙන්නට කලින් මේ මේ කරමි’යි සිතත්,
මරණය පැමින ඒ සැම පැතුම් සුන්ව ගියත්,
මේ ලොව විඳින කම් සැපයෙන් නොවේ සැපක්..

[4] “අහෝ අපේ නෑයා නැතිවුණයි දුකින්,
වැලපෙති හඬති, ගසමින් අතින් ලමැදට වැරෙන්,
ඔසවා රැගෙන ගොස් සොහොනට දමත්,
දවනට සෑය මත ඔහුගේ ගුණ කියමින්.

[5] “හැඳවුන් රෙද්ද පමනකි ඔහු වෙත වෙන්නේ,
තම රන් රිදී සම්පත් නොම ගෙන යන්නේ,
දර සෑයේ දැවෙන්නේ ඔහුමය තනියෙන්,
හිත මිතුරන් නෑයෝ ආපසු යයි දොඩමින්.

[6] “උරුමක්කාරයෝ ඔහුගේ වස්තු ගණිත්.
ඔහුට ඉතිරිවන්නේ කල කී දේ පමණක්,
අඹු දරුවන්, ලේ නෑයෝ හා හැම හිතවත්,
රට්ටු කිසිත් ඔහු යන ගමනට නොම එත්.

[7] “ඇති වස්තුව නිසා දීර්ඝායුෂ නොලබත්,
පොහොසත්කම නිසා වයසට යාම නොවැලක්වෙත්,
මේ ජීවිතය කෙටි කලකැයි දැන වී නැණවත්,
දහමින් දිවිය හැඩ කරනා ඔබය සමත්.

[8] “මහ ධන සිටුත් , මග යදිනා දිලිඳත් එකසේ,
මරණය පැමිණි කල හැර යන්නේ සැමදේ.
නැත්තා නුවණ හඬමින් යයි කල පව් සිහි වී,
සතිමත් කෙනා නොසැලේ මරනින්.

[9] “ ප්‍රඥාවම උතුම් මේ ලොව හැම රනට වඩා,
ප්‍රඥා වඩා අරහත් බව වෙයි නොපමා,
නැති කොට කෙලෙස් දැන සසරෙහි වෙයි නොපමා,
ධන සම්පත් නොව නැන සම්පත වේ උතුමා.

[10] “හොඳ පව්ලක උපදියි පින් කරන දනා.
දුක් වින්දිනටම උපදියි පව් කරන දනා,
දැන නැවතත් නොපතන දුක් උපතක්
පණ්ඩිතයා නිබඳව නිවනම සොයත්.

[11] “කල කම් නිසා දුක් විඳිනා සොරා,
දන්නේ නම් පෙරදී මේ වන විනය ගැනා,
නොකරන්නේය සොරකම් සිතිනා,
නපුරු සිතින් කම් කරනා ජනයා,
දන්නේනම් එහි ඵල නොකරති නපුරා..

[12] “විසිතුරු මිහිරි සිත් තුටුකරනා හැම දේ,
කාමය කියා දනිතිය නැණවත් ජනයා ,
විපල්ලාසයෙන් කළඹා සිත් වනසත්,
මහරජ කාමයෙ දොස් දැක හලෙමි කුල ගොත්.

[13] “ වැටෙනා සේ ගිලිහී ගසෙන්,
පැසුණු පොල්, කුරුම්බා, ඇට්ටි සේම
මහළුවූන්ද තරුනෝ හා ලපටින්ද,
මියෙත්, තරම හෝ වයසත් නැත තැකුමක්,
මහරජ දිවියේ අස්ථිර බව දැකම මමත්,
හලෙමි කුල ගොත් පිරුමට සසුන් පිළිවෙත්.

MN 02-03-09 චූල සකුළුදායී සූත්‍රය.

මේ සුත්‍රයේ කියැවෙන කරුණු ඉතා සැලකිල්ලෙන් විමර්ශනය කිරීම වටනේය. සකුළුදායි පරිබ්‍රාජක ආචාර්යවරයා දීර්ඝ ධර්ම පෙළපතක නායකයා විය. ඒ සාසනයේ මුල් අය සිය තපස් වෘත පුරමින්ම සමථ භාවනාවෙන් සිත සන්සුන් කරමින් තුන්වන ධ්‍යානය දක්වා ඉහලට සිත් නැංවූ අය වුහ. ඒ ප්‍රතිපදාවේ ඉන් ඉහලට යාමක් නොවීය. තුන්වන ධ්‍යානයට පත් සිතක් ඇත්තෙක් මරණයේ මතු ආභස්සර බ්‍රහ්මලෝකයෙහි පහළවෙති. මරණයට පෙරද තුන්වන ධ්‍යානයට සමවැද සිටිනවිට ආභස්සර ලොව දකියි. එම සාසනයේ ඉගැන්වීම එම ප්‍රතිඵලය- එනම් ආභස්සර ලොව පහළවීම- උතුම්ම දෙය ලෙස ඉගැන්වීය. නමුත් ක්‍රමයෙන් ඔවුන් ගේ අනුගාමික පරපුර ප්‍රතිපත්තිය අත්හල නිසා පසු කාලීනව කිසිවෙක් කිසිදු ධ්‍යානයක් නොලෑබුහ. පංච සිලය රකිමින් තාපස ජීවිත ගෙවුහ. අවුරුදු දෙසීයකට පෙරදී සම්බුද්ධ සාසනයද මෙම තත්වයට පත්ව තිබුණි. භාවනාව ගැන කතාකරන්නට පවා කෙනෙක් සංඝයා අතර නොවීය. සිල් පද රකිමින් වතාවත් කරමින් පිරිත් කියමින්, පුද පුජා හා ආමිසයේ යෙදෙමින් කල් ගෙවූ ඒ භික්ෂුන් ද මේ සකුළුදායි පිරිවැඩි තුමා වැන්නෝම වුහ. අපේ රටේ 1951 තරම පුජ්‍ය කඩවැද්දුවේ ජිනවංශ මහා ස්වාමින්වහන්සේ, මාතර ශ්‍රී ඥානාරාම මහා ස්වාමින්වහන්සේ වැන්නන් කල භාවනා මාර්ගය පිළිසකර කිරීම සිදු නොවන්නට අපිත් තවමත් සකුළුදායි සාසනයක් වැනි සාසනයක වුවෝම නොවේද?

පුජ්‍ය ඉඟුරුහේනේ ධම්මදේව හිමි කල දේසනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර කලන්දක නිවාප නම්වූ වෙළුවනාරාමයෙහි වැඩ විසූහ.එකල්හි වනාහි සකුළුදායී නම් පරිව්‍රාජක තෙම මෝරනිවාප නම්වූ පරිබ්‍රාජකාරාමයෙහි මහත්වූ පරිබ්‍රාජක පිරිස සමග වාසය කරයි.

§ 2. දිනෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උදය කාලයෙහි හැඳපෙරවා පාසිව්රු ගෙණ රජගහ නුවරට පිඬු පිණිස පැමිණියෝය. එකල්හි පිණ්ඩපාත චාරිකාවට තවම වේලාසන වැඩිය දැන රජගහනුවරට පිඬුපිණිස පැමිණෙන්ට සුදුසු වෙලාව වනතුරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෝරනිවාප නම් පරිබ්‍රාජකාරාමයට ගොස් එහි ඉන්නා, සකුළුදායී පරිව්‍රාජකයා හමු වන්නට අදහස් කල සේක..

§ 3. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෝරනිවාප පරිබ්‍රාජකාරාමය වෙත පැමිණියෝය. එකල්හි සකුළුදායී පරිබ්‍රාජක හා ඔහුගේ පිරිස උස්හඬින් හා මහත්වූ හඬින් ඝෝෂා කරමින් කිසි වැදගත්කමක් නැති නොයෙක් දේ ගැන කථා බස් කරමින් හුන්නේය. කෙබඳු වල් පල් කතා ද යත්:781

[781: බොහෝ මිනිසුන් ගැහැනුන් කතාවට ඉතා ප්‍රියය. දක්ෂය. කා සමග හෝ කුමක් ගැන හෝ කතා කරමින් ඉන්නට ඇත්නම් ඒ තරම් වෙනත් කිසිවක් ආනන්ද ජනක නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ තිරච්චින කථා මාතෘකා ලැයිස්තුවේ සඳහන් කර ඇත්තේ එදා දඹදිව මිනිසුන් කතා කල මාත්රුකාය. ඒවාට “තිරස්චින කතා”ය කියන්නේ සතුන් ගේ කතා නිසා නොවේ. මනුෂ්‍යයා නිතර උත්සාහ කලයුත්තේ උඩට ඒමටය. සසර ගොහොරුවෙන් ඉහලට ඒමට ය. ඒ “සිරස”ට යාමය. ඊට විරුද්ධ, පැත්තට යන්නෝ තිරසට යන්නෝය. සතුන් ට තිරස්චින කියන්නේද උන් හරහට යන නිසාය. නිවනට තුඩු නොදෙන කතා ඒ නිසා තිරස්චින කතා ලෙස මේ සාසනයේ කියෑවේ. බොහෝ සුත්‍ර වල මේ ගැන සඳහන් වේ. මේ මාතෘකා හැරෙන්නට තවත් දස දහසක් මාතෘකා අද මේ ලැයිස්තුවට එක් කල හැක. එනමුත් ඉතා සරල ලෙස කියතොත්, අධ්‍යාත්මික දියුණුවට උදව් නොවෙන්නාවූ සියලු කතා මේ තිරස්චින කතා ලෙස නම් කල හැක.]

එනම්, රජුන් පිළිබඳ කථාය, සොරුන් පිළිබඳ කථාය, මහ ඇමතියන් පිළිබඳ කථාය, සේනා පිළිබඳ කථාය, භය පිළිබඳ කථාය, යුද්ධ ගැන කථාය, ආහාර ගැන කථාය, බීම ගැන කථාය, වස්ත්‍ර ගැන කථාය, සයන ගැන කථාය, මාලා ගැන කථාය, ගන්ධ ගැන කථාය, නෑයන් ගැන කථාය, යානා ගැන කථාය, ගම් ගැන කථාය, මහගම් ගැන කථාය, නගර ගැන කථාය, ජනපද ගැන කථාය, ස්ත්‍රින් ගැන කථාය, සූරයන් ගැන කථාය. වීථි ගැන කථාය, දිය ගන්නා තැන් ගැන කථාය, මළවුන් ගැන කථාය. නොයෙක් නොයෙක් කථාය, ලෝකය ගැන කථාය, සමුද්‍රය ගැන කථාය, පිරිහීම නොපිරිහීම ගැන කථාය යන මේයි.

සකුළුදායී පරිව්‍රාජක ආචාරිතුමා ඈත එන්නාවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුර දීම දුටුයේය. දැක තම පිරිස නිශ්ශබ්ද කරවුයේය. ‘පින්වත්නි නිශ්ශබ්ද වෙත්වා පින්වත්නි ශබ්ද නොකරව්. මේ ශ්‍රමණ ගෞතම තෙමේ එන්නේය. ඒ භවත් ගෞතමයන් නිශ්ශබ්දය කැමති කෙනෙක. නිශ්ශබ්දතාවයේ ගුණ කියන්නෙක. අප නිශ්ශබ්ද වු පිරිසක් බව දැන මෙහි පැමිණිය හොත් ඉතා යෙහකැයි,’ සිය පිරිස සන්සුන් කෙළේය. ඒ පරිව්‍රාජකයෝද නිශ්ශබ්ද වූහ.

§ 4 . එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සකුළුදායි පරිව්‍රාජක වෙත වැඩි සේක. සකුළුදායි පරිව්‍රාජක ආචාරීන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කියමින් ආරාධනා කළේය.
‘ස්වාමිනී, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි වඩින සේක්වා. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වැඩමවීම ඉතා යහපත්ය. ස්වාමිනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බොහෝ කලකින් මේහි වැඩම කළසේක. ස්වාමීනි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ආසනයේ වැඩ ඉන්නා සේක්වා. මේ ආසනය ඔබ සඳහා පණවන ලදැ”යි, කීය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පණවන ලද ආසනයෙහි වැඩහුන්සේක. සකුළුදායී පරිව්‍රාජකද එක් මිටි අස්නක් ගෙණ එක් පැත්තක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ සකුළුදායී පරිව්‍රාජකයාගෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ ඇසීහ. “උදායීය, නුඹලා දැන් කවර කථාවකින් යුක්තව හුන්නාහුද? තොපගේ කිනම් කථාවක් මගේ පැමිණීමෙන් අඩාල වූවාද?”, යනුයි

§ 5. ස්වාමීනි, අපි කරමින් සිටි කථාව පසෙකින් තිබේවා. ඒ කථාව තිබේවා. ස්වාමිනි, ඒ කථාව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පසුවද ඇසීමට හැකිය. ස්වාමීනි, මම මේ සභාවට එන්නට පෙර ඔවුන් නොයෙක් නොයෙක් දේ ගැන කතා කරමින් සිටියත්, මා මෙහි ආ විට ඔවුන් මගෙන් ධර්ම දේශනාවක් අසන්නට බලාපොරොත්තු වෙයි. 782

[782: ධර්ම දේශනාව බෞද්ධ භික්ෂුන්ට පමණක් සීමා නොවීය. අන්‍ය ආගමික දේශකයන්ද ගුරුවරුන්ද තම තමන්ගේ ඉගැන්වීමේ පිළිගැනීමේ වාදයේ ආකාරයට නොයෙක් කාරනා ගැන ඔවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන්ට දේශනා කළහ. ඒ ඔවුන්ගේ ධර්මයන්ය.]

එනමුත් අද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙහි පැමිණීම නිසා මාද මේ මාගේ ශිෂ්‍ය පිරිසද ඔබ වහන්සේගෙන් යම් ධර්ම කාරනාවක් ගැන අසන්නට කැමැත්තෙමු.

§ 6. “උදායීය, එසේවී නම් කුමන කාරණයක් ගැන ඔබ අසන්නට කැමැත්තේ දැයි යෝජනා කරව. ඒ කාරණය ගැන ඔබට දේශනා කරන්නෙමි.” යි වදාළහ.

“ස්වාමීනි, පසුගිය දිනවල එක් ශ්‍රමණ ආචාර්යවරයෙක් තමන් සර්වඥය. සියල්ලම දන්නේය. “ඇවිදිද්දී, සිටිත් දී , සැතපෙත්දී යන තුන් ඉරියව්වේදී ම මට සියල්ලම ප්‍රත්‍යක්ෂ වශයෙන් නොවෙනස්ව අඛණ්ඩව නිරවශේෂව ඥාණ දර්ශනය පිහිටියේය” යයි කියමින් තමන් ගැන දෙසනා කළේය. මම ඔහුගෙන් පසුවුණු අතීතය ගැන යම් ප්‍රශ්නයක් ඇසු විට ඔහු ඊට පිළිතුරු නොදී වෙනත් දෙයක් කියා ප්‍රශ්ණයෙන් මගහැරියේය. ප්‍රශ්නය නැවත ඇසු විට ඔහු කෝපයට පත්වූවේය. ද්වේෂයද නොසතුටු බවද පළ කෙළේය.

ස්වාමීනි, එවිට මට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මතක් වී ඔබවහන්සේ අරබයා ප්‍රීතිය පහළවූයේය. “මෙලොව යමෙක් මේ ධර්මයෙහි දක්ෂවූයේද ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මය. සර්වඥ වුයේ නම් ඒද සුගතයන් වහන්සේය” යි මට මහත් ප්‍රමෝදයක් ඇති විය.

“නමුත් උදායීය, කවරෙක් විසින් තමන් සර්වඥය. සියල්ල දක්නේය. ආදී ලෙස , නිර්වශෙෂ ඥාන දර්ශනයක් ප්‍රකාශ කලේද, තොප විසින් අතීතය අරබයා ප්‍රශ්නයක් විචාරණ ලද විට, කථාව බැහැර කෙළේ, කෝපයද ද්වේෂයද නොසතුටද පහළ කෙළේ කවරෙක්ද?”
“ස්වාමීනි, එසේ කලේ නිගණ්ඨ නාත පුත්‍රය”783

[783: නිඝන්ට නාථ පුත්‍ර’ හා මහා වීර ලෙස කියෑවෙන්නේ ජෛන ආගමේ මුලිකයය. ඔහු කීවේ; සත්වයාගේ ශරීරය නැසේ, එහෙත් ආත්මය නොනැසේ යන්නය. ආත්මය ශරීරයෙන් ශරීරයට යමින් උග්‍රවූ තපසින් පාප වහනය කල පසු විමුක්තිය ලබන්නේය යන්න ඔහුගේ මතය විය. ඔහු පරම අවිහිංසාවාදියෙක් මෙන්ම උග්‍ර කර්මවාදියෙක්ද විය.]

§ 7. “උදායීය, යමෙක් තමන් මේ ජීවිතයට පෙර විසු අනෙකප්‍රකාරවූ පෙරවිසූ කඳ පිළිවෙළ සිහිකරන්නේ නම්, එනම් ජාති එකක්ද, ජාති දෙකක්ද ජාති තුනක්ද, ජාති….වශයෙන් ද, …, නොයෙක් සංවර්ත කල්පයක්ද, විවර්ත කල්පයන්ද, නොයෙක් සංවර්ත විවර්ත කල්පයන්ද වශයෙන් ද, ඒ ඒ භවයන් හිදී තමන් අසවල් තැන වීම්, මෙනම් ඇත්තෙක් මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම් මෙබඳු වර්ණ ඇත්තෙම් මෙබඳු ආහාර ඇත්තෙම් මෙබඳු සුවදුක් වින්දෙම් මෙබඳු ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුත වූයෙමි. අසවල් තැන ඉපදුනෙමි. ආදී වශයෙන් කියන්නේ නම් මෙසේ ආකාර සහිතවූ උදෙසීම් සහිතවූ අනෙකප්‍රකාරවූ පෙරවිසූ භව පිළිවෙළ සිහිකරන්නේ නම්, මම පූර්ව භවයන් අරබයා ඔහුගෙන් ප්‍රශ්න අසන්නෙමි. හෙතෙම තම පිළිතුරෙන් මාගේ සිත සතුටු කරන්නේ නම් මමද පූර්ව භවයන් අරබයා ඔහු අසන ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් ඔහුගේ සිත සතුටු කරන්නෙමි.

උදායීය, යමෙක් මිනිසැස ඉක්මවූ දිව්‍යවූ ඇසින් (දිවැසින්) චුතවන හා නැවත , උපදිනු ලබන්නාවූද හීනවූද ප්‍රණීතවූද යහපත් වන්න (= ප්‍රතිලාභ) ඇත්තාවූද අයහපත් වන්න ඇත්තාවූද හොඳලොව ගියාවූද නරක ලොව ගියාවූද, සත්වයන් දකින්නේද ඒ ඒ සත්වයා කර්මානුරූපව උපදිනු දකින්නේ නම් , මා අසන ප්‍රෂණයන්ට මම ඔහුගෙන් පිළිතුරු බලාපොරොත්තු වෙමි. ඔහු ඒ ගැන මගෙන් අසන්නේනම් මම ඔහුට පිළිතුරු දෙමි.

“උදායීය, එතකුදු වුවත් අතීතය ඒ ලෙසම තිබේවා. අනාගතය ද ඒ ලෙසම තිබේවා, මම දැන් නොපට ධර්මයක් දේශනා කරමි. කුමක් හේතුවෙන් කුමක් ඇතිවේද, ඒ නැතිකළ කුමක් නුඋපදීද, කුමක් නැති කල කුමක් නොපවතීද, යන්න මම නුඹට කියා දෙමි.” 784

[784: දොළොස් ආකාර පදයන්ගෙන් සංවෘත වූ “පටිච්ච සමුප්පාදය” මේ ලෙස ඥාණමෝලි මහා තෙරණුවෝ පරිවර්තනය කර ඇත.]

§ 8. ” ස්වාමිනි, මේ ජීවිතයේදී මා මුහුණ පෑ යම් යම් දේ පවා මගේ මතකයේ නැති කල කෙසේ නම් පෙර ජීවිතයකදී වූ දී සිහි කරන්නෙම්ද?” මේ පාංශු පිසාචයන් පවා නොදකින මට කෙසේ නම් දිවැසින් දකින සත්‍යන් මැරී අන් භව වල ඉපදීම පෙනේද. අහෝ භාග්‍යවතුන් වහන්ස , “අතීතය තිබේවා, අනාගතය තිබේවා ධර්මයක් දෙසනා කන්නෙමි’යි කියා ‘යමක් ඇතිකළ වෙනත් දෙයක් ඇති වේ” ආදී ලෙස කියා ඔබ වහන්සේ කියූ කිසි ධර්මයක් මට නම් අල්පයක් වත් වැටහෙන්නේ නැත.”

§ 9. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ. සකුළුදායි පිරිවඩියා තවත් අපහසුවට පත් නොවන ලෙස ඔහුම ලවා ඔහුගේ වාදය කියවා ගන්නෙම් නම් මැනවයි මෙසේ ඇසීය.

” එසේ නම් උදායිය, ඔබගේ ශාස්තෘන්ගේ සාසනයේ ධර්මය කෙසේ නම් උගන්වා ඇත්ද?” යි අසා වදාළේය.

“ස්වාමීනි, අපගේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම මෙසේ වන්නේය.

“මේ ආත්මය උතුම් පරම වර්ණයෙන්785 යුක්තය. මේ ආත්මය උතුම් වර්ණ ඇත්තේය” යනුයි. උදායීය, තොපගේ ස්වකීය ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම මේ ආත්මය උතුම් වර්ණ ඇත්තේය, මේ ආත්මය උතුම් වර්ණ ඇත්තේය යනු නම් ඒ උතුම් වර්ණ නම් කුමක්ද? [ වර්ණ යනු පාට නොවේ.]

ස්වාමීනි, යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද, උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් එය උතුම් වර්ණයයි.

උදායීය, යම් වර්ණයකට වඩා උසස්වූද වැඩිවූද යම්වර්ණයක් නැති ඒ උතුම් වර්ණය (පරමෝ වන්නෝ”) නම් කුමක්ද?
ස්වාමීනි, යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් එය උතුම් වර්ණයයි.

[785: ” ඒවං වන්නෝ අත්තා හෝති ආරෝගෝ පරම් මරණ ” මෙහිදී ආරෝගෝ ලෙස දැක්වෙන්නේ සෞඛ්‍ය සම්පන්න වීම නොව සදාකාලික බවය. අටුවාව කියන පරිදි සකලුදායි කියන්නේ බොහෝ සැප සම්පත් ඇති සුභකින්නක දෙව් ලොව ඔවුනගේ උපත වන බවයි. තුන්වන ධ්‍යානයට සිත නංවන යෝගියෙක් ඒ සිතෙන් මිය ගිය හොත් සුභකින්නක දෙව් ලොව පහල වෙයි. සකුළුදායි ගේ ආගමේ ඉගැන්වෙන්නේ කිසි ධ්යානයකින් නොරව වුවද සුභකින්නක දෙව් ලොව පරම සැපය ඔවුනගේ ආත්මය ලබන බවයි]

§ 10. උදායීය, තොපගේ මේ වචන නිෂ්ප්‍රයෝජනය. යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් එය උතුම් වර්ණයයි කියන්නෙහිය. “ඒ තේරුම් කරන්න” යැයි කීවිට උතුම් වර්ණය අන් වර්ණයන්ට වඩා උතුම්’ යැයි කියන්නේය. මේ ප්‍රකාශ දෙකම එකකි.

උදාහරණයක් කිව හොත්: මේ දේශයේ ඉන්නා රූමත්ම කාන්තාව මම විවාහ කර ගනිමි’ යි කියන මිනිසෙකු ගෙන් “ඔබ ඒ විවාහ වෙන්නට පතන කාන්තාව කුමන කුලයක, ගෝත්‍රයකදැයි ඇසු විට ඔහු නොදන්නා බව කියයි. ඇය කෙබඳු චවි වර්නයෙකින් යුතුදැයි ඇසු විට ඔහු නොදන්නා බව කියයි. ඇය උසද මිටිද ඇසු විට ඔහු නොදන්නා බව කියයි. ඇය ඉන්නේ කුමන නගරයේද ගම්මානයේදැයි ඇසු විට නොදන්නා බව කියයි.

එවිට ජනයා ඔහුට මෙසේ කියන්නාහුය. ‘පින්වත් පුරුෂය, නුඹ එසේ කිසිවක් නොදන්නා ස්ත්‍රීයක් ගැන නොදන්නෙහිද, නොදක්නෙහිද, එනමුත් නුඹ ඇය කැමැතිවන්නෙහිද පතන්නෙහිදැයි, අසන ලද්දේ ‘එසේයයි, කියන්නේය.

ඉදින් උදායිය උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද? , මෙසේ කතා කල ඒ පුරුෂයාගේ කීම අර්ථශුන්‍ය කීමක් නොවන්නේද ?”
“ස්වාමීනි, ඒකාන්තයෙන්ම එසේ වූ කල්හි, ඒ පුරුෂයාගේ කීම නිරර්ථකවූ කීමක්” ය.
“ඒ මිනිසාගේ කතාවේ හරයක් ඇත්ද? තේරුමක් ඇත්ද? “
“නැත ස්වාමිනි, ඒ මනුෂ්‍යයාගේ කතාවේ පිළිගන්නට දෙයක් නැත.”

“උදායීය, එපරිද්දෙන්ම යම් වර්ණයකට වඩා වැඩිවූද උසස්වූද අන් වර්ණයක් නැත්නම් ඒ වර්ණය උතුම් වර්ණය වේයයි, ඔබ කියන්නෙහිය. එනමුත් ඒ වර්ණයද කෙබඳු දැයි නොකියන්නෙහිය.”

§ 11. “ස්වාමීනි, අගනා, ඇතුලත කිසි කැළලක් නොවූ, ඉරි නොගිය, ජාති සම්පන්නවූ, පෘෂ්ඨ අටක් ඇත්තාවූ , මනාව ඔප දමන ලද්දාවූ වෛධූර්ය මාණික්‍යයක් රතු කම්බිලියෙක්හි මත්තෙහි තැබූ විට බබලයිද, දිලිසෙයිද, ඒ ආකාරයෙන්ම මරණින් මත්තෙහි උවදුරක් නැතිව පවත්නාවූ ආත්මයක මේ වන්නය ඇත්තේය

§ 12. “උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?
ඉතා ශෝබන අට පැත්තක් ඇත්තාවූ, මනාව ඔප දමන ලද්දාවූ, වෛධූර්ය මාණික්‍යය පඬුවන් කම්බිලියෙක්හි බහා තබන ලද්දේ බබලයි, දිලිසෙයි, උදායීය! මහා අන්ධකාර රාත්‍රියෙක්හි යම් කළාමැදිරියෙක් ඒ අසලට ඒද මේ වර්ණයන් දෙදෙනාගෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”

“ස්වාමීනි, මහත් අන්ධකාර ඇති රාත්‍රියෙහි නම් කළාමැදිරියා ගේ වර්ණය මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් වඩාත් බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි.”

උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?
මහත් අන්ධකාර රාත්‍රියෙහි කලාමැදිරියා ගේ ආලෝකය හෝ තෙල් පහනක ආලෝකය යන දෙකෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත්, වඩා උසස් වන්නේත් වේද?
“ස්වාමීනි, මහත් අඳුරු රාත්‍රියෙහි යම් තෙල් පහන මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි”.

§ 13. “උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?
මහත් අඳුරු රාත්‍රියෙහි තෙල් පහනක් හෝ වේද, මහ ගිනි මැලයක් හෝ වේද, මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”
“ස්වාමීනි, , මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් මහ ගිනි මැලය වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි.”

§ 14, “උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ?,
මහත් අඳුරු රාත්‍රියෙහි යම් මහ ගිනි මැලයක් හෝ වේද, අළුයම් කාලයෙහි පහව වළාකුල් නැති අහසෙහි උදෑ තරුව හෝ වේද, මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් කවර නම් වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?
ස්වාමීනි අළුයම් කාලයෙහි දුරුවූ පහවූ වළාකුල් ඇති අහසෙහි උදෑ තරුව , මෙය මේ උභය වර්ණයන්ගෙන් වඩා යහපත් වන්නේද වඩා උසස් වන්නේය.

§ 15. උදායීය, ඔබ කුමක් සිතන්නේද ,
රාත්‍රි අළුයම් කාලයෙහි දුරුවූ වැස්ස ඇති පහවූ වලාකුල් ඇති අහසෙහි ඇති උදෑ තරුව හෝ එදවස්හි පොහොය ඇති පසළොස්වක්හි දුරුවූ පහවූ වළාකුල් ඇති අහසෙහි සම්පූර්ණ පුන්සඳක් වේද, මේ වර්ණදෙක අතුරෙන් කවර වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”
“ස්වාමීනි, පොහොය ඇති පසළොස්වක්හි පුන්සඳ , මේ වර්ණ දෙක අතුරෙන් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වෙයි.

§ 16 .උදායීය, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද,
පොහොය ඇති පසළොස්වක්හි වැස්ස නැති, වළාකුල් නැති අහසෙහි වන පුන්සඳක් වේද, වැසි කාලයේ අන්තිම මාසය වන සරත් කාලයෙහි වැස්ස, වළාකුල් නැති අහසෙහි ඉර සම්පූර්ණයෙන් මුදුන් වන කාලයෙහි සූර්යයෙක් වේද, මේ වර්ණදෙක අතුරෙන් කවර නම් වර්ණයක් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් වේද?”
“ස්වාමීනි, එය මේ වර්ණදෙක අතුරෙන් වඩා බබලන්නේත් වඩා උසස් වන්නේත් සුර්යයා වෙයි.“

§ 18 . උදායීය, මේ සඳ හිරු දෙදෙනාගෙන් ආලෝකය නොලබා තම ශරීරයෙන්ම මීටද වඩා ආලෝකයක් විහිදුවන දෙවියෝ බොහෝ වෙත්. ඉතා බොහෝ වෙත්. මම ඔවුන්ද දනිමි. එහෙත් යම් වර්ණයකට වඩා අතිශයින් උසස්වූද අතිශයින් ප්‍රණීතවූද අනික් වර්ණයෙක් නැත්තේ යයි මම නොකියමි.

එතකුදු වුවත් උදායීය, නුඹ මේ කලාමැදිරි වර්ණයටත් වඩා පහත්වූද, පිළිකුල්වූද වර්ණයක් උතුම් වර්ණයයි කීයෙහිය. ඒ වර්ණය ශ්‍රේෂ්ඨ යයි යන මතයේ එල්බගෙන ඉන්නේහිය.”

§ 19 .“භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ කථාව නිෂ්ඵල බව පෙන්නුවේය. සුගතයන් වහන්සේ මගේ කථාව කපා හැරියේය.”
“උදායීය, කුමක් හෙයින් නුඹ ‘භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගේ කථාව නිෂ්ඵල කර හැරියේය. සුගතයන් වහන්සේ මගේ කථාව කපා හැරියේයයි, කීයෙහිද?’

“ස්වාමීනි, අපගේ උතුම් ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීමෙහි මේ ආත්මයට උතුම් වන්න ඇත්තේය. මේ ආත්මය උතුම් වර්ණය ඇත්තේය”යනු වෙන් කියා ඇත්තේය. “

ස්වාමීනි, අපගේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම පිළිබඳව පැහැදිලි කරන්නට, කරුණු දක්වන්නට කල මගේ වෑයම, නිෂ්ඵල බව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් පෙන්වන ලද්දෝය. එසේ අපේ විවරණය සුන්වූ බව කීවෙමු ”

§ 20 . “උදායීය, එය එසේ වේවා. නුඹ දන්නා පරිදි නොවෙනස්වන සැප ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේද?
එසේ සැම කල්හි සැප ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයක් ඇත්තේද?

“ස්වාමීනි, අපගේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීමෙහි පරිදි එකාන්තයෙන් සැප ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේය. එකාන්ත සැප ඇත්තාවූ ඒ ලෝකයට යාම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයක් ඇත්තේය යන ඉගැන්වීම වෙයි.”

§ 21. “උදායීය, ඒ ප්‍රයෝගික මාර්ගය කුමක්ද?”

“ස්වාමීනි, යමෙක්
ප්‍රාණඝාතය අත් හැර කිසිදා ප්‍රාණඝාතයෙන් වැලකුනේ ද .
සොරකම් කිරීම අත් හැර කිසිදා සොරකමින් වැලකුනේ ද .
කාමයෙහි වරදවා හැසිරීම අත් හැර කිසිදා කාමයෙහි වරදවා හැසිරීමෙන් වැලකුනේ ද .
බොරුකීම හැර බොරුකීමෙන් වැලකුනේ ද .
අපගේ තපස් ගුණයන් සමාදන්ව සිටියිද . 786

ස්වාමීනි, ඒ පුද්ගලයා ඒකාන්ත සැප ඇත්තාවූ ලෝකයෙහි උපදින්නේය..”

[786: පන්සිල් රැකීම බුදුන් වහන්සේ අනුමත කළා මිස එය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇතිකළ දෙයක් නොවේ. භාග්‍යවතුන්වහන්සේගේ කාලයට බොහෝ පෙර සිටම පන් සිල්, අට සිල්, දස සිල් දඹදිව මිනිසුන් සමාදන් වුබවට කොතෙකුත් සාක්ෂි ඇත. සකුළුදායි දැන් අදහන්නේ මේ කිවූ සිල් පස සමාදන්වූ පසු මරණින් මතු ආභස්සර නම්වූ සැප ඇති ලෝකයෙහි පහළවන්නට හැකි බවය.]

§ 22 . “උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
ප්‍රාණඝාතය හැර ප්‍රාණඝාතයෙන් වැලකුන විට, ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
යම් කලෙක්හි සොරකම් හැර සොරකමින් වැලකුනේ ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.“

උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
යම් කලෙක්හි කාම මිථ්‍යාචාරය හැර කාම මිථ්‍යාචාරයෙන් වැලකුනේ ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?” ?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ? යම් කලෙක්හි මුසාවාදය හැර මුසාවාදයෙන් වැලකුනේ ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?” ”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
යම් තපස් ගුණයක් සමාදන්ව සිටී ද, එකල්හි ඒ පුද්ගලයාගේ ආත්මය සැප පමණක් විඳින්නේද , සැප දුක් දෙකම විඳින්නේද?”
“ස්වාමීනි, සැප දුක් දෙකම විඳින්නේය.”

“උදායීය, මේ ගැන ඔබ කුමක් කියන්නේද ?
කිම, සැප දුක් දෙකම මිශ්‍ර වූ විඳීමක් ඇති ආත්මය ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ සැප පමණක් ඇති ලෝකයකට ගීය හැකිද?”

§ 23 . “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අහෝ නැවතත් මගේ කථාව සින්දේය සුගතයන් වහන්සේ මගේ වාදය බින්දේය.”

“උදායීය, නුඹ කුමක් නිසා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කථාව සින්දේය, සුගතයන් වහන්සේ කථාව බින්දේයයි, කීයෙහිද?”

“ස්වාමීනි, අපගේ පුරාතන ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීමෙහි ඒකාන්ත සැප ඇති ලෝකයක් ඇත්තේය. ‘ඒකාන්ත සැප ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයෙක් ඇත්තේය’ යන ඉගැන්වීම ඇත. ස්වාමීනි, අපේ ආචාර්යයන්ගේ ඉගැන්වීම අපට හැකි ලෙස ගෙනහැර දක්වමින් විස්තර කළාවූ අපගේ වාදය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අසන ලද ප්‍රශ්නවලින්ම අර්ථ ශුන්‍ය එකක් බවට ඔප්පු කරවනු ලැබීය.. අපේ ආචාරීන්ගේ ඉගැන්වීම හිස්, අර්ථ ශුන්‍ය එකක බවට නින්දා කරන ලද්දේය. වරදට පමුණුවන ලද්දේය.

“ස්වාමීනි, කිම, ඔබවහන්සේගේ දැනීම අනුව ඒකාන්ත සුවයක් ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේද, ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට යාම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයක් ඇත්තේද?”

§ 24. “උදායීය, ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයක් ඇත්තේය. ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ප්‍රායෝගික මාර්ගයෙක් ඇත්තේය.

“ස්වාමීනි, ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ඒ ලෝකයට යාම පිණිස පවත්නා ඒ ප්‍රායෝගික මාර්ගය කවරේද?”

§ 25 .“උදායීය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව අකුසල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව පළමු ධ්‍යානයට සිත් නංවා විචාරත්. ඔවුන්ට මම දුක්ඛ සමුදය සත්‍යය විචාරණ ලද්දේ ප්‍රකාශකරමි. මම ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් සිත සතුටු කරමි. ඔව්හු දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය මා විචාරත්. ඔවුන්ට මම දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යය විචාරන ලද්දේ ප්‍රකාශ කරමි. මම ඔවුන්ගේ ප්‍රශ්න විසඳීමෙන් සිත සතුටු කරමි. භික්ෂුව ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි,

විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් යුතුව, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇත්තේ, මනා දැනුම් ඇත්තේ ලෝකයෙහි විසම ලෝභය (= අභිජ්ජාව) හා සිතේ නොසතුට දුරුකොට වේදනාවන්හි වේදනාවන් අනුව බලමින් වාසය කෙරේද, කෙලෙස් තවන වීර්යය ඇත්තේ මනා දැනුම් ඇත්තේ ලෝකයෙහි විසම ලෝභය හා සිතේ නොසතුට දුරුකොට සිතෙහි සිත අනුව බලමින් වාසය කෙරේද, ද්විතීය ධ්‍යානයට ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තවූ ඍද්ධිපාදය වඩයි.

චිත්ත සමාධි ප්‍රධාන සංස්කාරයන්ගෙන් යුක්තවූ ඍද්ධිපාදය වඩයි. තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි, උදායීය, මේ ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස පවත්නා කරුණු සහිතවූ මාර්ගයයි”

“ස්වාමීනි, ඒ දෙසනා කලේ ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස පවත්නා මාර්ගය නොවෙයි. ස්වාමීනි, ඒ වනවිටත් ඔහු ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමින සිටින්නේ නොවේද? ”

[තුන්වන ධ්‍යානය ආභස්සර බ්‍රහ්ම ලෝකයක ඇති සැපය දෙන නිසා සකුළුදායි ඒ තුන්වන ධ්‍යානය ලැබීම සදා සැප ඇති ලෝකය ලැබීම ලෙස සලකයි.]

“උදායීය, මෙතෙකින් ඔහු ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණියේ නොවෙයි. මෙය ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණීම පිණිස ඇති ප්‍රායෝගික මාර්ගය වන්නේය.

§ 26. මෙසේ වදාළ කල්හි බොහෝ කලබලයට පත් සකුළුදායි පරිබ්‍රාජකයාගේ ශිෂ්‍ය පිරිස මෙසේ කියමින් කෑ ගැසුහ. “අපි අපගේ ආචාර්යයන් සමගම නැසුනෙමු. අපි අපගේ ආචාර්යයන් දෙසනාකල ධර්මයත් සමගම වැනැසුනෙමු. අපි මීට වඩා වැඩිදෙයක් නොදනිමුයි” සකුළුදායි පරිබ්‍රාජකයාගේ පිරිස උස් හඬින් මහ හඬින් කෑ ගැසීය. 784

[784: එත්තන් මයං අනස්සාම සාචරියකා , එත්තන් මයං පනස්සාම සාචරියකා , නමයං ඉතො භියේය උත්තරීතරං පජානමාති.”]

§ 27. එවිට සකුළුදායි පරිබ්‍රාජකයන් සිය පිරිස සන්සුන් කොට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය. “ස්වාමීනි, කොතනදී මොහු විසින් ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පිවිසෙන්නේ ද?”

“උදායීය, එසේ ධ්‍යාන වඩන්නාවූ භික්ෂුව ප්‍රීතිය හා සුවයද දුරුකිරීමෙන් සංසිඳීමට පමුණුවන්නාවූ, සම්බොධියට පමුණුවන්නාවූ විරියෙන්ද්‍රිය වඩාද, සංසිඳීමට පමුණුවන්නාවූ සම්බොධියට පමුණුවන්නාවූ ස්මෘතින්ද්‍රිය වඩාද, සංසිඳීමට පමුණුවන්නාවූ, සම්බොධියට පමුණුවන්නාවූ සමාධින්ද්‍රිය වඩාද, චතුර්ථධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.785.

[785: තුන්වන ධ්‍යානයෙදී ඔහු ලැබූ ප්‍රීතිය හා සුඛය ඔහු අත් හරියි. මේ ලැබූ සතරවන ධ්‍යාන අවස්ථාවේ දී අදුක්ඛම අසුඛ සති සම්පජන්නයෙන් යුක්ත වේ. සතරවන ධ්‍යාන අවස්ථාවේ ඔහු ලබන අභිඥඥා නිසා දේව සහ බ්‍රහ්ම ලෝකයන්හි වසන්නවුන් හා සංවාදය හැකි වේ.]

යම්තාක් දෙවියෝ ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයෙහි උපන්නාහුද, ඒ දෙවියන් සමග එක්ව සිටිමටද , එක්ව කථාකිරීමටද, සාකච්ඡා කිරීමටද, හැකියාව වන නිසා , උදායීය, මෙතෙකින් මොහු ඒකාන්ත සුව ඇත්තාවූ ලෝකයට පැමිණෙන ලද්දේ යි කිව හැක..”

§ 28. “ස්වාමීනි, මේ ඒකාන්ත සුව ඇති ලෝකයට පැමිණීම පිණිස කැමැත්ත ඇති නිසා භික්ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සාසනයෙහි පිළිවෙත් පුරන්නේද?”

“උදායීය, භික්ෂුහු මාගේ ශාසනයෙහි (බඹසර) හැසිරෙන්නේ ඒකාන්ත සුව ඇති ඒ ලෝකයට යාම පිණිස. නොවේ.

උදායීය, ඒකාන්ත සුව ඇති ඒ ලෝකය ට වඩා සුව එලවන ප්‍රසන්න වු ඉතා ප්‍රණීතවූද ධර්මයෝ ඇත්තාහ. ඒ උතුම් ධර්මයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම සඳහා භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි ප්‍රතිපත්ති පුරති.”

“ස්වාමීනි, අන්‍යවූ ඒ අතිශයින් උතුම්වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද ඒ ධර්මයෝ කවරහුද?”

§ 29. “උදායීය, අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ, විද්‍යාචරණ සම්පන්නවූ, යහපත් ගති ඇත්තාවූ, සියලු ලෝකයන් දන්නාවූ, ශ්‍රේෂ්ඨවූ, හික්මවිය යුතු පුරුෂයන් දමනය කිරීමෙහි රියැදුරෙකු වැනිවූ, දෙවිමිනිසුන්ට ගුරුවරයෙක්වූ, චතුස්සත්‍ය අවබෝධ කළාවූ තථාගත කෙනෙක් මෙලොව උපදනාහ. ඒ තථාගතයන් දෙවියන් සහිතවූ, මරුන් සහිතවූ, බ්‍රහ්මයන් සහිතවූ, මහණ බමුණන් සහිතවූ, දෙවි මිනිසුන් සහිතවූ, මේ ලෝකය ස්වකීය විශේෂ ඥානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ප්‍රකාශ කරයි. ඒ තථාගතයන් වහන්සේ මුල යහපත්වූ, මැද යහපත්වූ, අවසානය යහපත්වූ, අර්ථ සහිතවූ, දස වැදෑරුම් අක්ෂර සම්පත්තියෙන් යුක්තවූ සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ, පිරිසිදුවූ, ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව ප්‍රකාශ කරති.“

§ 30. ඒ ධර්මය ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් අසයි; ඒ ධර්මය අසා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ඔහුගේ ශ්‍රද්ධාව ඇති වේයි; ඔහු ඒ ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්ත වූයේ මෙසේ සලකන්නේය. ගිහිගෙයි විසීම අවහිර සහිතය. කෙලෙස් දූවිලි උපදින තැනකි. මහණකම කිසි බාධාවකින් තොර අවකාශය මෙන් නිදහස්ය. ගිහිගෙයි වසන්නහු විසින් සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ, සියලු ආකාරයෙන් පිරිසිදුවූ, ලියවූ හක්ගෙඩියක් වැනි මෙම බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙන්ට නොහැක්කේය. මම කෙස් දැළිරැවුලු කපා දමා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි මහණ වන්නෙම් නම් යහපතැයි කියායි.“

ඔහු පසු කාලයක ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ හෝ සිය සම්පත් හැර, ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ නෑපිරිස් හැර, කෙස් දැළි රැවුලු කපා දමා සිවුරු හැඳ, ගිහිගෙන් නික්ම,මේ සස්නෙහි මහණ වන්නේය.

§ 31. එසේ මහණවූ ඔහු භික්ෂු සීලයෙන් යුක්තවූයේ,

  • ප්‍රාණවධය හැර, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුනේ, දඬු , මුගුරු, අවි, , ආයුධ අත් හලේ , පව්කිරීමෙහි ලජ්ජා ඇත්තේ, සියල්ලන් කෙරෙහි කරුණාවන්ත වූයේ, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිත අනුකම්පාව ඇතුව වාසය කෙරේ.
  • නොදුන් දෙය ගැනීමෙන් වෙන්ව, එයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, දුන් දෙයම ගන්නේ, දුන් දෙයම කැමති වන්නේ, සොර නොවූ, පිරිසිදුවූ සිතින් යුක්තව වාසයකෙරේ.
  • අබ්‍රහ්මචර්යාව හැර උතුම් පැවතුම් ඇත්තේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සංසර්ගය නම්වූ ග්‍රාම ධර්මයෙන් වෙන් වූයේ බ්‍රහ්මචාරීවේ.
  • බොරු කීමෙන් දුරුව, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, සැබෑ වචනම කියන්නේ, සැබැවින් සැබව ගළපන ගති ඇතුව ස්ථිර කථා ඇත්තේ, ඇදහිය යුතු වචන ඇත්තේ ලෝකයා අතර විරුද්ධ කථා ඇති නොකෙරේ.
  • පිසුනු බස් හැර, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, මෙතැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස එතැන නොකියන ගති ඇත්තේ, එතැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස මෙතැන නොකියන ගති ඇත්තේ, මෙසේ භෙද වූවන් ගළපන්නේ, සමගි වූවන්ගේ සමගිය තහවුරු කිරීමට අනුබල දෙන්නේ, සමගියෙහි ඇලුම් බහුල කොට ඇත්තේ, සමගිකම්හි ඇලුනේ, සමගිකම්හි සතුටුවන ගති ඇත්තේ, සමගිය ඇතිකරණ වචන කියන්නේය.
  • පරුෂ වචනය හැර ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, යම් වචනයක් නිදොස් වේද, කණට මිහිරිද ප්‍රෙමණීයද, සතුටු කරයිද, යහපත්ද, බොහෝදෙනාට ප්‍රියද, බොහෝදෙනාගේ හිත් ප්‍රිය කරන්නේද, එබඳු වචනම කියන්නේ වේ. හිස්වූ ප්‍රලාප කථා හැර ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකුණේ, කාලයට සුදුසු කථා කරන්නේ, සිදුවූ වචනම කියන්නේ, අර්ථයෙන් යුක්තවූ, ධර්මයෙන් යුක්තවූ, විනයයෙන් යුක්තවූ, වචන කියන්නේ, සුදුසු කල්හි උපමා හා කරුණු සහිතවූ, සීමා ඇති, අර්ථයෙන් යුත්, නිධානයක් මෙන් සිතෙහි තැබිය යුතු වචන කියන්නේ වේ.“
  • හෙතෙම තණ, ගස්, වැල් සිඳීම් බිඳීම් ආදියෙන් වැළකුණේ වෙයි
  • එක් වේලක් වළඳන්නේ රාත්‍රි භොජනයෙන් හා විකාල භොජනයෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • නැටීම්, ගී කීම්, බෙර ආදිය වැයීම්, විසුලු දැකීම් යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • මල්, ගඳ, විලවුන් පැළඳීම, ඉන් සැරසීම, අඩු තැන් පිරවීමෙන් අලංකාර කිරීම යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • උස් අසුන් මහ අසුන් යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • රන්, රිදී, මසු, කහවණු පිළිගැන්මෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • අමු ධාන්‍ය වර්ග පිළිගැන්මෙන් තොරවූයේ වෙයි.
  • අමු මස් පිළිගැන්මෙන් තොරවූයේ වෙයි.
  • ස්ත්‍රීන් තරුණින් පිළිගැන්මෙන් තොර වූයේ වෙයි.
  • වැඩකරුවන් වැඩකාරියන් පිළිගැන්මෙන් තොර වූයේ වෙයි.
  • එළුවන් බැටළුවන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඌරන්, කුකුළන් පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි. ඇතුන්, ගවයින්, අසුන්, වෙළඹුන්, පිළිගැන්මෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • කෙත්, වත්, පිළිගැනීමෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • ගිහින්ගේ දූත මෙහෙවරය, ගෙන් ගෙට යන මහත් මෙහෙවරය යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • විකිණීම මිළට ගැනීම යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි. තරාදියෙන් හොරට කිරීම, රන් නොරන් කිරීමාදියෙන්, හොරකිරීම, මැනීමෙන් හොර කිරීමාදියෙන් වැළකුණේ වෙයි.
  • හිමියන් අහිමි කිරීමාදිය සඳහා අල්ලස් ගැන්මය, උපායෙන් අනුන් රැවටීමය, යකඩ ආදී ලොහ රන් රිදීයයි අගවා වඤ්චා කිරීමය, නොයෙක් ආකාරවූ කුටිල ප්‍රයොගය යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.
  • කැපීමය, බැඳීමය, සැඟවී සිට වස්තු පැහැරගැන්මය, ගම් නියම්ගම් ආදිය පැහැරීමය, බලාත්කාරකමින් වස්තු පැහැර ගැන්මය යන මෙයින් වැළකුණේ වෙයි.“
  • හෙතෙමේ යන්තම් කය වැසීමට තරම්වූ සිවුරෙන්ද, යැපීමට ප්‍රමාණවූ ආහාරයෙන්ද සතුටුවන්නේ වේ. ඔහු යම් යම් තැනකට යේ නම් ඒ ඒ තැනට එය ගෙනයන්නේ වෙයි. යම්සේ පක්ෂියෙක් යම් තැනකට පියාඹා යේ නම් ඒ සියලු තැන පියාපත් බර පමණකින් යුක්තව පියාඹා යේද, එපරිද්දෙන්ම භික්ෂු තෙමේද ශරීරය වැසීමට ප්‍රමාණවූ සිවුරෙන්ද, යැපීමට ප්‍රමාණවූ ආහාරයෙන්ද සතුටුවන්නේ වේ. ඔහු යම් තැනකට යා නම් ඒ ඒ තැන එය රැගෙණම යයි. හෙතෙමේ මේ උතුම් සීලයෙන් යුක්තවූයේ තම සන්තානයෙහි නිරවද්‍යවූ සැපය විඳින්නේය.

§ 32 . “, ඇසින් රූපයක් දැක එහි සටහන් සිතට ගන්නේ නැත. කුඩා සටහන් සිතට ගන්නේ නැත. චක්ෂු ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට යමක් හේතු කොට ගෙන ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල් වන්නාහුද, එහි සංවරය පිණිස ඔහු පිළිපදී. ඔහු තමාගේ චක්ෂු ඉන්ද්‍රියය රකී, චක්ෂු ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ.

“කණින් ශබ්දයක් අසා එය නිමිති වශයෙන් ගන්නේ නොවේ. නැවත නැවත මතක් වනසේ අල්ලා ගන්නේ නොවේ. යමක් හේතු කොට ගෙන ශ්‍රොතෙන්ද්‍රිය (කන්) අසංවරව වසන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ උපදිත්ද, ඒ ශ්‍රොතෙන්ද්‍රියෙහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි. ශ්‍රොතඉන්ද්‍රිය රකී. ශ්‍රොතෙන්ද්‍රියෙහි සංවරයට පැමිණෙයි.“

නාසයෙන් ගඳක් ආඝ්‍රාණය කොට එය නිමිති වශයෙන් නොගනී. නැවත නැවත මතක් වනසේ සිතට නොගනී. යමක් හේතු කොට ගෙන ඝානෙන්ද්‍රිය (නාසය) අසංවරව වාසය කරන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුසල ධර්මයෝ උපදිත්ද එහි සංවරය පිණිස පිළිපදියි. ඝානෙන්ද්‍රිය රකියි. ඝානෙන්ද්‍රියාගේ සංවරයට පැමිණෙයි.

දිවෙන් රසක් විඳ එය අරමුණු වශයෙන් නොගනී. නැවත නැවත මතක්වනසේ නොගනී. යමක් හේතු කොට ගෙන, ජිව්හේන්ද්‍රිය සංවර නොකොට වාසයකරන්නාහට ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ උපදිත්ද එහි සංවරය පිළිපදියි. ජීව්හෙන්ද්‍රිය (දිව) ආරක්ෂා කරයි. ජිව්හේන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණෙයි.“

කයින් පහසක් ස්පර්ශකොට නිමිති වශයෙන් නොගනියි. නැවත නැවත මතක් වන සේ සිතට නොගනියි. යමක් හේතු කොට කායෙන්ද්‍රිය අසංවරව වාසය කරන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුසල ධර්මයෝ උපදිත්ද, ඒ කායෙන්ද්‍රිය සංවරය පිණිස පිළිපදියි. කායෙන්ද්‍රිය ආරක්ෂා කරයි. කායෙන්ද්‍රියේ සංවරයට පැමිණෙයි.

සිතින් ආරම්මණයක් දැන නිමිති වශයෙන් නොගනී. නැවත නැවතත් මතක් වන සේ සිතට නොගනී. යම් හෙයකින් සිත අසංවරව වාසය කරන්නහුට ලෝභ ද්වේෂ අකුශල ධර්මයෝ උපදිත්ද, ඒ මනින්ද්‍රිය (සිත) සංවරය පිණිස පිළිපදියි. මනින්ද්‍රිය රකී. මනින්ද්‍රිය සංවරයට පැමිණෙයි.

හෙතෙමේ මේ උතුම් ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්තවූයේ තම සන්තානයෙහි කෙලෙසුන්ගෙන් තෙත් නොවූ සැපය විඳින්නේය.“

§ 33 .හෙතෙමේ ඉදිරියට යාමෙහිද ආපසු යාමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. ඉදිරිපස බැලීමෙහිද හැරී බැලීමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. අත් පා හැකිලීමෙහිද දිගුකිරීමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. සඟළ සිවුර සහ පාත්‍රා සිවුරු දැරීමෙහි නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි.“

§ 34. අනුභව කිරීමය, පානය කිරීමය, රස විඳීමය යන මෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. මල මුත්‍ර පහකිරීමෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි. යෑම්, සිටීම්, හිඳීම්, සැතපීම්, නිදි තොර කිරීම්, කථාකිරීම්, නිශ්ශබ්ද වීම් යන මෙහිද නුවණින් යුක්තවූයේ වෙයි.“

§ 35. .උතුම්වූ මේ සීල සමූහයෙන් යුක්තවූද උතුම්වූ මේ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්තවූද, මේ උතුම්වූ සතිසම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්තවූද, ඒ භික්ෂුව කැලයද, ගහක් මුලද, පර්වතද, කඳුරැලිද, ගල්ගුහාද, සොහොන්ද, ඉතා දුරවූ කැලෑද, හිස්තැන්ද, පිදුරු ගොඩවල්ද යන මේ විවේක සෙනාසන භජනය කෙරෙයි.

§ 36 .ඔහු බතින් පසු, පර්යංක බැඳ, ශරීරය කෙළින් තබා සිත අරමුණෙහි පිහිටුවා හිඳගනියි.“

  • ඔහු ස්කන්ධ ලෝකයෙහි ලෝභය පහකොට ලෝභ රහිත සිතින් යුක්තව වාසය කෙරේ. ලෝභයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • සිත කෙලෙසන්නාවූ ක්‍රෝධය පහකොට, ක්‍රෝධයෙන් දුරුවූ සිත් ඇතිව වාසය කරයි. සියලු සතුන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇතිව වාසය කරයි. ක්‍රෝධයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • කාය චිත්ත දෙදෙනාගේ අලස බව දුරු කොට කය-සිත පිළිබඳ පහවූ අලස බව ඇත්තේ ආලෝක සංඥා ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ, යහපත් ප්‍රඥා ඇත්තෙක්ව ථිනමිද්ධයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • නොසන්සුන්කම හා පසුතැවීම දුරුකොට, සංසිඳුනු සිත් ඇතිව වාසය කෙරේ. ඇතුළත සංසිඳුනු සිත් ඇත්තේ, උද්ධච්චකුක්කුච්චයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • සැකය දුරු කොට, පහකළ සැක ඇත්තේ කුශල ධර්ම විෂයෙහි එසේද මෙසේදැයි සැක නැතිව විචිකිච්ඡාවෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.“

§ 37 .හෙතෙම සිත කිලුටු කරන්නාවූ, ප්‍රඥාව දුර්වල කරන්නාවූ මේ පංච නීවරණයන් දුරුකොට, කාමයන්ගෙන් වෙන්වම අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්වම විතර්ක සහිතවූ විචාර සහිතවූ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැප ඇති ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි,

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද අතිශයින් උතුම්වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද මේ ධර්මයද වේ.

§ 38 .උදායීය, නැවත අනිකක්ද කියමි. මහණහු විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් ඇතුලත පැහැදීම ඇති, හිතේ එකඟ බව ඇති, විතර්ක රහිතවූ විචාර රහිතවූ සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි, උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද අතිශයින් උතුම්වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද මේ ධර්මයද වේ.“

§ 39 .උදායීය, නැවත අනිකක්ද කියමි. භික්ෂුව ප්‍රීතියෙහිද නොඇලීමෙන් උපෙක්ෂා ඇත්තේ වාසය කරයි, සිහියෙන් යුක්ත වූයේ, නුවූණින් යුක්තවූයේ ශරීරයෙන් සුවය විඳින්නේද, ආර්යයෝ යම් ධ්‍යානයක් උපෙක්ෂා ඇති සිහි ඇති සැප විහරණ ඇත්තේයයි කියද්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම සඳහා භික්ෂුහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද, අතිශයින් උතුම්වූද අතිශයින් ප්‍රණීතවූද මේ ධර්මයද වේ.“

§ 40 .උදායීය, නැවත අනිකක්ද කියමි. භික්ෂුව සැපය දුරු කිරීමෙන්ද, දුක දුරු කිරීමෙන්ද, (ධ්‍යානය ලැබීමට) පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දෙදෙනාගේ නැසීමෙන් දුක්ද නොවූ, සැපද නොවූ උපෙක්ෂා සිහියෙන් පිරිසිදු බව ඇති සතරවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.“

§ 41 . හෙතෙමේ මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාම හිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි, පෙර ජාති සිහි කිරීමේ ඥානය පිණිස සිත නමයි.

හේ තමාගේ නොයෙක් විදියේ පෙර විසීම් සිහි කෙරෙයි. කෙසේදයත්, ‘එක් ජාතියක්ද, ජාති දෙකක්ද, ජාති තුනක්ද, ජාති හතරක්ද, ජාති පසක්ද, ජාති දසයක්ද ජාති විස්සක්ද, ජාති තිසක්ද, ජාති සතළිසක්ද, ජාති පනසක්ද, ජාති සියයක්ද, දහස් ජාතියක්ද, සියක් දහස් ජාතියක්ද, නොයෙක් විනාශ වෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් හැදෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් විනාශවන හෝ හැදෙන කල්පයන්ද, ‘අසුවල් තැන වීමි. මෙනම් ඇත්තෙම්, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම්, මේ කෑම ඇත්තෙම්, මේ සැප දුක් වින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම්, අසුවල් තැන උපන්නෙම්, එහිදු මෙනම් ඇත්තෙම්, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම ඇත්තෙම්, මේ සැප දුක් වින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම්, මෙහි උපන්නෙමි’යි මෙසේ ආකාර සහිතව, දැක්වීම් සහිතව, නොයෙක් විදියේ පෙර ජීවිත සිහි කෙරෙයි.

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද අතිශයින් උතුම් වූද, අතිශයින් ප්‍රණීතවූද, මේ ධර්මයද වේ.“

§ 42 . ඔහු මේ මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමය සිතෙහි නැති වූ කල්හි, කෙලෙස් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, චුති උත්පත්ති දැනගන්නා නුවණ පිණිස සිත නමයි.

. හේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ, දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්ත්වයන් දකී. පහත්වූද උසස්වූද, ලක්ෂණවූද, අවලක්ෂණවූද, හොඳ ලොව උපදින්නාවූද, නරක ලොව උපදින්නාවූද, කර්මයට අනුව උපදින්නාවූ සත්ත්වයන් දකී. ‘

මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. වාග් දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. මනො දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. ආර්යයන්ට ගරහන්නෝ වූහ, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෝ වූහ. මිථ්‍යාදෘෂ්ටි කර්ම සමාදන්වූවෝ වූහ. ඔව්හු මරණින් මතු සැපයෙන් තොරවූ, නපුරුවූ දුක්වූ නිරයට පැමිණෙත්.

නැතහොත්, මේ පින්වත් සත්ත්වයෝ කාය සුචරිතයෙන් යුක්තවූහ. වාක් සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, මනො සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ, ආර්යයන්ට ගරහන්නෝ නොවූහ, සත්‍යය අදහන්නෝ වූහ, සත්‍ය ඇදහීම් සමාදන් වූහ. ඔව්හු මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයට පැමිණියෝ”යි මෙසේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්ත්වයන් දකී. මෙසේ පිරිසිදුවූ මනුෂ්‍යත්වය ඉක්ම සිටියාවූ දිවැසින් චුතවන්නාවූද උපදින්නාවූද පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද හොඳ ලොවට ගියාවූද නරක ලොවට ගියාවූද කර්මය ලෙස පැමිණි සත්ත්වයන් දනී.“

§ 43 . ඔහු මේ මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි සිතේ පැසවන කෙලෙස් පහකිරීමේ ඥානය පිණිස සිත නමයි.

ඔහු මේ දුක යයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ දුක් ඉපදීමේ හේතුවයයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ දුක් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැන ගණී, මේ දුක් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ පැසවන කෙලෙස්යයි තතු ලෙස දැනගණී මේ පැසවන ක්ලේශයන්ගේ හේතුවයයි තතු ලෙස දැනගණී, මේ ඒ කෙලෙස් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැනගනී, මේ ඒ කෙළෙස් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයයි තතුලෙස දැනගනී“

§ 44 . මෙසේ දන්නා දක්නා ඔහුගේ සිත කාම ආශ්‍රවය කෙරෙන්ද මිදේ, භව ආශ්‍රවය කෙරෙන්ද සිත මිදේ අවිද්‍යාශ්‍රවය කෙරෙන්ද සිත මිදේ, මිදුනු කල්හි මිදුනේය යන ඥානය පහළවෙයි. ඉපදීම නැති විය. උතුම් හැසිරීමෙහි වසනලදි, කටයුත්ත කරණ ලදී, මින් පසු මේ සඳහා කළ යුත්තක් නැතැ’යිද දැනගණී.“

උදායීය, යමක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම පිණිස භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද මේ වනාහි ඒ ඉතා උතුම්වූද, ඉතා ප්‍රණීතවූද ධර්මය වේ. උදායීය, යම් ධර්මයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කිරීම සඳහා භික්ෂූහු මාගේ ශාසනයෙහි උතුම් හැසිරීමෙහි හැසිරෙත්ද මේ වනාහි ඉතා උතුම්වූද, ඉතා ප්‍රණීතවූද එම ධර්මයෝ වෙතියි” වදාළේය.

§ 45. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ කල්හි සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීයේය.

“ස්වාමීනී, ඉතා යහපත. ස්වාමීනි, ඉතා යහපත. ස්වාමීනි, යම්සේ යටිකුරු කොට තබන ලද්දක් උඩුකුරු කරන්නේද, වසා තබන ලද්දක් හෝ විවෘත කරන්නේද, මං මුලාවූවෙකුට හෝ මග කියන්නේද, අන්ධකාරයෙහි හෝ ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි තෙල් පහනක් දරන්නේද, එපරිද්දෙන්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් නොයෙක් ආකාරයෙන් ධර්මය දේශනා කරණ ලදී. ස්වාමීනි, ඒ මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සරණකොට යමි. ධර්මයද භික්ෂු සංඝයාද (සරණකොට යමි) ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සමීපයෙහි පැවිදිවීම ලබන්නෙමියි” කීය

§ 46. මෙසේ කී කල්හි සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයාගේ පිරිස බොහෝ කලබල වුයේ අසතුටට පත් වුයේ සිය ආචාරීන් වන සකුළුදායී පරිව්‍රාජකයාට මෙසේ කීයේය.“

“භවත් උදායීය, ශ්‍රමණ ගෞතමයන් කෙරෙහි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි නොහැසිරේවා. භවත් උදායී තුමා බොහෝ දෙනෙකුට ආචාර්යයෙක්ව සිට වෙනත් කෙනෙකුට අතවැසිව වාසය නොකෙරේවා.

යම්සේ නම් මහ දිය සැලියක්ව සිට නැවත දිය ඉසින කිනිස්සක් වන්නේ යම් සේද , භවත් උදායීහුගේ මේ කාරණය එසේ වන්නේය. උදායීය ශ්‍රමණ ගෞතමයන් කෙරෙහි බ්‍රහ්ම චර්යාවෙහි නොහැසිරේවා. භවත් උදායීය තෙමේ ගුරුවරයෙක්ව සිට අතවැසිව නොවෙසේවා” යනුයි.

මෙසේ සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයාගේ පිරිස සකුළුදායී පරිබ්‍රාජකයාට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සාසනයෙහි බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිරීමට බාධා කෙළේය. 786

[786:-මේ අභාග්‍ය සම්පන්න ඉරණම එනම් තමනට පැවිදි වන්නට ඕනෑකම තිබියදී එසේ කිරීමට නොලැබීම පෙර අත් බවෙකදී සකුළුදායි කල කර්මයක ඵලයක් බව අටුවාව කියයි. පෙර අත්බවකදී ඔහු කස්සප නම් සම්බුද්ධරාජයාන කෙනෙකුගේ සාසනයෙහි සකුළුදායි මහණ දම් පිරු බවත්, ඔහුගේ සබ්‍රහ්මචාරි සොයුරු භික්ෂුවක් උපැවිදි වනන්නට කැමති බව ඔහුට කීවිට ඒ භික්ෂුවගේ සිව්ර හා පාත්‍රය තමනට ලබා ගැනීමේ කැමැත්තෙන් ඔහුට උපෑවැදී වෙන්නට ඉඩ හැරීමේ හේතුවෙන් සකුල්දායි පිරිවැඩි හට ගෞතම බුද්ධ සාසනයෙහි පැවිදි වන්නට ඉඩ නොලැබුණු බවත් ආටුවාව කියයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුට දෙසනා කල වටිනා සුත්‍ර ධර්ම දෙක ඔහුගේ අනාගත විමුක්තියට ආධාර වූ බවත් අශෝහ අධිරාජයාගේ සමයෙහි ඉපිද අස්සගුත්ත නමිනි පැවිදිව මහා රහත් බව ලබා මෛත්‍රී වඩන්නවූ භික්ෂුන් ගෙන් බොහෝ තුම් වූ රහතුන් වහන්සේ ලෙස සිටි බවත් කියැවේ.]

SN 03-01-10 . පුප්ඵ වර්ගය

SN 03-01-10-01.
නදී සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසයකරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2 “මහණෙනි, යම්සේ පර්වතයෙක සිට පටන් ගෙන බොහෝ දුර ඉතා සැඩ වේගයෙන් ගලන ගංගාවක දෙබඩ වැලුක්තණද වෙත්. ඒ වැලුක් ඒ ගඟට නැමී වැඩියක් මත්තෙහි එල්බෙත්. හට ගත්තාවූ කුස තණද වෙත්. ඒ කුස තණද ඒ ගඟට එල්බී පවතිත්. හටගත්තාවූ බබුස් තණද වෙත්. ඒ බබුස්තණද ඒ ගඟට එල්බෙති. එහි හටගත් බෙරු තණද වෙත්. ඒ බෙරු තණද ඒ ගඟට නැමී එල්බෙන්නාහුය. හටගත් ගස්ද වෙත්. ඒ ගස්ද ඒ ගඟට නැමී එල්බෙන්නාහුය.

§3. “ඒ ගඟේ සැඩ පහරින් ගසා ගෙන යන පුරුෂයෙක් සැඩ පහරින් ගැලවී ගොඩ ඒමට වැලුක්තණ අල්ලා ගන්නේය. ඒ වැලුක්තණ පඳුර සහමුලින් මැටි සමග ඔහු හිසටම වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය. ඔහු කුසතණද අල්වා ගන්නේය. ඒ කුසතණද සහමුලින් මැටි සමග ඉගිල වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය. බබුස්තණද අල්වාගන්නේය. ඒ බබුස්තණ පඳුරුද ඉදිරී වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය. බෙරුතණද අල්ලා ගන්නේය. ඒ බෙරුතණ පඳුරු ද ඉදිරී වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය. ගස්ද අල්වාගන්නේය. ඒ ගස්ද සහමුලින් මැටි සමග ඉගිලී වැටෙන්නාහුය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය.

§4. “මහණෙනි; එපරිද්දෙන්ම ආර්යයන් නොදක්නාවූ ආර්ය ධර්මයෙහි දක්ෂ නොවූ ආර්යධර්මයෙහි නොහික්මුණාවූ සත්පුරුෂයන් නොදක්නාවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි අදක්ෂවූ සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මයෙහි නොහික්මුණාවූ ඇසූ පිරූ තැන් නැත්තාවූ පෘථග්ජන පුත්ගලයා…..

(i) …රූපය මමය වශයෙන් හෝ දක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකුකොට හෝ දක්නේය. මම කෙරෙහි හෝ රූපය වෙතැයි දක්නේය. රූපයෙහි තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ රූපය වැනසෙයි. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහාවිනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(ii)“වින්දනය මම වශයෙන් හෝ දක්නේය. මම වේදනාව විඳින්නෙකුකොට හෝ දක්නේය. වින්දනය මගෙ යයි දක්නේය. වේදනාවෙහි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ වේදනාව නොපවතීයි. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(iii)“සංඥාව මම වශයෙන් හෝ දක්නේය. මම සංඥාව ඇත්තෙකුකොට හෝ දක්නේය. තමා කෙරෙහි හෝ සංඥාව දක්නේය. සංඥාවෙහි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ සංඥා නොපවතී. වැනසෙයි. හෙතෙම ඒ හේතුකොට ගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(iv)”සංස්කාරයන් මම වශයෙන් හෝ දක්නේය. තමා සංස්කාරයන් ඇත්තෙකු කොට හෝ දක්නේය. තමා කෙරෙහි හෝ සංස්කාරයන් දක්නේය. සංස්කාරයන්හි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ සංස්කාරයෝ වැනසෙත්. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

(v)“විඤ්ඤාණය ආත්මය වශයෙන් හෝ දක්නේය. තමා විඤ්ඤාණය ඇත්තෙකුකොට හෝ දක්නේය. තමා කෙරෙහි හෝ විඤ්ඤාණය දක්නේය. විඤ්ඤාණයෙහි හෝ තමා දක්නේය. ඔහුගේ ඒ විඥානය වැනසෙන්නේය. හෙතෙම ඒ හේතුකොටගෙන මහා විනාශයට පැමිණෙන්නේය.

§ 6. “මහණෙනි, ඒ කුමැයි සිතන්නෙහිද?
“රූපය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍යවේ නම් එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් අනිත්‍යද, දුකද, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම් ? ‘මේ රූපය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි’ ඒ රූපය දක්නට සුදුසුද?-
“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”

“වේදනාව නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
‘ස්වාමීනි අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍ය වේනම් , එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් අනිත්‍ය නම් , දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම් ‘මේ වේදනාව මගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි’ ඒ වේදනාව දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේමය.”

“සංඥාව නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍ය වේනම් , එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් අනිත්‍ය නම්, දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම්, ‘මේ සංඥාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්මයයි’ ඒ සංඥාව දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමිනි, සුදුසු නොවේමය.”

“සංස්කාරය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් අනිත්‍ය වේ නම්, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් , දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම්, ‘මේ සංස්කාරය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්මයයි’ ඒ සංස්කාරය දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේමය.”

“විඤ්ඤාණය නිත්‍යද? අනිත්‍යද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
““යමක් අනිත්‍ය වේ නම්, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකෙකි.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් , දුක නම්, වෙනස්වන ස්වභාවයෙන් යුක්ත නම් . ‘මේ විඤ්ඤාණය මගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මයයි’ දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”

§ 7 .“එහෙයින් මහණෙනි, තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි රූපයෙක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් රූපයෙක් වේද,
මේ රූපය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’
යයි මෙසේ මේ රූපය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුයි.“

අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි වේදනාවක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් වේදනාවක් වේද,
‘මේ වේදනාව මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’
යයි මෙසේ මේ වේදනාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.

§ 8 .“තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූ ද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් සංඥාවක් වේද, ‘මේ සංඥාව මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේයයි මෙසේ මේ සංඥාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාව දතයුතුය.

§ 9 .“තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි සංස්කාරයෝ වෙද්ද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙත්ද ‘මේ සංස්කාරය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ සංස්කාරය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.

§ 10 .“තමා පිළිබඳවූ හෝ බාහිරවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි විඥානයක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් විඥානයක් වේද, ‘මේ විඥානය මාගේ නොවේ මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ විඥානය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.”

§ 11 .“මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ, ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තාවූ, ආර්යශ්‍රාවක තෙමේ රූපයෙහිද කලකිරේ. වේදනාවෙහිද කලකිරේ. සංඥාවෙහිද කලකිරේ. සංස්කාරයන්හිද කලකිරේ. විඥානයෙහිද කලකිරේ. කලකිරුණේ නොඇලේ. නොඇලීමෙන් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදේ. මිදුණු කල්හි මිදුණේයයි දැනීම වේ. ජාතිය ක්ෂයවූවාය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවන ලද්දේය. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු කොට නිමවන ලද්දේය. මේ රහත් බව පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි විශේෂයෙන් දැනගනී.”

(පළමුවෙනි නදී සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-02.
. පුප්ඵ සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්‍ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2 .“මහණෙනි, මම ලෝකයා සමග විවාද නොකරමි. මහණෙනි, ලෝවැස්සාද මා සමග විරුද්ධ වාද කෙරෙයි. මහණෙනි, දහම් කියන්නෙක් ලෝකයෙහි කිසිවකු සමග විවාද නොකෙරෙයි.
මහණෙනි, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘යමක් නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේද, මමත් ‘එය නැතැ’යි කියමි.
මහණෙනි, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘යමක් ඇතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේද, මමත් ‘එය ඇතැ’යි කියමි.
“මහණෙනි, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් කුමක් නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේද? මම යමක් නැතැයි කියම්ද, මහණෙනි, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ සදාකාලිකවූ නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ රූපයෙක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේය. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.

§ 3 .“නිත්‍යවූ ස්ථීරවූ සියලු කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ වේදනාවක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නා ලදහ. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ, සංඥාවක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැයි මනාව දන්නා ලද්දේය. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සංස්කාරයෝ ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නාලද්දාහ. මම ද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සියලුකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ, විඤ්ඤාණයෙක් ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි මනාව දන්නා ලද්දේය. මමද එය ‘නැතැ’යි කියමි.
“මහණෙනි, ‘මම යමක් නැතැ’යි කියම්ද, මේ වනාහි ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ‘නැතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේය.
“මහණෙනි, මම යමක් ඇතැයි කියම්ද, ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් කුමක් ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේද? මහණෙනි, අනිත්‍යවූ, දුක්වූ, පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ රූපය ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් ඇතැයි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.

§ 4 .“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, වේදනා තොමෝ ‘ඇතැයි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.
“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ පෙරළෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ සංඥාතොමෝ ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.
“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සංස්කාරයෝ ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දාහුය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.
“ලෝකයෙහි පණ්ඩිතයන් විසින් අනිත්‍යවූ, දුක්වූ, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ විඤ්ඤාණය ‘ඇතැ’යි සම්මත කරන ලද්දේය. මමද එය ‘ඇතැ’යි කියමි.

§ 5 “මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් ලෝ දහමක් මනාව අවබෝධ කෙරෙද්ද, මනාව දැනගනිද්ද, මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියද්ද, ප්‍රකාශ කෙරෙද්ද, දන්වද්ද, පිහිටුවද්ද, විවෘත කෙරෙද්ද, මනාව බෙදද්ද, ප්‍රකට කෙරෙද්ද, ලෝකයෙහි (ඒ) ස්කන්ධ පඤ්චකයයි කියන ලද ලෝකධර්මයක් ඇත.

§ 6 .“මහණෙනි, තථාගතයන් වහන්සේ යම් ලෝ දහමක් මනාව අවබෝධ කෙරෙද්ද, මනාව දැනගනිද්ද, මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියද්ද, දෙසද්ද, දන්වද්ද, පිහිටුවද්ද, විවරණය කෙරෙද්ද, ප්‍රකට කෙරෙද්ද, ලෝකයෙහි (ඒ) ලොකධර්මය කවරේද?

“මහණෙනි, රූපය ලෝකයෙහි ලොකධර්මයෙකි, තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම මනාව අවබෝධ කෙරෙති. මනාව දැනගනිති. මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවරණය කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්.“මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, දෙසනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම බාලවූ, නුවණ ඇස් නැත්තාවූද, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, ඒ අන්ධ පෘථග්ජනයා (ගැන) කෙසේ නම් කෙරෙම්ද?

§“මහණෙනි, වින්දනය (වේදනා) ලෝකයෙහි ලොකධර්මයෙක, තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම මනාව අවබෝධ කෙරෙත්. මනාව දැනගනිත්. මනාව අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, දෙසත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, දෙසනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි, නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම අඥානවූ, නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස්කරන්නාවූ ඒ අන්ධයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

§ 7. “මහණෙනි, සංඥාව ලෝකයෙහි ලෝ දහමෙක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ලෝ දහම අවබෝධ කෙරෙති. මනාව දැනගනිති. අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, දෙසනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස්කරන්නාවූ ඒ අන්ධයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

§ “මහණෙනි, සංස්කාරයෝ ලෝකයෙහි ලෝ දහමෙක, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම අවබෝධ කෙරෙති, මනාව දැනගනිති, අවබෝධකොට මනාව දැනගෙන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්, මහණෙනි, යමෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, ප්‍රකාශ කරනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස්කරන්නාවූ, අඥානවූ ඒ අන්ධ පෘථග්ජනයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

§ “මහණෙනි විඤඤාණය ලෝකයෙහි ලෝ දහමෙක, තථාගතයන් වහන්සේ ඒ ලෝදහම අවබෝධ කෙරෙත්. මනාව දැනගනිත්. අවබෝධකොට මනාව දැන කියත්, ප්‍රකාශ කෙරෙත්, දන්වත්, පිහිටුවත්, විවෘත කෙරෙත්, ප්‍රකට කෙරෙත්. මහණෙනි, යමෙක් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මෙසේ කියනු ලබන කල්හි, ප්‍රකාශකරනු ලබන කල්හි, දන්වනු ලබන කල්හි, පිහිටුවනු ලබන කල්හි, විවෘත කරනු ලබන කල්හි, ප්‍රකට කරනු ලබන කල්හි නොදනීද, නොදකීද, මහණෙනි, මම නුවණැස් නැත්තාවූ, නොදන්නාවූ, නොදක්නාවූ, බොහෝ කෙලෙස් රැස් කරන්නාවූ, ඒ අන්ධයා (ගැන) කෙසේ කෙරෙම්ද?

“මහණෙනි, දියේ හටගත්තාවූ, දියේ වැඩුනාවූ, උපුලක් හෝ රත් පියුමක් හෝ සුදු පියුමක් හෝ දිය හා නොතැවරී දියෙන් උඩට නැගී සිටීද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ලෝකයෙහි උපන්නාවූ, ලෝකයෙහි වැඩුණාවූ, තථාගතයන් වහන්සේ ලෝකයා හා නොතැවරුණාහු, ලෝකයා මුදුනෙහි වාසය කෙරෙතියි” වදාළසේක.

(දෙවෙනි පුප්ඵ සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-03.
ඵෙණ සූත්‍රය

§ මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අයොධ්‍යපුර සමීපයෙහි ගංගානම් නදීතෙර වැඩ වසනසේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහණෙනි, කියා භික්‍ෂූන් ඇමතූසේක. ඒ භික්‍ෂූහු ‘පින්වතුන් වහන්සැ’යි කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය වදාළසේක.

§ 2 .“මහණෙනි. මේ ගංගානදීහි මහත් පෙණපිඩු ගෙන එන්නේය, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ පෙණපිඩු දකින්නේය, බලන්නේය, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කරන්නේය. ඒ පෙණපිඩු දක්නාවූ බලන්නාවූ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කරන්නාවූ ඔහුට ඒ පෙණ පිඩු හිස්වූවක්ම බව වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවක්ම බව වැටහෙන්නේය, හර නැත්තක්වම බව වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, පෙණපිඩ පිළිබඳව කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 3 . “මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම් රූපයක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් රූපයක් වේද, මහණතෙම ඒ රූපය දකියි, බලයි. නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කර බලයි. ඒ රූපය බලන්නාවූ, සිතන්නාවූ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්‍ෂා කරන්නාවූ ඔහුට හිස්වූවක්වම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවක්ම වැටහෙන්නේය, හරනැති වූවක්ම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, රූපයෙහි කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 4 .“මහණෙනි, යම්සේ සරත් කාලයෙහි මහවැසි ඇති වැසි වසින කල්හි දිය බුබුලු උපදීද, නැතිවේද, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ දිය බුබුලු දක්නේ, හොඳින් බලන්නේ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නේ, ඒ දිය බුබුල දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ පුරුෂයාහට ඒ දිය බුබුල හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, දිය බුබුලේ කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 5 .“මහණෙනි, එසේම වනාහි තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත අනාගත-වර්තමානවූ යම් වේදනාවක් වේද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් වේදනාවක් වේද, මහණතෙම ඒ වේදනාව දකියි. බලයි. නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂාකර බලයි. ඒ වේදනාව දකින්නාවූ, සිතන්නාවූ, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කොට බලන්නාවූ, ඔහුට හිස්වූවක්ම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍ය වූවක්වම වැටහෙන්නේය, නිස්සාරවූවක්වම වැටහෙන්නේය. .
“මහණෙනි, වේදනාවේ කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 6“මහණෙනි, ග්‍රීෂ්ම මාසයන්ගේ අන්තිම මාසයෙහි ඉරුමුදුනෙහි සිටි කල්හි මිරිඟුව සැලේද, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ මිරිඟුව දක්නේය, බලන්නේය, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නේය. දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ පුරුෂයාහට ඒ මිරිඟුව හිස්වූවකැයිම හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, මිරිඟුවෙහි කිනම් හරයක් වන්නේද?

§ 7 .“මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටතවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත අනාගත-වර්තමානවූ යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් සංඥාවක් වේද, මහණතෙම ඒ සංඥාව දකියි, බලයි, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කෙරෙයි. ඒ සංඥාව දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ මහණහට ඒ සංඥාව හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍ය වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, සංඥ වෙහි කිනම් හරෙක් වන්නේද?

§ 8. “මහණෙනි, අරටුවෙන් ප්‍රයෝජන ඇත්තාවූ අරටුව සොයන්නාවූ අරටුව සෙවීමෙහි ඇවිදින්නාවූ පුරුෂයෙක් කෙටේරියක් රැගෙන වනයකට පිවිසෙන්නේ, හෙතෙම එහි කෙළින්වූ නොපීදුණු මහ නාඹුල්කෙසෙල් ගසක් දක්නේද, හෙතෙම ඒ කෙසෙල් ගස මුලින් කපන්නේය, මුල කපා පිති කපන්නේය, පිති කපා පතුරු ගළවන්නේය, හෙතෙම ඒ කෙසෙල් ගසෙහි පතුරු ගළවනුයේ එළයද නොලබන්නේය, අරටුවක් කොයින් ලබන්නේද? ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ කෙසෙල් පතුරු දක්නේය, බලන්නේය, නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නේය. දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඒ පුරුෂයාහට ඒ කෙසෙල් පතුරු හිස්වූවකැයිම ශූන්‍ය වූවකැයිම හර නැත්තෙකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, කෙසෙල් කඳේ කිනම් හරයෙක් වන්නේද?

§ 9. “මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත -අනාගත – වර්තමානවූ යම්කිසි සංස්කාරයෝ වෙද්ද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, මහණකු එය දකියි, බලයි. නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරයි. ඒ සංස්කාර ස්කන්ධය දක්නාවූ බලන්නාවූ නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඔහුට එය හිස්වූවකැයිම ශුන්‍ය වූවකැයිම හර නැත්තෙකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, සංස්කාරයන්හි කිනම් හරයෙක් වන්නේද?“

§ 10 .මහණෙනි, යම්සේ වනාහි මායාකාරයෙක් හෝ මායාකාරයෙකුගේ අතවැස්සෙක් හෝ සතරමංසන්ධියෙක ඇස් බැන්ඳුම දක්වන්නේද, ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් ඒ ඇස් බැන්ඳුම දක්නේය, බලන්නේය. නුවණින් සලකන්නේය. ඒ මායාව දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් නැවත නැවත පරීක්ෂා කරන්නාවූ ඔහුට හිස්වූවකැයිම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවකැයිම වැටහෙන්නේය, හර නැත්තෙකැයිම වැටහෙන්නේය.
“මහණෙනි, මායාවෙහි කිනම් හරයෙක් වන්නේද?

එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීත අනාගත -වර්තමානවූ හෝ යම්කිසි විඤ්ඤාණයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ලඟවූ හෝ යම් විඤ්ඤාණයෙක් වේද, මහණතෙම ඒ විඤ්ඤාණය දකියි, බලයි, නුවණින් විමසයි. ඒ විඤ්ඤාණය දක්නාවූ බලන්නාවූ නුවණින් විමසන්නාවූ ඒ මහණහට හිස් වූවක්ම වැටහෙන්නේය, ශූන්‍යවූවක්ම වැටහෙන්නේය, හරනැත්තෙක්ම වැටහෙන්නේය.“මහණෙනි, විඤ්ඤාණයෙහි කිනම් හරයෙක් වන්නේද?

§ 11 . “මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තාවූ ආර්යශ්‍රාවක තෙම රූපයෙහිද කලකිරෙයි, වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි. සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි, සංස්කාරයන්හිද කලකිරෙයි, විඥානයෙහිද කලකිරෙයි, කලකිරුණේ නො ඇලෙයි, නො ඇලීමෙන් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදේ. මිදුණු කල්හි “මිදුණේයයි දැනීම වෙයි, ජාතිතොමෝ ක්ෂයවූවාය, බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමකරන ලද්දේය, කළයුත්ත කරන ලද්දේය, මේ ආත්මභාවය සඳහා කළයුතු අනිකක් නැතැ”යි දැනගනී. මේ සූත්‍රය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

§ 12. ශාස්තෲවූ සුගතයන් වහන්සේ මෙය වදාරා අනතුරුව මේ ගාථා වදාළසේක.

“රූපය පෙණපිඩක් බඳුය,
වේදනාව දියබුබුලක් බඳුය,
සංඥාව මිරිඟුවක් බඳුය,
සංස්කාරයෝ කෙසෙල් ගසක් බඳුවූහ,
විඥානය මායාවක් බඳුය”

යි සූර්යවංශිකයනට නෑවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදහ.“

යමෙක් මේ පස්කඳ නුවණින් බලාද යම් යම් අයුරකින් සිතාද, නුවණින් නැවත නැවත විමසාද, (ඔහුට එය) හිස්ව වැටහෙයි, ශූන්‍යව වැටහෙයි.“
යමෙක් (ජීවිතෙන්ද්‍රිය, කර්මයෙන් උපන් තෙජොධාතුව, සිත යන) ධර්මයන් තිදෙන පහකළාවූ (එහෙයින්ම නෑයන් විසින් බැහැර) දමන ලද රූපය දක්නේද, (හෙතෙම) සියුම් ප්‍රඥාව ඇත්තාවූද, මහත් පැතුරුණු ප්‍රඥාව ඇත්තාවූද, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ කය ගැරහිය යුතු කොට දෙසන ලදැයි දක්නේය.“
යම් කලෙක්හි ජීවිතෙන්ද්‍රියයද කර්මයෙන් උපන් තේජොධාතුවද, සිතද මේ කය හරිද්ද, එකල්හි සිතිවිලි නැත්තක්ව (නානාවිධ පණු ආදීන්ට) ගොදුරුව (ඥාතීන් විසින්) ඉවත දමන ලද්දේ (පොළොව මත) හෝනේය.“

යම් මේ විඤ්ඤාණස්කන්ධයක් වේද, (එය) අඥාන මහජනයා කතාකරවන මායාවක් නම්වෙයි, ‘එබඳු ප්‍රවේණිය වෙයි, මේ පඤ්චස්කන්ධය වධකයෙක් යයි වදාරණ ලදී.
පටන් ගන්නා ලද වීර්යය ඇත්තාවූ, සම්‍යක් ප්‍රඥාව ඇත්තාවූ, එළඹ සිටි සිහි ඇත්තාවූ, මහණා ඉදින් දවල් හෝ රෑ හෝ ස්කන්ධයන් මෙසේ දක්නේද, ඔහු සියලු (දස) සංයෝජනය පහකරන්නේය. තමහට පිහිට ඇති කරන්නේය, නිර්වාණය පතමින් හිස ගිනිගත්තෙකුසේ හැසිරෙන්නේය.”

(තුන්වෙනි ඵෙණ සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-01.
ගොමය සූත්‍රය

පුජ්‍ය මොරගොල්ලාගම උපරතන හිමි කල විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. භික්ෂුවක් තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්තැනෙකද එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පැත්තෙක හුන්නේය. එක් පැත්තෙක හුන්නාවූ, ඒ භික්ෂුතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීයේය.

§ 2 .“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සියලු කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරලෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ, සදාකාලිකයන් හා සමානව එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි රූපයෙක් ඇත්තේද?”
“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සියලු කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරලෙන ස්වභාව ඇත්තාවූ සදාකාලිකයන් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි වේදනාවක් ඇත්තේද?
“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ, හැමදා පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක්සේ එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි සංඥාවක් ඇත්තේද?
“ස්වාමීනි, නිත්‍යවන්නාවූ ස්ථිරවන්නාවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ යම්කිසි සංස්කාරයෝ ඇත්තාහුද?
“ස්වාමීනි නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ දෙයක් මෙන් එසේම තිබෙන්නාවූ යම් කිසි විඥානයෙක් ඇත්තේද?”

§ 3 .“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් සේ එසේම සිටින්නාවූ කිසි රූපයෙක් නැත්තේමය.
“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමදා පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ කිසි වේදනාවක් තොමෝ නැත්තේමය.
“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ නො පෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ කිසි සංඥාවක් නැත්තේමය.
“මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ නො පෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එකාකාරව සිටින්නාවූ කිසි සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය.
“මහණ නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමදා පවතින්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දෙයක් මෙන් එසේම සිටින්නාවූ කිසි විඥානයෙක් නැත්තේමය.”

§ 4. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ස්වල්පවූ ගොම පිඩක් අතින් ගෙන ඒ මහණහට මෙය වදාළසේක.
“මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද ඉපදීම ලැබූ ආත්මභාවයක් නැත.“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද ආත්මභාවය ලැබීමක් ඉදින් වන්නේ නම් මනාව දුක් ක්ෂය කරනු පිණිස මේ මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව විසීම නම් නොපණවන්නේය.

§ 5. “මහණ, යම්හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූද, මේ (ගොම පිඩ) පමණවූද, ආත්මභාව ප්‍රතිලාභයෙක් නැද්ද, එහෙයින් මනා කොට දුක් ක්ෂය කරනු පිණිස මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව විසීම පණවන්නේය.

§ 6 . “මහණ, මම පෙර හිසෙහි ඔටුනු පළඳවන ලද්දාවූ ක්ෂත්‍රිය රජෙක් වීමි.
“මහණ, ඔටුනු පළඳවන ලද්දාවූ ක්ෂත්‍රිය රජවූ මට කුසාවතී රාජධානිය ප්‍රධානකොට ඇති අසූහාර දහසක් නුවරවල් වූහ.. ධර්මප්‍රාසාදය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූහාරදහසක් ප්‍රාසාදයෝ වූහ. ..‘මහාබ්‍යුහ’ නම් කුළුගෙය ප්‍රධානකොට ඇති අසූ හතර දහසක් කුළුගෙවල් වූහ….. (ඇත්) දලින් කරන ලද්දාවූද, රත්හඳුන් අරටුවෙන් කරන ලද්දාවූද, රනින් කරන ලද්දාවූද, රිදියෙන් කරන ලද්දාවූද, අඟල් හතරකට වැඩි ලොම් ඇති කළුකොඳු පලස් අතුරණ ලද්දාවූද, දෙපැත්තෙහි සුදු එළු ලොම් මුවා කම්බිලි අතුරණ ලද්දාවූද, ගණවූ මල් ඇති සුදු එළු ලොම් මුවා ඇතිරිලි අතුරණ ලද්දාවූද, කෙසෙල් මුවන්ගේ සමින් කරන ලද උතුම් පසතුරුණු අතුරණ ලද්දාවූද, මත්තෙහි බඳින ලද රතුවියන් සහිතවූ දෙපැත්තෙහි තබන ලද රතු කොට්ට ඇත්තාවූ අසූහාරදහසක් පුටුවූහ… ස්වර්ණාභරණ ඇති, රනින් කරන ලද කොඩි ඇති රන්දැලින් වසන ලද්දාවූ, උපෝසථ හස්තිරාජයා ප්‍රධාන කොට ඇති සුවාසූ දහසක් ඇත්තුවූහ.“.. ස්වර්ණාලංකාර ඇත්තාවූ, රන් දද ඇත්තාවූ, රන් දැලින් වසන ලද්දාවූ, වලාහක අශ්වරාජයා ප්‍රධානකොට ඇති අසූහතර දහසක් අශ්වයෝ වූහ… ස්වර්ණාලංකාර ඇති රනින් කරන ලද කොඩි ඇති රන් දැලින් වසන ලද්දාවූ, වෛජයන්ත රථය ප්‍රධානකොට ඇති අසූහාරදහසක් රථ වූහ……… අසූහාරදහසක් මැණික් වූහ.“… ශුභද්‍රාදේවිය ප්‍රධානකොට ඇති අසූහාරදහසක් ස්ත්‍රීහු වූහ.“….අනුකූලවූ පුත්‍ර රත්නය ප්‍රධාන කොට ඇති අසූහාර දහසක් ක්ෂත්‍රියයෝ වූහ…..රෙදි අතුරන ලද්දාවූ, රිදීයෙන් කරන ලද කිරිදෝනා බඳුන් ඇති සුවාසූ දහසක් දෙන්නු වූහ.“… කොමු පිළියෙන් සියුම්වූද, කෝසෙය්‍ය වස්ත්‍රයෙන් සියුම්වූද, පලස්වලින් සියුම්වූද, කපු පිළියෙන් සියුම්වූද අසූ හතර දහසක් රෙදි මිටිවූහ.“… අසූහතර දහසක් බත් හැළි වූහ. සවසද උදෑසනද දිය යුතු ඒ බත දෙන ලදී.

§ 7. “මහණ, මම එකල්හි යම් නුවරෙක වෙසෙම්ද, ඒ සුවාසූ දහසක් නගරයන් අතුරෙන් කුසාවතී රාජධානියවූ ඒ එකම නුවර වෙයි.“මහණ ඒ අසූහතර දහසක් ප්‍රාසාදයන් අතුරෙන් යම් පහයෙක මම එකල්හිවසම්ද, ධර්මප්‍රාසාදයවූ ඒ එකම ප්‍රාසාදය වෙයි.“මහණ, මම එකල්හි යම් කුළුගෙයක වසම්ද, ඒ සුවාසූ දහසක් කුළුගෙවල් අතුරෙන් “මහාබ්‍යුහ” කුළුගෙයවූ ඒ එකම කුළුගෙය වෙයි.“
මහණ, මම එසමයෙහි යම් පුටුවක් පරිභොගකරම්ද, ඒ අසූහතර දහසක් පුටු අතුරෙන් ඇත් දතින් කරන ලද්දාවූ හෝ රත්හඳුන් හරින් කරන ලද්දාවූ හෝ රනින් කරන ලද්දාවූ හෝ රිදීයෙන් කරන ලද්දාවූ හෝ ඒ එකම පුටුවක් වෙයි.“
මහණ, මම ඒ කාලයෙහි යම් ඇත් රජෙකු පිට නගිම්ද, ඒ සුවාසූ දහසක් ඇතුන් අතුරෙන් උපොසිත හස්තිරාජයාවූ ඒ එකම ඇතෙක් වෙයි.“මහණ, මම ඒ කාලයෙහි යම් අසෙකු පිට නගිම්ද, ඒ අසූහතර දහසක් අසුන් අතුරෙන් වලාහක අශ්වරාජයාවූ ඒ එකම අශ්වයෙක් වෙයි.
“මහණ මම ඒ කාලයෙහි යම් රියකට නගිම්ද, ඒ අසූ හතර දහසක් රථයන් අතුරෙන් විජයොත් රිය නම් වූ ඒ එකම රථය වෙයි.“මහණ, මම එසමයෙහි ක්ෂත්‍රිය ස්ත්‍රියක හෝ ක්ෂත්‍රියයාට දාව බැමිණිය කුස උපන්නාවූද, බමුණාට දාව ක්ෂත්‍රිය ස්ත්‍රිය කුස උපන්නාවූද ස්ත්‍රියක් උපස්ථාන කෙරේද, ඒ සුවාසු දහසක් ස්ත්‍රීන් අතුරෙන් ඈ එකම ස්ත්‍රී (රත්නය) වෙයි.
“මහණ එසමයෙහි යම් පිළි සඟළක් හඳිම්ද, ඒ අසූහතර දහසක් වස්ත්‍ර මිටි අතුරෙන් කොමු පිළියෙන් සියුම්වූද, කොසෙය්‍ය වස්ත්‍රයෙන් සියුම්වූද කම්බිලියෙන් සියුම්වූද, කපුපිළියෙන් සියුම්වූද, ඒ එකම පිළිසඟළෙක් වෙයි.

§ 8 . “මහණ, මම එසමයෙහි යම් සහල් නැළියක පමණ බත් ද ඊට සුදුසු සූප ව්‍යඤ්ජනද අනුභව කරම්ද, ඒ අසූහතරදහසක් පිසූ බත් සැළි අතුරෙන් ඒ එකම සැළියක පිසූ බත වෙයි.“මහණ, මෙසේ වනාහි ඉක්මගියාවූ ඒ හැම සංස්කාරයෝ නිරුද්ධවූහ, පෙරළුණාහුය. මහණ, මෙසේ සංස්කාරයෝ අනිත්‍ය වන්නාහුමය. මහණ, මෙසේ සංස්කාරයෝ ස්ථිර නොවන්නාහුමය. මහණ, මෙසේ සංස්කාරයෝ සැනසිලි නැත්තාහුමය. මහණ, සියලු සංස්කාරයන්හි අතිශයින් කලකිරෙන්නට සුදුසුමය, නො ඇලෙන්නට සුදුසුමය. මිදෙන්නට සුදුසුමය.”

(හතරවෙනි ගොමය සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-05.
නඛ සිඛ සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. එකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එක්පසෙක්හි හුන්නේය. එක්පසෙක්හි හුන්නාවූ ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීයේය.

“ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සදාකාලිකවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දැයක් සමානව එපරිද්දෙන් සිටින්නාවූ, කිසිරූපයෙක් ඇත්තේද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සැමදා පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ කිසි වේදනාවක් තොමෝ ඇත්තීද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ කිසි සංඥාවක් තොමෝ ඇත්තීද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එයාකාරයෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි සංස්කාර කෙනෙක් ඇත්තාහුද? ස්වාමීනි, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දැයක් සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි විඥානයෙක් ඇත්තේද?”

“මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි රූපයෙක් නැත්තේමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික දැයක් සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, කිසි වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීමය, මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, සැමදා පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සේ එසේම සිටින්නාවූ, කිසි සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීමය. මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සේ එසේම සිටින්නාවූ කිසි සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එසේම සිටින්නාවූ, කිසි විඥානයෙක් නැත්තේමය.ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පස්ටිකක් නියපිටෙහි තබාගෙන ඒ මහණහට මෙය වදාළසේක:

“මහණ සදාකාලික ද්‍රව්‍යයක් සමව එසේම සිටින්නාවූ නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවතින්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද රූපයෙක් නැත්තේමය. මහණ, ඉදින් නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ සියලු කල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද රූපයෙක් වීනම් මනාකොට දුක් ක්ෂය කිරීම පිණිස මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යා වාසය නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හේතුවකින් වනාහි නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැමකල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙතෙකුදු රූපයෙක් නැත්තේද, එහෙයින් මනාකොට දුක් ක්ෂය කරනු වස් මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යය විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික වස්තුවක් වැනිව එසේම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවතින්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූද, මෙපමණවූද වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද වේදනාවක් තොමෝ වී නම් මනාකොට දුක් ක්ෂයකිරීම පිණිස මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ මෙපමණවූද, වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීද, එහෙයින් මනාකොට දුක ක්ෂය කරනු පිණිස මාර්ගබ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික වස්තුවක් බඳුව, එපරිද්දෙන්ම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමදා පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංඥාවක් වීනම් මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ගබ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීද, එහෙයින් මනා කොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික දෙයක් සමව ඒ අයුරෙන්ම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය මහණ, නිත්‍යවූ ස්ථිරවූ හැම කල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංස්කාරයෝවූ නම්, මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ගබ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුද, එහෙයින් මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එසේම සිටින්නාවූ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූද, මෙපමණවූද විඥානයෙක් නැත්තේමය. මහණ, නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද විඥානයෙක් වීනම් මනාකොට දුක ක්ෂයකිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම නොපණවන්නේය. මහණ, යම් හෙයකින් නිත්‍යවූ, ස්ථිරවූ, හැමකල්හි පවත්නාවූ, නොපෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාවූ, මෙපමණවූද විඥානයෙක් නැත්තේද, එහෙයින් මනාකොට දුක ක්ෂය කිරීමට මාර්ග බ්‍රහ්මචරියාවෙහි විසීම පණවන්නේය.

“මහණ, ඒ කුමැයි සිතන්නෙහිද?
“රූපය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම්, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යමක් වනාහි අනිත්‍යය වේද, දුක් වේද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ රූපය මාගේය, මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ රූපය (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසු වේද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය නුසුදුසුමය.”

“වේදනාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“වේදනාව අනිත්‍ය වේද, ඕතොමෝ දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යම් වේදනාව අනිත්‍ය වන්නීද, දුක් වන්නීද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තීද, ‘මේ මාගේ වේදනාවය, මේ වේදනාව විඳින්නා මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ වේදනාව (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය නුසුදුසුමය.”

“සංඥාව නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යම් සංඥාවක් අනිත්‍ය වේද, ඕ දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”
“යම් සංඥාවක් අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තීද, ‘මේ සංඥාව මාගේය මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ සංඥාව (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මේ සුදුසු නොවේමය.”

“සංස්කාරයෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යම් සංස්කාරයක් අනිත්‍ය වෙද්ද, ඒ සංස්කාරයෝ දුක් හෝ සැප හෝ වෙද්ද?” –
“ස්වාමීනි, දුක්ය”
“යම් සංස්කාර කෙනෙක් අනිත්‍ය වෙද්ද, දුක් වෙද්ද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තාහු වෙද්ද, ‘මේ සංස්කාරස්කන්ධය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?” –
“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”

“විඤ්ඤාණය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”
“යම් විඥානයෙක් අනිත්‍ය වේද, ඒ විඥානය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” –
“ස්වාමීනි, දුකය.”“යම් විඥානයෙක් අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරළෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, මේ විඥානය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ විඥානය (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද” –
“ස්වාමීනි මෙය සුදුසු නොවේමය.”

“මහණ, එහෙයින් තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි රූපයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම්කිසි රූපයෙක් වේද, ‘මේ රූපය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’ යයි මෙසේ මේ සියලු රූපය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.

“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ ගොරෝසුවූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි වේදනාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් වේදනාවක් වේද, ‘මේ වේදනාව මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ හැම වේදනාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.“

තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංඥාවක් වේද, ‘මේ සංඥාව මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ හැම සංඥාව තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.

“තමා පිළිබඳවූ හෝ පිටත්හිවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ ලාමකවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි සංස්කාර කෙනෙක් වෙද්ද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, ‘මේ සංස්කාර ස්කන්ධය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ හැම සංස්කාරය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.“

තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උතුම්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි විඥානයෙක් වේද, දුරෙහි හෝ සමීපයෙහි හෝ යම් විඥානයෙක් වේද, ‘මේ විඥානය මාගේ නොවේ. මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ මේ සියලු විඥානය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.

“මහණ, මෙසේ දක්නාවූ බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇති, ආර්යශ්‍රාවකයා රූපයෙහිද කලකිරෙයි, වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි, සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි, සංස්කාරයන්හිද කලකිරෙයි, විඥානයෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරුණේ නොඇලෙයි, නොඇලීමෙන් (කෙලෙසුන් කෙරෙන්) මිදෙයි. මිදුණු කල්හි ‘මිදුණේ’යයි දැනීම වෙයි. ඉපදීම ක්ෂය වූවාය. බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවන ලද්දේය. සතර මාර්ගයෙන් කටයුතු කොට නිමවන ලද්දේය. මේ රහත් බව පිණිස කළයුතු අනිකක් නැතැයි දැනගනීයයි” වදාළසේක.

(පස්වෙනි නඛසිඛ සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-06.
සාමුද්දක සූත්‍රය

§ 1 .මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. ඉක්බිති මහණෙක් තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙකද, එතැනට පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පැත්තෙක හුන්නේය. එක් පැත්තක හුන්නාවූ ඒ මහණතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීයේය.

§ 2 .“ස්වාමීනි, යම් රූපයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, සදාකාලික දෙයක් මෙන් එසේම සිටින්නේද, (එබඳු) කිසි රූපයෙක් ඇත්තේද?
“ස්වාමීනි, යම් වේදනාවක් තොමෝ නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැමකල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික වස්තුවක් වැනිව එසේම සිටින්නීද, (එබඳු) කිසි වේදනාවක් තොමෝ ඇත්තීද?“
ස්වාමීනි, යම් සංඥාවක් තොමෝ නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, සැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික වස්තුවක්සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නීද? (එබඳු) කිසි සංඥාවක් තොමෝ ඇත්තීද?“
ස්වාමීනි, යම් සංස්කාර කෙනෙක් නිත්‍යවෙද්ද, ස්ථිර වෙද්ද, හැමදා තිබෙද්ද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාහු වෙද්ද, සදාකාලික වස්තුවක් සමානව එපරිද්දෙන්ම සිටිද්ද, (එබඳු) කිසි සංස්කාර කෙනෙක් ඇත්තාහුද?“
ස්වාමීනි, යම් විඥානයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේවේද, සදාකාලික ද්‍රව්‍යයක් මෙන් එපරිද්දෙන්ම සිටින්නේද (එබඳු) කිසි විඥානයෙක් ඇත්තේද?

§ 3. “මහණ, යම් රූපයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, සදාකාලික වස්තුවක් බඳුව එපරිද්දෙන්ම සිටින්නේද, (එබඳු) කිසි රූපයෙක් නැත්තේමය.
“මහණ, යම් වේදනාවක් තොමෝ නිත්‍යවන්නීද, ස්ථිර වන්නීද, හැමකල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික දෙයක් මෙන් එසේම සිටින්නීද, (එබඳු) කිසි වේදනාවක් තොමෝ නැත්තීමය.
“මහණ, යම් සංඥාවක් තොමෝ නිත්‍යවන්නීද, ස්ථිර වන්නීද, හැම කල්හි තිබෙන්නීද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තීවේද, සදාකාලික වස්තුවක්සේ එපරිද්දෙන්ම සිටින්නීද, (එබඳු) කිසි සංඥාවක් තොමෝ නැත්තීමය.
“මහණ, යම් සංස්කාර කෙනෙක් නිත්‍යවෙද්ද, ස්ථිර වෙද්ද, හැමකල්හි තිබෙන්නීද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තාහු වෙද්ද, සදාකාලික ද්‍රව්‍යයක් සමානව එසේම සිටින්නාහුද, (එබඳු) කිසි සංස්කාර කෙනෙක් නැත්තාහුමය.
“මහණ, යම් විඥානයෙක් නිත්‍යවේද, ස්ථිරවේද, හැම කල්හි තිබේද, නොපෙරෙලෙන ස්වභාවය ඇත්තේ වේද, සදාකාලික වස්තුවක් බඳුව එසේම සිටින්නේද, (එබඳු) කිසි විඥානයෙක් නැත්තේමයයි” (වදාළසේක.)

(හයවෙනි සාමුද්දක සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-07
ගද්දුලබද්ධ සුත්‍රය

පුජ්‍ය සියඹලා පිටියේ බුද්ධරක්ඛිත තිස්ස හිමි කල විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනි’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2 .“මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසී ගියාවූ තණ්හාවෙන් බැඳුනාවූ නැවත නැවත ඇවිදින්නාවූ නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ සත්ත්වයන්ගේ මේ සසර නොදන්නා ලද කෙළවර ඇත්තේය, මුල් කොණ නොපෙනෙයි.

§ 3 .“මහණෙනි, යම්හෙයකින් මහමුහුද සිඳෙන්නේද, විශේෂයෙන් වියලෙන්නේද, විද්‍යමාන නොවේද, එබඳු කලක් වන්නේමය. මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසී ගියාවූ තණ්හාවෙන් බැඳුනාවූ නැවත නැවත දිවන්නාවූ නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ සත්ත්වයන්ගේ දුක් කෙළවර කිරීම මම නොකියමි.

“මහණෙනි, යම් කලෙක්හි මේ මහාමේරු පර්වතරාජයා දැවේද, වැනසේද, අවිද්‍යමාන වේද, ඒ කාලය වන්නේමය. මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසුණු තණ්හාවෙන් බැඳුණු නැවත නැවත දිවන්නාවූ නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ සත්ත්වයන්ගේ දුක් කෙළවර කිරීම මම නොකියමි.

§ 4 . “මහණෙනි, යම්කලෙක මේ මහපොළොව දැවේද, වැනසේද, විද්‍යමාන නොවේද, ඒ කාලය වන්නේමය. මහණෙනි, අවිජ්ජාවෙන් වැසුණු තණ්හාවෙන් බැඳුණු ඇවිදින්නාවූ, නැවත නැවත සැරිසරන්නාවූ, සත්ත්වයන්ගේ දුක් කෙළවර කිරීම මම නොම කියමි.

§ 5. “මහණෙනි, යම්සේ වනාහි බලුදමෙන් බඳනාලද සුනඛ තෙම තදවූ මහ උලෙක හෝ කණුවක හෝ බඳනාලද්දේ එම උල හෝ කණුව හෝ වටේ නැවත නැවත දිවේද, අවට කරකැවේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ආර්යයන් නොදක්නාවූ ආර්ය ධර්මයෙහි අදක්ෂවූ ආර්ය ධර්මයෙහි නොහික්මුණාවූ සත්පුරුෂයන් නොදක්නාවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂ නුවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි නොහික්මුණු ඇසූ පිරූ තැන් නැත්තාවූ පෘථග්ජනතෙම රූපය ආත්ම වශයෙන් දක්නේය, තමා රූපය ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි රූපය හෝ රූපයෙහි තමා හෝ දක්නේය. වේදනාව ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා වේදනාව ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි වේදනාව හෝ වේදනාවෙහි තමා හෝ දක්නේය. සංඥාව ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා සංඥාවක් ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි සංඥාව හෝ සංඥාවෙහිලා තමා හෝ දක්නේය. සංස්කාරයන් ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා සංස්කාරයන් ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි සංස්කාරයන් හෝ සංස්කාරයන්හි තමා හෝ දක්නේය. විඥානය ආත්ම වශයෙන් හෝ තමා විඥානය ඇත්තක් කොට හෝ තමා කෙරෙහි විඥානය හෝ විඥානයෙහි තමා හෝ දක්නේය.“

§ 6. හෙතෙම රූපයෙහිම බැඳී දුවයි. නැවත නැවත පෙරලෙයි, වේදනාවෙහිම බැඳී දිවෙයි. නැවත නැවත පෙරලෙමින් පවතී. සංඥාවෙහිම බැඳී දුවයි, නැවත නැවත පෙරෙලෙමින් පවතී. සංස්කාරයන්හි බැඳී දුවයි, නැවත නැවත පෙරලෙමින් පවතී. විඥානයෙහිම බැඳී දුවයි, නැවත නැවත පෙරලෙමින් පවතී.

“හෙතෙම රූපය අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, වේදනාව අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, සංඥාව අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, සංස්කාරයන් අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේය, විඥානය අනුව දුවන්නේ, පෙරලෙන්නේ, රූපයෙන් නොමිදේ, වේදනාවෙන් නොමිදේ, සංඥාවෙන් නොමිදේ, සංස්කාරයන්ගෙන් නොමිදේ, විඥානයෙන් නොමිදේ, ඉපදීමෙන්ද ජරාවෙන්ද මරණයෙන්ද සෝකයෙන්ද, හැඬීමෙන්ද කායික දුකින්ද දොම්නසින්ද වැලපීමෙන්ද නොමිදේ, දුකින් නොමිදේ යයි මම කියමි.

§ 7. “මහණෙනි, ආර්යයන් දක්නාවූ ආර්යයන්ගේ ධර්මයෙහි දක්ෂවූ ආර්යධර්මයෙහි හික්මුණාවූ සත්පුරුෂයන් දක්නාවූ සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්මයෙහි දක්ෂවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි හික්මුණාවූ බොහෝ ඇසූ පිරූතැන් ඇති ආර්ය ශ්‍රාවකතෙම රූපය තමා යයි හෝ නොදක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකැයි හෝ නොදක්නේය. තමා කෙරෙහි රූපය හෝ නොදක්නේය. රූපයෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.

“වේදනාව ආත්මයයි හෝ නොදක්නේය, තමා වේදනාව ඇත්තෙකැයි නොදක්නේය, තමා කෙරෙහි වේදනාව හෝ නොදක්නේය, වේදනාවෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.

“සංඥාව තමා යයි හෝ නොදක්නේය, තමා සංඥාව ඇත්තෙකැයි හෝ නොදක්නේය, තමා කෙරෙහි සංඥාව හෝ නොදක්නේය, සංඥාවෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.

“සංස්කාරයන් තමා යයි හෝ නොදක්නේය, තමා සංස්කාරයන් ඇත්තක් කොට හෝ නොදක්නේය, තමා කෙරෙහි සංස්කාරයන් හෝ නොදක්නේය, සංස්කාරයන්හි තමා හෝ නොදක්නේය.

විඥානය තමා යයි හෝ නොදක්නේය, තමා විඥානය ඇත්තෙක් කොට හෝ නොදක්නේය. තමා කෙරෙහි විඥානය හෝ නොදක්නේය, විඥානයෙහි තමා හෝ නොදක්නේය.“

§ 8 .හෙතෙම රූපයෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. වේදනාවෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. සංඥාවෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. සංස්කාරයෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි. විඥානයෙහි බැඳී නොදුවයි, නැවත නැවත නොපෙරලෙයි.“
හෙතෙම රූපයෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ.
වේදනාවෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ,
සංඥාවෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ,
සංස්කාරයන්හි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ,
විඥානයෙහි බැඳී නොදුවන්නේ, නැවත නැවත නොපෙරලෙන්නේ.
රූපයෙන් මිදේ, වේදනාවෙන් මිදේ, සංඥාවෙන් මිදේ, සංස්කාරයන්ගෙන් මිදේ, විඥානයෙන් මිදේ, ඉපදීමෙන්ද ජරාවෙන් හා මරණයෙන්ද සෝකයෙන්ද හැඬීමෙන්ද දුකින්ද වැලපීමෙන්ද මිදේ, දුකින් මිදේයයි කියමි”යි වදාළසේක.

(හත්වෙනි ගද්දුලා සූත්‍රය නිමි)

SN 03-01-10-08.
ගද්දුලා සූත්‍රය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවත්නුවර සමීපයෙහි වූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතුසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§“අවිජ්ජාවෙන් වැසුණු, තණ්හාවෙන් බැඳුණු, (සසර) නැවත නැවත දුවන්නා වූ, සැරිසරන්නා වූ, සත්ත්වයන්ගේ මේ සසර නොදන්නාලද කොන් ඇත්තේය. පූර්ව කෙළවර නොපෙණෙයි. මහණෙනි, යම්සේ වනාහි බලුදමින් බඳනාලද සුනඛතෙම තද හුලෙක වේවයි මහ කණුවක වේවයි බඳනා ලද්දේ වේද, ඉදින් ඒ බල්ලා නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ හෝ සමීපයට යයි, ඉදින් සිටී නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ හෝ ළඟම සිටී, ඉදින් හිඳී නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ ළඟ හිඳී, ඉදින් ලගී නම් එම හුලේ හෝ කණුවේ හෝ ළඟ ලගී.‘මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ඇසූ පිරූ තැන් නැති පෘථජ්ජනතෙම ‘ මේ රූපය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි රූපය ආත්මයයි දෘෂ්ටි වශයෙන් දක්නේය. ‘මේ වේදනාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි වේදනාව ආත්මයයි දක්නේය. ‘මේ සංඥාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි සංඥාව ආත්මයයි දක්නේය. මේ සංස්කාරක මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි සංස්කාරයන් ආත්මයයි දක්නේය. ‘මේ විඥානය මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යි විඥානය ආත්මයයි දක්නේය.

§ 3. “ඉදින් ඒ පෘථග්ජනතෙම යයි නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම යෙයි. ඉදින් සිටී නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම සිටී. ඉදින් හොවී නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම හොවී. ඉදින් හිඳී නම් මේ පඤ්චඋපාදානස්කන්ධයන් කරාම හිඳී එහෙයින් මහණෙනි, ‘දීර්ඝ කාලයක් මුලුල්ලෙහි මේ සිත රාගයෙන්ද, ද්වේෂයෙන්ද, මෝහයෙන්ද, අතිශයින් කිලිටියයි නිරතුරුව තමාගේ සිත ගැන නුවණින් සලකා බැලිය යුතුය.

§ 4 .“මහණෙනි, සත්ත්වයෝ සිත කිලිටුවීමෙන් කිලුටු වන්නාහුය. සත්ත්වයෝ සිත පිරිසිදුවීමෙන් විශේෂයෙන් පිරිසිදු වෙත්. මහණෙනි, තොප විසින් ‘හැසිරෙන’ සිතියමක් නම් දක්නා ලද්දේද?” – “ස්වාමීනි, එසේය”“මහණෙනි, ඒ හැසිරෙන සිතියමද සිතින්ම සිතන ලද්දේය. මහණෙනි, ඒ හැසිරෙන සිතියමටද වඩා සිතම ඉතා විසිතුරුය.“මහණෙනි, එහෙයින් ‘බොහෝ කලක් මුලුල්ලේ රාගයෙන්ද, ද්වේෂයෙන්ද, මෝහයෙන්ද, මේ සිත අතිශයින් කෙලෙසුණේ” යයි නිතර ස්වකීය වූ සිත ගැන(නුවණින්) සලකා බැලිය යුතුය.

§ 5 .“මහණෙනි, සත්ත්වයෝ සිත කෙලෙසීමෙන් කෙළෙසෙන්නාහුය. සිත පිරිසිදුවීමෙන් විශේෂයෙන් පිරිසිදු වන්නාහුය. “මහණෙනි, මේ සිත යම්සේද, මම එබඳුවූ අන් එක නිකායකුදු (සමාන වර්ගයක්) නොමදකිමි.

“මහණෙනි, මේ තිරිසන්ගත සත්ත්වයෝ වෙද්ද, මහණෙනි, ඒ තිරිසන්ගත සත්ත්වයෝද කර්ම සිතින්ම විසිතුරු වූහ.“මහණෙනි, එහෙයින් ‘බොහෝ කලක් මුලුල්ලෙහි රාගයෙන්ද, ද්වේෂයෙන්ද, මෝහයෙන්ද මේ සිත අතිශයින් කෙළෙසුණේ’යයි නිතර ස්වකීය වූ සිත ගැන (නුවණින්) සලකා බැලිය යුතුය.

§ 6 .“මහණෙනි, යම් රෙදිපාට කරන්නෙක් හෝ සිත්තරෙක් හෝ විද්‍යමාන වූ සායමකින් හෝ ලාකඩින් හෝ කහයෙන් හෝ නිලින් හෝ මදටියෙන් හෝ අතිශයින් මට්ටම්වූ පුවරුවෙක හෝ බිත්තියෙක හෝ රෙදිපටෙක හෝ සියලු අඟපසඟින් යුත් ස්ත්‍රී රූපයක් හෝ පුරුෂ රූපයක් හෝ මනාකොට මවන්නේ ද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ඇසූ පිරූ තැන් නැත්තාවූ පෘථග්ජන මිනිසා උපදවන්නේ රූපයම උපදවයි. උපදවන්නේ වේදනාවම උපදවයි. උපදවන්නේ සංඥාවම උපදවයි. උපදවන්නේ සංස්කාරයන්ම උපදවයි. උපදවන්නේ විඥානයම උපදවයි.

§ 7 . “මහණෙනි, ඒ කුමැයි සිතන්නෙහිද?
රූපය නිත්‍ය හෝ වේද, අනිත්‍ය හෝ වේද?… ‘ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.’“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?… ස්වාමීනි, දුකය“යමක් වනාහි අනිත්‍යද, දුක්ද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේද, එය ‘මේ රූපය මාගේය, මේ මම වෙමි. මේ මාගේ ආත්ම’යයි ඒ රූපය (දෘෂ්ටි වශයෙන්) දක්නට සුදුසුද?…” “ස්වාමීනි, මේ සුදුසු නොවේමය”“මහණෙනි, වේදනා තොමෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?…” “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය”“යම් වේදනාවක් තොමෝ අනිත්‍ය වේද, ඒ දුක් හෝ සැප හෝ වේද?” “ස්වාමීනි දුක් වෙයි.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ වේදනාව මාගේය. මේ මම වෙමි. මේ මගේ ආත්මය’යයි ඒ වේදනාව දක්නට සුදුසුද?”… “ ස්වාමීනි, මේ සුදුසු නොවේමය.“මහණෙනි සංඥා තොමෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය හෝ වේද?”…“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් එය දුක් හෝ සැප හෝ වේද?”… “ස්වාමීනි, දුක් වේ.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ සංඥාව මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මය’යි ඒ සංඥාව දක්නට සුදුසු වේද?…“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”“මහණෙනි සංස්කාරයෝ නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය වේද?”… “ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් ඒ දුක් හෝ සැප වේද?”… “ස්වාමීනි, දුක් වේ.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද, පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද, ‘මේ සංස්කාරයන් මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මය’යි ඒ සංස්කාරයන් දක්නට සුදුසු වේද?…“ස්වාමීනි, මෙය සුදුසු නොවේමය.”“මහණෙනි විඥානය නිත්‍ය හෝ අනිත්‍ය වේද?”…“ස්වාමීනි, අනිත්‍යය.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය නම් ඒ දුක් හෝ සැප වේද?”… “ස්වාමීනි, දුක් වේ.”“යමක් වනාහි අනිත්‍ය වේද, දුක් වේද,පෙරලෙන ස්වාභාවය ඇත්තේ වේද,‘මේ විඥානය මාගේය, මේ මම වෙමි, මේ මාගේ ආත්මය”යි ඒ විඥානය දක්නට සුදුසු වේද?”…“ස්වාමීනි, සුදුසු නොවේමය.“

§ 8. එහෙයින් මහණෙනි, තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත් සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි රූපයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් රූපයෙක් වේද, ‘මේ රූපය මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි ඒ මේ සියලු රූපය මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි වේදනාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම්කිසි වේදනාවක් වේද, ‘මේ වේදනා තොමෝ මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි ඒ මේ හැම වේදනාව මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දත යුතුය.“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත් වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම්කිසි සංඥාවක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංඥාවක් වේද, ‘මේ සංඥා තොමෝ මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි. මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි ඒ මේ සියලු සංඥාව මෙසේ තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“

§ 9 .තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද, යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් සංස්කාරයෝ වෙද්ද, මේ ‘සංස්කාර ස්කන්ධය මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ ඒ සියලු සංස්කාර ස්කන්ධය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“තමා පිළිබඳවූ හෝ අනුන් පිළිබඳවූ හෝ මහත්වූ හෝ සියුම්වූ හෝ හීනවූ හෝ උසස්වූ හෝ අතීතවූද, අනාගතවූද, වර්තමානවූද යම්කිසි විඥානයෙක් වේද, දුරවූ හෝ ළඟවූ හෝ යම් විඥානයක් වේද, ‘මේ විඥානය මාගේ නොවේ, මේ මම නොවෙමි, මේ මාගේ ආත්මය නොවේ’යයි මෙසේ ඒ මේ හැම විඥානය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දතයුතුය.“මහණෙනි, මෙසේ දක්නාවූ ආර්යශ්‍රාවකතෙම රූපයෙහිද කලකිරෙයි, වේදනාවෙහිද කලකිරෙයි, සංඥාවෙහිද කලකිරෙයි, සංස්කාරයන්හිද කලකිරෙයි, විඥානයෙහිද කලකිරෙයි. කලකිරුණේ නොඇලෙයි, නොඇලීමෙන් (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදෙයි, මිදුනුකල්හි ‘මිදුණේ’ යයි දැනීම වෙයි. ඉපදීම ක්ෂය විය. මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාවෙහි හැසිර නිමවන ලද්දේය. කළයුතු දේ කොට නිමවන ලද්දේය. මේ ආත්මභාවයෙහි කළයුතු අනිකක් නැතැයි විශේෂයෙන් දැනගනී.”

(අටවෙනි ගද්දුල සූත්‍රය නිමි. )

SN 03-01-10-09.
නාවා සූත්‍රය

පුජ්‍ය එල්ලාවල විජිතානන්ද හිමි ගේ විවරණය 1 කොටස

§ 1 .මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2. “මහණෙනි, මම දන්නහුගේ දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය කිරීම කියමි. නොදන්නහුගේ නොදක්නහුගේ නොකියමි. මහණෙනි, කුමක් දන්නහුගේ කුමක් දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන් ක්ෂය වේද? ,
රූපය මෙසේය,
රූපයගේ ඉපදීම මෙසේය,
රූපයගේ විනාශය මෙසේය,
වේදනාව මෙසේය,
වේදනාවගේ ඉපදීම මෙසේය,
වේදනාවගේ විනාශය මෙසේය,
සංඥාව මෙසේය,
සංඥාවගේ ඉපදීම මෙසේය,
සංඥාවගේ විනාශය මෙසේය,
සංස්කාරයෝ මෙසේය,
සංස්කාරයන්ගේ ඉපදීම මෙසේය,
සංස්කාරයන්ගේ විනාශය මෙසේය.
විඥානය මෙසේය,
විඥානයාගේ ඉපදීම මෙසේය,
විඥානයාගේ විනාශය මෙසේය.

මහණෙනි, මෙසේ දන්නහුගේ මෙසේ දක්නහුගේ ආශ්‍රවයන්ගේ ක්ෂය වෙයි.“

පුජ්‍ය එල්ලාවල විජිතානන්ද හිමි ගේ විවරණය 2 කොටස

§ 3 . මහණෙනි, භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහට ඒකාන්තයෙන් මෙබඳු කැමැත්තක් උපදින්නේය. “මාගේ සිත දැඩිකොට අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙක (කියායි.)“

එතකුදුවුවත් ඔහුගේ සිත දැඩිකොට අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් නොමිදේ,
ඊට හේතු කවරේද?
ඔහුගේ (සිත) නොවැඩූ බැවිනැයි කිය යුතුය.
කුමක් නොවඩනා ලද බැවින්ද,
සතර සතිපට්ඨානයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද, සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද, සතර ඍද්ධිපාදයන් නොවඩනාලද බැවින්ද, පඤ්චෙන්ද්‍රියයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද පඤ්චබලයන් නොවඩනා ලද බැවින්ද, සප්ත බොධ්‍යංගයන් නොවඩන ලද බැවින්ද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නොවඩනාලද බැවින්ද (වෙයි.)

§ 4 . “මහණෙනි, යම්සේ වනාහි කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද, ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මනාකොට සයනය නොකරන ලද්දාහු වෙද්ද, මනාකොට හාත්පස උණුසුම් නොකරන ලද්දාහු වෙද්ද, හාත්පස මනා කොට කුකුල් ගඳ නොගන්වන ලද්දාහු වෙද්ද, (එවිට) කිසිසේත් ඒ කිකිළියට ‘මාගේ කුකුළු පැටව් පා නිය අගින් හෝ මුවතුඩින් හෝ බිත්තර කටුව පළාගෙන සුවසේ පිටවන්නාහු නම් ඉතා මැනව’යි මෙබඳු කැමැත්තක් නූපදින්නේය. එතකුදුවුවත් ඒ කුකුළු පැටව් පා අගින් හෝ මුව තුඩින් හෝ බිත්තර කටුව පළාගෙන සුවසේ පිටවන්නට නුසුදුස්සෝම වෙති.
ඊට හේතු කවරේද?
“මහණෙනි, ඒ කියන ලද ප්‍රකාරවූම කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද, ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මත්තෙහි මනාකොට සයනය නොකරන ලද්දාහු වෙත්. මනාකොට හාත්පස උණුසුම් නොගන්වන ලද්දාහු වෙත්. මනාකොට කුකුළු ගඳ නොගන්වන ලද්දාහුවෙත්. (එහෙයිනි,)

§ 5. “මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත නොයෙදී වසන මහණහට ‘මාගේ සිත (උපාදානයන් විසින්) අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන් කෙරෙන් මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’යි කිසිසේත් මෙබඳු සිතෙක් උපදින්නේද, එතකුදුවුවත් ඒ මහණහුගේ සිත දැඩිව අල්වා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් නොමිදේ.
ඊට හේතු කවරේද?
ඔහු විසින් නොවඩනා ලද බැවිනැයි කිය යුතුය.
කුමක්හු නොවඩනා ලද බැවින්ද?
සතර සතිපට්ඨානයන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යයන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, සතර ඍද්ධිපාදයන් නොවඩනා ලද බැවිනුද, පඤ්චෙන්ද්‍රියන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, පඤ්චබලයන් නොවඩනා ලද බැවිනුදු, සප්තබොධ්‍යංගයන් නොවඩනාලද බැවිනුදු, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය නොවඩනාලද බැවිනුදු (වෙයි.)“

§ 6 .මහණෙනි, භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහට “(උපාදානයන් විසින්) තදින් අල්ලා නොගෙන මාගේ සිත ආශ්‍රවයන්ගෙන් මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ”යි කිසිසේත් මෙබඳු සිතෙක් උපදින්නේද, ඉක්බිති දැඩිකොට අල්ලා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් ඔහුගේ සිත මිදේ.
ඊට හේතු කවරේද?
ඔහු විසින් වඩනලද බැවිනැයි කිය යුතුය.
කුමක් වඩනලද බැවින්ද?
සතරසතිපට්ඨානයන් වඩනලද බැවිනුදු, සතර සම්‍යක් ප්‍රධානයන් වඩනලද බැවිනුදු, සතර ඍද්ධිපාදයන් වඩනලද බැවිනුදු, පඤ්චෙන්ද්‍රියයන් වඩන ලද බැවිනුදු, පඤ්ච බලයන් වඩනලද බැවිනුදු, සප්තබොධ්‍යංගයන් වඩනලද බැවිනුදු, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩනලද බැවිනුදු (වෙයි.)

§ 7 .“මහණෙනි, යම්සේ වනාහි කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද, ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මනාකොට මත්තෙහි සයනය කරන ලද්දාහු වෙද්ද, මනාකොට හාත්පස උණුසුම් ගන්වන ලද්දාහු වෙද්ද, මනාකොට කුකුළුගඳ ගන්වන ලද්දාහු වෙද්ද, කිසිසේත් ඒ කිකිළියට ‘මාගේ කුකුළු පැටව් පා අගින් හෝ මුවතුඩින් හෝ බිජුවට පළාගෙන සුවසේ පිටතට නික්මෙන්නාහු නම් ඉතා යෙහෙකැ’යි මෙබඳු කැමැත්තක් නො උපදින්නේද, එතකුදු වුවත් ඒ කුකුළු පැටව් පා නිය අගින් හෝ මුවතුඩින් හෝ බිජුවට පළාගෙන සුවසේ පිටතට නික්මෙන්නට සුදුස්සෝම වෙති. ඊට හේතු කවරේද?“

§ 8 .මහණෙනි, ඒ ප්‍රකාරවූම කිකිළියගේ බිජු අටක් හෝ දසයක් හෝ දොළසක් හෝ වෙද්ද? ඒ බිජු කිකිළිය විසින් මනාව මත්තෙහි හෝනා ලද්දාහු වෙති. මනාව හාත්පස උණුසුම් ගන්වන ලද්දාහු වෙති. මනාව හාත්පස කුකුළු ගඳ ගන්වන ලද්දාහු වෙති.“

§9. මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වාසය කරන්නාවූ මහණහට කිසිසේත් (උපාදාන වශයෙන්) තදින් අල්ලා නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් මාගේ සිත මිදෙන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැ’යි මෙබඳු කැමැත්තක් නො උපදින්නේද, එතකුදුවුවත් (උපාදාන වශයෙන්) නොගෙන ආශ්‍රවයන්ගෙන් ඔහුගේ සිත මිදෙයි. ඊට හේතු කවරේද? වැඩුණු බැවිනැයි කියයුතු වන්නේය.
කුමක් වඩන ලද බැවින්ද?
සතර සතිපට්ඨානයන් වඩනලද බැවින්ද, සතර සම්‍යක් ප්‍රධාන වීර්යයන් වඩන ලද බැවින්ද, සතර ඍද්ධිපාදයන් වඩනලද බැවින්ද, පඤ්චෙන්ද්‍රියයන් වඩනලද බැවින්ද, පඤ්චබලයන් වඩනලද බැවින්ද, සප්තබොධ්‍යංගයන් වඩන ලද බැවින්ද, ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වඩනලද බැවින්ද වේ.

§10 .“මහණෙනි, යම්සේ වනාහි වඩුවාගේ හෝ වඩු අතවැස්සාගේ හෝ වෑමිටෙහි ඇඟිලි පාරවල් දක්නා ලැබෙද්ද, මහපට ඇඟිලි පාරවල් හෝ දකිනු ලැබෙද්ද, ‘මාගේ වෑමිට අද මෙපමණ ගෙවුණේය ඊයේ මෙපමණ ගෙවුණේය. පෙරේදා මෙපමණ ගෙවුණේ’යයි ඔහුගේ මෙසේ දැනීමෙක් නොවේමය. එතකුදුවුවත් නැතිවූ කල්හි නැතිවූයේය යන දැනීම ඇතිවෙයි.“

මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහට ‘අද මාගේ ආශ්‍රවයන් අතුරෙන් මෙපමණ ක්ෂයවීයයි හෝ ඊයේ මෙපමණ ක්ෂයවීයයි හෝ පෙරේදා මෙපමණ ක්ෂයවීයයි හෝ’ කිසිසේත් මෙසේ දැනීම ඇති නොවේද, එතකුදුවුවත් ක්ෂයවූ කල්හි ක්ෂයවීමයයි දැනීම වෙයි.

“මහණෙනි, යම්සේ වනාහි සමසක් මුළුල්ලෙහි දියෙහි දමා හේමන්ත කාලයෙහි ගොඩට ගන්නා ලද්දාවූ වේවැල් බැඳුමෙන් බඳින ලද්දාවූ මූදේ යන නැවකගේ බැමි අව් සුළඟින් වියලුනාහු වෙද්ද, ඒ බැමි වැසිකල වසින වැස්සෙන් තෙමෙන ලද්දාහු ලෙහෙසියෙන්ම දුබල වෙද්ද, දිරායද්ද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම භාවනා කිරීමෙහි නැවත නැවත යෙදී වසන මහණහුගේ සංයෝජනයෝ ලෙහෙසියෙන්ම යටපත් වෙත්. කුණුවෙත්”

(නවවෙනි නාවා සූත්‍රය නිමි.)

SN 03-01-10-10.
අනිත්‍ය සඤ්ඤා සූත්‍රය

පුජ්‍ය කොත්මලේ කුමාර කස්සප හිමි හිමි කල විවරණය

§ 1 . මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.“

§ 2 . මහණෙනි, වඩන ලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කරයි. සියලු රූපරාගය ක්ෂය කරයි. සියලු භවරාගය ක්ෂය කරයි. සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කරයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කරයි. සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 3 .මහණෙනි, යම්සේ වනාහි සරත් කාලයෙහි ගොවියෙක් මහ නඟුලෙන් සීසාන්නේ ඇද තුබූ මුල් මනාව කඩමින් සීසාද, එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, වඩනලද, පුරුදුකරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 4 .මහණෙනි, යම්සේ වනාහි බබුස් තණ කපන්නා බබුස් තණ කපා අග අල්වාගෙන සලාද, පොළාද, ගසාදමාද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 5 . මහණෙනි, යම්සේ වනාහි අඹවල්ලෙහි නැට්ට සිඳිනලද කල්හි එහි නැට්ටෙහි බැඳුණු යම් අඹ ගෙඩි වෙද්ද, ඒ සියලු ගෙඩි ඒ අඹ කැනැත්තට අනුගත වෙද්ද, එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, වඩනලද පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භව රාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින්ම විනාස කෙරෙයි.“

§ 6 . මහණෙනි, යම්සේ වනාහි මුදුන් ගෙයක යම්කිසි පරාල වෙද්ද, ඒ සියලු පරාල මුදුනකරා යෙද්ද, මුදුනට වදින බැවින් එයට නැඹුරු වෙද්ද, මුදුනට මනාව රැස්ව සිටිද්ද, මුදුන ඒ ගොණැසි අතුරෙන් අග්‍රයයි කියනු ලැබේ. මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනාලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 7. මහණෙනි, යම් හර සුවඳක් වෙද්ද, ඔවුන් අතුරෙන් රත්සඳුන් අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනාලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි. සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 8 . මහණෙනි, යම්කිසි මල් සුවඳක් වෙද්ද, ඒ අතුරෙන් සමන්මල් (සුවඳ) අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 9 . මහණෙනි, යම්සේ වනාහි යම්කිසි කුඩා රජවරු වෙද්ද, ඒ සියල්ලෝ සක්විති රජහට අනුකූල වූවාහු වෙද්ද, ඔවුන් අතුරෙන් සක්විති රජතෙම අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.’“

§ 10, මහණෙනි, යම්සේ වනාහි තරුවල යම්කිසි එළියක්වේද, ඒ සියලු එළි සඳඑළියේ සොළොස්වන කොටසකටද නොඅගිත්, ඔවුන් අතුරෙන් සඳඑළිය අග්‍රයයි කියනු ලැබේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනාලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි, සහමුලින් විනාස කෙරෙයි.“

§ 11. මහණෙනි, යම්සේ වනාහි සරත් සමය වැඩුණු කල්හි පහවගිය වළාකුල්ද, වැසිද ඇතිකල්හි සූර්යතෙම අහසට නැංගේ ආකාසගතවූ සියලු අඳුරු නසා එළිය කෙරේද, බබලාද, විශේෂයෙන් දීප්තිමත් වේද.” .මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම වඩනලද, පුරුදු කරනලද අනිත්‍ය සංඥාව සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු රූප රාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරෙයි. සහමුලින් විනාශ කෙරෙයි.

§ 12 .“මහණෙනි, කෙසේ වඩනා ලද්දාවූ කෙසේ පුරුදුකරන ලද්දාවූ අනිත්‍ය සංඥාව තොමෝ සියලු කාමරාගය ක්ෂයකෙරේද, සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරේද, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරේද, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරේද, සියලු අස්මිමානය ක්ෂය කෙරේද, සහමුලින්ම විනාශ කෙරේද, රූපය මෙසේය, රූපයාගේ ඉපදීම මෙසේය, රූපයාගේ විනාශය මෙසේය. වේදනාව මෙසේය, වේදනාවේ ඉපදීම මෙසේය, වේදනාවේ විනාශය මෙසේය, සංඥාව මෙසේය, සංඥාවේ ඉපදීම මෙසේය, සංඥාවේ විනාශය මෙසේය, සංස්කාරයන් මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ ඉපදීම මෙසේය, සංස්කාරයන්ගේ විනාශය මෙසේය, විඥානය මෙසේය, විඥානයාගේ ඉපදීම මෙසේය, විඥානයාගේ විනාශය මෙසේයයි මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ පුරුදු කරන ලද්දාවූ අනිත්‍ය සංඥාතොමෝ සියලු කාමරාගය ක්ෂය කෙරෙයි සියලු රූපරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු භවරාගය ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අවිද්‍යාව ක්ෂය කෙරෙයි, සියලු අස්මිමානය සහමුලින්ම විනාශ කෙරේයයි” (වදාළසේක.)

(දහවෙනි සංඥා සූත්‍රය නිමි.)

MN 02-02-05 භද්දාලි සුත්‍රය

65 භද්දාලි සුත්‍රය

[659: බොහෝ සාමාජිකයන් ඉන්නා ඕනෑම ආයතනයක, සංස්ථාවක, නීති රාමුවක්, ආයතන පටිපාටියක් ඇත. මේ ලෝකයේ පැරණිම ආයතනය බෞද්ධ සංඝ සමාජය වේ. මේ සංඝ සංස්ථාවේ පවතින ඒ රාමුව විනය පිටකය වේ. විනය නොරකින කල මේ බෞද්ධ සාසනය වැඩිකල් නොගොස් නැත්තටම නැතිව යනු ඇත. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් විසි අවුරුද්දක් යන තුරු එකදු විනය නීතියක් පැනවුයේ නැත. ඒ වනතුරු භික්ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සම්බුද්ධත්වය ගැන විචිකිච්චාවක් නොකළහ. සංසාර විමුක්තිය ලබන්නට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උගන්වන පටිපදාව හැර වෙනෙකක් නැති බව දත් උන් වහන්සේලා ශ්‍රද්ධාවෙන් පිළිවෙත් පිරුහ. පසුව වෙනත් හේතු පිණිස පැවිදි වුවන් කල ඇතැම් ක්‍රියා නිසා, වරින් වර විනය නීති පැනවූයේ සාසනයේ චිරස්තිතිය පිණිසය.

සර්වඥවූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සියලු කාලයන්ට ගැලපෙනසේ සංඝ ක්‍රියා පටිපාටිය විනය නීතිවල අඩංගු කර ඇත. එදිනෙදා කල යුතු සෑම කටයුත්තක් ම කරන සැටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මවක දරුවනට උගන්වන ලෙස උගන්වා ඇත. මේ පිළිවෙත් අනුව ජීවත්වන්නා අකුසල් බැහැර කරයි. විමුක්තියටම ලං වෙයි.

මේ භද්දාලි සුත්‍රය කියවා, ගත යුතු ආදර්ශය වන්නේ විකාල භෝජනය නොකළ යුතු බව නොවෙයි. මේ සංඝ සමාජයේ ඉන්නා සියලු දෙනා සියලු කල්හි විනය නීති සැමකල් රැකියා යුතු බවය. බුදුන් වහන්සේ ගේ සර්වඥතාව පිළිගන්නා අය උන්වහන්සේට වඩා තමන් දන්නේයැයි නොසිතා, “ඒ කාලෙට හොඳ උනාට දැන් මේ නීති හරියන්නේ නැත. සංසෝදනය කරන්න ඕනෑ යයි සිතති.” රන් රිදී කහවනු විසකුරු සර්පයන් සේ බැහැර කල යුතු බව කීවත් අද සමාජයේ ක්‍රෙඩිට් කාඩ් පාවිච්චි කරන හාමුදුරුවරුන් පවා සිටිති.

හාමුදුරුවන් පමණක් නොව ගිහියන් පවා බුද්ධාගම තමන්ට ඕනෑ ලෙස පරිවර්තන කරගෙන පන්සල් යති. පෝය දාට අට සිල් දස සිල් ගෙන හවස පහට “පවාරණය” කොට රෑ බතට ගෙදර යති. ගිහි විනය රකින්නට බැරි නම් සිල් නොගෙන ගෙදර සිටීමෙන් අපායේ නොවැටී ඉන්නට හැක. සිල් ගත්තාය කියා සාසනය හෑල්ලු කිරීම , ශික්ෂාව සංශෝධනය කරගැනීම අපාගත වන අකුසලයකි.]

කුලියාපිටියේ දෙලන පන්සලේ බුදු කුටියේ වැඩ ඉන්නා පිළිම වහන්සේ

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවත් නුවර අනේපිඬු මහ සිටුහුගේ ජේතවන නම්වූ ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කළහ. එකල්හි දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි”යි භික්ෂූන්ට කථා කළහ “පින්වතුන් වහන්ස”යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.

§ 2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.
“මහණෙනි, මම පෙරවරුවේ එක් වරක් පමණක් වළඳමි. එසේ එක වේලක් වළඳන හෙයින්ම ආබාධ නැති බවද, නිදුක් බවද, ශරීර සැහැල්ලු බවද, කාය බලයද, ශරීරයේ සැප විහරණයද ලබමි. මහණෙනි, ඔබලාද උදය කාලයේ ආහාර වළඳව්. මහණෙනි, තොපිද උදය කාලයේ ආහාරයම වළඳන්නාහු ආබාධ නැති බවද, නිදුක් බවද, ශරීර සැහැල්ලු බවද, කාය බලයද, ශරීර සැප විහරණයද ලබව්” යයි වදාළහ.660

[660: මේ සිදුවීම වුයේ විකාල භෝජන ශික්ෂාව විනය නීතියක් ලෙස පැනවීමට පෙර වූ බැව් පෙනේ. තමන් වහන්සේ පුරුදු කරන්නාවූ මේ යහ පිළිවෙත සිය ශ්‍රාවකයනුත් පිලි පදින්නේ නම් ඒ උන්ගේ යහපත වෙයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ යෝජනා කල සේක.]

§ 3. මෙසේ වදාළ කළ, භද්දාලි නම් භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය. “ස්වාමීනි, මට පෙරවරුවේ පමණක් ආහාර වැලදීම කල නොහැකිය. ස්වාමීනි, පෙරවරුවේ ආහාරයෙන් පමණක් මට ජීවිතය පවත්වාගෙන යා හැකිදැයි සැකය, ”

“භද්දාලිය, එසේ නම් ඔබ යම් තැනෙකට දානයට ආරාධනා ලද්දේ නම් , එහිදී කොටසක් අනුභවකොට, කොටසක් ගෙණ ගොස් පසුව වළඳව, ”661

[661:- මේ ගෙන එන ආහාරයද හිරු අස්ථානගත වීමට පෙර ගන්නට වේනම් බද්දාලි භික්ෂුවගේ අභිමතාර්ථය ඉටු නොවෙන නිසා ඔහු මෙයටද එකඟ නොවීය. එසේ භද්දාලි භික්ෂුව අකමැති වන්නට හේතුව ඔහුට රාත්‍රී ආහාරය වළදන්නට ඕනෑකමක් වීමය. මෙසේ අවවාදයෙන් පසුවද ඔහු එක භජනය නොව පෙර කළා සේ කැමති විට ආහාර ගත් බව පෙනේ. ]

“ස්වාමීනි, මම එසේ වළඳන්ටද කැමැති නොවෙමි. ස්වාමීනි, එසේ පෙරවරුවේ ආහාරයෙන් පමණක් මට ජීවිතය පවත්වාගෙන යා හැකිදැයි සැකය, ”.”

§ 4. පසුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් විකාල භොජන ශික්ෂාපදය පනවනු ලැබූ කල්හි, භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන්වනු ලබන කල්හිද ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව තමන්ට එය රැකීමට නොහැකි බව ප්‍රසිද්ධියේ පළ කළේය. 662 ඉක්බිති ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව නොපුරන්නෙක් සේ ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව තෙමසක් මුළුල්ලෙහි වූ වස් කාලයෙහි කිසි විටෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවීමට නොපැමිණියේය. ඒ ඔහු ප්‍රාතිමොක්ඛ ශීලය කඩ කල හෙයිනි.

[662: භද්දාලි මෙසේ විප්ලවීය ආකාරයකින් අනෙක් සංඝයා ඉදිරියේ තමන් අනෙක් සංඝයාමෙන් සෑම ශික්ෂා පදයක් ම පිලි නොගන්න බව කීමෙන් වන හානිය ඔහු පසුව අවබෝධ කරගත්තේය.]

§ 5. තෙමසකින් වස් කාලය ගෙවුන පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාරිකාවෙහි වඩිතියි අපේක්ෂාවෙන් උන් වහන්සේ උදෙසා සිවුරක් මැසීමට බොහෝ භික්ෂූහු එක්ව සිවුර මසමින් සිටියෝය. මේ භද්දාලි භික්ෂුව එහි ගිය විට අනෙක් භික්ෂුහු ඔහුට මෙසේ කීහ.

§ 6. “තුන් මාසයකින් පසු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චාරිකාවෙහි වඩින හෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පරිභෝජනය පිණිස අප මේ සිවුර මසනු ලැබේ.

“ආයුෂ්මත් භද්දාලිය, එබැවින් ශික්ෂා පදයක් පිලි නොගන්නෙමැයි ඔබ කරගත් ඒ දෝෂය හොඳින් සිහිකරව! ඔබට ඒ දුෂ්ක්‍රියාව නිසා පසුව නරකයක් සිදු නොවන ලෙස වහා ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෙන් සමාව අයදිව.”යි කීහ.

§ 7 . ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව, “එසේය ඇවැත්නි”යි ඒ භික්ෂූන්ට පිළිතුරු දී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැනට පැමිණියේය. එහි පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පසඟ පිහිටුවා වඳිමින් මෙසේ කීය.

“ස්වාමිනි , භාග්‍යවතුන් වහන්ස’ ඔබ වහන්සේ විසින් ශික්ෂාපදයක් පණවනු ලැබූ කල්හි, සෙසු භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි මම ඒ සමාදන් නොවීමෙන් ඇවැතක් කලෙමි. බාලයකුසේ, මුළාවූවකුසේ, අව්‍යක්තයකුසේ, මම වරදක්ම කර ගත්තේ වෙමි. මම ඒ වරද අවබෝධකරගෙන නැවත එවැනි අනුවන කමක් නොකරන්නට පොරොන්දු වෙමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගෙන් වූ ඒ දෝෂයට මට කමා කරන සේක්වා”යි කීය.

§ 8. “භද්දාලිය, මා විසින් ශික්ෂාපදයක් පණවනු ලබන කල්හි, සෙසු භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි ඔබ ඒ සමාදන් නොවීමෙන් ඔබ බාලයකුසේ, මුළාවූවකුසේ, අව්‍යක්තයකුසේ, විනය කඩකරන ලද්දේය. ඒ බව ප්‍රසිද්ධියේ කීමෙන් ඔබ තවත් වරදක්ම කර ගත්තේ වෙයි.

§ 9. භද්දාලිය, ඔබ විසින් මේ කරුණු අවබෝධ කර නොගත්තේය. දැන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේද සැවැත්නුවර වසති, මේ ප්‍රවුර්තිය අසා, “භද්දාලි භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේද මාගේ අවක්‍රියා ගැන දැනගන්නේ යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

.“භද්දාලිය, මේ දිනවල වස් සමාදන්වීමට බොහෝ භික්ෂුන් පැමිණ සැවැත්නුවර වස් වැසුවාහුය, භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැයි ඒ භික්ෂූහුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

“භද්දාලිය, බොහෝ භික්ෂුණීහුද සැවැත්නුවර වස් සමාදන් ව ඉන්නෝය.. , භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව නොපුරන්නෙකැ’යි ඒ භික්ෂුණීහුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

.“භද්දාලිය, බොහෝ සැදැහැති උපාසකයෝ සැවැත්නුවර වෙසෙත්. භද්දාලි භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි ඔව්හුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

“භද්දාලිය, බොහෝ උපාසිකාවෝ සැවැත්නුවර වෙසෙත්. භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි ඒ උපාසිකාවෝද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය.

“භද්දාලිය, නොයෙක් අන්‍ය තීර්ථක මහණ බමුණෝ සැවැත්නුවර වස් එළඹියාහුය. භද්දාලි නම් භික්ෂුව ශ්‍රමණ ගෞතමයන්ගේ ශ්‍රාවක තෙරුන් අතරෙන් කෙනෙක්වද ශාස්තෲන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි ශික්ෂාවන් නොපුරන්නෙකැ’යි ඔවුහුද ඔබ ගැණ දැනගන්නේය යි යන කාරණය ඔබ නොසිතන ලද්දේය. එහි බැරෑරුම් බව අවබෝධ කර නොගත්තේය. .”

§ 10. “ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ශික්ෂාපදය පනවන කල්හි, භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි අනුත්සාහය පළ කෙළෙම්ද ඒ වරද බාලයකුසේ, මුළාවූවකුසේ, අව්‍යක්තයකුසේ, මා අතින් සිදු විය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ බඳු වරදක් නැවත මා විසින් නොකරණු පිණිස මාගේ වරද වරද වශයෙන් මා පිළිගන්නා නිසා මට සමා කරන සේක්වා.” යි භද්දාලි නැවත ආයාචනා කළේය.

“භද්දාලිය, මා විසින් ශික්ෂාපදය පනවනු ලබන කල්හි භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි ඔබ ඒ නොපිළිගන්නා බවත්, ඒ ශික්ෂාව පිළිනොපදින බවත් අනෙක් භික්ශුනට කීමෙන් බාලයකුසේ මුළාවූවකු සේ, අව්‍යක්තයකුසේ ඔබ ඔබ වරද වඩා ගත්තෙහිය.

§ 11 “භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
මේ ශාසනයෙහි උභතොභාග විමුත්තවූ භික්ෂුවක්663 වේද, මම ඒ භික්ෂුව අමතා ‘භික්ෂුව, මට මේ මඩ ගොඩින් එගොඩවීමට මඩෙහි මත වැතිරෙව” යි කීවොත් ඔහු මාගේ අභිමතාර්ථය පරිදි මට මඩෙන් ගොදීමට සිය සිරුර ඒ දණ්ඩක් සේ මඩෙහි එලාවී ද? එසේ නොකොට අන් දෙසකට හැරී යන්නේද, නොහැකියයි කියන්නේද?”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”

[663: චිත්ත, පඤ්ඤා යන දෙපසින් මිදුනු හෙයින් උභය විමුක්ත ලෙස හැඳින්වෙන භ්ක්ෂුව අරහත් බව ප්‍රත්‍යක්ෂ කල භික්ෂුවකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තව දුරටත් සත් ආකාර වූ වුමුක්ති ප්‍රාප්ත රහතුන් වහන්සේලාගෙන් කෙනෙකු මේ බුද්ධ විධානය අනුව ක්‍රියා කරත් දැයි නොකරත් දැයි ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්සුන්වහන්සේ ගෙන් විචාරයි.]

“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි දිට්ඨප්පත්තව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද, මම ඒ භික්ෂුව අමතා ….”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”

“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි සද්ධාවිමුත්තව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද,…….”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”
“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි ධම්මානුසාරීව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද, …..?”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.”
“භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නේද?
මේ ශාසනයෙහි සද්ධානුසාරීව රහත් වූ භික්ෂුවක් වන්නේද, ……?”
“ස්වාමීනි, එසේ නොවන්නේය.” 664

[664: මේ චේදයේ දක්වා ඇති පද හත අරහත් ඵල ලැබූ උතුමෙකු ඵල ලබා ගන්නා ආකාරය අනුව කල වර්ගීකරණයක් වේ. මේ පිලිබඳ සම්පුර්ණ විස්තරය කීටාගිරි සුත්‍රයෙ සඳහන් වන අක්කරයටම මේ සුත්‍රයේ අග කෙළවරෙහි දක්වා ඇත. ඒ දැන නොගැනීමෙන් මේ සුත්‍රය කියවීමට කිසිදු අපහසුවක් නොවන මුත් සම්පුර්ණ කම සඳහා උපුටා ගත උද්ධෘතය මේ පරිවර්තනයේ අගට එක් කළෙමු. ]

§ 12 “භද්දාලිය, ඒ කුමකැයි සිතන්නෙහිද?
භද්දාලිය, ඉදින් ඔබ මේ ඇවත සිදුකරද්දී ඔබ උභතොභාග විමුත්තයෙක් හෝ, පඤ්ඤා විමුත්තයෙක් හෝ, කායසක්ඛී වූවෙක් හෝ, දිට්ඨප්පත්තයෙක් හෝ, සද්ධාවිමුත්තයෙක් හෝ, ධම්මානුසාරී වූවෙක් හෝ, සද්ධානුසාරී වූවෙක් හෝ වූයෙහිද, ?”
“නැත ස්වාමිනි මම අසෙක තත්වයේ නොවීමි.

“භද්දාලිය, රහත් වූ ශ්‍රාවකයන් පවා මගේ කීම බැහැර නොකරන විට ඔබ එසේ නොවීදු ප්‍රතිමොක්ක විනය අභිභවායාමේන් නුඹගේ හිස් බව අසමත් බව නොවැටහෙද? ”

§ 13 . “එසේය, ස්වාමීනි. ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ශික්ෂාපදය පනවන කල්හි, භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි අනුත්සාහය පළ කෙළෙම්ද, බාලයකුසේ මුළාවූවකුසේ, අදක්ෂයකුසේ වරද මා ඉක්ම පැවැත්තේය. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ මාගේ වරද වරද වශයෙන් නැවත සංවරය පිණිස පිළිගන්නාසේක්වා.”

“මා විසින් ශික්ෂාපදය පනවනු ලබන කල්හි භික්ෂු සංඝයා ශික්ෂාපදය සමාදන් වන කල්හි ඔබ ඒ නොපිළිගන්නා බවත්, ඒ ශික්ෂාව පිළිනොපදින බවත් අනෙක් භික්ශුනට කීමෙන් බාලයකුසේ මුළාවූවකු සේ, අව්‍යක්තයකුසේ ඔබ ඔබ වරද වඩා ගත්තෙහිය.. භද්දාලිය, ඔබ වරද වරද වශයෙන් දැන ධර්මයවූ පරිදි පිළියම් කෙරෙහිද, ඔබගේ ඒ වරදට අපි සමාව දෙමු. භද්දාලිය, යමෙක් වරද වරද වශයෙන් දැක ධර්මයවූ පරිදි පිළියම් කරයිද, නැවත සංවරයට පැමිණේද, එය ආර්‍ය්‍යවිනයයි කියනලද මේ ශාසනයෙහි දියුණුව වේ.

§ 14 . “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් ශික්ෂාපදයන් නොරකිමින් මෙසේ සිතයි. ‘මම අරහත් ඵලය මගේ අරමුණ වූ නිර්වාන අවබෝධය පිණිස වනයට , වන ආරණ්‍යයකට , රුක්මූලයකට , කඳුරැලියකට , පර්වතයක් මුලට , ගුහාවකට , සොහොන් පිටියකට , පිදුරුබිස්ස කට යන විවේක ඇති සෙනසුනකට ගොස් භාවනා කරන්නේ නම් යෙහෙකි’ (කියායි.)“

ඉදින් ඒ භික්ෂුව ආරණ්‍යය, රුක් මූලය, පර්වතමූලය කඳු රැලිය, පර්වත ගුහාය, සොහොනය, වනයෙහි ඉතා දුර සෙනසුනය, අභ්‍යවකාසය, පිදුරුබිස්සය යන විවේක ඇති සෙනසුන් භාවිත කරයි. එසේ විවේකව වසන ඔහුට ඔහුගේ අසිල්වත් බව නිසා ගුරුවරයා දොස් කියයි. සබ්‍රහ්මචාරින්ද දොස් කියයි, දේවතාවෝද දොස් කියත්. තමාම තමාටම දොස් කියයි. ඒ භික්ෂුව, මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ආර්‍ය්‍ය භාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයක් ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරයි.

ඊට හේතු කවරේද?
භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ නොකරන්නාහට කිසිදා ආර්‍ය්‍ය භාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයක් ප්‍රත්‍යක්ෂ නොකරයි.

§ 15. “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි, භික්ෂුවක් ශික්ෂාපද රකින්නෙක් වේද, ඔහු සික්ඛා පද සියල්ල ආරක්ෂා කරමින් හැසිරෙන නිසා ගුරුවරයා දොස් නොකියයි. සබ්‍රහ්මචාරින්ද දොස් නොකියයි, දේවතාවෝද දොස් නොකියත්. තමා තමාටම දොස් නොකියයි.  මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස්වූ ආර්‍ය්‍යභාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයක් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරයි. ඒ භික්ෂුව කාමයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක සහිත විචාර සහිත ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

එයට හේතු කවරේද, භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි. ඒ භික්ෂුව, මනුෂ්‍ය ධර්මයට වඩා උසස් ආර්‍ය්‍ය භාවය කිරීමට සමර්ථ විශේෂ ඥානයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරයි.

§ 16. “නැවතද භද්දාලිය, ඒ භික්ෂුව විතර්ක විචාරයන් සංසිඳවීමෙන් සිත තුළ පැහැදීම ඇති, සිතේ එකඟ බැව් ඇති අවිතර්ක අවිචාර සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඊට හේතු කවරේද, භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

භික්ෂුව , ප්‍රීතියේ නො ඇලී උපෙක්ෂා ඇත්තෙක්ව වාසය කරයි. සිහියෙන් යුත්ත වූයේ යහපත් නුවණ ඇතිව කයින් සැපවිඳී, ආර්‍ය්‍යයෝ යම් ධ්‍යානයක් උපෙක්ෂාව ඇත්තෙක්ව සිහි ඇත්තෙක්ව සැප විහරණය ඇත්තෙකැයි කියත්ද, ඒ තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි. ඊට හේතු කවරේද, භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

භද්දාලිය, භික්ෂුව සැපදුක් හැර පළමුවම සොම්නස් දොම්නස් දුරුකොට දුක්ද නොවූ සැපද නොවූ උපෙක්ෂා සිහියෙන් පිරිසුදු බව ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට එළඹ වාසය කරයි. ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘ ශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

§ 17. “ඒ භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසුදුවූ කල්හි, කෙළෙස් නැති කල්හි, කෙලෙස් රහිත කල්හි, මොලොක්වූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව පැවති කල්හි, ස්ථිරව සිටි කල්හි, නොසැලෙන කල්හි, පෙරවිසූ කඳපිළිවෙළ දැන ගැනීමට සිත මෙහෙයවයි. ඒ භික්ෂුව නොයෙක් ආකාර පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහි කරයි.

කෙසේද යත් ? එක් ජාතියක්ද, ජාති දෙකක්ද, ජාති තුනක්ද, ජාති සතරක්ද, ජාති පසක්ද, ජාති දසයක්ද, ජාති විස්සක්ද, ජාති තිසක්ද, ජාති සතලිසක්ද, ජාති පණහක්ද, ජාති සියයක්ද, ජාති දහසක්ද, ජාති සියක් දහසක්ද නොයෙක් විනාස වෙමින් පවතින කල්පයන්ද නොයෙක් හැදෙමින් පවතින කල්පයන්ද නොයෙක් විනාශවන හෝ හැදෙන කල්පයන්ද, අසුවල් තැන වීම් මෙනම් ඇත්තෙම් මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම් මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම ඇත්තෙම් මේ සැප දුක් වින්දෙම් මේ ආයුෂ කෙළවර කොට මම එයින් චුත වූයෙම් අසුවල් තැන උපන්නෙමි. එහිදු මෙනම් ඇත්තෙම් මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම් මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම ඇත්තෙම් මේ සැප දුක් වින්දෙම් මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම් මෙහි උපන්නෙමියි. මෙසේ ආකාර උද්දෙස සහිත නොයෙක් ආකාර පෙර විසූ කඳ පිළිවෙළ සිහිකරයි.

ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.“

§ 18 . ඒ භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, හාත්පසින් පිරිසිදුවූ කල්හි, කෙලෙස් රහිත කල්හි, කෙලෙස් උවදුරු නැති කල්හි, මොලොක්වූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව පැවති කල්හි, ස්ථිරව සිටි කල්හි, නොසැලෙන කල්හි. ඒ භික්ෂුව පිරිසුදු මිනිස්බව ඉක්මවූ දිවැසින් චුතවන උපදින හීන, ප්‍රණීත, සුවර්ණ , දුර්වර්ණ යහපත් උපතට පත් වූවාවු, අයහපත් ගතිවලට ගියාවූ, කර්මයට අනුව උපදින සත්වයන් දකී. මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. වාග්දුශ්චරිතයෙන් යුක්තවූහ. මනො දුශ්චරිතයෙන් යුක්ත වූහ. ආර්‍ය්‍යයන්ට ගරහන්නෝ වූහ. මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෝ වූහ. මිථ්‍යාදෘෂ්ටි කර්ම සමාදන්වූවෝ වූහ. ඔවුහු මරණින් මතු සැපයෙන් පහවූ නපුරුවූ දුක්වූ නිරයට පැමිණෙත්. නැතහොත් මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ. වාග් සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ. මනො සුචරිතයෙන් යුක්ත වූහ. ආර්‍ය්‍යයන්ට නොගරහන්නෝ වූහ. සත්‍යය අදහන්නෝ වූහ. සත්‍ය ඇදහීම් සමාදන් වූවෝ වූහ. ඔවුහු මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ගලෝකයට පැමිණියෝ”යි, මෙසේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්වයන් දකී.

මෙසේ පිරිසිදුවූ මනුෂ්‍යත්වය ඉක්ම සිටියාවූ දිව ඇසින් චුත වන්නාවූද උපදින්නාවූද පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද හොඳ ලොවකට ගියාවූ, නොහොත් නරක ලොවකට ගියාවූද කම්වූ පරිදි මිය පරලොව ගිය සත්වයන් දනී,

ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.“

§ 19 . ඒ භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි කෙලෙස් රහිත කල්හි, කෙලෙස් උවදුරු නැති කල්හි, මොලොක්වූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව පැවති කල්හි, ස්ථිරව සිටි කල්හි නොසැලෙන කල්හි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කරන නුවණ පිණිස සිත යොමුකරයි.

ඒ භික්ෂුව මේ දුකයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ දුක් ඉපදීමේ හේතුවයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ දුක් නැතිකිරීමයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ දුක් නැති කිරීමේ මාර්ගයයි ඇති සැටියෙන් දනී. මේ ආශ්‍රවයයි තතුලෙස දනී. මේ ආශ්‍රවයන්ගේ හේතුවයයි තතු ලෙස දනී. මේ ඒ ආශ්‍රවයන් නැති කිරීමයයි තතු ලෙස දැනගනී. මේ ආශ්‍රවයන් නැති කිරීමට පමුණුවන පිළිවෙතයයි තතුලෙස දනී.

§ 20. මෙසේ දන්නාවූ ඒ භික්ෂුවගේ සිත කාමාසාවයෙන් (කාමයේ ඇල්මෙන්) වෙන් වෙයි. භව (භවයේ ඇල්මෙන්) ආසාවයෙන්ද වෙන්වෙයි අවිජ්ජාසවයෙන් (මෝහයෙන්) ද වෙන්වෙයි.

සිත ඒවායෙන් වෙන්ව ගිය කල සියළු ආශ්‍රවයන් ගෙන් වෙන් වූ බව දක්නා ඒවායෙන් වෙනස්විය යන දැනීම ඇති වෙයි. එවිට ඉපදීම නැතිකරණ ලද්දීවෙයි. බඹසර (ශ්‍රේෂ්ඨ හැසිරීමෙහි) වාසය කිරීම අවසන් කරණ ලද්දී වෙයි. කටයුත්ත කරණ ලද්දේ වෙයි. මේ ආත්ම භාවයෙන් පසු නැවත ඉපදීමක් නැතැයි දැන ගණී.

ඊට හේතු කවරේද? භද්දාලිය, ශාස්තෘශාසනයෙහි ශික්ෂාව සම්පූර්ණ කරන්නාහට එය එසේම වෙයි.

.§ 21. “මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දෙසනා කල කල්හි ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කරුණ කීය.

“ස්වාමීනි, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් කල සුළු වරදක් නිසා නැවත නැවත ඔහුට නිග්‍රහ කරමින් උපවාද කරමින් ඔහු හික්මවීමට හේතුව කුමක්ද? එයට ප්‍රත්‍යයවන කරුණු මොනවාද?
ස්වාමීනි, ඇතැම් භික්ෂුවකට නැවත නැවත අවවාද කොට නොහික්ම වත්. ඊට හේතු කවරහුද? එයට ප්‍රත්‍යය කරුණු මොනවාද?’

§ 22 “භද්දාලිය, ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක් වෙයි. ඇවැත් බහුල වූවෙක් වෙයි. භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දාවූ ඒ භික්ෂුව අන් කරුණකින් ඒ කාරණය වසාදමයි. කථාව අන් අතකට හරවයි. කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති කරයි. මනාකොට පිළිවෙත් නො පවත්වයි. මනා පැවැත්මට අනුව නො පවතී. ඉක්මණින් ඇවතෙන් මිදීමට කැමති ඇත්තෙක් නොවෙයි. සබ්‍රහ්මචාරින් වහන්සේලා සතුටු වෙන ලෙස පැවතුම් සකස් කර ගන්නට වෙර නොදරයි,

§ 23 භද්දාලිය, එකල්හි භික්ෂූන්ට මෙසේ අදහස් වෙයි.
‘ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක, ඇවැත් බහුල වූවෙක, භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දාවූ ඒ භික්ෂුව අන් කරුණකින් ඒ කාරණය වසාදමයි. කථාව අන් අතකට හරවයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද, ඇතිකරයි. මනාකොට නොපවතී. මනාපැවැත්මට අනුව නොපවතී. ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟී සිටීමට කැමති ඇත්තෙක් නොවෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි නොකියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය (නඩුව) යමසේ වහා නොසංසිඳේද එසේ ඒ ඒ ආකාරයෙන් කල් දම දමා විනිශ්චය කිරීම යෙහෙකැයි සිතා, භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම්සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා නොසංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් කල් දම දමා විනිශ්චය කරත්.

§ 24. “භද්දාලිය, ඇතැම් භික්ෂුවක් නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නේ වෙයිද, ඇවැත් බහුල වූවෙක් වෙයිද, ඒ භික්ෂුව අනෙක් භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා නොදමයිද, කථාව අන් අතකට නොහරවයිද, කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති නොකරයිද මනාකොට පවතීද, මනා පැවතුමට අනුව පවතියිද, ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟී සිටීමට කැමති වෙයිද, යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද එයකරමියි කියයිද, භද්දාලිය, එකල්හි භික්ෂූන්ට මෙසේ අදහස් වෙයි.

‘ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව නිතර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක, ඇවැත් බහුල වූවෙක, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා නොදමයි. කථාව අන් අතකට නොහරවයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද, ඇති නොකරයි. මනාකොට පවතී. මනා පැවතුමට අනුව පවතී. ඉක්මණින් ඇවැතින් නැඟී සිටීමට කැමති වෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි කියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය (නඩුව) යම් සේ වහා සංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කිරීම යහපත්යයි සිතා, (ඉක්බිති) භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම් සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා සංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කරත්.

§ 25. “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් කලාතුරකින් ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නේ වෙයිද, ඇවැත් බහුලකොට නොවෙයිද, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා දමයිද. කථාව අන් අතකට හරවයිද කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති කරයිද, මනාකොට නොපවතීද, මනා පැවැත්මට අනුව නොපවතීද, ඉක්මණින් ඇවැතින් නැගී සිටීමට කැමති නොවෙයිද. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි නොකියයිද, භද්දාලිය, එහි භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි.

‘ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව වරින්වර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක, ඇවැත් බහුල නොවූවෙක, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසාදමයි, කථාව අන් අතකට හරවයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද ඇතිකරයි. මනාකොට නොපවතියි. මනාපැවැත්මට අනුව නොපවතියි. ඉක්මණින් ඇවැතින් නැගී සිටීමට කැමැති නොවෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි නොකියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය යම් සේ වහා නොසංසිඳේද, ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කිරීම යෙහෙක කියායි. භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම් සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා නොසංසිඳේද, ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කරත්.

§ 26. “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් කලාතුරකින් ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නේ වෙයිද, ඇවැත් බහුලකොට ඇත්තේ නොවෙයිද, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරන ලද්දේ අන් කරුණකින් කරුණ වසා නොදමයිද, කථාව අන් අතකට නොහරවයිද, කෝපය, ද්වේෂය, නොසතුට ඇති නොකරයිද මනාකොට පවතීද, මනා පැවතුමට අනුව පවතීද, ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟී සිටීමට කැමති වෙයිද, යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද, එය කරමියි කියයිද, භද්දාලිය, එහි භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව වරින් වර ඇවැත්වලට පැමිණෙන්නෙක. ඇවැත් බහුල නොවූවෙක, ඒ භික්ෂුව භික්ෂූන් විසින් අවවාද කරනලද්දේ අන් කරුණකින් වසා නොදමයි. පිටතින් කථාවක් ඉදිරිපත් නොකරයි. කෝපයද, ද්වේෂයද, නොසතුටද ඇතිනොකරයි. මනාකොට පවතියි. මනා පැවතුමට අනුව පවතියි. ඉක්මණින් ඇවතින් නැඟීසිටීම කැමති වෙයි. යමකින් සංඝයා සතුටු වෙයිද එය කරමියි කියයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය යම්සේ වහා සංසිඳේද, ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කිරීම යෙහෙක කියායි,

ඉක්බිති භද්දාලිය, භික්ෂූහු යම්සේ ඒ භික්ෂුවගේ මේ අධිකරණය වහා සංසිඳේද ඒ ඒ ආකාරයෙන් විනිශ්චය කරත්.

§ 27 “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවක් ආචාර්‍ය්‍ය උපාධ්‍යායයන් කෙරෙහි ඇති භක්තිය සුළු ය. සබ්‍රහ්මචාරින් කෙරෙහි ඇති ලැදියාව අල්පය. එනමුත් ඔහු සාසනයේ රැදී මහණ කම් කරයි, භද්දාලිය, එහිදී භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි.

“ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව ආචාර්‍ය්‍ය උපාධ්‍යායයන් කෙරෙහි ඇති සුලු භක්තියකින් සුලු ආදරයකින් මහණකම කරයි. භක්ති මාත්‍රයෙන් ප්‍රෙම මාත්‍රයෙන් මහණකම කරයි කියායි.“

භද්දාලිය, යම්සේ පුරුෂයෙකුගේ දෑසෙන් එක් ඇසක් කණව ගොස් එක ඇසක් පමණක් වේද, ඔහුගේ මිත්‍රයන් හා නෑයෝ ඔහුගේ ඒ එකම ඇස ආරක්ෂා කර ගන්නට වෙහෙසෙයි. ඒ එකම ඇසට හිංසා වෙන ලෙස ඔහු ඇසල දී පහන් නොදල්වයි. නං නෑ විදියෙන් පරෙස්සම් කරයි.

භද්දාලිය, එමෙන්ම මේ ශාසනයෙහි යම් භික්ෂූවක් සුළු භක්ති මාත්‍රයකින් හා ප්‍රේම මාත්‍රයකින් මහණකම් කරයි ද . භද්දාලිය, භික්ෂූන්ට මෙබඳු සිතක් වෙයි. ඇවැත්නි, මේ භික්ෂුව භක්ති මාත්‍රයකින් හා ප්‍රේමමාත්‍රයකින් මහණකම් කරයි. ඒ භික්ෂුවගේ යම් භක්තිමාත්‍රයක් ප්‍රේම මාත්‍රයක් වී ද, නැවත නැවත ඔහුට උද්දේස කිරීමෙන් අවවාද කිරීමෙන් ඒ අල්ප වූ භක්තිය ද ඇල්මද පිහෙයි. ඒ නිසා ඔහු ගේ අල්ප භක්තිය, ප්‍රේමය නොපිරිහෙවයි. නැවත නැවත ඔහුට උද්දේස නොකරන්නෙමු. අවවාද නොකරන්නෙමු ” කියායි.

§ 28.. භද්දාලිය, යම් හෙයකින් මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවකට නැවත නැවත අවවාද කරයි නම් මේ ඊට හේතුවවේ. මේ ප්‍රත්‍යයවේ. භද්දාලිය, යම් හෙයකින් මේ ශාසනයෙහි ඇතැම් භික්ෂුවකට එසේ නැවත නැවත අවවාද නොකරත් නම් මේ ඊට හේතුවයි. මේ ප්‍රත්‍යයයි.“

§ 29. ස්වාමීනි, පෙර දී ශික්ෂාපද ස්වල්පයක් පමණක් වූහ. ඒ ස්වල්ප වූ ශික්ඛා බොහෝ භික්ෂූහු රහත්වූහ. ඊට හේතු කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද? දැන් ශික්ෂාපද බොහෝ වෙත්. භික්ෂූන් ගෙන් සුළු පිරිසක් පමණක් රහත් වෙත්. ඊට හේතු කවරේද? ප්‍රත්‍යය කවරේද?”

§ 30 .“භද්දාලිය, එය සැබෑවකි . සත්වයන් ධර්මයෙන් පිරිහෙන කල්හි, ප්‍රතිපත්තියෙන් පිරිහෙන කල්හි, ශික්ෂාපද බොහෝ වෙත්. භික්ෂූහු ස්වල්ප දෙනෙක් පමණක් රහත් වෙත්.

භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි සංඝයා කෙරෙහි ආශ්‍රවයන්ට හේතුවූ කරුණු පහළ වී නොමැති නම්, ඒතාක් ශාස්තෲන් වහන්සේ ශ්‍රවකයන්ට ශික්ෂාපද නොපනවත්, භද්දාලිය, යම් දිනක පටන් සංඝයා කෙරෙහි ආශ්‍රවයන්ට හේතුවූ කරුණු ඇති වෙත්ද, ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ වැරදි නැති කරණු පිණිස ශ්‍රාවකයන්ට ශික්ෂාපද පනවත්.

§ 31 . “භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි සංඝයා බොහෝ නොවුයේද , ඒකල සංඝයා අතර වැරදි පහළ නොවීය. භද්දාලිය, යම් දිනෙක පටන් සංඝයා අතර ක්ලේශ ධර්ම මතු වීද එකල්හි භික්ෂුන්
ලාභ සත්කාර පිණිස ලෝභයෙන් වැඩී ගියේද,
බොහෝ ධර්ම කාරනා දැන ගන්නට ආසාවෙන් වැඩී ගියේද,
තමනට ප්‍රසිද්ධ වන්නට ඇති ආසාවෙන් වැඩී ගියේද,
එකල්හි මේ ආශ්‍රව ස්ථානීය ධර්මයන් නැති කිරීම පිණිස තථාගතයන් සික්ඛාවන් පණවති. ඒ සික්ඛා පදයන් භික්ෂුවට ක්ලේශයන් මතුවීම වැලැක්වීම පිණිස ආරක්ශාවක්ම වේ.

§ 32. .“භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි සංඝයා යම්තාක් කල් ගිය බවට නොපැමිණේද එතාක් සංඝයා අතර වැරදි පහළ නොවෙත්.“භද්දාලිය, යම් දිනෙක පටන් සංඝයා කල්ගිය බවට පැමිණේද, එකල්හි මේ ශාසනයෙහි සංඝයා අතර ඇතැම් වැරදි ඇතිවෙත්. ඉක්බිති ශාස්තෲන් වහන්සේ ඒ වැරදි නැති කරුණු පිණිස ශ්‍රාවකයන්ට ශික්ෂාපද පනවත්.

§ 33 . “භද්දාලිය, තොපි ස්වල්පදෙනෙක් අමතා යම් දිනෙක මම තොපට අජානීය අශ්වයාගේ උපමාව දේශනා කෙළෙමි. එය ඔබට මතක ඇත්තෙහිද?”
“නැත. ස්වාමීනි”

“භද්දාලිය, එය කුමක් නිසා මතක නැති දැයි සිතන්නෙහිද?”
“ස්වාමීනි, ඒ මම ශාස්තෘ ශාසනයෙහි බොහෝ කාලයක් ශික්ෂාපද නොපුරන්නෙක් වීම් නිසායයි සිතමි.
“භද්දාලිය, හේතුව එයම නොවේ. ඔබගේ සිත පිරිසිඳ බලන මම මෙසේ දකිමි. මා ධර්මය දේශනා කරත් දී මේ මහනා ඒ ධර්මය සතිඑන් අසන්නට, අවබෝධයට සිත යොමු නොකරයි. ඇසෙන ධර්මය ග්‍රහණය කර නොගනිත්. ඕනෑකමින් ධර්මය අසන්නට යොමු නොවෙත්” ඔබට මේ සුළු දේශනාව මතක නොසිටීමේ හේතුව එයයි. කෙසේ වුවද නුඹගේ යහපත පිණිස ඒ අශ්ව පෝතකයාගේ උදාහරණ දෙසනා කරමි. සිත් එලවා එය අසව, එය දරව. “එසේය ස්වාමින් වහන්ස”යි භද්දාලි පිළිවදන් දුනි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ දෙසනා කල සේක.

§ 34 . “භද්දාලිය, යහපත් ආජානීය අශ්වයකු ලැබු යම් දක්ෂ අශ්වයන් දමනය කරන්නෙක් පළමු කොට කටකලියාව දැමීමේ හික්මවීම කරයි. ඒ කටකලියාව දැමීමෙන් අශ්වයාට පෙර නොදැනුනු අපහසුවක්, සන්ත්රාසයක්, භීතියක් ඇති වෙයි. ඔහු ඒ නිසා කුපිත වේ. කුලප්පු වේ උඩ පනිමින් දුවන්නට සැරසෙයි. එනමුත් නිතර කටකලියාව අසුගේ මුවට දෑමීමෙන් කලක් යාමේදී අශ්ව පෝතකයා කටකලියාව පැළඳ සිටීමට පුරුදු වෙයි. බියෙන් තොර වේ. සන්ත්‍රාසයෙන් තොරවේ. පෝතකයා ඒ කාරණයෙන් හික්මෙන්නේය.

§ 35 ,“භද්දාලිය, ආජානීය අශ්ව පෝතකයා එසේ කටකලියාවට එසේ හුරු වේද අශ්ව පුහුණු කරන්නා ඊ ළඟට පෝතකයාව කරයුග පටියට හුරු කරයි. එසේ කරයුග පටිය යෙදු විට අශ්වයාට පෙර නොදැනුනු අපහසුවක්, සන්ත්රාසයක්, භීතියක් ඇති වෙයි. ඔහු ඒ නිසා කුපිත වේ. කුලප්පු වේ උඩ පනිමින් දුවන්නට සැරසෙයි. එනමුත් කලක් කරයුග පටිය යොදා පුරුදු කල පසු කලක් යාමේදී අශ්ව පෝතකයා කර යුගපටි පැළඳ සිටීමට පුරුදු වෙයි. බියෙන් තොර වේ. සන්ත්‍රාසයෙන් තොරවේ. පෝතකයා ඒ කාරණයෙන් හික්මෙන්නේය.

§ 36 . මෙසේ හික්මවීමෙන් පිළිවෙළින් හික්මවීමෙන් ඒ ඒ කාරණයෙන් අශ්ව පෝතකයා හික්මුණ පසු අශ්වයන් දමනය කරන්නා ඒ අශ්වයා නැවත සිවුපා එකට ඔසවා තැබීමෙහිද, (බිම වැටුනු දෙයක් ගත හැකිසේ) නැමීමෙහිද, ඛුර අගින් යාමෙහිද, සීඝ්‍ර ධාවනයෙහිද, (යුදයෙහි ඇතිවන) ශබ්දයන්ට බිය නොවීමෙහිද, රජු විසින් දතයුතු ගුණයෙහිද, අශ්වරාජ වංශයෙහිද, ජවසම්පත්තියෙන් (-ශ්‍රේෂ්ඨ වේගයෙහි) ශ්‍රේෂ්ඨ අශ්වයෙක් වීමෙහිද, මෘදු වචනයට කීකරු වීමෙහිද, (යන කරුණු දසය) පුරුදු කරවයි.

ජවසම්පත්තියෙහි හික්මවීමෙහිද ශ්‍රේෂ්ඨ අශ්වයෙක් කිරීමෙහිද, මෘදු වචනයට කීකරු කිරීමෙහිද පෙර නොකළ දෙයක් කරන අශ්වයාටද යම් යම් දැඟලීම් නොහික්මීම ඇතිවෙත්මය. ඒ අශ්වයා නිතර කිරීමෙන් පිළිවෙළින් කිරීමෙන් එහි හික්මෙන්නේය.

§ 37 . භද්දාලිය මෙසේ ඒ අශ්ව පෝතකයා නිතර නිතර කිරීමෙන් පිළිවෙළින් කිරීමෙන් අශ්වයා හික්මුනේද, අසුන් දමනය කරන්නා නැවත ඒ අශ්වයා තැලීම විදීම ආදී අශ්ව දමන කර්ම විශේෂයන්ට යොදවයි, භද්දාලිය, මේ දශ අංගයන් ගෙන් යුත් යහපත් ආජානීය අශ්වයා රජුන්ට සුදුසු වේ රජු විසින් පරිභොග කළ යුතුවේ. රජුගේ අංගය යන සංඛ්‍යාවට ඇතුළත් වෙයි.

“භද්දාලිය, එමෙන්ම දසවිධ ධර්මයන්ගෙන් සමනාගත වූ භික්ෂුවක්
ආහුනෙය්‍ය (-දුරසිට ඇවිත් පිදියයුතු) වෙයි,
පාහුණෙය්‍ය (-අභිනව දෙයින් පිදියයුතු) වෙයි
දක්ඛිනෙය්ය ( වැඳුම් ලැබීමට සුදුස්සෙක් ) වෙයි.

කවර දසයකින්ද, 669
භද්දාලිය, මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුව
(i) අසෙඛ (-හික්මී අවසානවූ) සම්මාදිට්ඨියෙන් (-යහපත් දැකීමෙන්) යුතු වෙයි,
(ii) අසෙඛ සම්මාසංකප්පයෙන් (-යහපත් කල්පනාවෙන්) යුතු වෙයි,
(iii) අසෙඛ සම්මාවාචායෙන් (-යහපත් වචනයෙන්) යුතුවෙයි.
(iv) අසෙඛ සම්මාකම්මන්තයෙන් (-යහපත් කර්මාන්තයෙන්) යුතුවෙයි.
(v) අසෙඛ සම්මා ආජීවයෙන් (-යහපත් දිවි පැවැත්මෙන්) යුතුවෙයි
(vi) අසෙඛ සම්මාවායාමයෙන් (-යහපත් උත්සාහයෙන්) යුතුවෙයි
(vii). අසෙඛ සම්මාසතියෙන් (යහපත් සිහියෙන්) යුතුවෙයි.
(viii) අසෙඛ සම්මාසාමධියෙන් (-යහපත් සිත එකඟ කිරීමෙන්) යුතුවෙයි
(xi) අසෙඛ සම්මාඤාණයෙන් යුතු වෙයි,
(x ) අසෙඛ සම්මාවිමුත්තියෙන් යුතුවෙයි.

[669:- අසේඛ යනු කලයුතු සියල්ල කොට නිමකල උත්තම අරහත් ඵලය සාක්ෂාත් කල උතුමාය. ඒ නිසා මේ සඳහන් කල ගුණ දහය අරහත් ඵලයේ ප්‍රතිඵල හො අරහත් ඵලය සමගම ලැබෙන ධර්මයන් ලෙස අටුවාව සිස්තර කරයි.]

§ 38 .භද්දාලිය මේ දසවිධ ධර්මයන්ගෙන් යුත් භික්ෂුව ආහුණෙය්‍ය (-දුරසිට ඇවිත් පිදියයුතු) වෙයි, පාහුණෙය්‍ය (-අභිනව දෙයින් පිදියයුතු) වෙයි, දක්ඛිණෙය්‍ය (පින් කැමතිව පිදියයුතු) වෙයි, වැඳියයුතු වෙයි, ලොවට උතුම් පින් කෙත වෙයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය දෙසූ සේක
සතුටු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් භද්දාලි භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කීමට සතුටු විය.

කීටාගිරි සුත්‍රයෙන් උපුටා ගත් සත් ආකාර වූ රහත් උතුමන් වහන්සේලා

§ 9. “මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි මේ නම් පුද්ගලයෝ සත්දෙනෙක් වෙත්.
ඒ සත්දෙන කවරහුද? 
(i) උභතොභාග විමුත්තය,
(ii) පඤ්ඤාවිමුත්තය,
(iii’) කායසක්ඛිය,
(iv) දිට්ඨප්පත්තය, 
(v) සද්ධාවිමුත්තිය,
(vi)  ධම්මානුසාරීය,
(vii) සද්ධානුසාරිය
(යන සත්දෙනයි.)

§9.1. “මහණෙනි, උභතොභාග විමුක්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක්  ශාන්ත විමොක්ෂ යයි කියන ලද අරූපාවචර ධ්‍යානයෝ වෙත්ද, රූප ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ඒ අරූප ධ්‍යානයන් කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය කෙරේද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැන ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූවාහුද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා උභතොභාග විමුක්ත පුද්ගලයායයි, කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවට අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි නොකියමි. ඊට හේතු කවරේද, ඔහු අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කරණ ලද්දාහ. ඔහු කිසිදා ප්‍රමාද වීමට නොපැමිණේ. 

§ 9.2 “මහණෙනි, පඤ්ඤාවිමුත්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද,

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා  ශාන්තවූ  විමොක්ෂ යයි කියන ලද අරූපාවචර ධ්‍යානයෝ කයින් ස්පර්ශ නොකොට වාසය කෙරේද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැන ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූවාහුද, මහණෙනි, මේ  පඤ්ඤාවිමුත්ත පුද්ගලයා යයි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතු යයි නොකියමි.
ඊට හේතු කවරේද, ඔහු අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කරණ ලදහ. ඔහු ප්‍රමාදයට නොපැමිනෙන්නේය.  

§ 9.3. “මහණෙනි, කාය සක්ඛී පුද්ගලයා නම් කවරේද?
මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා  ශාන්ත විමොක්ෂ යයි කියන ලද අරූපාවචර ධ්‍යානයෝ  කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය නොකෙරේද, ඔහුගේ නුවණින් දැක ඇතැම් ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය වූවාහු වෙත්ද, මහණෙනි, මේ පුද්ගලයා කාය සක්ඛී ය’යි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවට අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතු යයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සෙවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන් ඇසුරු කරමින්, ඉඳුරන් සමකරමින්, යමක් නිසා කුලපුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි පැවිදි වෙත්ද, ඒ මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති, අනුත්තර නිර්වාණය, මේ ආත්මයෙහි තමා නුවණින් දැන, ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට, (රහත් බවට) පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි’ (කියා) මහණෙනි මම මේ භික්ෂුවට මේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතු යයි කියමි.

§ 9.4. “මහණෙනි, දිට්ඨප්පත්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ශාන්ත විමොක්ෂ යයි කියනලද යම් ඒ අරූප ධ්‍යානයන් නාම කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය නොකරයිද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැක ඇතැම් ආශ්‍රවක්ෂය වූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දැන ගන්නා ලද ධර්මයෝ ඔහුගේ නුවණින් මනා කොට දැන ගන්නා ලද්දාහුද, මහණෙනි, මේ තෙමේ දිට්ඨප්පත්ත පුද්ගලයාය’යි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයින්, ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියයන් සම කරමින්, යමක් නිසා කුල පුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහි තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නාහු නම් යෙහෙකැයි (කියායි).

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ අප්‍රමාද ඵලය බලමින් නො පමාවෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි කියමි.

§ 9.5. “මහණෙනි, සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා  ශාන්තවිමොක්ෂ යයි කියනලද අරූපාවචර  ධ්‍යානයන් කයින් ස්පර් නොකොට වාසය කරයිද, ඔහුගේ විදර්ශනා නුවණින් දැක ඇතම් ආශ්‍රවයෝ ක්ෂයවූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ඔහුගේ ශ්‍රද්ධාව බැසගත්තීවේද, මුල් බැස පිහිටියාවේද, මහණෙනි, මේ තෙමේ සද්ධාවිමුත්ත පුද්ගලයායි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද, අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතුයයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන් ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියයන් සම කරමින්, යමක් නිසා කුලපුත්‍රයො මනාකොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙද්ද, මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහිම තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි (කියායි). මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ මේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් (කටයුතු) කළ යුතුයයි කියමි.

§ 9.6. “මහණෙනි, ධම්මානුසාරී පුද්ගලයා කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ශාන්ත විමොක්ෂයයි කියන ලද අරූපාවචර  ධ්‍යානයන් නාම කයින් ස්පර්ශ නොකොට වාසය කරයිද, ඔහුගේ නුවණින් දැක ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය නොවූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දැනගන්නා ලද ධර්මය ඔහුගේ නුවණින් පමණකින් දැකීමට පැමිණෙත්. තවද ඔහුට මේ ධර්මයෝ වෙත්, කවරහුද? සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය, සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්චෙන්ද්‍රිය ය (යන මොහුයි) මහණෙනි, මේ තෙමේ ධම්මානුසාරි පුද්ගලයායයි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවටද අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළයුතුයයි කියමි.
ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන්, ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියන් සමකරමින් යමක් නිසා කුලපුත්‍රයෝ මනාකොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙයිද, මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහි තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි (කියායි). මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළයුතුයයි කියමි.

§ 9.7. “මහණෙනි, සද්ධානුසාරී පුද්ගලයා නම් කවරේද?

මහණෙනි, මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් පුද්ගලයෙක් රූපාවචර ධ්‍යානයන් ඉක්මවා ශාන්ත විමොක්ෂයයි කියන ලද අරූපාවචර  ධ්‍යානයන් නාම කයින් ස්පර්ශ කොට වාසය නොකරයිද, ඔහුගේ නුවණින් දැක ආශ්‍රවයෝ ක්ෂය නොවූවාහු වෙත්ද, තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාව පමණක් භක්තිය පමණක් වෙයිද, තවද ඔහුට මේ ධර්මයෝ වෙත්, එනම් සද්ධින්ද්‍රිය, විරියින්ද්‍රිය සතින්ද්‍රිය, සමාධින්ද්‍රිය, පඤ්ඤින්ද්‍රිය (යන මොහුයි). මහණෙනි, මේ තෙමේ සද්ධානුසාරී පුද්ගලයායි කියනු ලැබේ.

මහණෙනි. මම මේ භික්ෂුවට අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතුයයි කියමි. ඊට හේතු කවරේද? මේ ආයුෂ්මතෙමේ සුදුසු සෙනසුන් සේවනය කරමින් කළ්‍යාණ මිත්‍රයන්, ආශ්‍රය කරමින්, ඉන්ද්‍රියයන් සමකරමින්, යමක් නිසා කුල පුත්‍රයෝ මනා කොට ගිහිගෙන් නික්ම ශාසනයෙහි පැවිදි වෙත්ද, මාර්ගබ්‍රහ්මචර්යාව කෙළවර කොට ඇති ඒ නිර්වාණය මේ ආත්මයෙහිම තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ඊට පැමිණ වාසය කරන්නේ නම් යෙහෙකැයි (කියායි) මහණෙනි, මම මේ භික්ෂුවගේ අප්‍රමාද ඵලය දකිමින් අප්‍රමාදයෙන් කටයුතු කළ යුතුයයි කියමි