සිංහල ත්‍රිපිටකය

 

අති උත්තම සිංහල මහා සංඝයා වහන්සේලා පරම්පරා 38 ක් පරම්පරාවෙන් පරම්පරාවට කට පාඩමෙන් රැකගෙන ආ බුද්ධ භාෂිත ත්‍රිපිටකය, මාතලේ අළුවිහාරයේදී    ග්‍රන්තාරුඩ  කරන ලද්දේය. මේ පුස්කොල ග්‍රන්ථ බොහෝ විහාර ස්ථානවලින් එකතුකොට බුරුමයේ සියමයේ සහ නොයෙක් මුලාශ්‍රවලින් එක කොට නැවත නිදොස් කොට 2500 බුද්ධ ජයන්තිය වෙනුවෙන් නිම කරන්නට විද්වත් උත්තම මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා මඩුල්ලක් පත්කළේ ලංකා ආණ්ඩුව විසිනි. බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටකය පාලි සහ සිංහල භාෂා  දෙකෙන්ම  සකස් විය.

එම ගාම්භීර පරිවර්තනය කියවා තේරුම් ගන්නට තරම් භාසා ඥානය නැති අය සඳහා ලිහිල් සිංහලෙන් මේ අන්තර් ජාල අඩවිය සකස් කරමි.  බුද්ධ ජයන්ති ත්‍රිපිටක පරිවර්තනය, ඒ පී ඩි සොයිසා මහත්මා ගේ පරිවර්තනය, පුජ්‍ය ඥානමොලි හිමියන්ගේ සහ පුජ්‍ය බෝධි හිමියන්ගේ ඉංග්‍රීසි පරිවර්තන, රිස් ඩේවිස් මැතිනියගේ සහ  PTS පරිවර්තන උපයෝගී කරගෙන මේ වෙබ් අඩවිය සකස් කර ඇත. මෙහි ඇති සුත්‍ර පරිවර්තනවල වැරැද්දක් ඇත්නම් කරුණාවෙන් ඒ නිවැරදි කර ඒ නිවැරදි පිටපතක් මා වෙත එවන මෙන් කරුණාවෙන් ඉල්ලමි. ධර්මය විකෘති කරන පිරිස් බිහිව ඇති මේ යුගයේ ඉතා සැලකිල්ලෙන් ධර්මය කියවිය යුතු බව ඇසිය යුතු බව සිත් දරත්වා.

අවශ්‍ය කරන සුත්‍රය අඩංගු පිටකයේ නම ක්ලික් කර ඉන් පසු යොමුවෙන් අවශ්‍ය සුත්‍රයේ නම ක්ලික්  කරන්න.

මේ වෙබ් අඩවියට දැනට ඇතුලත්කර ඇත්තේ  සුත්‍ර ස්වල්පයක් බව සලකන්න. මජ්ජිම නිකාය මුල සිටම කියවා ඔබේ ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ නම් කෘතඥ වෙමි.  පාළි සුත්‍රයේ යොමු සදහන් කර ඇති නිසා පාළි දත් පැවිදි උතුමන්ගේ ප්‍රතිචාර අගයමි. නිර්මල බුද්ධ භාෂිතය කිලිටි කරන්නට උත්සාහ කරන මිනිසුන් ඉන්නා මේ යුගයේ ඉතා පරීක්ෂාවෙන් පරිවර්තන කියවන්නට අවශ්‍යබව පෙනේ. මේ පරිවර්තන වල අඩු පාඩුවක් ඇතොත් කරුණාකර COMMENTS  හි ලියන්න

CLICK  BELOW  TO ACCESS

දීඝ නිකාය 
මජ්ජිම නිකාය
සංයුක්ත නිකාය
අංගුත්තර නිකාය
ඛුද්දක නිකාය

සුත්රාන්ත දෙසනා අසන්නට 

MN 03-04-09. අරණ විභංග සූත්‍රය

පාළි සුත්‍ර සජ්ජායනය ඉහල අඩංගු වේ

මනුෂ්‍යයා නිරන්තරයෙන්ම විවිධ මත, විවිධ අදහස් උපදවා ගනියි. ඒ මත දැඩිව අල්ලාගෙන ඒවා පමණක් සත්‍යය. අනික් අයගේ මත, අනෙක් අදහස්, මත, වෙනත් විශ්වාස වැරදිය කියා වාද විවාද, කෝළාහල ආරවුල් වලට පැටලේ. මේ මත, ආගම ගැන, රට ගැන, ලෝකය ගැන හෝ ඉර හඳ යට ඇති ඕනෑම විෂයයක් ගැන වෙන්නට පිළිවන. අර්බුදය ඇතිවන්නේ කතාවෙනි. කෙනෙක් සිය මතය ප්‍රකාශ කරන්නේ හෝ අනෙකාගේ මතයට ප්‍රතික්‍රියා දක්වන්නේ වචනයෙනි. කඩුවට වඩා දිව අන්තරාය කරන්නේය කියා කියමනක් ඇත. අනෙකාගේ සිත නොතැලෙන සේ, අර්බුද ඇති නොවන සේ කතා කල යුතු ආකාරය මෙම සුත්‍රයේ කියැවේ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේසනා කල මේ උපදෙස් මාලාව මුළු මහත් මනුෂ්‍ය සමාජයටම සිත් තැවුල් තොරව, ගැටුම් වලින් තොරව ජීවත්වන්නට සුදුසු පිළිවෙත් මාලාවක් වන්නේය. අර්බුද, ගැටීම්, අමනාප නැතිව ජීවත්වන්නට මේ උපදෙස් පිළිපැදීමෙන් පිළිවන.

§1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවන නම්වූ අනේපිඩු මහසිටුහු කර දුන් ආරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට ‘මහණෙනි,’ කියා ආමන්ත්‍රණය කළසේක. “පින්වතුන් වහන්සැයි,” ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2. “මහණෙනි, තොපට අරණ විභංගය1256 දේශනා කරන්නෙමි. එය අසව්. හොඳින් මෙනෙහි කරව්, කියන්නෙමි” යනුයි. “එසේය, ස්වාමීනි” යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙම අරණ විභංග සුත්‍රය වදාළසේක.

[1256:- අරණ: යන යෙදුම මෙහිදී යොදා ඇත්තේ ආරණ්‍යය නොහොත් මහණුන් වැඩ ඉන්නා ස්ථානය ලෙස නොවන බව පළමුවම අවබෝධ කලයුතුය. අටුවාව කියන්නේ “අරණ” යන පදය ක්ලේශයන් හැඳින්වීමට යොදා ඇති බවය. බොහෝ වියතුන් ඒ මතයට එකඟ නොවන්නේ සුත්‍රයේ ඇති කාරණා ඒ කෙලෙස් යන අර්ථයට අනුව ගැලපෙන්නේ නැති නිසාය. මෙහි හරි අර්ථය සොයාගන්නට “රණ” යන්නෙහි තේරුම සෙවිය යුතුය. අරණ යනු රණ නැති බවය. “රණ” යන පදය කලහය, යුද්ධය ලෙස ගතයුතුය. සිංහල නාමාවලියේ ඇති “රණසිංහ, රණතුංග” යන නම් යුදයට ගිය සිංහයෙකු මෙන් නිර්භය, යුදයෙදී හී තලයක් සේ ඉදිරියටම යන යන අර්ථ ගනී. “රණ” යනු යුද්ධ හෝ කළහ ලෙස එසේ ගත් කල “අ-රණ ” යනු කලහයට විරුද්ධ යන අර්ථය දෙයි. මේ සුත්‍රයේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දක්වන්නේ , කළහ විවාද වලින් තොරව සිටිය ඉන්නට , උපදේස මාලාවකි.]

§ 3 .මහණෙනි!

.1. “පෘථග්ජනයන් සේ සිත පවත්වමින්, ලාමකවූ, ග්‍රාම්‍යවූ, අනාර්යවූ , අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ පිණිස පවත්නාවූ, හීන වූ පස්කම් සැපයෙහි ගිජු නොවිය යුතුය..

2. තමනට දුක් ගෙන දෙන්නාවූ , අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ පිණිස පමණක් පවත්නාවූ තමනට දුක් හා වෙහෙස දෙන අත්ථකිලමතානු යෝගයෙහි නොයෙදිය යුතුය.

.3. මේ අන්ත දෙකටම නොගොස්, නුවණැස ඇති කරන්නාවූ, ප්‍රඥාව ඇති කරන්නාවූ, තථාගතයන් වහන්සේ විසින් අවබෝධ කරණ ලද්දාවූ, මධ්‍යම ප්‍රතිපදාවම අනුගමනය කල යුතුය.

.4. ඒ ප්‍රතිපදාව නුඹලාගේ සංසිඳීම පිණිසද , විශිෂ්ට ඥානය ඇතිකරදීම පිණිස, යථා අවබෝධය පිණිසද , නිර්වාණය සාක්ෂාත් කිරීම පිණිසද පවතියි.

[1257:- කාම සුඛල්ලිකානු යෝගය සහ අත්තකිලමතානු යෝගය ගැන බුදු රජාණන් වහන්සේ සිය පළමු ධර්ම දේශනාව වන ‘ධම්ම චක්කපවත්තන සුත්‍රය” හි ආරම්හක පාඨය ලෙස දැක්වූ මේ චේදය චතුරාර්‍ය සත්‍යය ඉගැන්වීමට පෙර සිදුකල පුර්විකාවක් වැන්න.]

5. මහණෙනි! තොප කුමන ප්‍රතිපදාවක් අනුගමනය කලයුතුද, කුමන ප්‍රතිපදාවක් අත් හල යුතුද , සේවනය නොකළ යුතුද යන්න දැන ගත යුතුය.

6. පස් දොරින් ලබන කාම අරමුණු නිමිති ලෙස ගෙන ඇතිවන සැපය හා භාවනාවෙන් ලබන ධ්‍යානයන් නිසා වන අභ්‍යන්තර සැපය යන දෙකෙහි වෙනස දැන ඒ අතරෙන් උතුම් සැපය පමණක් තමන් තුලින්ම අභ්‍යන්තරයෙන් විඳිය යුතුය.

7. කතාවේදී අසන්නා පහත් කොට හෝ උසස් කොට කතා නොකල යුතුය.

8. අදාළ පුද්ගලයා නැති තැන ඔහු ගැන වූ අප්‍රසිද්ධ සිදුවීම් ගැන නොකිය යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය. “

9. අදාළ පුද්ගලයා ඇති තැන ඔහුගේ අප්‍රසිද්ධ සිදුවීම් ගැන නොකිය යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය. ” .

10. ඉක්මනින් ඉක්මනින්, වේගයෙන් කතා නොකළ යුතුය. සාමාන්‍ය වේගයෙන් කතා කලයුතුය.

11 තමාගේ කථා ව්‍යවහාරය තරයේ නොගන්න. ඒ ඒ පළාතේ කථා ව්‍යවහාරය නොඉක්මවන්න, ඒ පළාතේ යොදන වචන වෙනස් මුත් තේරුම වැටහෙන පරිදි කතා කරන්න ” .

මේ අරණ විභංගයේ උද්දේසය වේ..
මේ අයුරින් පැවතීමෙන් අර්බුද , වාද විවාද, කෝලහාල නැති වේ.

§ 4. මහණෙනි!

. “පෘථග්ජනයන් සේ සිත පවත්වමින්, ලාමකවූ, ග්‍රාම්‍යවූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ පිණිස පවත්නාවූ, හීන වූ පස්කම් සැපයෙහි ගිජු නොවිය යුතුය,

…..යැයි මවිසින් කියන ලදී.

මෙය කුමක් සඳහා කියන ලදද?

§ 4.1 . පංච කාමයන්ට ඇලී ජීවත්වීමෙන් නිරතුවම අසන්තෘප්තව, අසහනයෙන් හා ආතතියෙන් යුත් මනසින් , දුකින් වෙහෙසින් අසහනයෙන් හිඳී. ඒ කාමයන් නිසා විඳිනා සැපය හීන ය. ලාමක ය, ග්‍රාම්‍යය ය, පෘථග්ජනයන්ටම අයත් ය, අනාර්‍ය්‍යය ය අවැඩ පිණිස වන්නේය. විනාශය පිණිසම වන්නේය. 1258 කාමයන් හි සැප ඇතැයි, සන්තෝෂයක් ඇතැයි යන විශ්වාසය දුරු කිරීමෙන් කාමයෙන් වෙන්වීම, දුකින් , අසන්තෘප්ත අසහනයෙන් වෙන් වීමට මගය.

[1258: කාමයන්ට නො ඇලීම ගැන ඉතා විස්තර වශයෙන් බොහෝ සුත්රයන්හි ඉගැන්වේ. කාමයන් හි සැපයක් ඇති බව නිසැකය. ඒ සැපය ජීවිතයේ පරමාර්ථය ලෙස සැලකීම අඥානයාගේ සිරිතයි. කාමයන්හි සැපය ප්‍රතික්ෂේප කළහොත් මෙලොව ජීවත්වන්නට ද නොහැක. ඥාණවන්තයා කාමයන්හි ආස්වාදය හා ආදීනවය යන දෙකම හඳුනාගෙන, පමණ දැන , ලෝකය පරිහරණය කරයි. සසර විමුක්තියක් පතන ශ්‍රාවකයා ලෝකය පරිහරණය කලයුත්තේ මේ ආස්වාදවලින් මුලාව එහි ගැලී නොව, මී ජීවිතය විමුක්ති මාර්ගයේ යාමට බව සිත් හි රඳවාගෙන ය.]

පුජ්‍ය හේන්පිටගෙදර ඥාණසීහ මහා ස්වාමින්වහන්සේ කාම සුත්‍රය ගැන කල දේසනාව අසන්න.

§ 4.2 . “විමුක්තිය පතා කයට දුක් පීඩා දෙන අත්තකිලමතානු යෝග1259 වල යෙදෙන්නාද දුකම ලබයි. කිසිදු සැපයක් නැති , මේ පිළිවෙත් කයේ හා සිතේ දුක පිණිස පමණක් ම හේතු වෙයි. විනාශය පිණිස හේතු වෙයි. දැඩි වෙහෙස සහිත වෙයි. දැවීම් සහිත වෙයි. තමනට දැඩි වෙහෙස (කිල) සහිත වේ.. දැවීම් සහිතවූ, වරදවා පිළිපැදීම වේ. දුක්වූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ ගෙණ දෙන්නාවූ, ශරීරයට දුක් දෙන පිළිවෙත යහපත් ප්‍රතිපදාව නොවේ.

[1259: එදා මෙන්ම අදත් ඉන්දියාවේ සමහර ආගම් , ඇදහීම් වල ශරීරයට දුක් දීම, කාම සැපයන්ගෙන් වෙන් වීමට විමුක්තියට මග ලෙස ඉගැන්වේ. සිද්ධාර්ථ තවුසානන්ද සය වසරකම මේ කටුක ප්‍රතිපත්ති වල යෙදී ඒවායේ නිෂ්ඵල බව තමන්ම වටහා ගත්තේය. මේ සටහන ඒ තවුසන්ගේ ප්‍රතිපදාව අනර්ථබව දක්වනු සඳහා පමණක් නොව, භාවනා කරන්නට ගොස් කයට සිතට නොදැරිය හැකි දුක් වෙහෙස ගෙන දෙන පිළිවෙත්හි යෙදෙන බෞද්ධයන්ටද ‘කෙරෙන අනතුරු හැඟවීමකි.]

. “ලාමකවූ, ග්‍රාම්‍යවූ, පෘථග්ජනයන් අයත්වූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ ගෙණ දෙන්නාවූ, ශරීරයට දුක් දෙන පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙන්න’ යයි මේ සඳහා කියනලදී.

§ 4.3 . මේ අන්ත දෙකට නොඑළඹ ප්‍රඥා චක්ෂුසය ඇති කරන්නාවූ, නුවණ ඇති කරන්නාවූ, තථාගතයන් වහන්සේ විසින්ම අවබෝධ කොට අනුදැන වදාලාවූ, ‘මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව’ අනුගමනය කිරීම, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතීයයි කුමක් සඳහා කියන ලදද?

මේ මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව නම් ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාඩ්ගික මාර්ගය ම වේ.
[ආර්ය අශ්ටන්ගික මාර්ගය දේශනා අසන්නට CLIK THIS LINK ]

එනම්
සම්‍යක් දෘෂ්ටිය,
සම්‍යක් සංකල්පය,
සම්‍යක් වචනය,
සම්‍යක් කර්මාන්තය
සම්‍යක් ආජීවය,
සම්‍යක් ව්‍යායාමය, (Not Effort) Renounciation
සම්‍යක් ස්මෘතිය,
සම්‍යක් සමාධිය
( Not Concentration, Stilness)

යන මෙම කාරණා අටෙන් යුක්ත මාර්ගය වේ.

අන්ත දෙකට නොපැමිණ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් මනාව අවබෝධ කළාවූ ප්‍රඥා චක්ෂුස ඇති කරන්නාවූ, නුවණ ඇති කරන්නාවූ, මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව භික්ෂුවකගේ සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධ කිරීම පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවති යැයි මේ සඳහා කියනලදී.

§ 5.1 කතාවෙන් පහත හෙලීම හා උසස් කිරීම

මහණෙනි!
තොප කෙසේ අසන්නා පහත් කොට කතා නොකල යුතුද ?
කෙසේ අසන්නා උසස් කොට කතා නො කල යුතුද?
කියා දැන ගත යුතුය.

යයි, මවිසින් කියනලදී. කුමක් සඳහා මෙසේ කියන ලද්දේ ද ?

§ 5.1.1. .මහණෙනි,
දේසනා කිරීමේදී , කතා කිරීමේදී අසන්නා කෙසේ නම් පහත් කොට කතා කිරීමක් වන්නේද? අසන්නා කෙසේ නම් උසස් කොට කතා කිරීමක් වන්නේද?

යම් ධර්මයක් දේසනා කිරීමේදී මෙසේ කීවායයි සිතන්න.

Ex. i :-“පංච කාමයන්ට කැමතිව කාම සුඛයන්ට ගිජුව, ලාමකවූ, ග්‍රාම්‍යවූ, අනාර්යවූ , අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ පිණිස පවත්නාවූ, හීන වූ පස්කම් සැපයෙහි ගිජු සියල්ලෝම දුකට වෙහෙසට පත් වෙන්නෝය. පහත් වූ හීන වූ වැරදි පාරේ යන්නෝය.
කියා කියන්නේ නම් එය අසනවුන්ගෙන් කොටසක් පහත් කොට කතා කිරීමක් වන්නේය.

ඒ කියූ කාරණය සත්‍යයක් වුවද ඉදිරිපත් කල ආකාරය නොසුදුසුය. මෙසේ කීමෙන් සිත් බිඳීම් හා අර්බුද මතු වන්නේය.,

යම් කෙනෙක් දුක්වූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ ගෙණ දෙන්නාවූ, ශරීරයට දුක් දෙන පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙන්නාහුද, ඒ සියල්ලෝ දුක් නැත්තාහු, විනාශ නැත්තාහු, වෙහෙසීම් නැත්තාහු, දැවීම් නැත්තාහු, මනාව පිළිපන්නාහු ය” යි කියන්නේ නම්.
එම ප්‍රකාශයෙන් ඇතැමුන් ඉහලට ඔසවා, උසස් කොට කරන කථාවක් වෙයි..

Ex. ii :- “යම් කෙනෙකුන්ගේ භව තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ නොවූයේද, ඒ සියල්ලෝ දුක් සහිත වූවෝය , විනාශයට යන්නෝය. වෙහෙසට පමණක් පත් වන්නෝය. දැවීම් සහිත වන්නෝය, වැරදි ප්‍රතිපත්ති වලට පිළිපන්නාහුය”යි කියයි, නම්
අසන්නවුන්ගෙන් සමහරුන් පහත් කොට කථා කිරීමක් වෙයි.

“යම් කෙනෙකු විභව සංයොජනය ප්‍රහීණ කලේද, ඒ සියල්ලෝ දුක් නැත්තාහු, විනාශ නැත්තාහු, වෙහෙසීම් නැත්තාහු, දැවීම් නැත්තාහු, මනාව පිළිපන්නාහු ය” යි කියන්නේ නම්.
එම ප්‍රකාශයෙන් ඇතැමුන් ඉහලට ඔසවා, උසස් කොට කරන කථාවක් වෙයි..

මහණෙනි, මෙසේ කතා කිරීමෙන්ද ශ්‍රාවකයා , පහත හෙලීමද වෙයි. උසස් කොට තැබීමද වෙයි. එසේ කතා කිරීම ධර්ම යට නුසුදුසු වෙයි.

§ 5.1.2. . “මහණෙනි, අසන්නා පහත් ද නොකොට, උසස්ද නොකොට කතා කරන්නට හැක්කේ කෙසේද ?, ධර්මානුකුලව කෙසේ කතා කරන්නට හැකිද?

Ex. i :- “පංච කාමයන්ට කැමතිව කාම සුඛයන්ට ගිජුව, ලාමකවූ, ග්‍රාම්‍යවූ, අනාර්යවූ , අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ පිණිස පවත්නාවූ, හීන වූ පස්කම් සැපයෙහි ගිජු සියල්ලෝම දුකට වෙහෙසට පත් වෙන්නෝය. පහත් වූ හීන වූ වැරදි පාරේ යන්නෝය.” යැයි නොකියා

ඒ කතාව අර්බුද මතු නොවන සේ කියන්නට හැක්කේ., පුද්ගලවාදය ඉවත් කොට
මේ කාමයන් හි ඇලීම දුකට හා අනර්ථයට හේතු වන්නේය. ඒවායින් මිදීම දුකින් දුරු වීමට හේතු වන්නේය.

ආදී ලෙස අසන්නවුන්ගෙන් කිසිවෙකු පහත් කිරීමක් නොවන සේ, කිසිවෙකු උසස් කිරීමක් නොවන සේ කථා කිරීමෙන්ය. එසේ කතා කිරීම ධර්මානුකුලව කතාකිරීමක් වන්නේය..

යම් කෙනෙක් දුක්වූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ ගෙණ දෙන්නාවූ, ශරීරයට දුක් දෙන පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙන්නාහුද, ඒ සියල්ලෝ දුක් නැත්තාහුය, විනාශ නැත්තාහුය, වෙහෙසීම් නැත්තාහුය, දැවීම් නැත්තාහුය, මනාව පිළිවෙතෙහි පිළිපන්නාහු ය” යි කියන්නේ නැතිව
කම් සැපෙහි නොයෙදීම දුක් නැති, විනාශ නැති, වෙහෙස නැති, දැවීම් නැති, යහපත් ප්‍රතිපදාව ය” යි, කීම
කිසිවෙකු උසස් කිරීමක් නොවන සේ කථා කිරීමය . එසේ කතා කිරීම ධර්මානුකුලය.

Ex. ii :- “යම් කෙනෙක් දුක්වූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ ගෙණ දෙන්නාවූ, ශරීරයට දුක් දෙන පිළිවෙතෙහි යෙදෙන්නාහු වෙත්ද, ඒ සියල්ලෝ දුක් සහිතවූ, විනාශ සහිතවූ, වෙහෙස සහිතවූ දැවීම් සහිතවූ, වරදවා පිළිපන්නෝය“යි නොකියා
මේ අත්තකිලමථානුයොගයෙහි යෙදීම දුක් සහිත වේ. විනාශ සහිත වේ. වෙහෙස සහිත වේ. දැවිලි සහිත වේ. වරදවා ගත් පිළිපැදීම වේය” යි, කීම කිසිවෙකු පහත් කිරීමක් නොවන සේ, කථා කිරීමෙන්ය. එසේ කතා කිරීම ධර්මානුකුලව කතාකිරීමක් වන්නේය.. .

. “යම් කෙනෙක් දුක්වූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ ගෙණ දෙන්නාවූ, ශරීරයට දුක් දෙන පිළිවෙතෙහි නොයෙදෙන්නාහුද, ඒ සියල්ලෝ දුක් නැත්තාහුය, විනාශ නැත්තාහුය, වෙහෙසීම් නැත්තාහුය, දැවීම් නැත්තාහුය, මනාව පිළිවෙතෙහි පිළිපන්නාහු ය” යි නොකියා .
තමාහට දුකම ගෙන දෙන අත්ත කිලමතානු යෝගයන්හි නොයෙදීම. දුක් නැති, විනාශයක් නැති, වෙහෙසක් නැති, දැවිලි නැති, යහපත් පිළිවෙත වේ”යයි කීම කිසිවෙකු උසස් කිරීමක් නොවන කථා කිරීමය . එසේ කතා කිරීම ධර්මානුකුලය

Ex. iii :- “යම් කෙනෙකුන්ගේ භව තෘෂ්ණාව ප්‍රහීණ නොවූයේද, ඒ සියල්ලෝ දුක් සහිත වූවෝය , විනාශයට යන්නෝය. වෙහෙසට පමණක් පත් වන්නෝය. දැවීම් සහිත වන්නෝය, වැරදි ප්‍රතිපත්ති වලට පිළිපන්නාහුය”යි නොකියා,..
භව සංයොජනය ප්‍රහීණ නොවූ කල්හි භවය ප්‍රහීණ නොවේය” යි, කීම කිසිවෙකු පහත් කිරීමක් නොවන සේ, කථා කිරීමෙන්ය. එසේ කතා කිරීම ධර්මානුකුලව කතාකිරීමක් වන්නේය.. .

. “යම් කෙනෙකුන්ගේ භවසංයොජනය ප්‍රහීණ වූයේද, ඒ සියල්ලෝ දුක් නැත්තෝය , විනාශ නැත්තෝය, වෙහෙස නැත්තෝය, දැවිලි නැත්තෝය, යහපත් පිළිවෙතට පැමිණියෝය” යි නොකියා,…
භව සංයොජනය ප්‍රහීණවූ කල්හි භවය ප්‍රහීණ වේය” යි කීම
කිසිවෙකු උසස් කිරීමක් නොවන සේ කථා කිරීමය . එසේ කතා කිරීම ධර්මානුකුලය.

“මහණෙනි, මෙසේ කතා කිරීමෙන් අසන්නා පහත් කිරීමක් හෝ උසස් කිරීමක් සිදු නොවෙයි. එසේ කතා කිරීම ධර්මයට අනුකුල වෙයි.

“ කෙසේ අසන්නා පහත් කොට කතා නොකල යුතුද ?
කෙසේ අසන්නා උසස් කොට කතා නො කල යුතුද?
දැන ගත යුතුය.” කියා මවිසින් ප්‍රකාශ කලේ මේ සඳහාය.

[1160:-බුද්ධ පරිනිර්වාණයට සුළුවෙලාවකට පෙර භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හමුවීමට ආ ආජීවක සුබද්‍ර මෙසේ ඇසීය. ” භවත් ගෞතමයාණනි, බොහෝ අන්‍ය ශාස්තෘවරු තමන් විමුක්තිය ලද්දෝය. අනුන්ද ඒ මගට පත් කරන්නෙමු’යි කියති, ඔවුන් ගෙන් කව්රුන් එසේ විමුක්තියට පත් වූවෝද? කවරෙක් එසේ නොවුවේයෙදැ”යි ඇසීය.
එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දුන් පිළිතුර මේ සඳහන් කල උස්සාදන අපසාදන වලින් තොරව කතා කිරීමට අපුරු නිදසුනකි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සුභද්‍ර පිරිවැඩියාට මෙසේ දේශනා කළේය.
සුභද්‍රය, ඔවුන් කවරෙක් බුදු වීද නොවීද යන්න තිබේවා. යම් ධර්ම විනයෙක්හි වනාහි උතුම් අෂ්ටාංගික මාර්ගය නොලැබෙන්නේ වේද, ඒ ධර්ම විනයෙහි ශ්‍රමණයෙකුදු නොලැබෙන්නේය. ඒ ධර්මවිනයෙහි දෙවෙනි ශ්‍රමණ තෙමේද නොලැබෙන්නේය. ඒ ධර්මවිනයෙහි තුන් වෙනි ශ්‍රමණ තෙමේද නොලැබෙන්නේය. ඒ ධර්ම විනයෙහි සතරවෙනි ශ්‍රමණ තෙමේද නොලැබෙන්නේය. සුභද්‍රය, යම් ධර්ම විනයෙක්හි වනාහි උතුම් අෂ්ටාංගික මාර්ගය ඇත්තේ වේද ඒ ධර්ම විනයෙහි ශ්‍රමණ තෙමේද ඇත්තේ වෙයි. ඒ ධර්ම විනයෙහි දෙවෙනි ශ්‍රමණ තෙමේද ඇත්තේ වෙයි. ඒ ධර්ම විනයෙහි තුන්වෙනි ශ්‍රමණ තෙමේද ඇත්තේ වෙයි. ඒ ධර්ම විනයෙහි සතරවෙනි ශ්‍රමණ තෙමේද ඇත්තේ වෙයි. සුභද්‍රය, මාගේ මේ ධර්ම විනයෙහි උතුම් අෂ්ටාංගික මාර්ගය ඇත්තේය…” යනුවෙන් ධර්ම දේශනා කල සේක

පස් දොරින් ලබන කාම අරමුණු නිමිති ලෙස ගෙන ඇතිවන සැපය හා භාවනාවෙන් ලබන ධ්‍යානයන් නිසා වන අභ්‍යන්තර සැපය යන දෙකෙහි වෙනස දැන ඒ අතරෙන් උතුම් සැපය පමණක් තමන් තුලින්ම අභ්‍යන්තරයෙන් විඳිය යුතුය

... යි, මවිසින් කියන ලදී.
මෙය කුමක් සඳහා කියන ලදද?

§ 6.1 කාම සැපය

මහණෙනි, කාම ගුණ පසක් වෙත්.
කවර පසක්ද යත්?

  • ඇසින් දතයුතුවූ ඉෂ්ටවූ කාන්තවූ මනාපවූ ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇල්ම කරන්නාවූ රූපයෝ වෙත්.
  • කණින් දත යුතුවූ, ඉෂ්ටවූ, කාන්තවූ, මනාපවූ, ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇළුම් කටයුතුවූ, ශබ්දයෝ වෙත්.“
  • නාසයෙන් දතයුතුවූ, ගන්ධයෝ ඉෂ්ටවූ, කාන්තවූ, මනාපවූ, ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇලුම් කටයුතුවූ ගන්ධයෝ වෙත්.
  • ‘දිවෙන් දතයුතුවූ, ඉෂ්ටවූ, කාන්තවූ, මනාපවූ, ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කාමය පිණිස පවත්නාවූ, ඇලුම් කටයුතුවූ රසයෝ වෙත්.
  • “කයින් දතයුතුවූ, ඉෂ්ටවූ, කැමැතිවන්නාවූ මන වඩන්නාවූ ප්‍රිය ස්වභාව ඇත්තාවූ, කම්සැප එලවන්නාවූ, ඇලුම් කටයුතුවූ ස්පර්ශයෝ වෙත්.

    මහණෙනි, මේවා පඤ්ච කාම ගුණයෝ වෙත්.

“මහණෙනි, මේ පස්කම් ගුණයන් නිසා යම් සැපයක් සොම්නසක් උපදීද, මේ සැපය සේවනය නොකටයුතු, නොවැඩියයුතු, බහුල ලෙස නොසෙවිය යුතු කාමයන්ගේ සැපයයිද, ඒ සැපය අසුචි වැනි සැපයකැයිද , පෘථග්ජන සැපයකැයිද, අනාර්‍ය්‍ය සැපයකැයිද කියනු ලැබේ. මේ කම්සැපයට භයවිය යුතුයයි මම කියමි.

§ 6.2 . ධ්‍යාන සැපය

§ “මහණෙනි,
මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුවක්

  • සිත කාම අරමුණු වලින් මිදී ඒවායින් නිදහස් ව .- (විවිච්චේව කාමෙහි )
  • භාවනා අරමුණෙහි සිත එකඟ කරගෙන ඉතිරි නීවරණ සතර වන ව්‍යාපාදය, උද්දච්චය, කුක්කුච්චය, ථිනමිද්ධය යන සතරින්ද මිදුන විට (විවිච්චෙව අකුසලෙහි )
  • විතක්ක , විචාර සහිත (සවිතක්කන් සවිචාරන්)
  • විවේකය ලබයි. (විවෙකජන් )
  • සිතෙහි ප්‍රීතිය සහ කයෙහි සැපය සහිත (පීති සුඛං)
    පළමුවන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද,

විතක්ක විචාර නැතිව භික්ෂුවගේ සිත අරමුණෙහි ම පිහිටයිද , (අවිතක්කං, අවිචාරං) නීවරණ සංසිදී මෙන් චිත්ත ඒකාග්‍රතාවය ලබයිද . ගම් (සමාධිජං)බලවත් වූ එකඟ බවක් සිතෙහි ඇති වේද . ( චිත්ත එකාග්‍ර බව)එයින් අධ්යාත්මයෙහිම ප්‍රසාදය ඇති වෙයිද.
(ප්‍රසාදය ඇති විඳීම)
මේ සමාධිය තුලින්උපන් සැපයත් ප්‍රීතියත් ඉතා ප්‍රබල ලෙස ඇති වන . (පීති සුඛං) ද්විතීයධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද .

  • භික්ෂුව පීතිය කෙරෙහි ඇති කැමැත්ත අත් හරින්නට වෙයිද .
  • ආදීනවය දැක ප්‍රීතිය කෙරෙහි කලකිරුණු භික්ෂුව ප්‍රීතියේ නොඇලෙයිද.
  • භික්ෂුව මෙසේ සිතෙහි පීතිය සන්සින්දුවීමෙන් සිත උපේක්ෂාවට පත්වේද.
  • එනමුත් කය සැපයක් විඳියිද.
  • සතියෙන් යුක්තව ඔහු උපේක්ශා සහගත සැප විහරණය කයෙන් විඳියිද . මෙසේ භික්ෂුව තුන්වන ධ්‍යානය තුලින් සැපයක් ලබයිද . ( පීතියාච විරාගා උපේක්කොච විහරති සතොච සම්පජානෝ සුඛංච කායෙන පටිසංවේදෙති)

ප්‍රීතිය ඉක්මවීමෙන් උපෙක්ෂා ඇත්තේ වාසය කෙරෙයිද . සිහියෙන් යුක්තවූයේද , කයින් සැප විඳියිද . යම් ධ්‍යානයක් උපෙක්ෂා ඇත්තේ, සිහියෙන් යුක්තවූයේ, සැප විහරණ ඇත්තේයයි ආර්‍ය්‍යයෝ කියත්ද, ඒ තුන්වන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙරෙයිද .

සැපය මේ උපේක්ෂාව නිසා ඇති සැපයද රළුය කියා ඒ රළුබව දකින ඔහු ඒ තුන්වන ධ්‍යානයේ වූ ඒ  සැපයද අත් හරිමින් සියළු වින්දනයන්ගෙන් සිත මුදා ගෙන සතරවන ධ්‍යානය ලබයිද .

මේ එක්ක එක් ධ්‍යානයන් හිදී භික්ෂුව ක්‍රම ක්‍රමයෙන් උසස් වන්නාවූ අති ශ්‍රේෂ්ඨ වූ සැපයන් අත් විඳියි, මේ ධ්‍යාන සැපයන් භික්ෂුව තමා තුලින්ම අත් විඳියි. ,

මෙය සේවනය කටයුතු, වැඩියයුතු, බහුල වශයෙන් කළයුතු, කාමයෙන් වෙන්වූ සැපයයිද,
විවේකයෙන් සපිරුණු සැපයයිද,
සන්සින්දීම් සහිත සැපය යයිද,
සම්බොධි සැපයයිද කිවහැකි සැපයක්ය ද .
මේ සැපයට නොබිය විය යුතුයයි කියමි. 1260
මේ සැපය විඳිය යුතු වන්නේය. නිතර නිතර විඳිය යුතු වන්නේය. වර්ධනය කරගත යුතු වන්නේය. මේ සැපයට බිය නොවිය යුතුය.

[1260:- සතුටින් සිටීම නොහොත් සැපය මේ සාසනයේ තහනම් කර නැත. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේසනා කලේ ඉහලම සතුට හා සැපය තෝරාගෙන ඉන් සතුටුවන ලෙසයි. මේ ප්‍රතිපදාවේ යෙදෙන භික්ෂුවකට ධ්යානයන්හි ලබන සැපය තරම් ඊට කිට්ටු කරන්නට තරම්වත් හැකි අන් සැපයක් නැත. නිර්වාණාවබෝධය පිණිස ධ්‍යානයන් අනවශ්‍යයැයි කියනා භික්ෂුන්ද අද සිටිති. ධ්‍යානයන් නොලබා මාර්ගඵල ලැබුවෙක් ගැන අසන්නට නොලැබෙන තරම්ය.]

පස් දොරින් ලබන කාම අරමුණු නිමිති ලෙස ගෙන ඇතිවන සැපය හා භාවනාවෙන් ලබන ධ්‍යානයන් නිසා වන අභ්‍යන්තර සැපය යන දෙකෙහි වෙනස දැන ඒ අතරෙන් උතුම් සැපය අවබෝධ කරගෙන ඉන් උතුම් සැපය පමණක් තමන් තුලින්ම අභ්‍යන්තරයෙන් විඳිය යුතුය’ යි මේ සඳහා කියන ලදී.

[1261: රහෝවාද යන වචනයේ වචනාර්ථය රහස් කතාව යන්නය. සම්මුඛ ඛීන වාද යන්නෙහි අර්ථය මුහුණ ටම කීමය. මේ වචන දෙක යොදා ඇත්තේ හුදු වචනාර්තය හැඟවීම පිණිස නොවන බව වටහා ගත යුතුය.]

§අදාළ පුද්ගලයා නැති තැන ඔහුගේ අප්‍රසිද්ධ සිදුවීම් ගැන නොකිය යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය. “

... යි, මවිසින් කියන ලදී. .

එය කුමක් සඳහා කියන ලදද?

  • මහණෙනි,
    යම් සිදුවීමක්, අදහසක් තොරතුරක් ගැන කතා කරන්නේ නම් “ඒ කියනා අප්‍රසිද්ධ සිද්ධිය, කිසිදා සිදු නොවූවක්ය, බොරුවක්ය, වරදවා තේරුම්ගැනීමකි. ඒ ගැන කරන කතාව ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි. කිසිවෙකුට යහපතක් නොසලසන කතාවකි” කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය නැති තැනකදී පවා කතා නොකළ යුතුය.
  • යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, එය සත්‍යය, එනමුත් ඒ ගැන කතාව , ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි , අවැඩ පිනිස අනර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය නැති තැනක පවා කතා නොකළ යුතුය.
  • යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, සත්‍යය, එනමුත් ඒ ගැන කීම වැඩ පිනිස, යහපත පිණිස, අර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය නැති තැනක වුවද සුදුසු වෙලාවක කතා කළ හැකිය.

අදාළ පුද්ගලයා නැති තැන අප්‍රසිද්ධ සිදුවීම් ගැන නොකිය යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය. ” යි කියා කියන ලද නම් මෙය සඳහා කියන ලදී..

අදාළ පුද්ගලයා ඉදිරියේදී පවා කෙනෙකුගේ අප්‍රසිද්ධ සිදුවීම් ගැන නොකිය යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය. “

... යි, මවිසින් කියන ලදී.
එය කුමක් සඳහා කියන ලදද?

  • මහණෙනි,
    යම් සිදුවීමක්, අදහසක් තොරතුරක් ගැන කතා කරන්නේ නම් “ඒ කියනා අප්‍රසිද්ධ සිද්ධිය, කිසිදා සිදු නොවූවක්ය, බොරුවක්ය, වරදවා තේරුම්ගැනීමකි. ඒ ගැන කරන කතාව ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි. කිසිවෙකුට යහපතක් නොසලසන කතාවකි” කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය ඉදිරියේදී පවා කතා නොකළ යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය.
  • යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, එය සත්‍යය, එනමුත් ඒ ගැන කතාව , ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි , අවැඩ පිනිස අනර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය ඉන්නා තැනක පවා කතා නොකළ යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය.
  • යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, සත්‍යය, ඒ ගැන කීම යහපත පිනිස, අසන්නාගෙ වර්ධනය පිණිස , අර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය ඉදිරියේ සුදුසු වෙලාවක කතා කළ හැකිය.

අදාළ පුද්ගලයා ඉදිරියේදී පවා (සම්මුඛ ඛීන වාද) අප්‍රසිද්ධ සිදුවීම් ගැන නොකිය යුතුය. “යි කියා කියන ලද නම් මෙය සඳහා කියන ලදී..

§ 9. “මහණෙනි,

ඉක්මනින් ඉක්මනින්, වේගයෙන් කතා නොකළ යුතුය.
සාමාන්‍ය වේගයෙන් කතා කලයුතුය

……”යි දේසනා කලෙමි.
මෙය කුමක් සඳහා කියන ලදද?

  • ඉක්මනින් ඉක්මනින්, වේගයෙන් කතා කරන්නාට , වැඩි වෙලා නොගොස්ම මහන්සිය දැනේ. සිරුර වෙහෙස වේ. සිතද පීඩාවෙයි. ස්වරයද බිඳෙයි. උගුරද බැරැන්ඩි වෙයි.
  • ඉක්මනින් වේගයෙන් කරන කතාව පැහැදිලි නැත. තේරුම් ගන්නට අපහසු වෙයි. අසන්නාට අමිහිරි වෙයි.
  • සාමාන්‍ය වේගයෙන් කතා කරන විට , දේශකයාට කායික අපහසුවක් නොවේ. වෙහෙසක් නොවේ. සිත ද නොපැටලේ. වචන නොපැටලේ.
  • අසන්නාට හොඳින් තේරුම් ගත හැකි වේ. මිහිරි වේ. අසන්නට ප්‍රිය වේ. ,

ඉක්මනින් ඉක්මනින්, වේගයෙන් කතා නොකළ යුතුය. සාමාන්‍ය වේගයෙන් කතා කලයුතුය” යි , යි කියා කියන ලද නම් මෙය සඳහා කියන ලදී..

§ 10. මහණෙනි,

“තමාගේ කථා ව්‍යවහාරය තරයේ නොගන්න. ඒ ඒ පළාතේ කථා ව්‍යවහාරය නොඉක්මවන්න, ඒ පළාතේ යොදන වචන වෙනස් මුත් තේරුම වැටහෙන පරිදි කතා කරන්න

…..යි මවිසින් කියන ලදී.
මෙය කුමක් සඳහා කියන ලදද?

§ 10. 1. මහණෙනි,
කෙසේ නම් කථා ව්‍යවහාර තරයේ ගන්නේද ජනපද ව්‍යවහාර ඉක්මවන්නේද?

මහණෙනි,

ඇතැම් පළාත්වල, ජනපදවල මිනිස්සු එක්තරා භාණ්ඩයකට තලිය යයි කියත්,
ඇතැම් පළාත්වල පාත්‍රය යි කියත්.
ඇතැම් පළාත්වල විත්තය යි කියත්,
සරාව යයි කියත්,
ඇතැම් පළාත්වල ධාරොපය යි කියත්,
පොණ යි කියත්.
පිසීලයි කියත්.

මෙසේ ඒ ඒ පළාත්වල යම් යම් පරිද්දෙන් නමක් ව්‍යවහාර කරද්ද, ඒ ඒ නම් තදින් අල්වාගෙන මේ නම ම සත්‍යයි අනික් නම් වැරදි යැයි ව්‍යවහාර කරයි.

මහණෙනි, මෙසේ තමාගේ කථා ව්‍යවහාරය දැඩිකොට අල්වා ගැනීමද, ලෝක ව්‍යවහාරය ඉක්මවා යාම වේ. මෙය අර්බුද ආරවුල් ඇති කරයි.

§ 10. 2. “මහණෙනි,
කෙසේ කථා ව්‍යවහාරය තරයේ නොගනීද? ලෝක ව්‍යවහාරය ඉක්මවා නොයාද,?

“මහණෙනි,
ඇතැම් පළාත්වල මිනිස්සු එක්තරා භාණ්ඩයකට තලිය යයි කියත්, ඇතැම් පළාත්වල පාත්‍රයයි කියත්. ඇතැම් පළාත්වල විත්තයයි කියත්, සරාව යයි කියත්, ඇතැම් පළාත්වල ධාරොපයයි කියත්, පොණ යයි කියත්. පිසීලයයි කියත්.

මෙසේ යම් යම් පළාත්වල හඳුනත්ද, ආයුෂ්මත්නි, මෙම නම මේ දෙය සඳහා ව්‍යවහාර කෙරෙත් යයි, දැන ඒ පළාතේදී ඒ භාණ්ඩය සඳහා ඒ ඒ නම ව්‍යවහාර කෙරේ නම්, යි ඒ තමන් දන්නා නම අල්ලා නොගැනීම වෙයි.

මහණෙනි, මෙසේ කථා ව්‍යවහාරය තදින් අල්වා නොගැනීමද, ලෝක ව්‍යවහාරය නොඉක්මවීමද වේ. මේ ආරවුල් අර්බුද ඇති නොවන්නට හේතු වේ.

කථා ව්‍යවහාරය තදින් අල්වා නොගන්න ය. ලෝක ව්‍යවහාරය නො ඉක්මවන්න” යයි මෙසේ මවිසින් කියන ලදද, මෙය මේ සඳහා කියන ලදී.

§ 11.1 පංච කාමයන්ට ඇලී ජීවත්වීමෙන් නිරතුවම අසන්තෘප්තව, අසහනයෙන් හා ආතතියෙන් යුත් මනසින් , දුකින් වෙහෙසින් අසහනයෙන් හිඳී. ඒ කාමයන් නිසා විඳිනා සැපය හීන ය. ලාමක ය, ග්‍රාම්‍යය ය, පෘථග්ජනයන්ටම අයත් ය, අනාර්‍ය්‍යය ය අවැඩ පිණිස වන්නේය. විනාශය පිණිසම වන්නේය. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.

§ 11.2. කාමයන් හි සැප ඇතැයි, සන්තෝෂයක් ඇතැයි යන මිත්‍යා විශ්වාසය දුරු කොට එහි ආදීනව දැන කාමයෙන් වෙන්වීම, දුකින් , අසන්තෘප්ත අසහනයෙන් වෙන් වීමට මගය. එය හරි මගය. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§ 11.3. විමුක්තිය පතා කයට දුක් පීඩා දෙන අත්තකිලමතානු යෝග වල යෙදෙන්නාද දුකම ලබයි. කිසිදු සැපයක් නැති , මේ පිළිවෙත් කයේ හා සිතේ දුක පිණිස පමණක් ම හේතු වෙයි. විනාශය පිණිස හේතු වෙයි. දැඩි වෙහෙස සහිත වෙයි. දැවීම් සහිත වෙයි. තමනට දැඩි වෙහෙස (කිල) සහිත වේ. දැවීම් සහිතවූ, වරදවා පිළිපැදීම වේ. දුක්වූ, අනාර්‍ය්‍යවූ, අවැඩ ගෙණ දෙන්නාවූ, ශරීරයට දුක් දෙන පිළිවෙත යහපත් ප්‍රතිපදාව නොවේ. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.. “

§ 11.4. මේ අන්ත දෙකට නොඑළඹ ප්‍රඥා චක්ෂුසය ඇති කරන්නාවූ, නුවණ ඇති කරන්නාවූ, තථාගතයන් වහන්සේ විසින්ම අවබෝධ කොට අනුදැන වදාලාවූ, ‘මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව’ අනුගමනය කිරීම, සංසිඳීම පිණිස, විශිෂ්ට ඥානය පිණිස, අවබෝධය පිණිස, නිර්වාණය පිණිස පවතී. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§ 11.5 .“දේසනා කිරීමේදී , කතා කිරීමේදී අසන්නා පහත් කොට කතා කිරීම හෝ අසන්නා උසස් කොට කතා කිරීම නුසුදුසුය. ඒ අර්බුද ආරවුල් ඇතිවීමට හේතු වන්නේය. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.

§11.6 , එසේ පුද්ගල වාදයෙන් තොරව ක්‍රියාව ගැන පමණක් කීම, ප්‍රතිපලය, ආදීනවය ගැන කීම ධර්මානුකුලය. එය යහපත් පිළිවෙතවේ. එහෙයින් මේ පිළිවෙත කෙලෙස් රහිතවේ. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§11.7 . .‘මහණෙනි, පස් දොරින් ලබන කාම අරමුණු නිමිති ලෙස ගෙන ඇතිවන සැපය හා භාවනාවෙන් ලබන ධ්‍යානයන් නිසා වන අභ්‍යන්තර සැපය යන දෙකෙහි වෙනස දැන ඒ අතරෙන් උතුම් සැපය වන ධ්‍යාන සැපය පමණක් තමන් තුලින්ම අභ්‍යන්තරයෙන් විඳිම , දුක් නැත්තාවූ විනාශ නැත්තාවූ වෙහෙස නැත්තාවූ දැවීම් නැත්තාවූ යහපත් පිළිවෙත වේ. එහෙයින් මේ පිළිවෙත කෙලෙස් රහිතවේ. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§ 11. 8. යම් සිදුවීමක්, අදහසක් තොරතුරක් ගැන කතා කරන්නේ නම් “ඒ කියනා අප්‍රසිද්ධ සිද්ධිය, කිසිදා සිදු නොවූවක්ය, බොරුවක්ය, වරදවා තේරුම්ගැනීමකි. ඒ ගැන කරන කතාව ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි. කිසිවෙකුට යහපතක් නොසලසන කතාවකි” කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය නැති තැනකදී පවා කතා නොකළ යුතුය. එසේ කිරීම දුක් සහිතවූ විනාශ සහිතවූ වෙහෙස සහිතවූ දැවීම් සහිතවූ වැරදි පිළිවෙතවේ. එහෙයින් මේ ධර්මය කෙලෙස් සහිතය. ඒ අර්බුද ආරවුල් ඇතිවීමට හේතු වන්නේය. එය වැරදි මාර්ගයය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.

§ 11. 9, මහණෙනි, යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, එය සත්‍යය, එනමුත් ඒ ගැන කතාව , ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි , අවැඩ පිනිස අනර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය නැති තැනක පවා කතා නොකළ යුතුය. එසේ කිරීම දුක් සහිතවූ විනාශ සහිතවූ වෙහෙස සහිතවූ දැවීම් සහිතවූ වැරදි පිළිවෙතවේ. එහෙයින් මේ ධර්මයය කෙලෙස් සහිතවේ. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.

§ 11.10 . මහණෙනි, යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, සත්‍යය, එනමුත් ඒ ගැන කීම වැඩ පිනිස, යහපත පිණිස, අර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය නැති තැනක වුවද සුදුසු වෙලාවක කතා කිරීම දුක් නැත්තාවූ විනාශයක් නැත්තාවූ වෙහෙස නැත්තාවූ දැවීම් නැත්තාවූ යහපත් පිළිවෙතවේ. එහෙයින් එසේ කිරීම කෙලෙස් රහිතවේ. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§ 11.11. මහණෙනි, යම් සිදුවීමක්, අදහසක් තොරතුරක් ගැන කතා කරන්නේ නම් “ඒ කියනා අප්‍රසිද්ධ සිද්ධිය, කිසිදා සිදු නොවූවක්ය, බොරුවක්ය, වරදවා තේරුම්ගැනීමකි. ඒ ගැන කරන කතාව ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි. කිසිවෙකුට යහපතක් නොසලසන කතාවකි” කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය ඉදිරියේදී පවා කතා නොකළ යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය. , මේ ගැන කතා කිරීම දුක් සහිතවූ විනාශ සහිතවූ වෙහෙස සහිතවූ දැවීම් සහිතවූ වැරදි පිළිවෙතවේ. එහෙයින් එසේ කතා කිරීම කෙලෙස් සහිතවේ. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.

§ 11.12 . “මහණෙනි, යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, එය සත්‍යය, එනමුත් ඒ ගැන කතාව , ඵලයක් නැති, නිෂ්ඵල කතාවකි , අවැඩ පිනිස අනර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය ඉන්නා තැනක පවා කතා නොකළ යුතුය. සාකච්චාවට නොගත යුතුය. එසේ කිරීම දුක් සහිතවූ විනාශ සහිතවූ වෙහෙස සහිතවූ දැවීම් සහිතවූ වැරදි පිළිවෙතවේ. එහෙයින් මේ ධර්මය කෙලෙස් සහිතවේ. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.


§ 11.13. “මහණෙනි, යම් අප්‍රසිද්ධ සිද්ධියක්, සිදු වූවක්ය, සත්‍යය, ඒ ගැන කීම යහපත පිනිස, අසන්නාගෙ වර්ධනය පිණිස , අර්ථය පිණිස වන්නේය, කියා දන්නේද, ඒ කාරණය අදාළ අය ඉදිරියේ සුදුසු වෙලාවක කතා කළ හැකිය එසේ කීම දුක් නැත්තාවූ විනාශ නැත්තාවූ වෙහෙස නැත්තාවූ දැවීම් නැත්තාවූ යහපත් පිළිවෙතවේ. එහෙයින් එසේ කතා කිරීම කෙලෙස් රහිතවේ. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§ 11.14. මහණෙනි, ඉක්මනින් ඉක්මනින්, වේගයෙන් කතා නොකළ යුතුය.
සාමාන්‍ය වේගයෙන් කතා කලයුතුය.
එසේ වේගයෙන් කතා කිරීමෙන් හරි අර්ථය නොකියවෙන්නේය. එසේ හෙයින් අසන්නා තුල සැක හා රිසි නොවීම වන්නේය. එය වෙහෙසීම් සහිතවූ දැවීම් සහිතවූ වැරදි පිළිවෙත වේ. එහෙයින් එසේ කතා කිරීම කෙලෙස් සහිතවේ. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය (අර්බුද ඇතිකරන) සරණ ධර්මයක්ය.

§ 11.15 . මහණෙනි, සාමාන්‍ය වේගයෙන් කතා කලයුතුය . එසේ සාමාන්‍ය වේගයෙන් කතා කිරීමෙන් හරි අර්ථය කියවෙන්නේය. එසේ හෙයින් අසන්නා තුල සැක ඇති නොවී අවබෝධය සිදු වන්නේය. එය වෙහෙසීම් රහිතවූ දැවීම් තොර නිවැරදි පිළිවෙත වේ. එහෙයින් එසේ කතා කිරීම කෙලෙස් රහිතවේ. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§11.16. “මහණෙනි, තමාගේ කථා ව්‍යවහාර තරයේ අල්ලා ගන්නේද , ඊට වෙනස්ව ඇති ජනපද ව්‍යවහාර නොසලකා තමාගේ වචන වලින් කතා කරයි ද , එසේ කිරීම දුක් සහිතවූ විනාශ සහිතවූ වෙහෙසීම් සහිතවූ දැවීම් සහිතවූ වැරදි පිළිවෙත වේ. එහෙයින් එසේ කතා කිරීම කෙලෙස් සහිතවේ. එය වැරදි මාර්ගයය. එ නිසා සිත් තැවුල් අර්බුද ඇතිවීම සිදු වන්නේය. එය සරණ (අර්බුද ඇතිකරන) ධර්මයක්ය.

§11.17 . “මහණෙනි, තමාගේ කථා ව්‍යවහාර තරයේ නොගන්නේද , ඊට වෙනස්ව ඇති ජනපද ව්‍යවහාර අනුව කතාකරන්නේද , එසේ කිරීම දුක් නැත්තාවූ විනාශ නැත්තාවූ වෙහෙස නැත්තාවූ දැවීම් නැත්තාවූ යහපත් පිළිවෙත වේ. එහෙයින් මේ එසේ කතා කිරීම කෙලෙස් රහිතවේ. ඒ නිසා අර්බුද ආරවුල් නැති වෙන්නේය. ඒ අරණ ධර්මයක්ය

§ 14.. “මහණෙනි, එහෙයින් මෙසේ කෙලෙස් සහිතවූ ධර්මයන්ද දැන ගන්නෙමු. කෙලෙස් රහිතවූ ධර්මයද දැන ගන්නෙමු. කෙලෙස් සහිතවූ ධර්මයද දැන කෙලෙස් රහිතවූ ධර්මයද දැන කෙලෙස් රහිත අරණ ප්‍රතිපදාවෙහි පිළිපදින්නෙමු”යි, තොප විසින් හික්මිය යුතුයි. වදාළේය.

මහණෙනි, සුභූති කුලපුත්‍රයා1263 කෙලෙස් රහිත ප්‍රතිපදාවට පිළිපන්නෙකැ’යි , භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළේය.

[1263:- සුභූති කුල පුත්‍රයා, යනු සුදත්ත නොහොත් අනාථ පිණ්ඩික සිටුතුමාගේ බාල සොහොයුරාය. ජේතවන ආරාමය පුජා කල දින ඔහු සසුන් ගත විය. පසු කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ඔහු අරණ විහාරි භික්ෂුන් (අර්බුද නැතිව වසනා භික්ෂුන්) අතරෙන් මුල් තැන තබා වදාළ සේක.]

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ අරණ විභංග සුත්‍රයේ විභංගයද දේශනා කොට වදාළසේක. සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගත්තාහුය.

MN 03-04-08. උද්දේස විභංග සූත්‍රය

පාළි සුත්‍ර සජ්ජායනය

සත්වයා සොයන්නේ සැපයමය. ඔහු දුකින් මිදීම පිණිසම සැප සොයයි. අශෘතවත් පෘථග්ජන මිනිසා පන්ච කාමයන් නිසා සැප විඳින්නෙමි යැයි පතා බාහිර අරමුණු අල්වාගෙන ඒවා යෙහි ඇති සුළු වූ ආශ්වාදයන් හි ඇලෙයි. විපල්ලාසවූ සිතින් මේ කාමයන් ඇසුරු කිරීමෙන් ඔහුගේ සිත , විඥාණය වික්ෂිප්ත වේ. දඩාවතේ යයි. මේ වැදගත් සුත්‍ර දෙසනාවේ මුලින්ම මේ උගුලින් ගැලවී ඉන්නට හැකි ආකාරය කියැවේ. සසුන්ගත වී භාවනාවෙහි යෙදෙන භික්ෂුන් වහන්සේලා මේ බාහිර අරමුණු වලින් වෙන්ව මේ උගුලින් ගැලවී ඉන්නට සමත් වුවත්, සිත සන්සුන් කරගෙන එක් එක් ධ්‍යාන මට්ටම් වලට යන විට ඒ ධ්‍යාන සැපයන් නිසා අභ්‍යන්තර අරමුණු ලෙස ඒවා නිසා ඇතිවන සැපයට බැඳෙන්නට ඉඩ කඩ ඇත. ඒ අන්තරාවෙන් ගැලවෙන්නටද මේ සුත්‍රයේ උපදෙස් දී ඇත.

සුත්‍ර විවරණය පළමු දේසනාව 1

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී. එක් කලෙක්හි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර ජේතවන නම්වූ අනේපිඩු මහසිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වසන සේක.

එකල්හි දිනෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට “මහණෙනි” කියා ආමන්ත්‍රණය කළ සේක.
“පින්වතුන් වහන්සැයි” ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය.

§ 2. “මහණෙනි, නුඹලාට උද්දෙසයත් විභංගයත් (මාතෘකාවද විස්තරයද)1249 දේශනා කරන්නෙමි.
එය අසව්. යහපත්කොට මෙනෙහිකරව්. කියන්නෙමි” යනුයි.
“එසේය, ස්වාමීනි,” කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.

[1249: මෙහි පළමුව භික්ෂුන් අමතා තමන් වහන්සේ විසින් උද්දේසයද විභංගයද දේසනා කරන්නෙමැයි දේසනා කරමි ‘යි සඳහන් වුවත්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උද්දේසය පමණක් දේසනා කොට ආපසු ගියේ මන්දැයි අටුවාවෙහි වත් විස්තර කර නැත. චීන මජ්ජිම ආගමෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ උද්දේසය හා විභංගය දේසනා කරන්නෙමි යැයි වෙනුවට ඇත්තේ ධර්මයක් දේසනා කරමි.’ කියා පමණකි. එහෙයින් සුත්‍රයේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් උද්දේසය ද මහා කච්චාන ස්වාමින්වහන්සේ විසින් නිද්දේසයද දේසනා කොට ඇති නිසා බොහෝවිට මේ පදය සංගීතිකාරක භික්ෂුන් වහන්සේලා විසින් ඇතුල් කරන්නට ඇතැයි සිතෙයි.]

§ 3 භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය.

‘අරමුණු පිළිබඳව භික්ෂුව මෙසේ පිලිපැදිය යුතුය.
බාහිර අරමුණු වලින් සිය විඥාණය , වික්ෂිප්ත නොවන ලෙසද , විසිරනොයන ලෙසද පැවතිය යුතුය. අභ්‍යන්තර ආරම්මණයන්හි නොඇලී පිරිසිඳ බලන්නහුගේ සිත පිටත අරමුණුවල වික්ෂිප්ත නොවී නොවිසිර පවත්නේද, ධ්‍යාන අරමුණෙහි පවා ඇලී නොපිහිටන්නේද, විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් නොගැනීම නිසා තැති නොගන්නේද, ඒ ආකාරයෙන් භික්ෂුව අරමුණ පිරිසිඳ බැලිය යුතුය.
මහණෙනි, සිත පිටත අරමුණුවල නොවිසිරීම ඇති විට , ධ්‍යාන අරමුණෙහි ඇලී නොසිටින විට , මමන් කාරය දුරු කොට ගත් විට , ඔබ තැති නොගන්නේය. එවිට මත්තෙහි ජාති, ජරා, මරණය දුක්ඛයන්ගේ යලි හටගැනීමක් නොවන්නේය’ .

§ 4 . භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එසේ වදාරා හුන් අස්නෙන් නැගී සිට තමන් වහන්සේගේ කුටිය වෙත වැඩිය සේක.1249

§ 5 .එසේ  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩමවා ගිය පසු ඒ භික්ෂූන්ට මෙසේ සිතුනී.
“ඇවැත්නි, මේ ධර්ම කාණ්ඩය  අපට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂෙප වශයෙන් වදාරා, විස්තර වශයෙන් අර්ථ විභාග නොකොට, හුනස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩමවූ සේක.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙප වශයෙන්, උදෙසීම පමණක් වදාළාවූ, විස්තර වශයෙන් අර්ථ විභාග නොකළාවූ මේ ධර්ම පරියාය, අර්ථ විස්තර වශයෙන් අපට දෙශනා කරන්නට කවරෙකු සමත්වේ ද?” කියායි.

එකල්හි  ඒ භික්ෂූන්ට මෙසේ සිත් විය . 
“ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ ශාස්තෘන් වහන්සේ විසින්ද වර්ණනා කරණ ලද්දේය. නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරී භික්ෂූන් විසින්ද බුහුමන් කරණ ලද්දේ වෙයි. ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙපයෙන් උදෙසීම් මාත්‍රයක් වදාළාවූ විස්තර වශයෙන් අර්ථ විභාග නොකළාවූ මේ දෙශනාවෙහි අර්ථ විස්තර වශයෙන් දෙශනා කිරීමට සමර්ථ වන්නේය. අපි ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ  කාරණය විචාරන්නෙමු”යි කියායි

§ 6 . එවිට   ඒ භික්ෂූන් මහා කච්චාන ස්වාමින් වහන්සේ සොයා ගොස් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිදු කල උද්දේස දේසනාව නැවත මතක් කොට ඒ දේසනාව විභංග වසයෙන් විස්තර කර දේසනා කරන මෙන් ඉල්ලා සිටියෝය. එකල්හි මහා කච්චාන මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙසේ කීහ.

§ 7 “ඇවැත්නි, වහලකට ලී සොයා අරටු ඇති ගස් සොයන්නාවූ මිනිසෙක් තද අරටුව ඇති ගසක් වෙත ගොස්, එහි මුල අත්හැර, එහි කඳ අත්හැර, කොළ අතුවල අටුව සෙවිය යුතුය’යි සිතන ලෙස , ආයුෂ්මත්වරුන් විසින් ශාස්තෲන් වහන්සේ හමුවූ කල්හි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෙන් විස්තර වශයෙන් නොඅසා, මෙසේ මා වෙත අවුත් අපගෙන් මේ කාරණය ඇසිය යුතු යැයි සිතන්නාහුද?

ඇවැත්නි, අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දතයුත්ත දන්නේය, දැක්කයුතු දෙය දක්නේය, ප්‍රඥා චක්ෂුසින් යුක්ත වූයේය, සම්‍යක් ඥානයෙන් යුක්ත වූයේය, ධර්මඥානයෙන් යුක්ත වූයේය, ශ්‍රෙෂ්ඨ වූයේය, චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කරන්නේය, පවත්වන්නේය, අර්ථයට පමුණුවන්නේය, අමෘතය දෙන්නේය, ධර්මස්වාමි වූයේය, තථාගත වූයේය. මේ වනාහි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෙන්ම එය ඇසීමට සුදුසු කාලය විය. තොපට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් ආකාරයකින් ප්‍රකාශ කරන්නාහුද එපරිද්දෙන්ම එය දරාගනිව්ය” යි, කීය.

§ 8 . “ඇවැත් කාත්‍යායන ස්ථවිරයන් වහන්ස , ඒකාන්තයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දතයුත්ත දන්නේය. දැක්කයුත්ත දක්නේය. ප්‍රඥා චක්ෂුසින් යුක්තවූයේ, ඥාන චක්ෂුසින් යුක්තවූයේ, ධර්ම චක්ෂුසින් යුක්තවූයේ, ශ්‍රෙෂ්ඨවූයේ, දෙශනා කරන්නේය, පවත්වන්නේ, අර්ථය කරා පමුණුවන්නේ අමෘතය දෙන්නේ, ධර්මස්වාමී වූයේය, තථාගත වූයේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගෙන්ම එය ඇසීමට කාලය විය. යම් හෙයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අතින්ම මෙපවත් විචාරන්නෙමුද අපට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම්සේ ප්‍රකාශ කරන්නේද, අපි එය එසේ දරාගන්නෙමු.

එතකුදු වුවත් මහා කාත්‍යායන ස්ථවිරයනි! ඔබ වහන්සේ ශාස්තෲන් වහන්සේ විසින්ද වර්ණනා කරණ ලද්දේය. නුවණැති සබ්‍රහ්මචාරී භික්ෂූන් විසින්ද බුහුමන් කරණ ලද්දේය. ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙපයෙන් වදාළාවූ මේ ධර්මය අර්ථ විස්තර වශයෙන් දේශනා කිරීමට සමර්ථ වන්නේය. ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායන ස්වාමින් වහන්සේ මේ කාර්‍යය බරක් වශයෙන් නොසලකා අප කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් විස්තර කර දේශනා කරන සේක්වා”යි කීහ.

§ 9 . එවිට මහා කාත්‍යායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රකාශ කෙළේය
ඇවැත්නි, එසේවී නම් අසව්. හොඳින් මෙනෙහි කරව්. කියන්නෙමි” යි කීහ.
“ඇවැත්නි, එසේයයි” ඒ භික්ෂූහු උත්තර දුන්හ.

§ 10 . ආයුෂ්මත් මහා කාත්‍යායන ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙය ප්‍රකාශ කළේය.

“ඇවැත්නි,
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔබට සංක්ෂිප්ත ලෙස උද්දෙසය ලෙස දේසනා කල ධර්මය මෙසේ විස්තර වශයෙන් දකිමි.

§ 10 . “ඇවැත්නි,
සිත නොහොත් වීඥාණය1248 බාහිර අරමුනු නිසා වික්ෂිප්ත වන්නේය. විසිරී යන්නේය.
විඥාණය බාහිර අරමුණු නිසා කෙසේ වික්ෂිප්ත1249 වේද. බාහිර අරමුණු නිසා කෙසේ විසිර යන්නේද? ,

  • ඇවැත්නි,
    (රූප නිමිත්තස්සසාද ගථිතං ; රූප නිමිත්තානි විනිබද්ධන්, රූප නිමිත්තස්සසාද සංයෝජන සංයුත්තන්) ඇසින් රූපයක් දැක ඒ රූප අරමුණ නිමිත්ත ලෙස ගෙන ඒ අනුව මනසිකාරය පවත්වන්නේද, සිත රූපාරමුණ රස විඳීන්නේද, ඒ රුපය අභිනන්දනය කරන්නේද, රූප අරමුණ තුල අජ්ජෝසාය තිට්ඨති’ කියන්නා සේ ගිලී යයිද, නැවත නැවත සිහි කරන්නේද එබඳු සිත වික්ෂිප්ත වන්නේය. සිත බාහිර, පිටත අරමුණුවල විසිර ගියේය, පැතිර ගියේයයි කියනු ලැබේ.
  • “කණින් ශබ්දයක් අසා, සිත ඒ ශබ්දය අනුව සිත ගමන් කරන්නේ ද, ඒ ශබ්දයට කැමති වන්නේද , ඒ ශබ්දය අභිනන්දනය කරන්නේද, ශබ්ද අරමුණ තුල අජ්ජෝසාය තිට්ඨති කියන්නා සේ ගිලී යයිද නැවත නැවත සිහි කරන්නේද එබඳු සිත පිටත ශබ්ද නිසා වික්ෂිප්ත වන්නේය, අරමුණ තුල විසිර ගියේය පැතිර ගියේයයි කියනු ලැබේ
  • “නැහැයෙන් සුවඳක් ආඝ්‍රාණය කොට, සිත ගන්ධ අරමුණ අනුව ගමන්කරන්නේද, ඒ සුවඳට රුචි වන්නේද, ඒ සුවඳ අභිනන්දනය කරන්නේද, සුවඳ අරමුණ තුල අජ්ජෝසාය තිට්ඨති කියන්නා සේ ගිලී යයිද නැවත නැවත ඒ සුවඳ සිහි කරන්නේද එබඳු සිත පිටත ඝන්ධ නිසා වික්ෂිප්ත වන්නේය. අරමුණුවල විසිර ගියේය, පැතිර ගියේයයි කියනු ලැබේ
  • “දිවෙන් රසයක් විඳ, සිත රසාරමුණු අනුව ගමන්කරන්නේද, ඒ රසයේ කැමැත්තක් ඇති කර ගනීද, ඒ රසය අභිනන්දනය කරන්නේද, රස අරමුණ තුල අජ්ජෝසාය තිට්ඨති කියන්නා සේ ගිලී යයිද නැවත නැවත ඒ රසය සිහි කරන්නේද එබඳු සිත රස අරමුණ හි කැමැත්තෙන් වික්ෂිප්ත වන්නේය, විසිර ගියේය පැතිර ගියේයයි කියනු ලැබේ
  • “කයින් යමක් ස්පර්ශකොට, සිත ප්‍රෂ්ටව්‍ය අරමුණ අනුව ගමන් කරන්නේ ද, ප්‍රෂ්ටව්‍ය අරමුණ ට කැමතිව ඒ ස්පර්ශයෙහි විඳීමෙහි බැඳුණාවූ, ප්‍රෂ්ටව්‍ය අරමුණ අභිනන්දනය කරන්නේද, පොට්ඨබ්බ අරමුණ තුල අජ්ජෝසාය තිට්ඨති කියන්නා සේ ගිලී යයිද නැවත නැවතඒ ස්පර්ශය සිහි කරන්නේද එබඳු සිත පිටත පොට්ඨබ්බ අරමුණ නිසා වික්ෂිප්ත වන්නේය, අරමුණෙහි හි විසිර ගියේය පැතිර ගියේයයි කියනු ලැබේ.
  • “සිතින් ධර්මාරමුණක් දැන, සිත අරමුණ අනුව ගමන් කරන්නේද, එම ධර්මාරම්මණයෙහි කැමති වේද, ඒ අරමුණෙහි විඳීමෙහි, බැඳේද, ඒ ධර්මාරම්මණය අභිනන්දනය කරන්නේද, ධර්මාරම්මණ අරමුණ තුල අජ්ජෝසාය තිට්ඨති කියන්නා ගිලී යයිද නැවත නැවත සිහි කරන්නේද එබඳු සිත පිටත ධර්මාරම්මණ ය නිසා වික්ෂිප්ත වන්නේය. අරමුනෙහි විසිර ගියේය පැතිර ගියේය’යි කියනු ලැබේ.

[1248:- මේ සුත්‍රයේදී සිත, චිත්තය යන පුරුදු පද වෙනුවට විඥාණය යන පදය යොදා ඇති බව සිහි කරමි. සිත යන සරල යෙදුම මෙහිදී මා භාවිතා කලේ අවබෝධයට පහසු වේයැයි සිතු නිසාය. පසිඳුරන් ගෙන් ලැබෙන අරමුණු වලට කැමැත්ත ඇති ව ඒ වින්දනය කරමින් “නන්දියති, අභිනන්දති, අජ්ජෝසායතිට්ඨති” යන තුන් පියවරෙන් දැක්වෙන ආකාරයට බාහිර ආරම්මනවලට බැඳේ ද එය බාහිර අරමුණෙහි බැදී ගියේය.’යි කියනු ලැබේ.]

[1249: වික්ෂිප්ත වන්නේය:- ලෙස කියන්නේ මෝහය නිසාය. ඇත්තටම දුක ගෙන දෙන දේ සැපය කියා ගන්නේය. අනිත්‍ය දෙය නිත්‍යය යි ගන්නේය. අනාත්ම දෙය ආත්මය ලෙස ගන්නේය. ඒ විපල්ලාසය ට සිත වික්ෂිප්ත වුවාය කියා අදහස් වෙයි.]

“ඇවැත්නි, මෙසේ සිත බාහිර අරමුණු නිසා විසිර ගියේයයි කියනු ලැබේ.

§ 11. “ඇවැත්නි, කෙසේ නම් විඥාණය /සිත බාහිර අරමුණු නිසා වික්ෂිප්ත නොකොට ඉන්නේද,
සිත අරමුණු නිසා විඥාණය විසිර නොයන ලෙස පවත්වන්නේද ?

  • ඇවැත්නි, ඇසින් රූපයක් දැක ඒ රූප අරමුණට තෘෂ්ණාව ඇති නොවන සේ ඒ දෙස යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් හා සතියෙන් බලන්න , ඒ රුපයද අනිත්‍ය බව , දුක් සහිත බව, අනාත්ම බව දකින්න, ඒ රූප අරමුණෙහි අනභි නන්දති, අනභිවඩති, නාජ්ජෝසය තිට්ඨති. ‘ කියන්නා සේ දකීන්න, නැවත නැවත සිහි නොකරන්න. එසේ පැවතී සිත බාහිර අරමුණ නිසා වික්ෂිප්ත නොවන්නේය. බාහිර අරමුණුවල විසිර නොයන්නේය. පැතිර නොයන්නේය‘.
  • “කණින් ශබ්දයක් අසා සිත ඒ ශබ්දය අරමුණක් ලෙස නොගන්න. ඇතිව, පැවත යලි නැතිවෙන සංසිද්ධියක් පමණක් ලෙස දකින්න. ඇසු , ඇසෙන ශබ්දය කන්කළු යැයි , අන් ශබ්දයනට වඩා මිහිරිය යි, හෝ අන් ශබ්දයනට වඩා රළු යයි, අමිහිරි යැයි මැනුම්නොගන්න. එබඳු සිත බාහිර ශබ්ද අරමුණ තුල විසිර නොයන්නේය, පැතිර නොයන්නේය.
  • “නැහැයෙන් සුවඳක් ආඝ්‍රාණයකොට සිත ඒ ගන්ධය අරමුණක් සේ නොගන්න. ඒ සුවඳත් ඇතිව, පැවත , නැතිවන දෙයක් බව දකින්න. ඒ සුවඳ අභිනන්දනය නොකරන්න, සුවඳ අරමුණ ලෙස අජ්ජෝසාය තිට්ඨති කියන්නා සේ ගිලී නොයන්යන. නැවත ඒ සුවඳ සිහි නොකරන්න. එබඳු සිත පිටත ඝන්ධ අරමුණු නිසා වික්ෂිප්ත නොවන්නේය. ඝන්ධ අරමුණෙ හි විසිර නොයන්නේය යයි කියනු ලැබේ
  • “දිවෙන් රසයක් විඳ සිත රසාරමුණු අනුව නොයොදන්න.. ඒ රසය එක් ආකාරයක් නොපවතින බව දකින්න. ඒ රසය නීරස වන බව දකින්න. නැවත සිහි කරන්නට තරම් එහි දෙයක් නැති බව දකින්න. එබඳු සිත පිටත රස අරමුණ හි විසිර නොගියේය පැතිර නොගීයේයයි කියනු ලැබේ
  • “කයින් ස්පර්ශයන් විඳ ඒ ප්‍රෂ්ටව්‍ය අරමුණක් ලෙස නොගන්න. ඒ පොට්ටබ්භය , වෙනස් වන බව දකින්න. ඒ නිසා වන කැමැත්ත සුළු මොහොතකින්ම අකමැත්ත වෙන බව දකින්න. එබඳු සිත පිටත පොට්ඨබ්බ අරමුණ හි විසිර නොගියේය, පැතිර නොගියේයයි කියනු ලැබේ.
  • “සිතින් ධර්මාරමුණක් දැන සිත ධර්මාරමුණ අනුව ගමන් කරන්නේද, එම ධර්මාරම්මණයද වෙනස් වන බව, අනිත්‍ය බව , නැතිවන බව දකින්න. එබඳු සිත පිටත ධර්මාරම්මණ අරමුණ නිසා වික්ෂිප්ත නොවන්නේය. අරමුනෙහි විසිර නොගියේය පැතිර නොගියේයයි කියනු ලැබේ.

“ඇවැත්නි, මෙසේ සිත බාහිර අරමුණු නිසා විසිර නොගියේයයි, වික්ෂිප්ත නොවේ යැයි කියනු ලැබේ.

§ 12 . “ඇවැත්නි, මෙසේ බාහිර අරමුණු නිසා සිත නොවිසුරුන විට, වික්ෂිප්ත නොවූ විට, භික්ෂුව සිය සිත භාවනා අරමුණෙහි යොදවයි. මෙසේ භාවනා අරමුණෙ යෙදවූ සිත දැන් කාම අරමුණුවලින් අකම්පිතය. ඔහු භාවනා අරමුණෙහි නැමී ක්‍රමයෙන් සමාධියට පත් වෙයි. චිත්ත එකාග්‍රතාවයට පත් වෙයි. දැන් ඒ නොසැලෙන සිත ක්‍රමයෙන් ධ්‍යාන තත්වයට පත්වේ..

සුත්‍ර විවරණය දෙවන දේසනාව -2

§  12 . “ඇවැත්නි, ධ්‍යානාරම්මණයෙහි සිත කෙසේ ඇලෙයි ද, [අජ්ජන්තන් සන්ටිතන්]

ඇවැත්නි, භාවනා අරමුණෙ පවත්වන සිත (සන්ටිත්තන් චිත්තං) දැන් ඒ

  • සිත කාම අරමුණු වලින් මිදී ඒවායින් නිදහස් ව ඇත.- (විවිච්චේව කාමෙහි )
  • භාවනා අරමුණෙහි සිත එකඟ කරන විට ඉතිරි නීවරණ සතර වන ව්‍යාපාදය, උද්දච්චය, කුක්කුච්චය, ථිනමිද්ධය යන සතරින්ද මිදුන විට (විවිච්චෙව අකුසලෙහි )
  • විතක්ක , විචාර සහිත (සවිතක්කන් සවිචාරන්)
  • විවේකය ලබයි. (විවෙකජන් )
  • සිතෙහි ප්‍රීතිය සහ කයෙහි සැපය සහිත (පීති සුඛං)
    පළමුවන ධ්‍යානයට පත් වේ.

මෙම අධ්‍යාත්මික මනෝ ස්වභාවය ඔහු සිතෙහි විවේකය තුලින් උපන් සැපයක් ඇති කරයි. කිසිදු කාම සැපයකට වඩා ඉහල මේ සැපය විඳින යෝගියාගේ සිත මේ සැපයට ඇලෙයි එහි ආශ්වාදයට කැමති වෙයි. සිත ඒ සැපයේ බැඳෙයි. ඒ සැපයේ සංයෝජනයට බැඳේ .
මේ විඥාණය අධ්‍යාත්මයේ සිරවීමය. පිහිටීම යනු ඒය.
ඒ සීමාවේ ඇල්ම නිසා ඉන් ඉදිරියට යන්නට භික්ෂුව අසමත් වේ. නොහැකි වේ. 

[1252:- සවිතක්කන්, සවිචාරන්, විවෙකජන් , පීති, සුඛං යන පස් විධ කාරණා පලමුවන ධ්‍යානයේදී ලැබේ. විතක්ක යනු අරමුණ ගැන මෙනෙහි කිරීමය, සවිචාරන් යනු නැවත නැවත මෙනෙහි කිරීමය, විවේකය යනු කාය විවේකය හා දැන් ලබන චිත්ත විවේකය නිසා වන වින්දනය ය. පීතිය යනු මේ විවේකය නිසා සිතෙ ඇතිවන ප්‍රසන්න ස්වාභාවයය. සුඛ නම් කයෙහි සැහැල්ලු බවක් දැනෙමින් ලැබෙන කයෙහි සැපය ය. පළමු ධ්‍යානයේදී නැතිවන කාරණා පහ නම් පංච නීවරණයෝ ය.]

§  13 . නැවත මහණෙනි, යම් ලෙසකින් භික්ෂුව ඒ අධ්‍යාත්මික සැපය අනිත්‍ය ලෙස අවබෝධකොට නැවත භාවනා අරමුණෙහි සිත යෙදීමෙන් ඔහු දෙවන ධ්‍යානයට පත් වෙයි.

  • විතක්ක විචාර නැතිව භික්ෂුවගේ සිත අරමුණෙහි ම පිහිටයි, (අවිතක්කං, අවිචාරං)
  • නීවරණ සංසිදී මෙන් චිත්ත ඒකාග්‍රතාවය ලබයි. ගම් (සමාධිජං)
  • බලවත් වූ එකඟ බවක් සිතෙහි ඇති වේ. ( චිත්ත එකාග්‍රබව)
  • එයින් අධ්යාත්මයෙහිම ප්‍රසාදය ඇති වෙ. (ප්‍රසාදය ඇති විඳීම)
  • මේ සමාධිය තුලින් උපන් සැපයත් ප්‍රීතියත් ඉතා ප්‍රබල ලෙස ඇති වේ . (පීති සුඛං)

[1253 :- අවිතක්කන්, අවිචාරන්, දැන් ඔහු සිය භාවනා අරමුණ මෙනෙහි කිරීම හා නැවත නැවත සිහියට නැංවීම කිරීමක් අවශ්‍ය නොවේ. මන්දයත් සිත ඒ භාවනා අරමුණෙහි හොඳින් පිහිටා ඇති නිසාය. එසේ ඔහු ගේ සමාධි අරමුණ අධ්‍යාත්මයට ලංවේ. සම්පසාදනය ඇති වෙ. යි. විවෙකජන් , මේ ප්‍රබල සමාධිය නිසා අධික චිත්ත විවේකයක් ඇති වෙයි. සමාධිය කොතරම් බලවත් ද යත් ඒ සමාධිය දැඩි පීති යක් ගෙන දෙයි.. .]

මේ සමාධිය නිසා විඳින සැපය කලින් පළමු ධ්‍යාන අවස්ථාවේ විවේක සුවය නිසා ලැබූ සැපයට වඩා ඉතා වැඩිය. මේ සැප වේදනාව අනුව ලබන වින්දනයේ ආස්වාදය තුල භික්ෂුවගේ විඥාණය පිහිටයි. සිත එහි ඇලෙයි එහි ආශ්වාදයට කැමතිව  බැඳෙයි. ඒ සැපයේ සංයෝජනයට බැඳේ . සිත අධ්‍යාත්මයේ පිහිටීම යනු එයය. සමාධියේ සැපය නිසා ඇතිවන මේ ධ්‍යාන ආරම්මනයේ සිත ඇලීම යන මෙයද ඉදිරියට යාමට ඇතිවන බාධාවකි. අජ්ජන්තන් චිත්ත සන්තිත්තන්- ඇවැත්නි, ධ්‍යානාරම්මණයෙහි සිත ඇලෙයි –  කියන්නේ එයටයි.

§  14  . භික්ෂුව නැවත මේ දෙවන ධ්‍යාන අවස්ථාවේ සමාධිය නිසා ලැබූ සැපය රළු බව , ගොරෝසු බව දැක ඒ කෙරෙහි නොඇලී භාවනා අරමුණෙහිම නියැලීමෙන්

  • භික්ෂුව පීතිය කෙරෙහි ඇති කැමැත්ත අත් හරින්නට වෙයි.
  • ආදීනවය දැක ප්‍රීතිය කෙරෙහි කලකිරුණු භික්ෂුව ප්‍රීතියේ නොඇලෙයි.
  • භික්ෂුව මෙසේ සිතෙහි පීතිය සන්සින්දුවීමෙන් සිත උපේක්ෂාවට පත්වේ.
  • එනමුත් කය සැපයක් විඳියි.
  • සතියෙන් යුක්තව ඔහු උපේක්ශා සහගත සැප විහරණය කයෙන් විඳියි. මෙසේ භික්ෂුව තුන්වන ධ්‍යානය ලබයි. ( පීතියාච විරාගා උපේක්කොච විහරති සතොච සම්පජානෝ සුඛංච කායෙන පටිසංවේදෙති)

මේ උපේක්ෂා සැපයේ ආස්වාදය තුල භික්ෂුවගේ විඥාණය පිහිටයි.
සිත එහි ඇලෙයි එහි ආශ්වාදයට කැමතිව  බැඳෙයි.
ඒ සැපයේ සංයෝජනයට බැඳේ . සිත අධ්‍යාත්මයේ පිහිටීම යනු එයය.

සිතෙහි ඇති උපේක්ෂා සැපය නිසා ඇතිවන මේ ධ්‍යාන ආරම්මනයේ සිත ඇලීම ද, භික්ෂුවට ඉදිරියට යාමට ඇතිවන බාධාවකි. අජ්ජන්තන් චිත්ත සන්තිත්තන් -ඇවැත්නි, ධ්‍යානාරම්මණයෙහි සිත ඇලෙයි කියන්නේ එයටයි.

§  15. මේ උපේක්ෂාව නිසා ඇති සැපයද රළුය කියා ඒ රළුබව දකින ඔහු ඒ තුන්වන ධ්‍යානයේ වූ ඒ  සැපයද අත් හරිමින් සියළු වින්දනයන්ගෙන් සිත මුදා ගෙන සතරවන ධ්‍යානය ලබයි.

  • මේ සතරවන ධ්‍යාන සිත සැපයද දුකද ප්‍රහාණය කරයි.
  • සොමනසා දොමනස් දෙකද ප්‍රහාණය කර
  • ප්‍රබල උපේක්ඛාව පමණක් ඉතිරි කර ගනී.
  • භික්ෂුව මෙසේ ප්‍රබල උපේක්ඛාව පමණක් ඇති සතරවන ධ්‍යානයට එළඹ වාසය කරයි.

මේ පිරිසිදු උපේක්ඛාව බබලයි. කෙලෙස් වලින් කිලිටියක් නැත. සොම්නසක් දොම්නසක් නැත. සැපයක් දුකක් නැත. .සියළු සැපයන් නිරුද්ධ කර ගෙන නිර්වාණය කෙරෙහි නැමීගත් මේ සිත කම්මනීය ය. නම්‍යශීලිය. දැන් මහණෙනි, මේ පාරිශුද්ධ උපේක්ඛාව සහගත වේදනාව තුල භික්ෂුව ගේ විඥාණය පිහිටයි.

ඒ උපේක්ෂා විඳීමේ ආස්වාදය තුන්වන ධ්‍යාන අවස්ථාවේ වූ උපේක්ඛාව නිසා විඳි සැපයට වඩා ඉතා වැඩිය. මේ සැප වේදනාව අනුව ලබන ප්‍රබල උපේක්ඛා සහගත වින්දනයේ ආස්වාදය තුල භික්ෂුවගේ විඥාණය පිහිටයි. සිත එහි ඇලෙයි එහි ආශ්වාදයට කැමතිව එහි  බැඳෙයි. ඒ සැපයේ සංයෝජනයට බැඳේ . සිත අධ්‍යාත්මයේ පිහිටීම යනු එයය. සමාධියේ සැපය නිසා ඇතිවන මේ ධ්‍යාන ආරම්මනයේ සිත ඇලීමද භික්ෂුවට ප්‍රතිපදාවේ ඉදිරියට යාමට ඇතිවන බාධාවකි. අජ්ජන්තන් චිත්තන් සන්තිත්තන්  -ඇවැත්නි, ධ්‍යානාරම්මණයෙහි සිත ඇලෙයි කියන්නේ එයටයි.

§  16 . “ඇවැත්නි, ධ්‍යානාරම්මණයෙහි කෙසේ නම් සිත නොඇලේ ද ?

” මහණෙනි, භික්ෂුව සියළු කාමයන්ගෙන් වෙන්වම අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක සහිතවූ, විචාර සහිතවූ, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද එවිට ඔහුගේ සිත ඒ විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය නිත්‍ය නොවන බව හා වෙනස්වන බව දැක විවේකයෙන් හටගත් ඒ චිත්ත ප්‍රීතියද ඇතිව තිබී නැතිව යන වේදනාවක් පමණක් බව විදර්ශනා කිරීමෙන් අනිත්‍ය ලෙස දැකීමෙන් ඒ අනුව ගමන් නොකරයි. , විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතියෙහි හා සැපයෙහි නොබැඳේ. ඒ විවේක සැපය නිසා හටගත් පිතිය හා සැපයෙහි රස නොවිඳි. නොබැඳේ. ඒ භික්ෂුව ධ්‍යාන ආරම්මනයෙහි නොඇලේ.

§  17. “ඇවැත්නි, නැවතද, භික්ෂුව විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් තමා කෙරෙහි පැහැදීම ඇත්තාවූ සිත සම්බන්ධ එකඟ බැව් ඇති, විතර්ක රහිතවූ, විචාර රහිතවූ සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වසත්දී, සිතේ සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය නිත්‍ය නොවන බව හා වෙනස්වන බව දැක ඒ හටගත් ඒ චිත්ත ප්‍රීතියද ඇතිව තිබී නැතිව යන වේදනාවක් පමණක් බව විදර්ශනා කිරීමෙන් අනිත්‍ය ලෙස දැකීමෙන් ඒ අනුව ගමන් නොකරයි. , විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතියෙහි හා සැපයෙහි නොබැඳේ. ඒ විවේක සැපය නිසා හටගත් පිතිය හා සැපයෙහි රස නොවිඳි. නොබැඳේ. ඒ භික්ෂුව ධ්‍යාන ආරම්මනයෙහි නොඇලේ.

§  18 . “ඇවැත්නි, නැවතද භික්ෂුව ප්‍රීතියේ , නොඇල්මෙන් උපෙක්ෂා ඇත්තේ, සිහි නුවණ ඇත්තේ, උපෙක්ෂා සැපයද කයින් විඳිමින් වාසය කරයි.. තෘතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරත්දී , ඔහුගේ සිත ඒ උපෙක්ෂාව නිසා ඇති සැපය නිත්‍ය නොවන බව හා වෙනස්වන බව දැක ඒ අනුව ගමන් නොකරන්නේ ද, උපෙක්ෂා සැපයෙහි රස නොවිඳී ද , උපෙක්ෂා සැපයෙහි රසවිඳීමෙහි නොවෙළුණනේද, උපෙක්ෂා සැපයෙහි රස විඳීමෙහි රැහැණින් මිදුනේද, ඒ භික්ෂුවගේ විඥාණය අභ්‍යන්තර ආරම්මනයෙහි සිර නොවේ.

§  19. “ඇවැත්නි, නැවතද භික්ෂුව උපේක්ඛා සැපයද දුරු කිරීමෙන්, දුකද දුරු කිරීමෙන් පළමුකොටම සොම්නස්, දොම්නස් දෙක නැසීමෙන් නිදුක්වූ, නොසැපවූ, උපෙක්ෂා ස්මෘතීන්ගේ පිරිසිදු බැව් ඇති චතුර්ථ ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරත්දී ඔහුගේ සිත දුක් නැතිවීම, සැප නැතිවීම අනුව ඇති සැපය ද නිත්‍ය නොවන බව හා වෙනස්වන බව දැක ඒ අනුව ගමන් නොකරන්නේද, උපාදාන කර නොගනීද නිදුක් නොසැප සිතෙහි ආස්වාදයෙහි රස නොවිඳීද , නිදුක් නොසැපයෙහි රස විඳීමෙහි නොවෙළුනේද , නිදුක් නොසැප රස විඳීමෙහි නොබැඳුනේද ඒ සිත විඥාණය අභ්‍යන්තර ආරම්මනයෙහි සිර නොවේ.

“ඇවැත්නි, ධ්‍යානාරම්මණයෙහි සිත නොඇලී සිටින්නේ එසේය

§ 20. “ඇවැත්නි, කෙසේ නම් අල්ලාගන්නට දෙයක් උපාදානයට දෙයක් නැති විට කම්පා වේද ?”

“ඇවැත්නි, මේ ලෝකයෙහි ඇසූපිරූ තැන් නැත්තාවූ පෘථග්ජන මිනිසා ආර්‍ය්‍යයන් නොදක්නේය, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි දක්ෂ නුවූයේය, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි නොහික්මුනේය, සත්පුරුෂයන් නොදක්නේය, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි අදක්ෂය, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි නොහික්මුනේය,

  • රූපය තමා වශයෙන් හෝ දකියි.
  • තමා රූපය වශයෙන් හෝ දකියි.
  • තමා නිසා රූපය ඇත්තේයයි කියා හෝ දකියි.
  • රූපය තුල තමා ඉන්නේයයි කියා හෝ දකියි.
පෘතග්ජනයා රූපය හා ආත්මය ගැන සිව් ආකාරයකින් සිතයි.



නමුත් ඔහුගේ රූපය වෙනස් වෙයි. අන් හැඩයක් පිළිවෙලක්, ආකාරයක් වෙයි.
රූපයෙහි වෙනස්වීමෙන් හා විකෘති වීමෙන් රූපයේ වෙනස්වීමට අනුව ඔහුගේ විඥාණයද වෙනස් වෙයි.
ආත්මය හා රුපය එකක් නම් එකක් අනෙක නිසා පවතියි නම් මරණයේදී රුපය සමගම ආත්මයද විනාශ වී යයි.
උච්චේද දෘෂ්ටිය ලෙස අප දන්නා මේ පළමු දෙආකාර දැකීම් එසේ මේ ජීවිතය මෙපමනකි’ය ගනියි. .
රූපයේ වෙනස්වීම නිසා හෝ මරණයෙන් සියල්ල නිමා වේ යැයි සිතනා විට නිත්‍ය ය යැයි බලා පොරොත්තු වූ සිතා වුන් ඔහුගේ විඥානය කම්පිත වේ.
අකුශල ධර්මයෝ ඔහුගේ කුසල් සිත විනාශ කරත්. කුසල් සිත විනාශවීමෙන් තෘෂ්ණා තැතිගැන්මෙන්ද භය තැති ගැන්මෙන්ද තැතිගැනීම් සහිත වෙයි. දුක් සහිත වෙයි. ආලය සහිත වෙයි.

මම’යයි ගතයුත්තක් නැති බව දැන ගත් කල්හි ඔහු තැති ගනියි. අල්ලා ගන්නට උපාදාන කරගන්නට කිසිත් ඉතිරි නොවන විට ඒ නිසා ඔහු පරිතස්සනාවට නොහොත් කම්පාවට පත් වේ.

“ඇවැත්නි, එසේම මේ පෘථග්ජන මිනිසා

  • තමා විඳිනා වේදනාව තමාගේ වශයෙන් දකියි. තමාගේ වේදනාවය විඳීම යයි ගනියි.
  • තමා වේදනාව ඇත්තකු තමාය කියා හෝ තමා කෙරෙහි වේදනාව ඇත්තේ යයි කියා හෝ
  • වේදනාවෙහි තමා ඇත්තේයයි කියා හෝ තමා කෙරෙහි වේදනාව ඇත්තේයයි කියා හෝ දකියි.

ඔහුගේ ඒ වේදනාව වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. වේදනාව වෙනස් වීමෙන් හා අන්පරිදි වීමෙන් වේදනාවේ වෙනස්වීම අනුව ඔහුගේ සිතද වෙනස් වෙයි. වේදනාවන්ගේ වෙනස්වීමට අනුව වෙනස්වූ ඔහුගේ සිතින් හටගත් තෘෂ්ණා තැතිගැන්මවූ අකුශල ධර්මයෝ ඔහුගේ කුසල් සිත විනාශ කරත්. කුසල් සිත විනාශවීමෙන් තැතිගැනීම් සහිත වෙයි. දුක් සහිත වෙයි. ආලය සහිත වෙයි. මමයයි ගතයුත්තක් නැති කල්හි තැතිගනියි. අකුශල ධර්මයෝ ඔහුගේ කුසල් සිත විනාශ කරත්. කුසල් සිත විනාශවීමෙන් තෘෂ්ණා තැතිගැන්මෙන්ද භය තැති ගැන්මෙන්ද තැතිගැනීම් සහිත වෙයි. දුක් සහිත වෙයි. ආලය සහිත වෙයි.

මමයයි ගතයුත්තක් නැති බව දැන ගත් කල්හි ඔහු තැතිගනියි. අල්ලා ගන්නට උපාදාන කරගන්නට කිසිත් ඉතිරි නොවන විට ඒ නිසා ඔහු පරිතස්සනාවට නොහොත් කම්පාවට පත් වේ.

  • “සංඥාව තමා වශයෙන් දකියි.
  • තමා සංඥාව ඇත්තෙකු තමාය කියා හෝ
  • තමා කෙරෙහි සංඥාව ඇත්තේයයි කියා හෝ
  • සංඥාවෙහි තමා ඇත්තේයයි කියා හෝ දකියි.

ඔහුගේ ඒ සංඥාව වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. සංඥාව වෙනස් වීමෙන් හා අන් පරිදි වීමෙන් සංඥාවේ වෙනස්වීම අනුව ඔහුගේ සිත වෙනස් වෙයි. සංඥාවන්ගේ වෙනස්වීමට අනුව වෙනස්වූ සිතින් හටගත් තෘෂ්ණා තැතිගැන්මවූ අකුශල ධර්මයෝ ඔහුගේ කුසල් සිත විනාශ කරත්. කුසල් සිත විනාශ වීමෙන් තැතිගැනීම් සහිත වෙයි. දුක් සහිත වෙයි. ආලය සහිත වෙයි.

මමයයි ගතයුත්තක් නැති බව දැන ගත් කල්හි ඔහු තැතිගනියි. අල්ලා ගන්නට උපාදාන කරගන්නට කිසිත් ඉතිරි නොවන විට ඒ නිසා ඔහු පරිතස්සනාවට නොහොත් කම්පාවට පත් වේ.

  • “සංස්කාරයන් තමා වශයෙන් දකියි.
  • තමා සංස්කාර ඇත්තකු තමායයි කියා හෝ
  • තමා කෙරෙහි සංස්කාර ඇත්තේ යයි කියා හෝ
  • සංස්කාරයෙහි තමා ඇත්තේයයි කියා හෝ දකියි.

ඔහුගේ ඒ සංස්කාර වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. සංස්කාර වෙනස් වීමෙන් හා අන්පරිදි වීමෙන් සංස්කාරයන්ගේ වෙනස්වීම අනුව ඔහුගේ සිත වෙනස්වෙයි. සංස්කාරයන්ගේ වෙනස් වීමට අනුව වෙනස්වූ සිතින් හට ගත් තෘෂ්ණා තැතිගැන්මවූ අකුශල ධර්මයෝ ඔහුගේ කුසල් සිත විනාශ කරත්. කුසල් සිත විනාශ වීමෙන් තැතිගැනීම් සහිත වෙයි. දුක් සහිත වෙයි. ආලය සහිත වෙයි. මමයයි ගතයුත්තක් නැති බව දැන ගත් කල්හි ඔහු තැතිගනියි. අල්ලා ගන්නට උපාදාන කරගන්නට කිසිත් ඉතිරි නොවන විට ඒ නිසා ඔහු පරිතස්සනාවට නොහොත් කම්පාවට පත් වේ.

  • “විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් දකියි.
  • විඤ්ඤාණය ඇත්තකු තමායයි කියා හෝ ගනියි.
  • විඤ්ඤාණය කෙරෙහි තමා ඇත්තේයයි කියා හෝ දකියි.
  • තමා කෙරෙහි විඤ්ඤාණය ඇත්තේයයි කියා හෝ දකියි.

ඔහුගේ ඒ විඤ්ඤාණය වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. ඔහුගේ විඤ්ඤාණය වෙනස් වීමෙන් හා අන්පරිදි වීමෙන් විඤ්ඤාණයාගේ වෙනස්වීම අනුව සිතද වෙනස් වේ. ඔහුගේ විඤ්ඤාණය වෙනස්වීම අනුව වෙනස්වූ සිතින් හටගත් තෘෂ්ණා තැතිගැනීම වන අකුසල ධර්මයෝ කුසල් සිත විනාශ කරත්. කුසල් සිත විනාශ වීමෙන් තැති ගැනීම් සහිත වෙයි. දුක් සහිත වෙයි. ආලය සහිත වෙයි.

මමයයි ගතයුත්තක් නැති බව දැන ගත් කල්හි ඔහු තැතිගනියි. අල්ලා ගන්නට උපාදාන කරගන්නට කිසිත් ඉතිරි නොවන විට ඒ නිසා ඔහු පරිතස්සනාවට නොහොත් කම්පාවට පත් වේ.

§ 21 . ඇවැත්නි, කෙසේ නම් මමය යි නොගැනීම නිසා තැති නොකොට පරිත්‍රාශ නොවේද? අකම්පිත වේද ?

ඇවැත්නි,
මේ ලෝකයෙහි ඇසූපිරූතැන් ඇති ආර්‍ය්‍යයන් දක්නාවූ ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි දක්ෂවූ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි හික්මුනාවූ සත්පුරුෂයන් දක්නාවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂවූ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි හික්මුනාවූ, ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවකයා…..

  • රූපය තමා වශයෙන් නොදකියි.
  • තමාගේ රූපය වශයෙන් හෝ නොදකියි.
  • තමා කෙරෙහි රූපය ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකියි.
  • රූපයෙහි තමා ඉන්නේය’යි කියා හෝ නොදකියි.

ඔහුගේ ඒ රූපය වෙනස් වේ. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. ඔහුගේ රූපය වෙනස් වීමෙන් අන්පරිදි වීමෙන් රූපය වෙනස්වීම අනුව සිත වෙනස් නොවේ. මේ රුපය සතර මහා භූත නිසා හටගත් එකක් බවත් එය තමාගේ නොවන බවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා දනී. රුපය අතීතයේ වේවා වර්තමානයේ වේවා අනාගතයේ වේවා, අබ්යන්තරයේ වේවා, බාහිර වේවා, සියුම් වේවා , විශාල වේවා සියලු රුප අනිත්‍ය බව ඔහු දකී

ඔහුගේ රූපය වෙනස්වීම නිසා වෙනස් වන සිතෙහි තැතිගැනීම හට නොගනී, ඒ නිසා අකම්පිත ඔහුගේ විඥානය තුල අකුශල ධර්මයෝ ඇතුළු නොවෙත්. කුසල් සිත විනාශ නොවීම නිසා කිසිදු තැති ගැනීමක්, කම්පාවක් ඇති නොවෙයි. දුකක් ඇති නොවෙයි. ආලය සහිත නොවෙයි. තමායයි ගැනීමට දෙයක් නැති නිසා තැති නොගනියි.

“ඇවැත්නි,
මේ ලෝකයෙහි ඇසූපිරූතැන් ඇති ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවකයා..

  • වේදනාව තමාගේ වශයෙන් නොදකියි.
  • වේදනාව තමා විඳින කියා හෝ නොදකියි.
  • තමා කෙරෙහි වේදනාව ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකියි.
  • වේදනාවෙහි තමා ඉන්නේය’ යි කියා නොදකියි.

ඔහුගේ ඒ වේදනාව වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. වේදනාව පෙරළීමෙන් අන් පරිදි වීමෙන් වේදනාව පෙරළීම අනුව ඔහුගේ සිත වෙනස් නොවේ.

ඔහුගේ වේදනාව පෙරළීම අනුව වෙනස් වන සිතෙහි තැතිගැනීම හට නොගනී, ඒ නිසා අකම්පිත ඔහුගේ විඥානය තුල අකුශල ධර්මයෝ ඇතුළු නොවෙත්. කුසල් සිත විනාශ නොවීම නිසා කිසිදු තැති ගැනීමක්, කම්පාවක් ඇති නොවෙයි. දුකක් ඇති නොවෙයි. ආලය සහිත නොවෙයි. තමායයි ගැනීමට දෙයක් නැති නිසා තැති නොගනියි.

“ඇවැත්නි,
මේ ලෝකයෙහි ඇසූපිරූතැන් ඇති ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවකයා..

  • සංඥාව තමාගේ වශයෙන් නොදකියි.
  • සංඥා ඇත්තෙකු තමා කියා හෝ නොදකියි.
  • තමා කෙරෙහි සංඥාව ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකියි.
  • සංඥාවෙහි තමා ඉන්නේය ‘යි කියා නොදකියි.

ඔහුගේ ඒ සංඥාව වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. සංඥාව පෙරළීමෙන් අන් පරිදි වීමෙන් සංඥාව පෙරළීම අනුව ඔහුගේ සිත වෙනස් නොවේ.

ඔහුගේ ඒ සංඥාව වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. සංඥාව පෙරළීමෙන් අන් පරිදි වීමෙන් සංඥාව පෙරළීම අනුව ඔහුගේ සිත වෙනස් නොවේ.

ඔහුගේ සංඥාව පෙරළීම අනුව වෙනස් වන සිතෙහි තැතිගැනීම හට නොගනී, ඒ නිසා අකම්පිත ඔහුගේ විඥානය තුල අකුශල ධර්මයෝ ඇතුළු නොවෙත්. කුසල් සිත විනාශ නොවීම නිසා කිසිදු තැති ගැනීමක්, කම්පාවක් ඇති නොවෙයි. දුකක් ඇති නොවෙයි. ආලය සහිත නොවෙයි. තමායයි ගැනීමට දෙයක් නැති නිසා තැති නොගනියි.

“ඇවැත්නි,
මේ ලෝකයෙහි ඇසූපිරූතැන් ඇති ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවකයා..

  • සංස්කාර තමාගේ වශයෙන් නොදකියි.
  • සංස්කාර ඇත්තෙකු තමා කියා හෝ නොදකියි.
  • තමා කෙරෙහි සංස්කාර ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකියි.
  • සංස්කාරයන්හි තමා ඉන්නේය’ යි කියා නොදකියි.

ඔහුගේ ඒ සංස්කාර වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. සංස්කාර පෙරළීමෙන් අන් පරිදි වීමෙන් සංස්කාර පෙරළීම අනුව ඔහුගේ සිත වෙනස් නොවේ.

ඔහුගේ සංස්කාර පෙරළීම අනුව වෙනස් වන සිතෙහි තැතිගැනීම හට නොගනී, ඒ නිසා අකම්පිත ඔහුගේ විඥානය තුල අකුශල ධර්මයෝ ඇතුළු නොවෙත්. කුසල් සිත විනාශ නොවීම නිසා කිසිදු තැති ගැනීමක්, කම්පාවක් ඇති නොවෙයි. දුකක් ඇති නොවෙයි. ආලය සහිත නොවෙයි. තමායයි ගැනීමට දෙයක් නැති නිසා තැති නොගනියි.

“ඇවැත්නි,
මේ ලෝකයෙහි ඇසූපිරූතැන් ඇති ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවකයා..

  • විඥානය තමාගේ වශයෙන් නොදකියි.
  • විඥානය ඇත්තෙකු තමා කියා හෝ නොදකියි.
  • තමා කෙරෙහි විඥානය ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකියි.
  • විඥානය වෙහි තමා ඉන්නේය’යි කියා නොදකියි.

ඔහුගේ ඒ විඥානය වෙනස් වෙයි. අන් පරිද්දෙකින් වෙයි. විඥානය පෙරළීමෙන් අන් පරිදි වීමෙන් විඥානය පෙරළීම අනුව ඔහුගේ සිත වෙනස් නොවේ.

ඔහුගේ විඥානය පෙරළීම අනුව වෙනස් වන සිතෙහි තැතිගැනීම හට නොගනී, ඒ නිසා අකම්පිත ඔහුගේ විඥානය තුල අකුශල ධර්මයෝ ඇතුළු නොවෙත්. කුසල් සිත විනාශ නොවීම නිසා කිසිදු තැති ගැනීමක්, කම්පාවක් ඇති නොවෙයි. දුකක් ඇති නොවෙයි. ආලය සහිත නොවෙයි. තමායයි ගැනීමට දෙයක් නැති නිසා තැති නොගනියි.

“ඇවැත්නි, මමයයි නොගැනීම නිසා තැති නොකොට පරිත්‍රාශ නොවේ.

“ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අපට යම් උදෙසීමක් සැකෙවින් උදෙසා විස්තරයෙන් අර්ථය විභාග නොකොට හුනස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩිසේක්ද, .

‘අරමුණු පිළිබඳව භික්ෂුව මෙසේ පිලිපැදිය යුතුය.
බාහිර අරමුණු වලින් සිය විඥාණය , වික්ෂිප්ත නොවන ලෙසද , විසිරනොයන ලෙසද පැවතිය යුතුය. අභ්‍යන්තර ආරම්මණයන්හි නොඇලී පිරිසිඳ බලන්නහුගේ සිත පිටත අරමුණුවල වික්ෂිප්ත නොවී නොවිසිර පවත්නේද, ධ්‍යාන අරමුණෙහි පවා ඇලී නොපිහිටන්නේද, විඤ්ඤාණය තමා වශයෙන් නොගැනීම නිසා තැති නොගන්නේද, ඒ ආකාරයෙන් භික්ෂුව අරමුණ පිරිසිඳ බැලිය යුතුය.
මහණෙනි, සිත පිටත අරමුණුවල නොවිසිරීම ඇති විට , ධ්‍යාන අරමුණෙහි ඇලී නොසිටින විට , මමන් කාරය දුරු කොට ගත් විට , ඔබ තැති නොගන්නේය. එවිට මත්තෙහි ජාති, ජරා, මරණය දුක්ඛයන්ගේ යලි හටගැනීමක් නොවන්නේය’ .

“ඇවැත්නි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැකෙවින් උදෙසන ලද විස්තරයෙන් අර්ථය විභාග නොකරණ ලද මේ උද්දෙසයාගේ අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් දනිමි. ආයුෂ්මත්නි, ඔබ කැමති නම් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතම එළඹ මේ කාරණය අසව්. යම්සේ තොපට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ප්‍රකාශ කෙරේද එසේ එය දරා ගනිව්ය” කීය.

ඉක්බිති ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් මහා කච්චායන ස්ථවිරයන්ගේ කීම සතුටින් පිළිගෙණ අනුමෝදන්ව හුනස්නෙන් නැගිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් මේ සියලු විස්තරය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ප්‍රකාශ කළහ. ඒ අසා සිටි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ දෙසනා කල සේක.

“මහණෙනි,
මහා කච්චායන ස්ථවිරයෝ, පණ්ඩිත භික්ෂුවක් වේ. මහණෙනි, මහාකච්චායන ස්ථවිරයෝ මහත් ප්‍රඥා ඇත්තෙක් වේ.

මහණෙනි,
තෙපි මාගෙන්ද ඉදින් මේ කාරණය ඇසුවහු නම්, මමද මේ කාරණය මහාකච්චායනයන් විසින් ප්‍රකාශ කරණ ලද සේම ප්‍රකාශ කරන්නෙමි. මේ ධර්මයේ අර්ථය මෙයම වේ. මෙසේම එය දරව් යයි” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළේය

සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තෝය.

MN 03-04-04 ලොමසකඩ්ගිය භද්දෙකරත්ත සූත්‍රය

පාලි සුත්‍රය සජ්ජායනය කිරීම අසන්න

ලොමසකඩ්ගිය භද්දෙකරත්ත සූත්‍රය මජ්ජිම නිකායේ උපරි පන්නාසකයට එක්කොට ඇති භද්දෙක රත්ත සුත්‍ර සතරෙහි සතරවන නොහොත් අවසාන සුත්රයවේ, මේ සුත්‍ර සතරම නිධාන කතාවෙන් වෙනස්මුත් අන්තර්ගත ධර්මය එකම වෙයි.භද්දෙක රත්ත සුත්‍ර සතරේම ඇත්තේ එකම ඉගැන්වීමකි.

අතීතයේ වූ දෙ ගැන සිතා එහි සතුටින් නොබැදෙන්න.
අනාගතය ගැන මේ මේ ආකාරයෙන් සැප විඳිමි’යැයි තන්හා නොකරන්න
මේ දැන් පසිඳුරන් ලබන අරමුණු “දුක්ඛ, අනිච්ච, අනාත්ම ” ලෙස විදසුන් ඇසින් බලන්න ..
ඒ උපදෙස මෙසේ සැලකීම වටි.
අතීතයේදී රස විඳි පස් කම්කම් සැප ගැන අද සතුටින් ආසාවෙන් මෙනෙහි කිරීමෙන් එදා රැස් කල සංස්කාර ගොඩම යලි ඔබ උපදවා ගනියි. එදා කරගත් සංස්කාර රැස් කර හමාරය. ඒ ගැන දැන් කල හැක්කක් නැත. එහෙත් එදා ඇසු ගීත නැවත මතක් කරගෙන, එදා දුටු චිත්‍රපට අද නැවත මතක් කරමින් ඔබ අද ද එදා කල අනුවණ දෙය කර ගනියි. අනාගතය ගැනද එසේමය. තවම කර නොගත් සංස්කාර ගොඩ ගැසීමක් තවම නොආ අනාගතයක් ගැන මෙසේම කරගැනීම අනුවණ කමකි.
අද ඔබ ට හමුවන අරමුණු ගැන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් බලා, ඒ අරමුණු දුක්ඛ, අනිච්ච , අනාත්ම ලෙස විදර්ශනා කිරීමෙන් එයින් වන සංකාර යහපත් ආකාරයකට හසුරුවාගන්නට ඔබ දක්ෂ විය යුතුය. එම විදර්ශනාව ජීවිතයේ කොටසක් කරගත යුතුය. අද ජීවත්වන්නා අතීතයේ සහ අනාගතයේ කල , කල යුතු දෙ ගැන සිතා සංකාර ගොඩ නැගීම නතර කල යුතුය.

පුජ්‍ය පුහුල්වැල්ලේ සාරද හිමි කල සුත්‍ර විවරණ දේසනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහි ජේතවන නම්වූ අනේපිඩු මහසිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වසන සේක.

§ 2. එකල්හි ආයුෂ්මත් “ලොමසකඩ්ගිය” ස්ථවිරයන් ශාක්‍ය ජනපදයන්හි කපිලවස්තු පුරයෙහිවූ නිග්‍රොධාරාමයෙහි වාසය කෙරෙයි. එකල්හි චන්දන නම් දිව්‍යපුත්‍රයා මධ්‍යම රාත්‍රියෙහි බබළන ශරීර වර්ණයෙන් යුක්තව මුළු නිග්‍රොධරාමය ආලෝක කොට ආයුෂ්මත් ලොමසකඩ්ගිය ස්ථවිර හුන් තැනට පැමිණ, ආයුෂ්මත් ලොමසකඩ්ගිය ස්ථවිරයන්ගෙන් මෙසේ ඇසීය.

“භික්ෂූන් වහන්ස, නුඹවහන්සේ භද්දෙකරත්ත නම්, ධර්මයෙහි උද්දේසය (මාතෘකාවද); විභංගයද (විස්තරයද) දන්නෙහිද?” යනුය.
“ඇවැත්නි, මම භද්දෙකරත්ත නම් ධර්මයෙහි මාතෘකාවද විස්තරයද නොදණිමි.
ඇවැත්නි, නුඹ ඒ විස්තරය දන්නෙහිද?
“භික්ෂූන්වහන්ස, මමද භද්දෙකරත්ත ධර්ම යෙහි මාතෘකාවද විස්තරයද නොදණිමි.
භික්ෂූන්වහන්ස, නුඹවහන්සේ භද්දෙකරත්ත නම් ගාථා දන්නෙහිද?
“ඇවැත්නි, මම භද්දෙකරත්ත නම් ගාථා නොදණිමි. ඇවැත්නි, නුඹ භද්දෙකරත්ත නම් ගාථා දන්නෙහිද?”
“භික්ෂූන්වහන්ස, මම වනාහි භද්දෙකරත්ත නම් ගාථා දණිමියි කීය.
“ඇවැත්නි, නුඹ කෙසේ නම් භද්දෙකරත්ත ගාථා දන්නෙහිදැ?”යි ඇසීය.

§ 3. “භික්ෂූන්වහන්ස, එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන්වහන්සේ තව්තිසා දෙවියන් අතර පරසතු ගසමුල පඬැ’ඹුල් සලස්නෙහි (පාණ්ඩුකම්බල ශෛලාසනයෙහි) වැඩ වාසය කරණසේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට භද්දෙකරත්ත නම් ධර්මයෙහි උද්දෙසයද විභංගය ද මෙසේ වදාළසේක.

[1] “අතීතය ගැන සිතමින් ඒ මතකයන් මත සතුටු නොවන්න.
අනාගතය ගැන සිහින මවමින් ඒ බලාපොරොත්තු මත තුටු නොවන්න.
අතීතය වැළලී ගොස්ය. අනාගතය උපන්නේ නැත.

[2] “වර්තමානයෙහි යමක් වේද ,
එහි තිලක්ඛනය දකිමින් විදර්ශනා වඩන්න.
ඒ විදර්ශනාව රාගාදීන්ගෙන් විසිරී නොයන සේ
කුපිත නොකොට සතිය වඩන්න.

[3] “අදම කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය වඩා පිළිවෙත් පුරන්න.
මරණය හෙට ඒ දැයි අද ඒ දැයි දන්නේ කවුද,
මරණය සමග කිසිවෙකුට කිසි ගිවිසුමක් නැත්තේය.

[4] “මෙසේ වසන්නාවූ කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යයෙන් යුක්තවූ,
රෑ දාවල් දෙක්හි අනලස්ව පිළිවෙත්හි පිළිපන්නාවූ භික්ෂුව ,
උත්තම රැයක් ගෙවූ භික්ෂුව යයි ශාන්තවූ බුද්ධ මුනින් වදාළේය.

“භික්ෂූන් වහන්ස, මම මෙසේ භද්දෙකරත්ත ගාථාවන් දරමි.
භික්ෂූන්වහන්ස, නුඹවහන්සේ භද්දෙකරත්ත ධර්මයේ මාතෘකාවද, විස්තරයද, ඉගෙණ පුරුදු කරනු මැනවි. භික්ෂූන්වහන්ස, නුඹවහන්සේ භද්දෙකරත්ත ධර්මයාගේ මාතෘකාවද විස්තරයද දරණු මැනවි.
භික්ෂූන් වහන්ස, භද්දෙකරත්ත ධර්මයේ මාතෘකාවද විස්තරයද අර්ථයෙන් යුක්තය.
එය මාර්ග බ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාවේ හැසිරෙන්නවුනට බොහෝ අර්ථය පිණිස වන්නේය”යි මෙසේ චන්දන දිව්‍යපුත්‍රයා කීයේය. මෙසේ කියා එහිම අතුරුදහන්වූයේය.

§ 5. “ඉක්බිති ආයුෂ්මත් ලොමසකඩ්ගිය ස්ථවිරයන් ඒ රාත්‍රිය ගෙවී ගිය පසු සේනාසනය තැන්පත්කොට පාත්‍රසිව්රු ගෙණ සැවැත් නුවරට පා ගමනින් ගොස් ජේතවනය ආරාමයේ වැඩ හුන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එක් පසක හිඳ ආයුෂ්මත් ලොමසකඩ්ගිය ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඒ සිද්ධිය සම්පුර්ණයෙන්ම කීයේය. එම දිව්‍ය පුත්‍රයා කිවූ සම්පුර්ණ කතාවද කීයේය. එසේ කියා මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ ආරාධනා කළේය.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මට භද්දෙකරත්ත ධර්මය උද්දේස වශයෙන්ද, විභංග වශයෙන්ද දේශනා කරන්නේ නම් මැනවැයි” කීය.

“මහණ, නුඹ ඒ දිව්‍යපුත්‍රයා කවරෙක්දැයි දන්නෙහිදැයි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඇසුහ.
“ස්වාමීනි, මම ඒ දිව්‍යපුත්‍රයා නොදනිමියි” කීය.
“මහණ, මේ චන්දන නම් දිව්‍යපුත්‍රයා ය .
මහණ, චන්දන දිව්‍යය පුත්‍රයා බොහෝ කැමැත්තෙන්, සිත් එකඟ කොට සියල්ල සිතට එලවා ගනිමි’යි යොමුකරණලද කන් ඇතිව ධර්මය අසයි.

“මහණ, එසේවී නම් අසව. යහපත්කොට මෙනෙහි කරව, කියන්නෙමියි” වදාළේය.
“එසේය, ස්වාමීන් වහන්සැයි,” ආයුෂ්මත් ලොමසකඩ්ගිය ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්නේය.

§ 6. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළේය.

[1] “අතීතය ගැන සිතමින් ඒ මතකයන් මත සතුටු නොවන්න.
අනාගතය ගැන සිහින මවමින් ඒ බලාපොරොත්තු මත තුටු නොවන්න.
අතීතය වැළලී ගොස්ය. අනාගතය උපන්නේ නැත.

[2] “වර්තමානයෙහි යමක් වේද ,
එහි තිලක්ඛනය දකිමින් විදර්ශනා වඩන්න.
ඒ විදර්ශනාව රාගාදීන්ගෙන් විසිරී නොයන සේ
කුපිත නොකොට සතිය වඩන්න.

[3] “අදම කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය වඩා පිළිවෙත් පුරන්න.
මරණය හෙට ඒ දැයි අද ඒ දැයි දන්නේ කවුද,
මරණය සමග කිසිවෙකුට කිසි ගිවිසුමක් නැත්තේය.

[4] “මෙසේ වසන්නාවූ කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යයෙන් යුක්තවූ,
රෑ දාවල් දෙක්හි අනලස්ව පිළිවෙත්හි පිළිපන්නාවූ භික්ෂුව ,
උත්තම රැයක් ගෙවූ භික්ෂුව යයි ශාන්තවූ බුද්ධ මුනින් වදාළේය.

§ 7. “මහණ, කෙසේ නම් ඉකුත්වූ අතීත වූ පඤ්චස්කන්ධය අනුව සිටීද,

  • ‘මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු රූපයක් ඇත්තෙක් වූයෙමියි, ඒ අතීත රූපය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • “මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු විඳීම් ඇත්තේ වීමියි, ඒ අතීත වින්දනය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත සඥාව කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත් වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත සංස්කාරයන් කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු විඥාන ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත විඥානය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය

ඇවැත්නි, මෙසේ අතීත ස්කන්ධයන් අනුව තෘෂ්නාව පවත්වන්නේය.

§ 8 . “මහණ, කෙසේ අතීත ස්කන්ධයන් අනුව සිත නොයවන්නේද?

  • ‘මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු රූප ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත රූපය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු වින්දනයන් ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත වින්දනය කෙරෙහි නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වීමියි, ඒ අතීත සඥාව කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත සංස්කාරයන් කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු විඥාන ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත විඥානය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.’

මහණ, මෙසේ අතීත ස්කන්ධයන් කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපැවැත්විය යුතුය.

§ 9 . “මහණ, කෙසේ අනාගත ස්කන්ධයන් ප්‍රාර්ථනා කරන්නේද?

  • ‘අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු රූප ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු වින්දනයන් ලබන්නෙමි යි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • මම අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු විඥානය ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය. ‘

“මහණ, මෙසේ පුහුදුන් පුද්ගලයා අනාගත ස්කන්ධයන් ප්‍රාර්ථනා කරයි..

§ 10 . “මහණ, කෙසේ අනාගත ස්කන්ධයන් ප්‍රාර්ථනා නොකරන්නේද?

  • ‘අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු රූපයක් ලබන්නෙමි’යයි එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු වින්දන ලබන්නෙමි’යයි, එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්නේය.
  • අනාගතයෙහි මම මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වන්නෙම්යයි, එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • අනාගතයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වන්නෙම්යයි එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු විඥාන ඇත්තෙක් වන්නෙමියි එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.’

“ මහන, මෙසේ අනාගත පඤ්චස්කන්ධය බලාපොරොත්තු නොවිය යුතු වෙයි. “.

§ 11 . “මහණ, කෙසේ නම් ප්‍රත්‍යුත්පන්න ස්කන්ධයන්හි (තෘෂ්ණා දෘෂ්ටි වශයෙන්) ඇදගැණීම වේද,

මහණ, අශ්‍රැතවත් පෘථග්ජන මනුෂ්‍යයා ආර්‍ය්‍යයන් ගැන නොදන්නේ , ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි දක්ෂ නොවූයේ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි නොහික්මුනේ සත්පුරුෂයන් නොදක්නේ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි අදක්ෂවූයේ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි නොහික්මුනේ

  • රූපය තමා වශයෙන් දක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකැයි කියා දක්නේය. රූපය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා දක්නේය. තමා රූපය කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ දක්නේය.
  • වින්දනය නොහොත් විඳින්නා තමා වශයෙන් දකියි. තමා විඳිනා දේ මගේ වින්දනය යැයි කියා හෝ දකියි. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී. තමා වේදනාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී.
  • සංඥාව තමා වශයෙන් හෝ දකී. තමා සංඥාව ඇත්තෙකැයි කියා හෝ දකී. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේ යයි කියා හෝ දකී. තමා සංඥාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී.
  • සංස්කාර තමා වශයෙන් හෝ දකී. තමා සංස්කාර ඇත්තෙකැයි කියා හෝ දකී. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී. තමා සංස්කාර කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී.
  • විඥානය තමා වශයෙන් හෝ දකින්නේය. තමා විඥානය ඇත්තෙකැයි කියා හෝ දක්නේය. විඥානය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ දක්නේය. තමා විඥානය කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ දක්නේය.

§ 12 . “ඇවැත්නි, කෙසේ වර්තමාන ස්කන්ධයන් කෙරෙහි ඇදීම නොවේද,

“ඇවැත්නි, ආර්‍ය්‍යයන් දක්නා ස්වභාව ඇත්තාවූ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි දක්ෂවූ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි හික්මුනාවූ, සත්පුරුෂයන් දක්නා ස්වභාව ඇත්තාවූ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂවූ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි හික්මුනාවූ ඇසූපිරූතැන් ඇති ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවකයා

  • රූපය තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදක්නේය. රූපය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ නොදක්නේය.
  • වේදනාව තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා වේදනාව ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදකී. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී. තමා වේදනාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී.
  • සංඥාව තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා සංඥාව ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදකී. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී. තමා සංඥාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී.
  • සංස්කාර තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා සංස්කාර ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදකී. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී. තමා සංස්කාර කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී.
  • විඥානය තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා විඥානය ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදක්නේය. විඤ්ඤාණය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ නොදක්නේය. තමා විඤ්ඤාණය කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ නොදක්නේය.

[1] “අතීතය ගැන සිතමින් ඒ මතකයන් මත සතුටු නොවන්න.
අනාගතය ගැන සිහින මවමින් ඒ බලාපොරොත්තු මත තුටු නොවන්න.
අතීතය වැළලී ගොස්ය. අනාගතය උපන්නේ නැත.

[2] “වර්තමානයෙහි යමක් වේද ,
එහි තිලක්ඛනය දකිමින් විදර්ශනා වඩන්න.
ඒ විදර්ශනාව රාගාදීන්ගෙන් විසිරී නොයන සේ
කුපිත නොකොට සතිය වඩන්න.

[3] “අදම කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය වඩා පිළිවෙත් පුරන්න.
මරණය හෙට ඒ දැයි අද ඒ දැයි දන්නේ කවුද,
මරණය සමග කිසිවෙකුට කිසි ගිවිසුමක් නැත්තේය.

[4] “මෙසේ වසන්නාවූ කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යයෙන් යුක්තවූ,
රෑ දාවල් දෙක්හි අනලස්ව පිළිවෙත්හි පිළිපන්නාවූ භික්ෂුව ,
උත්තම රැයක් ගෙවූ භික්ෂුව යයි ශාන්තවූ බුද්ධ මුනින් වදාළේය.

සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ආයුෂ්මත් ලොමසකඩ්ගිය ස්ථවිර භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තේයි.

MN 03-04-02. ආනන්ද භද්දෙකරත්ත සූත්‍රය

පාලි සුත්‍ර සජ්ජායනාව

භද්දෙක රත්ත සුත්‍ර සතරේම ඇත්තේ එකම ඉගැන්වීමකි.
අතීතයේ වූ දෙ ගැන සිතා එහි සතුටින් නොබැදෙන්න.
අනාගතය ගැන මේ මේ ආකාරයෙන් සැප විඳිමි’යැයි තන්හාවෙන් නොසිතන්න.
මේ දැන් පසිඳුරන් ලබන අරමුණු “දුක්ඛ, අනිච්ච, අනාත්ම ” ලෙස විදසුන් ඇසින් බලන්න ..
ඒ උපදෙස මෙසේ සැලකීම වටි. අතීතයේදී රස විඳි පස් කම්කම් සැප ගැන අද සතුටින් ආසාවෙන් මෙනෙහි කිරීමෙන් එදා රැස් කල සංස්කාර ගොඩම යලි ඔබ උපදවා ගනියි. එදා කරගත් සංස්කාර රැස්කිරීම කර හමාරය. ඒ ගැන දැන් කල හැක්කක් නැත. එහෙත් එදා ඇසු ගීත නැවත මතක් කරගෙන, එදා දුටු චිත්‍රපට අද නැවත මතක් කරමින් ඔබ අද ද එදා කල අනුවණ දෙය අදත් කර ගනියි. අනාගතයේ ගැනද එසේමය. තවම කර නොගත් සංස්කාර ගොඩ ගැසීමක් තවම නොආ අනාගතයක් ගැන මෙසේම කරගැනීම අනුවණ කමකි. අද ඔබ ට හමුවන අරමුණු ගැන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් බලා, ඒ අරමුණු දුක්ඛ, අනිච්ච , අනාත්ම ලෙස විදර්ශනා කිරීමෙන් එයින් වන සංකාර යහපත් ආකාරයකට හසුරුවාගන්නට ඔබ දක්ෂ විය යුතුය. එම විදර්ශනාව ජීවිතයේ කොටසක් කරගත යුතුය. අද ජීවත්වන්නා අතීතයේ සහ අනාගතයේ කල , කල යුතු දෙ ගැන සිතා සංකාර ගොඩ නැගීම නතර කල යුතුය.

පුජ්‍ය බෝගහපුර දේවමිත්ත හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවන නම් අනේපිඩු මහසිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩවාසය කරණසේක. ඒ කාලයෙහි වනාහි ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ උපස්ථාන ශාලාවෙහි භික්ෂූන්ට දැහැමි කථාවෙන් කරුණු ගෙණහැර දක්වයි. එහි යොදවයි. තෙද ගන්වයි. සතුටු කරවයි. යහපත් එක් රැයක් ඇත්තහුගේ උද්දේසයයි කියනලද මාතෘකාවක්, විභංගයයි කියනලද විස්තරයත් ප්‍රකාශ කරයි.

§ 2. එකල්හි දිනෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් කාලයෙහි ඵල සමාපත්තියෙන් නැගිට උපස්ථාන ශාලාවට වැඩමවා පනවනලද බුද්ධාසනයෙහි වැඩහිඳ භික්ෂූන් ආමන්ත්‍රණය කළ සේක.
“මහණෙනි, කවරෙක් උපස්ථාන ශාලාවෙහි භික්ෂූන්ට ධර්ම කතාවෙන් කරුණු ගෙනහැර දැක්වූයේද, පටිපදාවෙහි යෙදවූයේද, තෙදගැන්වූයේද සතුටු කෙළේද, යහපත් එක් රැයක් ඇත්තහුගේ මාතෘකාව විස්තර කොට කීයේදැ”යි ඇසූහ.

§ 3. “ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ අපට ධර්ම කථාවෙන් කරුණු දැක්වූයේය. යෙදවූයේය. තෙද ගැන්වූයේය. සතුටු කෙළේය යහපත් එක් රැයක් ඇත්තහුගේ මාතෘකාව විස්තර කෙළේ යයි” සැළකෙළේය.

එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ආමන්ත්‍රණය කළසේක.
“ආනන්දය, ඔබ කවර පරිද්දෙකින් භික්ෂූන්ට දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දැක්වූයේද, යෙදවූයේද, තෙදගැන්වූයේද සතුටු කෙළේද, යහපත් එක් රැයක් ඇත්තහුගේ මාතෘකාවත් විස්තර බෙදීමත්, ප්‍රකාශ කෙළේදැයි” විචාළසේක.

§ 4. “ස්වාමීනි මම මෙසේ භික්ෂූන්ට දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දැක්වූයෙමි. යෙදවූයෙමි. තෙද ගැන්වූයෙමි. සතුටුකෙළෙමි. යහපත් එක් රැයක් ඇත්තහුගේ මාතෘකාවත් විස්තර බෙදීමත් ප්‍රකාශ කෙළෙමියි මෙසේ සැලකෙළේය.

[1] “අතීතය ගැන සිතමින් ඒ මතකයන් මත සතුටු නොවන්න.
අනාගතය ගැන සිහින මවමින් ඒ බලාපොරොත්තු මත තුටු නොවන්න.
අතීතය වැළලී ගොස්ය. අනාගතය උපන්නේ නැත.

[2] “වර්තමානයෙහි යමක් වේද ,
එහි තිලක්ඛනය දකිමින් විදර්ශනා වඩන්න.
ඒ විදර්ශනාව රාගාදීන්ගෙන් විසිරී නොයන සේ
කුපිත නොකොට සතිය වඩන්න.

[3] “අදම කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය වඩා පිළිවෙත් පුරන්න.
මරණය හෙට ඒ දැයි අද ඒ දැයි දන්නේ කවුද,
මරණය සමග කිසිවෙකුට කිසි ගිවිසුමක් නැත්තේය.

[4] “මෙසේ වසන්නාවූ කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යයෙන් යුක්තවූ,
රෑ දාවල් දෙක්හි අනලස්ව පිළිවෙත්හි පිළිපන්නාවූ භික්ෂුව ,
උත්තම රැයක් ගෙවූ භික්ෂුව යයි ශාන්තවූ බුද්ධ මුනින් වදාළේය.

§ 5. ඇවැත්නි, කෙසේ අතීතය අල්ලා ගන්නේද,

  • ‘මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු රූපයක් ඇත්තෙක්මි’යි, ඒ අතීත රූපය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • “මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු දේ වින්දෙමි’යි, ඒ අතීත වින්දනය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත සඥාව කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත් වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත සංස්කාරයන් කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු විඥාන ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත විඥානය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය

ඇවැත්නි, මෙසේ අතීතය අනුව තෘෂ්නාව පවත්වන්නේය.

§ 6. “ඇවැත්නි, කෙසේ අතීතය අනුව සිත නොයවන්නේද?

  • ‘මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු රූප ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත රූපය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු වින්දනයන් ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත වින්දනය කෙරෙහි නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වීමියි, ඒ අතීත සඥාව කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත සංස්කාරයන් කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • මම අතීත කාලයෙහි මෙබඳු විඥාන ඇත්තෙක් වීමියි ඒ අතීත විඥානය කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.’

ඇවැත්නි, මෙසේ අතීත ස්කන්ධයන් කෙරෙහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.’

§ 7. “ඇවැත්නි, කෙසේ අනාගතය ප්‍රාර්ථනා කරන්නේද?

  • ‘අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු රූප ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු වින්දනයන් ලබන්නෙමි යි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය.
  • මම අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු විඥානය ඇත්තෙක් වන්නෙමියි, එහි තෘෂ්ණාව පවත්වන්නේය. ‘

ඇවැත්නි, මෙසේ අනාගතය ප්‍රාර්ථනා කරන්නේය.

§ 8. “ඇවැත්නි, කෙසේ අනාගතය ප්‍රාර්ථනා නොකරන්නේද?

  • ‘අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු රූපයක් ලබමි’ යයි එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු වේදනා ඇත්තෙක් වන්නෙමියයි, එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්නේය.
  • අනාගතයෙහි මම මෙබඳු සංඥා ඇත්තෙක් වන්නෙම්යයි, එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • අනාගතයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වන්නෙම්යයි එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.
  • අනාගත කාලයෙහි මම මෙබඳු විඥාන ඇත්තෙක් වන්නෙමියි එහි තෘෂ්ණාව නොපවත්වන්නේය.’

ඇවැත්නි, මෙසේ පණ්ඩිත භික්ෂුව අනාගත ස්කන්ධයන් ප්‍රාර්ථනා නොකරන්නේය.

§ 9. “ඇවැත්නි, කෙසේ වර්තමානය තෘෂ්ණා දෘෂ්ටීන්ගේ වශයෙන් ඇද ගනීද?

ඇවැත්නි, මේ ශාසනයෙහි ආර්‍ය්‍යයන් නොදක්නා ස්වභාව ඇත්තාවූ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි දක්ෂ නොවූ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි නොහික්මුනාවූ, සත්පුරුෂයන් නොදක්නා ස්වභාව ඇත්තාවූ සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි අදක්ෂවූ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි නොහික්මුනාවූ, ඇසූ පිරූතැන් නැති පෘථග්ජන පුද්ගලයා

  • රූපය තමා වශයෙන් දක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකැයි කියා දක්නේය. රූපය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා දක්නේය. තමා රූපය කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ දක්නේය.
  • වින්දනය නොහොත් විඳින්නා තමා වශයෙන් දකියි. තමා විඳිනා දේ මගේ වින්දනය යැයි කියා හෝ දකියි. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී. තමා වේදනාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී.
  • සංඥාව තමා වශයෙන් හෝ දකී. තමා සංඥාව ඇත්තෙකැයි කියා හෝ දකී. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේ යයි කියා හෝ දකී. තමා සංඥාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී.
  • සංස්කාර තමා වශයෙන් හෝ දකී. තමා සංස්කාර ඇත්තෙකැයි කියා හෝ දකී. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී. තමා සංස්කාර කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ දකී.
  • විඥානය තමා වශයෙන් හෝ දකින්නේය. තමා විඥානය ඇත්තෙකැයි කියා හෝ දක්නේය. විඥානය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ දක්නේය. තමා විඥානය කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ දක්නේය.

ඇවැත්නි, මෙසේ වර්තමාන ස්කන්ධයන් කෙරෙහි ඇද ගැනීම වේ.

§ 10 . “ඇවැත්නි, කෙසේ වර්තමානය කෙරෙහි බැදීම නොවේද,

“ඇවැත්නි, ආර්‍ය්‍යයන් දක්නා ස්වභාව ඇත්තාවූ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි දක්ෂවූ, ආර්‍ය්‍ය ධර්මයෙහි හික්මුනාවූ, සත්පුරුෂයන් දක්නා ස්වභාව ඇත්තාවූ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂවූ, සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි හික්මුනාවූ ඇසූපිරූතැන් ඇති ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවකයා

  • රූපය තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා රූපය ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදක්නේය. රූපය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ නොදක්නේය.
  • වේදනාව තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා වේදනාව ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදකී. වේදනාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී. තමා වේදනාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී.
  • සංඥාව තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා සංඥාව ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදකී. සංඥාව තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී. තමා සංඥාව කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී.
  • සංස්කාර තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා සංස්කාර ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදකී. සංස්කාර තමා කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී. තමා සංස්කාර කෙරෙහි ඇත්තේයයි කියා හෝ නොදකී.
  • විඥානය තමා වශයෙන් හෝ නොදක්නේය. තමා විඥානය ඇත්තෙකැයි කියා හෝ නොදක්නේය. විඤ්ඤාණය තමා කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ නොදක්නේය. තමා විඤ්ඤාණය කෙරෙහි ඇත්තේය කියා හෝ නොදක්නේය.

ඇවැත්නි, වර්තමාන ස්කන්ධයන්හි තෘෂ්ණා වශයෙන් ඇදගනීම මෙසේ සිදු නොවේ.

[1] “අතීතය ගැන සිතමින් ඒ මතකයන් මත සතුටු නොවන්න.
අනාගතය ගැන සිහින මවමින් ඒ බලාපොරොත්තු මත තුටු නොවන්න.
අතීතය වැළලී ගොස්ය. අනාගතය උපන්නේ නැත.

[2] “වර්තමානයෙහි යමක් වේද ,
එහි තිලක්ඛනය දකිමින් විදර්ශනා වඩන්න.
ඒ විදර්ශනාව රාගාදීන්ගෙන් විසිරී නොයන සේ
කුපිත නොකොට සතිය වඩන්න.

[3] “අදම කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය වඩා පිළිවෙත් පුරන්න.
මරණය හෙට ඒ දැයි අද ඒ දැයි දන්නේ කවුද,
මරණය සමග කිසිවෙකුට කිසි ගිවිසුමක් නැත්තේය.

[4] “මෙසේ වසන්නාවූ කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යයෙන් යුක්තවූ,
රෑ දාවල් දෙක්හි අනලස්ව පිළිවෙත්හි පිළිපන්නාවූ භික්ෂුව ,
උත්තම රැයක් ගෙවූ භික්ෂුව යයි ශාන්තවූ බුද්ධ මුනින් වදාළේය.

“ස්වාමීනි, මම මෙසේ භික්ෂූන්ට දැහැමි කථාවෙන් කරුණු දැක්වූයෙමි. යෙදවූයෙමි. තෙද ගැන්වූයෙමි. සතුටු කෙළෙමි. යහපත් එක් රාත්‍රියක් ඇත්තහුගේ මාතෘකාවත් විස්තර විභාගයත් ප්‍රකාශ කෙළෙමියි’ සැලකෙළේය.

§ 11 . ඉතා යහපති ආනන්දය.
ඔබ උත්තුන්ගවූ රාත්‍රිය ඉතා මැනවින් දේසනා කරන ලද්දේය. කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආනන්ද හිමියන් ගේ දේසනාව අනුමත කල සේක.

සතුටු සිත් ඇති ආයුෂ්මත් ආනන්ද ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාවට විශේෂයෙන් සතුටුවූයේයි.”

MN 03-04-01 භද්දෙකරත්ත සුත්‍රය

පාලි සුත්‍ර සජ්ජායනය අසන්න

භද්දෙක රත්ත සුත්‍ර සතරේම ඇත්තේ එකම ඉගැන්වීමකි.
අතීතයේ වූ දේ ගැන සිතා එහි සතුටින් නොබැදෙන්න. සතුටු නොවන්න.
අනාගතය ගැන මේ මේ ආකාරයෙන් සැප විඳිමි’යැයි තන්හාවෙන් නොසිතන්න.
මේ දැන් වර්තමානයේ පසිඳුරන් ලබන අරමුණු “දුක්ඛ, අනිච්ච, අනාත්ම ” ලෙස විදසුන් ඇසින් බලන්න .
ඒවා නිසා කාම තන්හා ඇතිව බලා , දෝස ඇසින් බලා සංස්කාර ඇති කර නොගන්න.
ඒ උපදෙස මෙසේ සැලකීම වටි.

අතීතයේදී රස විඳි පස් කම් සැප ගැන අද සතුටින් ආසාවෙන් මෙනෙහි කිරීමෙන් (නන්දියති, අභිනන්දති, අජ්ජෝසාය තිට්ඨති ආකාරයෙන් (LINK) එදා රැස් කල සංස්කාර ගොඩම යලි ඔබ උපදවා ගනියි. එදා කරගත් සංස්කාර රැස්කිරීම කර හමාරය. ඒ ගැන දැන් කල හැක්කක් නැත. එහෙත් එදා ඇසු ගීත නැවත මතක් කරගෙන, එදා දුටු චිත්‍රපට අද නැවත මතක් කරමින් ඔබ අද ද එදා කල අනුවණ දෙය කර ගනියි. අනාගතය ගැනද එසේමය. තවම කර නොගත් සංස්කාර ගොඩ ගැසීමක් තවම නොආ අනාගතයක් ගැන මෙසේ කරගැනීම අනුවණ කමකි. අද ඔබ ට හමුවන අරමුණු ගැන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් බලා, ඒ අරමුණු දුක්ඛ, අනිච්ච , අනාත්ම ලෙස විදර්ශනා කිරීමෙන් එයින් ඇතිවන සංකාර යහපත් ආකාරයකට හසුරුවාගන්නට ඔබ දක්ෂ විය යුතුය. එම විදර්ශනාව ජීවිතයේ කොටසක් කරගත යුතුය. අද ජීවත්වන්නා අතීතයේ කල සහ අනාගතයේ කල යුතු යැයි සිතන , කල යුතු දේ ගැන සිතා සංකාර ගොඩ නැගීම නතර කර ගන්න .

අතිපුජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින්වහන්සේ කල විවරණය මෙහි මුල් කොටසේ ඇත.
පහත දැක්වෙන්නේ මේ ග්‍රන්ථයෙන් උපුටාගත් සුත්‍ර පරිවර්තනය යි.
මේ සම්පුර්ණ පොත බාගත කරගන්නට ඉහත රූපය ක්ලික් කරන්න
පූජ්‍ය කොත්මඩුවේ ශ්‍රද්ධාවිමල ස්වාමීන් වහන්සේ කල සුත්‍ර දේසනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන්වහන්සේ සැවැත් නවර ජේතවන නම් වූ අනේපිඬු සිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන්වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි භික්ෂුන් ඇමතු සේක. ‘පින්වතුන් වහන්ස’යැයි ඒ භික්ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ.

§ 2. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාල සේක.

‘මහණෙනි, නුඹලාට උත්තරීතර හුදෙකලාවෙහි ඇලුණු තැනැත්තා පිලිබඳ මාතෘකාවද විස්තාර විභාගයද1210 දෙසමි. එය අසව, මැනැවින් මෙනෙහි කරව, කීයන්නෙමි”

[1210:- උද්දෙසය හා විභංගය යනු සංක්ෂිප්තව කරන දෙසුම හා විස්තර කර කරන දෙසනයද වේ. භාද්දෙකරත්ත යන පදය ගැන තවමත් බොහෝ දෙනා විවිධ අර්ථ කතන දක්වන්නේ අන් කිසි වෙනත් සුත්‍රයක හෝ අටුවාවෙහි බද්දෙකරත්ත යන යෙදුම සඳහන් නොවන නිසාය. ඥාණමොලී මහා ස්ථවිරයන් සිට ඉංග්‍රීසි පරිවර්තනයේදී One Fortunate Attachment ලෙස දුන් මාතෘකාව මෑතකදී බෝධි මහා ස්වාමින්වහන්සේ විසින් A Single Excellent Night ලෙස වෙව්නස් කරන ලදී. මෙහි අන්තර්ගත කටුකුරුන්දේ ඤානානන්ද මහා ස්වාමින්වහන්සේ සොඳුරු හුදෙකලාව කල නම් කිරීමද බෝධි හිමියන් පිලි නොගනී. උන්වහන්සේ කියන්නේ අද ඉවරවෙන රාත්‍රිය ලෙස අද දිනය බවත්, අද දිනය විශිෂ්ටව ගතකරන්නේ කෙසේද යන යෙදුම විශිෂ්ට රාත්‍රියක් ලෙස දැක්වීම වඩා සුදුසු බවත්ය. මෑතකදී සොයාගත් සංස්කෘත පරිවර්තනයේ මෙය උත්තම රාත්‍රිය ලෙස e කෙසේ වුවත් සුත්‍රයේ අඩංගු කාරණා විමසා බැලීමෙන් ඔබට සුදුසු මාතෘකාව පිළිගත හැක. ]

§ 3. ‘එසේය, වහන්ස!” යැයි ඒ භික්ෂුහු පිළිවදන් දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.:

ගිය කල ලුහුබැඳ          නොයන්න
මතු කල නො පතා           සිටින්න 
ගිය දේ ගිය සේ මැ             ගන්න  
මතුව නොපත් සේ            දකින්න  1211

එළැඹුණ දේ දැන්            එන එන  
විදසුන් නුවනට                 දමමින  
නොසැලෙන නොකිපෙන   විදසුන  
නැණැතියො වඩනේ     මෙලෙසින 1212    

කල යුතු කිස කරව                අද ම 
මරණය විය හැකි නෙ          හෙටම 
නැහැ  නොවැ  කළ හැකි     ගිවිසුම  
මහසෙන් ඇති මරු සහ             එම  

දිව රෑ නොමැතිව          මෙලෙසින  
කෙලෙසුන් තවමින් මැ    වෙසෙන 
මහණ හුදෙකලාවේ              පරම  
ඇලුනැ යි පවසයි මුනි           තෙම 

[1211:- අතීතයේ ජීවත් නොවන ලෙස දෙන උපදෙස මෙසේ සැලකීම වටි. අතීතයේදී රස විඳි පස් කම්කම් සැප ගැන අද සතුටින් ආසාවෙන් මෙනෙහි කිරීමෙන් එදා රැස් කල සංස්කාර ගොඩම යලි ඔබ උපදවා ගනියි. එදා කරගත් සංස්කාර රැස්කිරීම කර හමාරය. ඒ ගැන දැන් කල හැක්කක් නැත. එහෙත් එදා ඇසු ගීත නැවත මතක් කරගෙන, එදා දුටු චිත්‍රපට අද නැවත මතක් කරමින් ඔබ අද ද එදා කල අනුවණ දෙය අදත් කර ගනියි. අනාගතයේ ගැනද එසේමය. තවම කර නොගත් සංස්කාර ගොඩ ගැසීමක් තවම නොආ අනාගතයක් ගැන මෙසේම කරගැනීම අනුවණ කමකි.]

[1212:- අද ඔබ ට හමුවන අරමුණු ගැන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් බලා, ඒ අරමුණු දුක්ඛ, අනිච්ච , අනාත්ම ලෙස විදර්ශනා කිරීමෙන් එයින් වන සංකාර යහපත් ආකාරයකට හසුරුවාගන්නට ඔබ දක්ෂ විය යුතුය. එම විදර්ශනාව ජීවිතයේ කොටසක් කරගත යුතුය. අද ජීවත්වන්නා අතීතයේ සහ අනාගතයේ කල , කල යුතු දෙ ගැන සිතා සංකාර ගොඩ නැගීම නතර කල යුතුය.]

§ 4. කෙසේද මහණෙනි, ගිය කල ලුහු බඳින්නේ ,

  • අතීතයෙහි මෙබඳු රූපයක් ඇතිව සිටියෙමි යැයි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු වින්දනයක් ඇතිව සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු සංඥාවක් ඇතිව සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු සංස්කාර කරමින් සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු විඥාණයක් ඇතිව සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.

මෙසේය මහණෙනි, ගිය කල ලුහු බඳින්නේ.

§ 5 . කෙසේද මහණෙනි, ගිය කල ලුහු නොබඳින්නේ ,

  • අතීතයෙහි මෙබඳු රූපයක්ඇතිව සිටියෙමි යැයි ඉන් සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු වේදනාවක් ඇතිව සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු සංඥාවක් ඇතිව සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු සංස්කාර කරමින් සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අතීතයෙහි මෙබඳු විඥාණයක් ඇතිව සිටියෙමි’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර නොගනියි.

§ 6. .කෙසේද මහණෙනි, මතු කල පතන්නේ?”

  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු රූපය ක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු විඳීමක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු සංඥාවක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු විඥාණයක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි ඉන් සතුටක් ඇති කර ගනියි.

මෙසේය මහණෙනි. මතු කල පතන්නේ.

§ 7 . කෙසේද මහණෙනි, මතු කල නොපතන්නේ?”

  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු රූපය ක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි එහි සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු විඳීමක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි එහි සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු සංඥාවක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි එහි සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු සංස්කාර ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි එහි සතුටක් ඇති කර නොගනියි.
  • අනාගත කාලයෙහි මෙබඳු විඥාණයක් ඇත්තෙක් වෙම්වා’යි එහි සතුටක් ඇති කර නොගනියි.

මෙසේය මහණෙනි. මතු කල නොපතන්නේ.

§ 8 . කෙසේද මහණෙනි එළැඹුණු දේ වෙතට අදිනු ලබන්නේ?

මහණෙනි,
අශෘතවත් පෘථග්ජන මනුෂ්‍යයා ආර්යයන් නොදක්නේ, ආර්ය ධර්මයෙහි අදක්ෂ වුයේ, ආර්ය ධර්මයෙහි අවිනීත වුයේ, සත්පුරුෂයන් නොදක්නේ , සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි අදක්ෂ වුයේ, සත් පුරුෂ ධර්මයෙහි අවිනීත වුයේ, ඔහු ..

  • රූපය ආත්මය ලෙස දකියි , රූපය ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් දකියි, ආත්මයක රූපය ඇති ලෙසින් හෝ දකියි. රූපය තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ දකියි.
  • වින්දනය නොහොත් විඳීම ආත්මය ලෙස දකියි , විඳීම ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් දකියි, ආත්මයක විඳීම ඇති ලෙසින් හෝ දකියි. විඳීම තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ දකියි.
  • සංඥාව ආත්මය ලෙස දකියි , සංඥාව ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් දකියි, ආත්මයක සංඥාව ඇති ලෙසින් හෝ දකියි. සංඥාව තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ දකියි.
  • සංස්කාර ආත්මය ලෙස දකියි , සංස්කාර ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් දකියි, ආත්මයක සංස්කාර ඇති ලෙසින් හෝ දකියි. සංස්කාර තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ දකියි.
  • විඥාණය ආත්මය ලෙස දකියි , විඥාණය ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් දකියි, ආත්මයක විඥාණය ඇති ලෙසින් හෝ දකියි. විඥාණය තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ දකියි.

මෙසේය මහණෙනි එළැඹුණු දේ වෙතට අදිනු ලබන්නේ.

§ 9 . කෙසේද මහණෙනි එළැඹුණු දේ වෙතට අදිනු නොලබන්නේ?

ශ්‍රුතවත්ආර්ය ශ්‍රාවකයා , ආර්යයන් දක්නා සුළු වුයේ, ආර්ය ධර්මයෙහි දක්ෂ වුයේ, ආර්ය ධර්මයෙහි සුවිනීත වුයේ, සත්පුරුෂයන් දක්නා සුළු වුයේ , සත්පුරුෂ ධර්මයෙහි දක්ෂ වුයේ, සත් පුරුෂ ධර්මයෙහි සුවිනීත වුයේ,…

  • රූපය ආත්මය 1213 ලෙස නොදකියි , රූපය ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් සේ නො දකියි, ආත්මයක රූපය ඇති ලෙසින් හෝ නොදකියි. රූපය තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් නොදකියි.
  • වින්දනය නොහොත් විඳීම ආත්මය ලෙස නොදකියි , විඳීම ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් සේ නොදකියි, ආත්මයක විඳීම ඇති ලෙසින් හෝ නොදකියි. විඳීම තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ නොදකියි.
  • සංඥාව ආත්මය ලෙස නොදකියි , සංඥාව ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් සේ නොදකියි, ආත්මයක සංඥාව ඇති ලෙසින් හෝ නොදකියි. සංඥාව තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ නොදකියි.
  • සංස්කාර ආත්මය ලෙස නොදකියි , සංස්කාර ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක්සේ නොදකියි, ආත්මයක සංස්කාර ඇති සේ නොදකියි.
  • විඥාණය ආත්මය ලෙස දකියි , විඥාණය ඇත්තක් ලෙසින් හෝ ආත්මයක් දකියි, ආත්මයක විඥාණය ඇති ලෙසින් හෝ දකියි. විඥාණය තුල ආත්මයක් ඇති ලෙසින් හෝ දකියි.

[1213:- ආත්ම දිට්ඨිය, එනම් මමය කියා කෙනෙක් ඉන්නවාය කියන විශ්වාසය සෑම දෙනා තුලම පවතී. ඒ මඥතාව ඇති තාක් කල් සසරින් ගොඩ ඒමක්ද නැත. මේ මඥතාව නොහොත් ආත්ම දිට්ඨිය ගැන බොහෝ ස්වාමින් වහන්සේලා ලියා ඇත. දේසනා කර ඇත. ඒවා පරිසීලනය කිරීම හා ඒ අනුව විපස්සනා කිරීම කෙනෙක් මාර්ගයේ ඉදිරියට ගෙන යයි.]

මහණෙනි , මෙසේය එළැඹුණු දේ වෙතට අදිනු නොලබන්නේ?

§ 10 . “ගිය කල ලුහු බැඳ නොයන්න,
මතු කල නොපතා සිටින්න,
ගිය දේ ගිය සේ මැ ගන්න,
මතුව නොපත් සේ දකින්න.”

“මහණෙනි, නුඹලාට උත්තරීතර හුදෙකලාවෙහි ඇලුණු තැනැත්තා පිලිබඳ මාතෘකාවද විස්තර විභාගයද මා විසින් මෙසේ කියන ලද්දෙමි.”

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

සතුටු සිත් ඇති ඒ භික්ෂුහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ භාෂිතය සතුටින් පිළිගත්හ.

මේ සුත්‍රය විවරණ කරමින් කල දේශනා හතක් අසන්නට පහත බැනරය මත ක්ලික් කරන්න.

MN 03-04-11 සච්ච විභංග සුත්‍රය.

සත්වයා උපන් වේලෙහි සිට සැප සොයයි. එසේ සැප සොයන්නේ ඔහු ඉන්නේ සැපයෙන් නොවන නිසාය. “දුක්ඛය” කියා බෞද්ධාගමේ දක්වා ඇත්තේ මේ අසන්තෘප්ත, සැප නැති කමය. සැප සොයන මනුෂ්‍යයා පංච ඉන්ද්‍රියන්ට ගෝචරවන අරමුණු නිසා දුක නැති වේයැයි සිතා ලෝකයේ අරමුණු හා බැඳෙයි. ඒ අරමුණු උපාදානය කර ගනියි. එයින් සැප නොලැබෙන බවත්, දුක වැඩි වන බවත් දකින්නට ඔහු අසමත් වන්නේ අවිවේක බව හා මෝහය නිසාමය.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ මනුෂ්‍ය ප්‍රජාව නිදුක් කරනු පිණිස මේ සැප නැති බවට එනම් දුකක් ඇති බවද, ඒ දුක ඉබේ හටගත්තක් නොව හේතුවක් නිසා ඇති වූ බවද, ඒ දුක නැති කර ගන්නට හැකි බවද, ඒ සැප ලබන විමුක්තිය දෙසට යන්නට ප්‍රතිපත්තියක් ඇති බවද දෙසනා කරන ලදී. චතුරාර්‍ය සත්‍ය ලෙස අප දන්නා මේ සත්‍යය ගැන මේ සච්ච විභංග සුත්‍රයෙන් විස්තර වේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂිප්ත ලෙස කල දේසනාවක් දම් සෙනෙවි සැරියුත් ස්වාමින් වහන්සේ මේ සුත්‍රයෙන් විවරණය කරන ලදී.

පාළි සුත්‍ර සජ්ජායනය -අති පුජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින් වහන්සේ විසින්

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක්හි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ බරණැස් නුවර සමීපයෙහි මිගදාය නම්වූ ඉසිපතනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්ෂූන්ට “මහණෙනි, කියා ආමන්ත්‍රණය කළ සේක.
“පින්වතුන් වහන්සැයි,” ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

§ 2. “මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් බරණැස්නුවර සමීපයෙහිවූ මිගදායෙහිදී ශ්‍රමණයෙකු විසින් හෝ බ්‍රාහ්මණයෙකු විසින් හෝ දෙවියකු විසින් හෝ මාරයකු විසින් හෝ බ්‍රහ්මයෙකු විසින් හෝ ලෝකයෙහි කිසිවෙකු විසිනුත් නොනැවැත්විය හැකි නිරුත්තරවූ ධර්ම චක්‍රය ලොව දස දෙසට කරකවන ලදී.

එම ධර්ම චක්‍රය නම්, චතුර්ය විධ ආර්ය සත්‍යයන් හැඳින්වීමය; එම සතර විධ සත්‍යයන් කීමය, දෙසීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, ප්‍රකාශ කිරීමය, විභාග කිරීමය, ප්‍රකට කිරීමය, යනුයි)

§ 3. කවර චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍යයන්ගේද?

  • දුක්ඛය නම් ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කීරීමය,
    දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
  • දුක්ඛ සමුදය නම් ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කීරීමය,
  • දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
  • දුක්ඛ නිරෝධය නම් ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කීරීමය,
  • දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
  • දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී ප්‍රතිපදාව නම් ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කීරීමය,
  • දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
    යන සතරයි.

[ආවික්ඛනා. දේසනා, පඥපනා, පටටපනා, විවරණා , විභජනා, උත්තානිකම්මන්ති ලෙස ඇති පාලි පාටයෙන් දැක්වෙන්නේ කීමය, දෙසීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, ප්‍රකාශ කිරීමය, විභාග කිරීමය, ප්‍රකට කිරීමය, යනුවෙන් ගන්නා ලදී.]

§ 4. මහණෙනි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් බරණැස් සමීපයෙහිවූ මිගදායෙහිදී මහණෙකු විසින් හෝ බමුණෙකු විසින් හෝ දෙවියකු විසින් හෝ මාරයෙකු විසින් හෝ බඹෙකු විසින් හෝ ලොව කිසිකෙනෙකු විසිනුත් නැවැත්විය නොහැකි නිරුත්තරවූ ධර්ම චක්‍රය පවත්වන ලදී. එනම්, මේ සතර ආර්‍ය්‍ය සත්‍යයන් කීමය, දෙසීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, ප්‍රකාශ කිරීමය, විභාග කිරීමට, ප්‍රකට කිරීමය.

§ 5 . “මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් හා මොග්ගල්ලායනයන් සේවනය කරව්. මහණෙනි, ශාරීපුත්‍ර මොග්ගල්ලානයන් භජනය කරව්. පණ්ඩිතවූ ඒ භික්ෂූහු දෙනම, සබ්‍රහ්මචාරි (එක්ව පටිපදාවේ හැසිරෙන) භික්ෂුන්ට ආධාර අනුග්‍රහ කරන්නාහුය.

මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් තොප වැදූ මව මෙනි. , මොග්ගල්ලානයන් කිරි මව වැනිය. උපන් දරුවාට මව සහ කිරි මව උපකාර වන්නා සේ මේ ශ්‍රාවක දෙනම සාසනයට උපන්, ඇතුළු වූ තොපට අනුග්‍රහ කරන්නේය.

මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් අද උපන්නා වූ දරුවා කිරෙන් පෝෂ්‍යය කරන්නාවූ මවක් සේ ශ්‍රාවකයන් සෝවාන් ඵලයෙහි හික්මවයි. මොග්ගල්ලානයන් ඔවුන් ඉහළ ඵලයන්හි හික්මවයි. 1289

[1289:- සාරිපුත්‍ර ස්වාමින්වහන්සේ සෝවාන් ඵලය තෙක් සිය ශිෂ්‍යයන් මෙහෙයවා ඉන් පසු ඔවුන්ට තමන්ගේම උත්සාහයෙන් රහත් බව පසක් කර ගන්නට දී අලුතින් ශිෂ්‍යයන් පරපුරක් පිළිගෙන ඔවුන්ද සෝවාන් තත්වයට පත් කරවයි. මොග්ගල්ලාන ස්වාමින් වහන්සේ සිය ශිෂ්‍යයන් අරහත් ඵල ලබන තෙක්ම එකසේ කමටහන් අනුග්‍රහ කෙරෙති.]

§ 6 . මහණෙනි, ශාරීපුත්‍රයන් චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍යයන් විස්තර වශයෙන් කියන්ට දේශනා කරන්ට පනවන්ට පිහිටුවන්ට විචරණය කරන්ට විභාග කරන්ට ප්‍රකට කරන්ට සමර්ථවේ”යයි. වදාළේය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාරා හුනස්නෙන් නැගිට විහාරයට වැඩිසේක.

§ 7 ,ඉන් නොබෝ වෙලාවකින් ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන්වහන්සේ භික්ෂූන්ට “ඇවැත් මහණෙනියි” ආමන්ත්‍රණය කළ සේක.
“ඇවැත්නි,” කියා ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන්ට උත්තර දුන්හ. ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ මෙය ප්‍රකාශ කෙළේය.

§ 8. “ඇවැත්නි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ තථාගතයන් වහන්සේ බරණැස්නුවර මිගදායයෙහි දී මහණෙකු විසින් හෝ බමුණෙකු විසින් හෝ දෙවියකු විසින් හෝ මාරයකු විසින් හෝ බඹෙකු විසින් හෝ ලොව කිසිවෙකු විසින් හෝ නැවැත්විය නොහැකි නිරුත්තරවූ ධර්මචක්‍රය පවත්වන ලදී.

එනම්, මේ චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍යයන්
ප්‍රකාශ කීරීමය,
දේසනා කිරීමය,
පැනවීමය,
පිහිටුවීමය,
විවරණ කිරීමය,
විග්‍රහ කිරීමය,
බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,

§ 9 . කවර සතරක්ද ?

  • දුක්ඛය නම් ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කීරීමය, දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
  • දුක්ඛ සමුදය නම් දුක්ඛය ඇති වීමට හේතු යන ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කීරීමය,
  • දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
  • දුක්ඛ නිරෝධ නම් ඒ දුක්ඛය නැති කිරීම යන ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය ප්‍රකාශ කීරීමය, දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
  • දුක්ඛ නිරෝධගාමිනී ප්‍රතිපදාව නම් ඒ දුක නැති කරනා මාර්ගය, ක්‍රමය ප්‍රකාශ කීරීමය,
  • දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය,
    යනුයි.

§ 10. “ඇවැත්නි, දුක්ඛ ආර්‍ය්‍ය සත්‍යය කවරේද?

ඉපදීම දුකක්වේ.
දිරීමද දුක්වේ.
මරණය ද දුක්වේ.
සෝක කිරීමය, වැලපීමය, කායික දුකය, දොම්නසය, දැඩි වෙහෙසය යන මේවාද දුක් වෙත්.
කැමැති දේ නොලැබේද, එයද දුක් වේ
.
කොටින්, පස්වැදෑරුම් උපාදාන ස්කන්ධයෝ දුක් වෙත්. මේ

[1290: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් මේ සුත්‍රයේද, සතිපට්ඨාන සුත්‍රයේද, තවත් බොහෝ සුත්‍ර වලදීද මෙසේ දුක්ඛ සත්‍ය හඳුන්වා දී ඇත. පසු කාලීනව රචිත අභිධර්ම පිටකයේ සච්චවග්ගයෙදී මේ කාරණා වලට ඉහලින් යම් යම් කාරණා ඇතුල් කොට ඇත. ඒ අනුව යන අභිධර්ම විශාරද දේශකයාණන් අද මේ ඉහත දැක්වූ කාරණා දුක බවත් දුක්ඛ ආර්ය සත්‍ය යනු ඒ නොවන බවත් ආර්ය සත්‍ය වන්නේ උපාදාන යන් විදර්ශනා කල පසු බවත් කියනු අසන්නට හැක LINK.]

§ 11. “ඇවැත්නි, ඉපදීම නම් කවරීද, 1291

ඒ ඒ සත්වයන්ගේ ඒ ඒ සත්ව වර්ගයෙහි යම් ප්‍රතිසන්ධියක්, කළලයක විඥානයේ හටගැනීමක්, පිළිසිඳීමක්, පහළවීමක්, ස්කන්ධයන්ගේ පහළවීමක්, ආයතනයන්ගේ ප්‍රතිලාභයක් වේද, ඇවැත්නි, මෙය ජාතියයි කියනු ලැබේ. ඉපදීමයයි කියනු ලැබේ. මේ ප්‍රසුත කිරීම ලෙස වරදවා නොගත යුතුය.

[1291:- ඉපදීම යනුවෙන් කියැවෙන්නේ මේ භවයේ ඇති වූ ඉපදීම නොව නැවත සිදුවන ඊළඟ ඉපදීම් නොහොත් පුනර්භවය ලෙස ගත යුතුය. මන්දයත් සිදුවූ මේ උපතේ දුක විඳ අවසන් ව ඇති බැවිනි.මේ ඉපදීම ලෙස මිනිස් හා තිරිසන් භවයන්හිද, පහලවීම, දේව, බ්‍රහ්ම, ප්‍රේත භවයන් හිද, ස්කන්ධයන්ගේ ප්‍රතිලාභය නිරයේද ආදී ලෙස නොයෙක් නමින් හඳුන් වා ඇත.]

§ 12 .“ඇවැත්නි, ජරාව කවරීද?

ඒ ඒ සත්වයන් ඒ ඒ සත්ව වර්ගයෙහි ඉපිද කල් ගත වීමෙන් ඒ ඒ ශරීරවල ඇතිවන ජරා ස්වභාවය, දිරූ ස්වභාවය , නොනවත්නා දිරණ ස්වභාවය, කැඩෙන ස්වභාවය, පැසෙන ස්වභාවය,


සම රැලි වැටුනු ස්වභාවය, කෙස් සුදුවන ස්වභාවය, කෙස් හැලෙන ස්වභාවය, දත් දිරා ගිලිහී යන ස්වභාවය, ඇසෙහි පෙනීම අඩුවෙමින් යන ස්වභාවය, කනෙහි ඇසීම අඩුවෙමින් යන ස්වභාවය, අනෙක් ඉන්ද්‍රියයන් ගේ ක්‍රියාත්මකවීම අඩුවන ස්වභාවය, දෑත් දෙපා වලංගු නැති ස්වභාවය, මතකය අඩුවීමේ ස්වභාවය,
ආයුෂය පිරිහීම, ඉන්ද්‍රියන්ගේ මේරීම වේද, ඇවැත්නි, මෙය ජරාවයයි කියනු ලැබේ.

§ 13 “ඇවැත්නි, මරණය කවරේද?

ඒ ඒ සත්ව වර්ගයෙහි උපන් සත්වයා ආයුෂ නිමවීමෙන් හෝ රෝගා බාධයක් නිසා හෝ හදිසි අනපේක්ෂිත අනතුරක් නිසා හෝ, මියයයිද, චුතවීම වේද, චුතවන බව සිදුවේද, බිඳීමක් වේද, අතුරුදන්වේද , මරණයට පත් වේද, කළුරිය කරයිද , ස්කන්ධයන්ගේ බිඳීම සිදුවේද, ශරීරය හැර යාද, ඇවැත්නි, මේ “මරණය”යි කියනු ලැබේ.

§ 14. “ඇවැත්නි, ශෝක කිරීම නම් කවරේද?

ඇවැත්නි, තමනට හෝ තමන්ගේ කෙනෙකුට යම් විනාශයක් ව්‍යාසනයක් නිසා සත්වයාගේ සිත්හි එක්තරා එක්තරා දුක් ස්වභාවයක් වෙයි. ඇතුළත යම්, ශෝකයක්, තැවීමක්, තැවීම් ඇතිබවක්, ඇතුළත තැවීමක්, ඇතුළත අතිශයින් තැවීමක් වේද, ඇවැත්නි, මේ ශෝකයයි කියනු ලැබේ.

§ 15. “ඇවැත්නි, පරිදේවය නොහොත් වැළපීම කවරේද,

ඇවැත්නි,
ව්‍යාසනයකට පත් වූ විට, විනාශයකින් සිත් කැළඹුන විට සිතට එන දැඩි දුක් ස්වභාවය නිසා සත්වයා ට යම් ආදෙවයක්, පරිදෙවයක්, හැඬීමක්, වැළපීමක්, හැඬීම ඇති බවක්, වැළපෙන ස්වභාවයක් වේද, ඇවැත්නි, මේ වැළපීමයයි, කියනු ලැබේ.

§ 16. “ඇවැත්නි, කායික දුක නම් කවරේද?

ඇවැත්නි,
කයෙහි හටගන්නාවූ ශාරීරික දුකක්,
කයෙහි හටගන්නාවූ ආබාධයක් නිසා ඇති දුක් වේදනාවක්, නොසැපයක්, කයේ යමක් වැදීමෙන් හටගන්නාවූ දුකක් නොසැපයක්, විඳ ගැනීමක් වේද, ඇවැත්නි, මේ කායික දුකයයි කියනු ලැබේ

.

§ 17. “ඇවැත්නි, දෝමනස්ස නම් දොම්නස කවරේද?

ඇවැත්නි,
සිතෙහි හටගන්නාවූ අභ්‍යන්තර වූ සියුම් දුක, සිතෙහි හටගන්නාවූ අසතුට, දුක්වූ විඳ ගැනීමක් වේද, මනො සම්ඵස්සයෙන් හට ගන්නාවූ දුකක්, සැප නොවූ විඳගැනීමක් වේද, ඇවැත්නි, මෙය දොම්නසයයි කියනු ලැබේ.

§ “ඇවැත්නි, උපායාසය නොහොත් එපාවීම කලකිරීම යනු කවරේද?

ඇවැත්නි,
යම් වීනාශයකට පත්වූ විට ඔහුට ඇතිවෙන චිත්ත ස්වභාවය, දුක් ස්වභාවය, යම් වෙහෙසක්, දැඩිවූ ශෝකයක්, වෙහෙසට පැමිණි බවක්, ලොව කෙරෙහි, තමන් කෙරෙහි මහා කලකිරීමක් බඳු , එපාවීමක් බඳු ස්වභාවයකි. ඒ උපායාසයයි කියනු ලැබේ

.

§ 19. “ඇවැත්නි, කැමතිවූ යමක් නොලබාද එයද දුක් වේ, යනුවෙන් කුමක් අදහස් වේද?


ඇවැත්නි, ඉපදීම ස්වභාවකොට ඇත්තාවූ සත්වයන්ට මෙබඳු සිතක් පහළවේ.
‘අපි ඉපදීම ස්වභාව කොට ඇත්තාහු නොවෙයි නම්, ඒකාන්තයෙන් අපට යලි ඉපදීම නොපැමිණෙන්නේ නම් යහපතැයි’ කියායි.

මේ කැමැත්තෙන් හා ප්‍රාර්ථනාවෙන් සිදු නොවන්නකි. යලි උපතක් නොවේවා!” යි පැතුවද යලි සසරෙහි කිසියම් භවයක ඉපිදීම නැවැත්විය නොහැක. මෙයද කැමති යමක් නොලබා නම්, එයද දුක්වේ. යන ධර්මයට අඩන්ගු වුවකි.

ඇවැත්නි, දිරීම ස්වභාව කොට ඇති සත්වයන්ට තමන් ගේ දිරීම දැක මෙබඳු කැමැත්තක් ඇතිවේ.
‘අපි දිරීම ස්වභාවකොට ඇත්තාහු නොවේ නම්, ඒකාන්තයෙන් අප දිරීමට පත් නොවන්නේ නම් ඉතා හොඳය’ කියායි.

මේ කැමැත්තෙන් හා ප්‍රාර්ථනාවෙන් සිදු නොවන්නකි. මෙයද “කැමති යමක් නොලබා නම්, එයද දුක්වේ” යන ධර්මයට අඩන්ගු වුවකි.

ඇවැත්නි, ව්‍යාධිය ස්වභාවකොට ඇති සත්වයන්ට මෙබඳු කැමැත්තක් පහළවේ.
‘අපි ව්‍යාධිය ස්වභාවකොට ඇත්තාහු නොවන්නෙමු නම්, ඒකාන්තයෙන් අප ව්‍යාධියට පත් නොවන්නේ නම් , හොඳය’ කියායි. මේ කැමැත්තෙන් හා ප්‍රාර්ථනාවෙන් සිදු නොවන්නකි. මෙයද “කැමති යමක් නොලබා නම්, එයද දුක්වේ” යන ධර්මයට අඩන්ගු වුවකි

“ඇවැත්නි, මරණය ස්වභාවකොට ඇති සත්වයන්ට මෙබඳු කැමැත්තක් පහළවේ.
‘අපි මරණය ස්වභාවකොට නොවන්නෙමු නම්, ඒකාන්තයෙන් අපට මරණය නොපැමිණෙන්නේ නම් ඉතා හොඳය’ කියායි.
මේ කැමැත්තෙන් හා ප්‍රාර්ථනාවෙන් සිදු නොවන්නකි. මෙයද “කැමති යමක් නොලබා නම්, එයද දුක්වේ” යන ධර්මයට අඩන්ගු වුවකි

“ඇවැත්නි, ඇතුළත තැවීමය, වැළපීමය, කායික දුකය, චෛතසික දුකය, දැඩිවූ ආයාසය යන මොවුන් ස්වභාව කොට ඇති සත්වයන්ට මෙබඳු කැමැත්තක් උපදියි.
‘අපට ඇතුළත තැවීමය, විලාප කීමය, කායික දුකය, චෛතසික දුකය, දැඩිවූ ආයාසය යන මේ ස්වභාව නැත්තේ නම්, අපට ඒකාන්තයෙන් ශොක, පරිදෙව, දුක්, දොම්නස් යන මේවා ඇති නොවන්නේ නම් යහපති, කියායි.

මේ කැමැත්තෙන් හා ප්‍රාර්ථනාවෙන් සිදු නොවන්නකි. මෙයද “කැමති යමක් නොලබා නම්, එයද දුක්වේ” යන ධර්මයට අඩන්ගු වුවකි

අතිපුජ්‍ය බලන්ගොඩ ආනන්ද මෛත්‍රිය මහනායක ස්වාමින් වහන්සේ

§ 20. “ඇවැත්නි, සැකෙවින් පඤ්ච උපාදාන ස්කන්ධයෝ දුක් වෙති, ” යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේසනා කල සේක.
පඤ්ච උපාදාන ස්කන්ධයෝ යනු කවරහුද,

එනම් රූප උපාදාන ස්කන්ධය
වේදනා උපාදාන ස්කන්ධය,
සංඥො උපාදාන ස්කන්ධය,
සංස්කාර උපාදාන ස්කන්ධය,
විඥාන උපාදාන ස්කන්ධය යන මේවායි.

ඇවැත්නි, මේ නිසා සැකෙවින් පඤ්චොපාදාන ස්කන්ධයෝ දුක් වෙත්යයි කියන ලද්දේය. .

“ඇවැත්නි, මේ දුඃඛාර්‍ය්‍යසත්‍යයයි කියනු ලැබේ.

§ 21. “ඇවැත්නි, දුක්ඛසමුදය නම් ආර්‍ය්‍යසත්‍යය කවරේද?

නැවත භවය ගෙණදෙන්නාවූ (පොනෝ භවිකා)
සතුටුවීමයයි කියනලද ඇල්මෙන් යුක්තවූ (නන්දිරාග සහගතා)
ඒ ඒ තන්හි ඇළුම් කරන්නාවූ (තත්‍රතත්‍රා භි නන්දනී.)
තෘෂ්ණාව. වෙයි.

එනම්,
කාම තන්හාවය ,
භව තන්හාවය,
විභව තන්හාවය,
යන මේවායි. LINK

ඇවැත්නි, මේ දුක්ඛසමුදය ආර්‍ය්‍යසත්‍යයයි කියනු ලැබේ.

§ 22. “ඇවැත්නි, දුක්ඛ නිරෝධ ආර්‍ය්‍යසත්‍යය කවරේද?

ඒ තෘෂ්ණාවගේම ශෙෂ රහිතව (ඉතිරිවීමක් නැතිව) නොඇලීමෙන් යම් නිරෝධයක්, ත්‍යාගයක්, දුරලීමක්, මිදීමක්, ඇළුම් රහිත බවක් වේද, ඇවැත්නි, මෙය දුක්ඛනිරෝධ නම් ආර්‍ය්‍යසත්‍යයයි කියනු ලැබේ.

§ 23. “ඇවැත්නි, දුක් නිරුද්ධකිරීම පිණිස ගමන් කරන්නාවූ ප්‍රතිපදාව නම් ආර්‍ය්‍යසත්‍යය කවරේද?

මේ ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාඩ්ගික මාර්ගය මැයි. එනම්, සම්‍යක් දෘෂ්ටිය, සම්‍යක් සංකල්පය, සම්‍යක් වචනය, සම්‍යක් කර්මාන්තය, සම්‍යක් ආජීවය, සම්‍යක් ව්‍යායාමය, සම්‍යක් ස්මෘතිය, සම්‍යක් සමාධිය යනු මේවායි.

පුජනීය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්වාමින්වහන්සේ කල දේසනාව

§ 24. “ඇවැත්නි, සම්මා දිට්ඨිය යනු කුමක්ද ?
ඇවැත්නි,
දුක්ඛ සත්‍යය දැනීම ,
දුක්ඛ සමුදය සත්‍යය දැනීම,
දුක්ඛ නිරෝධ සත්‍යයෙහි දැනීම,
දුක් නිරුද්ධ කිරීම පිණිස පිළිපදින්නාවූ මාර්ග සත්‍යය දැනීම ,
ඇවැත්නි, මේ සම්‍යක් දෘෂ්ටියයි කියනු ලැබේ.

§ 25. “ඇවැත්නි, සම්මා සංකප්ප නොහොත් සම්‍යක් සංකල්පය නම් කවරීද?

  • කාමයන්ගෙන් සිත බැහැර කිරීමෙහි නෛෂ්කර්ම සංකල්පනාවය.
  • ක්‍රොධ නොකිරීම පිළිබඳ අව්සං‍යාපාද සංකල්පනාවය,
  • හිංසා නොකිරීම පිළිබඳ අවිහිංසා සංකල්පනාවය යන
    මේවාය.

ඇවැත්නි, මේ සම්‍යක් සංකල්පයයි කියනු ලැබේ.

§ 26. “ඇවැත්නි, සම්‍යක් වචනය කවරේද?

  • බොරු කීමෙන් වැළකීමය,
  • කේලාම් කීමෙන් වැළකීමය,
  • රළු වචන කීමෙන් වැළකීමය,
  • හිස් කථාවෙන් වැළකීමය යන
    මේ වායි

ඇවැත්නි, මේ සම්‍යක් වචනයයි කියනු ලැබේ.

§ 27. “ඇවැත්නි, සම්‍යක් කර්මාන්තය නම් සම්මා කම්මන්තය කවරේද?

  • සතුන් මැරීමෙන් වැළකීමය,
  • සොරකම් කිරීමෙන් වැළකීමය,
  • කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකීමය
    යන මේ ආකාර කර්මාන්තයක යෙදීමය .

ඇවැත්නි, මේ සම්‍යක් කර්මාන්තයයි කියනු ලැබේ.

§ 28. “ඇවැත්නි, සම්‍යක් ආජීවය නම් කවරේද?

ඇවැත්නි,
යම් මනුෂ්‍යයෙකු වැරදි ජීවිකා වෘතිය හැර යහපත්වූ ජීවිකාවෙන් දිවි පැවැත්ම කෙරේද, ඇවැත්නි, මේ සම්‍යක් ආජීවයයි කියනු ලැබේ.

§ 29. “ඇවැත්නි, සම්‍යක් ව්‍යායාමය නම් කවරේද?

ඇවැත්නි,

  • යම් භික්ෂුවක් නූපන්නාවූ ලාමකවූ අකුශල ධර්මයන් ඉපදීම වලකනු පිණිස කැමැත්ත උපදවයි. ව්‍යායාම කරයි. වීර්‍ය්‍ය පටන්ගනියි. සිත දැඩිකර ගණියි, උත්සාහ කරයි.
  • උපන්නාවූ ලාමකවූ අකුසල ධර්මයන් දුරුකිරීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි. වෑයම් කරයි. වීර්‍ය්‍යය පටන්ගනියි. සිත දැඩිකර ගනියි. උත්සාහ කරයි.
  • නූපන්නාවූ කුසල ධර්මයන් ඉපදීම පිණිස කැමැත්ත උපදවයි. වෑයම් කරයි. වීර්‍ය්‍යය පටන්ගනියි. සිත දැඩිකර ගනියි. උත්සාහ කරයි.
  • උපන්නාවූ කුසල කර්මයන් පැවැත්ම පිණිස, මුළා නොවීම පිණිස, වැඩිවීම පිණිස, මහත්වීම පිණිස, භාවනාවෙන් සම්පූර්ණ කිරීම පිණිස ආලය උපදවයි වෑයම් කරයි. වීර්‍ය්‍යය පටන්ගනියි. සිත දැඩිකර ගනියි. උත්සාහ කරයි.

ඇවැත්නි, මේ සම්‍යක් ව්‍යායාමයයි කියනු ලැබේ.

§ 30. “ඇවැත්නි, සම්‍යක් ස්මෘතිය නම් කවරේද?

ඇවැත්නි,

  • භික්ෂුවක් කෙලෙස් තවන වීර්‍ය්‍ය ඇතිව , මනා සතියෙන් යුක්තව, මනාවූ දැනුමින් , ලෝකයෙහි ලෝභය හා දොෂය දුරුකොට සියළු කයෙහි කය අනුව බලමින් වාසය කරයි.
  • වේදනාවන්හි වේදනාවන් අනුව බලන්නේ, කෙලෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය ඇත්තේ, මනා දැනුම් ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ, ස්කන්ධ ලෝකයෙහි ලෝභය හා දොෂය දුරු කොට වාසය කරයි.
  • සිතෙහි සිත අනුව බලන්නේ කෙළෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය ඇත්තේ, මනා දැනුම් ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ, ලෝකයෙහි ලෝභය හා දොෂය දුරුකොට වාසය කරයි. කෙලෙස් තවන වීර්‍ය්‍යය ඇත්තේ, මනා දැනුම් ඇත්තේ, සිහි ඇත්තේ, ලෝකයෙහි ලෝභය හා දොෂය දුරුකොට ධර්මයන්හි ධර්මය අනුව දකිමින් වාසය කරයි.

ඇවැත්නි, මෙය සම්‍යක් ස්මෘතියයි කියනු ලැබේ.

§ 31. “ඇවැත්නි, සම්‍යක් සමාධිය නම් කවරේද?


ඇවැත්නි,

  • භික්ෂුවක් කාමයන්ගෙන් වෙන්ව අකුශල ධර්මයන්ගෙන් වෙන්ව විතර්ක සහිතවූ, විචාර සහිතවූ, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථමධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.
  • විතර්ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් අධ්‍යාත්මයෙහි පැහැදීම ඇති සිත පිළිබඳ එකඟ බැව් ඇත්තාවූ, විතර්ක සහිතවූ, විචාර රහිතවූ, සමාධියෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ද්විතීයධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.
  • ප්‍රීතිය ඉක්මවීමෙන් උපෙක්ෂා ඇත්තේ වාසය කෙරෙයි. සිහියෙන් යුක්තවූයේ, කයින් සැප විඳියි. යම් ධ්‍යානයක් උපෙක්ෂා ඇත්තේ, සිහියෙන් යුක්තවූයේ, සැප විහරණය ඇත්තේයයි ආර්‍ය්‍යයෝ කියත්ද ඒ තෘතීයධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.
  • සැපය නැතිකිරීමෙන් දුක් නැති කිරීමෙන් කල් ඇතිවම සොම්නස් දොම්නස් දෙක අතුරුදන් කිරීමෙන් දුක් නැත්තාවූද, සැප නැත්තාවූද උපෙක්ෂාවෙන් හටගත් සිහිය පිළිබඳ පිරිසිදු බැව් ඇති චතුර්ථධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයි.

ඇවැත්නි, මේ සම්‍යක් සමාධියයි කියනු ලැබේ.

ඇවැත්නි, මේ දුක් නිරුද්ධකිරීම පිණිස ගමන් කරන්නාවූ මාර්ගය නම්, ආර්‍ය්‍යසත්‍යය යි කියනු ලැබේ.

§ 32. “ඇවැත්නි, අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ තථාගතයන් වහන්සේ විසින් බරණැස් නුවර මිගදාය නම්වූ ඉසිපතනාරාමයෙහි මහණෙකු විසින් හෝ බමුණෙකු විසින් හෝ දෙවියකු විසින් හෝ මරුවෙකු විසින් හෝ බඹෙකු විසින් හෝ ලෝ කිසිවෙකු විසිනුත් නො නැවැත්විය හැකි නිරුත්තරවූ ධර්මචක්‍රය පවත්වනලදී.

එනම්, මේ සිව්වැදෑරුම්වූ ආර්‍ය්‍ය සත්‍යයන් ප්‍රකාශ කීරීමය,
දේසනා කිරීමය, පැනවීමය, පිහිටුවීමය, විවරණ කිරීමය, විග්‍රහ කිරීමය, බොහෝ සේ ප්‍රකට කිරීමය, යනුයි.

ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිර ස්වාමින් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රකාශ කෙළේය.

සතුටු සිත් ඇත්තාවූ ඒ භික්ෂූහු ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන්ගේ වචනය සතුටින් පිළිගත්තාහුයි.

එකළොස් වැනිවූ සච්චවිභංග සූත්‍රය නිමි.

MN 03-02-06 ඉසිගිලි සූත්‍රය

පාළි සුත්‍රය සජ්ජායනා කිරීම අසන්න

වන්දනා මාන කිරීම සෑම ආගමක දැකිය හැක. වන්දනා කිරීම පලක් නැති ක්‍රියාවකි’යි කියන්නෝ ද බොහෝ වෙති. මැටි වලින් සැදු පිළිමයකට කෑම පුජාකිරීම අපරාධයකැයි ගිය සතියේ උපාසකයෙක් මට ලියා එවීය. වන්දනාවේ, පුජාවේ අර්ථය නොදන්නා නිසා මෙසේ බුද්ධිමත් මනුෂ්‍යයා අතරමං වී ඇත. මේ ඉසිගිලි සුත්‍රයේදී භාහ්යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන්නේ යමෙක් පුද පුජා කරන්නේ, වන්දනා කරන්නේ ඒ පිදුම් ලබන්නාගේ ගුණයට බවය. වන්දනා කරත්දී ඒ ගුණයම සිහියා නගා ගනිමින් , ඒ ගුණයෙන් අල්ප මාත්‍රයක් හෝ මමත් වඩා ගනිමි’යි සිතාගෙන වන්දනා කිරීම කෙතරම් වැදගත් දැයි මේ පිටුවේ අඩංගු කල පුජ්‍ය උඩුදුම්බර කාශ්‍යප හිම්යන්ගේ සුත්‍ර විවරණ ධර්ම දේශනා වෙන්ද කියැවේ. පුජාවෙන් , දානයෙන්, වන්දනාවෙන් ඒ පිදුම ලබන්නාට ලැබෙන දෙයක් නැති තරම්ය. දානය නම් වළඳන්නට ආහාර වේලක් පමණක්ය. නමුත් ඉන් වඩා ප්‍රතිලාභය ලබන්නේ දෙන තැනැත්තාය. එසේ තමන් ලබා ගන්නා කුසලය, පින එසේ ලබන්නේ ඔහුගේ මනස කෙතරම් ඒ ක්‍රියාවට දායක වී දැයි යන කරුණ අනුවය. සිත සියල්ලටම ප්‍රධාන වන බව මතකයේ තබාගෙන මුළු හිතින්, ශ්‍රද්ධාවෙන් ඒ ක්‍රියාව කිරීම අනේක වරක් ඔබට යහ ඵල ගෙන දෙන්නේය.

පුජ්‍ය උඩුදුම්බර කාශ්‍යප හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

§ 1 .මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ඉසිගිලි පර්වතයෙහි වැඩ වසනසේක. එහිදී දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණෙනි”යි භික්ෂූන්ට කථාකළසේක.
“ස්වාමීනි”යී ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 2. “මහණෙනි, ඔබට මේ ඉදිරියේ ඇති වේහාර පර්වතය පෙනෙන්නේද?”
“එසේය ස්වාමීනි,”
මහණෙනි, මේ වේහාර පර්වතයට මීට පෙර වෙනත් නමක් විය. අනික් ව්‍යවහාරයක් විය.
“මහණෙනි, ඔබට ඊට ඔබ්බෙන් වන පාණ්ඩව පර්වතය පෙනෙන්නේද?”
“එසේය ස්වාමීනි,”
“මහණෙනි, මේ පාණ්ඩව පර්වතයටද පෙර අනික් නමක් විය. අනික් ව්‍යවහාරයක්ම විය.

“මහණෙනි, ඔබට ඔබට ඊට ඔබ්බෙන් ඇති වෙපුල්ල පර්වතය පෙනෙන්නේද?”
“එසේය ස්වාමීනි,”
“මහණෙනි, මේ වෙපුල්ල පර්වතයටද පෙර අනික් නමක් විය. අනික් ව්‍යවහාරයක්ම විය.

“මහණෙනි, ඔබට ඔබට ඊට ඔබ්බෙන් වන ගිජ්ඣකුට පර්වතය පෙනෙන්නේද?”
“එසේය ස්වාමීනි,”
“මහණෙනි, මේ ගිජ්ඣකූට පර්වතයටද පෙර අනික් නමක්ම විය. අනික් ව්‍යවහාරයක්ම විය.

§ 3 . “මහණෙනි, මේ ඉදිරියේ ඇති ඉසිගිලි පර්වතය පෙනෙන්නේද?”
“එසේය ස්වාමීනි,”
“මහණෙනි, මේ ඉසිගිලි පර්වතයට මීට පෙරද, මෙම නමම විය. මේ ව්‍යවහාරයම විය.

§ 4 .“මහණෙනි, පෙරවූ දෙයක් කියමි. පන්සියයක් පසේ බුදු වරු මේ ඉසිගිලි පර්වතයෙහි බොහෝ කාලයක් වැඩ විසූහ. උන්වහන්සේලා මෙම පර්වතයට එනවා මිනිසුන්ට දක්නා ලැබෙත්. පැමිණියාවූ උන්වහන්සේලා දක්නා නොලැබෙත්.

“මනුෂ්‍යයෝ ඒ කාරණය දැක ‘මේ පර්වතය මේ ඍෂීන් ගිල ගන්නේයයි’ කීහ.
ඒ හේතුවෙන් මේ පර්වතයට ‘ඉසි වරු ගිලගන්නා පර්වතය’ නොහොත් ඉසිගිලි’ යන නම ප්‍රසිද්ධ විය.

“මහණෙනි, ඒ පසේ බුදුවරයන්ගේ නම් ප්‍රකාශ කරන්නෙමි. මහණෙනි, පසේ බුදුවරයන්ගේ නම් දේශනා කරන්නෙමි. එය අසව්, මැනවින් මෙනෙහි කරව්. කියන්නෙමියි” වදාළසේක.
“එසේය ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

§ 4 , “මහණෙනි, ‘අරිට්ඨ’ නම් පසේ බුදු තෙමේ මේ ඉසිගිලි පර්වතයෙහි බොහෝ කලක් විසූයේය.
මහණෙනි, ‘උපරිට්ඨ’ නම් පසේ බුදු තෙමේ මේ ඉසිගිලි පර්වතයෙහි බොහෝ කලක් විසූයේය.
මහණෙනි, ‘තගරසිඛී’1097 නම් පසේ බුදු තෙමේ මෙම ඉසිගිලි පර්වතයෙහි බොහෝ කලක් විසුයේය.

[1097:- තගර යන පසේ බුදුන් වහන්සේ ගැන උදාන 5.4/50 හිද සංයුක්ත නිකායේ SN 3.20 හිද සඳහන් වේ.] පසේ බුදුන් ද


මහණෙනි, ‘යසස්සී’ නම් පසේ බුදුන් ද, ‘සුදස්සන’ නම් පසේ බුදුන් ද ,
‘පියදස්සී’ නම් පසේ බුදුන් ද , ‘ගන්ධාර’ නම් පසේ බුදුන් ද,
‘පිණ්ඩොල’ නම් පසේ බුදුන් ද , ‘උපාසභ’ නම් පසේ බුදුන් ද,
‘නීත’ නම් පසේ බුදුන් ද, ‘තථ’ නම් පසේ බුදුන් ද
මෙම ඉසිගිලි පර්වතයෙහි බොහෝ කලක් විසුයේය.

මහණෙනි, ‘සුතවා’ නම් පසේ බුදුන් ද මෙම ඉසිගිලි පර්වතයෙහි බොහෝ කලක් විසුයේය. මහණෙනි, ‘භාවිතත්ත’ නම් පසේ බුදුන් ද මෙම ඉසිගිලි පර්වතයෙහි බොහෝ කලක් විසුයේය, යනුයි.

“සත්වයන් අතුරෙන් සාරවූ දුක් නැති කළාවූ තෘෂ්ණාව ක්ෂය කළාවූ යහපත් ප්‍රත්‍යෙකබොධියට පැමිණියාවූ ඒ කෙලෙස් හුල් උදුරා දැමූ මිනිසුන්ට උත්තමවූ පසේබුදුවරයන් වහන්සේලාගේ නම් මා විසින් කියනු ලැබේ. එය අසව්.

§ 5 , අරිට්ඨ නම් පසේබුදුය, උපරිට්ඨ නම් පසේබුදුය, තගරසිඛී නම්පසේබුදුය, යසස්සී නම් පසේබුදුය, සුදස්සන නම් පසේබුදුය, පියදස්සී නම් පසේබුදුය, ගන්ධාර නම් පසේබුදුය, පිණ්ඩොල නම් පසේබුදුය, උපාසභය නම් පසේබුදුය, නීත නම් පසේබුදුය, තථ නම් පසේබුදුය, සුතවා නම් පසේබුදුය, භාවිතත්ත නම් පසේබුදුය, සුම්භ නම් පසේබුදුය, සුභ නම් පසේබුදුය, වෙථුල නම් පසේබුදුය, අඨම නම් පසේබුදුය, මෙඝ නම් පසේබුදුය, අනීග නම් පසේබුදුය, සුදාඨ නම් පසේබුදුය, හිංගුල නම් *පසේබුදුය, හිංගය නම් පසේබුදුය, යන මොවුහු මනානුභාව ඇති භව ගමන වැළකූ පසේබුදුවරයෝ වෙති.

“චුල්ලජාලී මහාජාලී නම් පසේබුදුවරු දෙනමය,
අඨක නම් පසේබුදුය,
කොසල නම් පසේබුදුය,
සුබාහු නම් පසේබුදුය,
උපනෙමිස නම් පසේබුදුය,
නෙමිස නම් පසේබුදුය,
සන්තචිත්ත නම් පසේබුදුය,
සච්ච නම් පසේබුදුය,
තථ නම් පසේබුදුය,
විරජ නම් පසේබුදුය,
පණ්ඩිත නම් පසේබුදුය,
කාල නම් පසේබුදුය,
උපකාල නම් පසේබුදුය,
විජිත නම් පසේබුදුය,
ජිත නම් පසේබුදුය,
අංග නම් පසේබුදුය,
පංග නම් පසේබුදුය,
භුතිජ්ජිත නම් පසේබුදුය.

§ 6 , .දුකට මුල්වූ ක්ලෙශ නැතිකළාවූ විපස්සී නම් පසේ බුදුය,
මාරබල ජය ගත් අපරාජිත නම් පසේබුදුය, යන මුන් වහන්සේලාද,
සත්ථා නම් පසේබුදුය, පවත්තා නම් පසේබුදුය,
සරභංග නම් පසේබුදුය, ලොමහංස නම් පසේබුදුය,

උච්චංගමාය නම් පසේබුදුය. අසිත නම් පසේබුදුය,
අනාසව නම් පසේබුදුය, මනොමය නම් පසේබුදුය.
මානච්ඡිද නම් පසේබුදුය, බන්ධූමා නම් පසේබුදුය,
තදධීමුත්ත නම් පසේබුදුය, විමලනම් පසේබුදුය,

කෙතුමා නම් පසේබුදුය, කෙතුම්බ රාග නම් පසේබුදුය,
මාතංග නම් පසේබුදුය, අරිය නම් පසේබුදුය,
අච්චුත නම් පසේබුදුය, අච්චුතගාම නම් පසේබුදුය,
බ්‍යාමක නම් පසේබුදුය, සුමංගල නම් පසේබුදුය,

දබ්බිල නම් පසේබුදුය, සුප්පතිඨිතනම් පසේබුදුය,
අසය්හනම් පසේබුදුය, ඛෙමාභිරත නම් පසේබුදුය,
සොරත නම් පසේබුදුය, දුරන්නය නම් පසේබුදුය,
සංඝ නම් පසේබුදුය උච්චය නම් පසේබුදුය, යන මොවුහුද,

සය්හ නම් පසේබුදුය, අනොමනික්කම නම් පසේබුදුය,
ආනන්ද නම් පසේබුදුය, නන්ද නම් පසේබුදුය
උපනන්ද නම් පසේ බුදුය, යන මේ එක නමින්
සතර දෙන බැගින් දොළොස් නමක්ද,

භාරද්වාජ නම් බුද්ධතෙමේද, බොධි නම් පසේබුදුය,
මහානාම නම් පසේබුදුය, උත්තර නම් පසේබුදුය,
කෙසි නම් පසේබුදුය, සිඛි නම් පසේබුදුය,
සුන්දර නම් පසේබුදුය, භාරද්වාජ නම් පසේබුදුය,

තිස්ස නම් පසේබුදුය, උපතිස්ස නම් පසේබුදුය,
යන භව බැඳුම් සුන් කළ පසේබුදුවරයෝද,
තෘෂ්ණාව ක්ෂය කළ උපසීදරී නම් පසේබුදුන්ද, සීදරී නම් පසේබුදුන්ද,
වීතරාගීවූ මංගල නම් පසේබුදුන්ද, විය.

“දුකට මුල්වූ තෘෂ්ණාව සිඳි උසභ නම් පසේබුදු තෙමේද,
ශාන්ත පදයට පැමිණි උපනීත නම් පසේබුදු තෙමේද,
උපොසථ නම් පසේබුදුය, සුන්දර නම් පසේ බුදුය,
සච්චනාම නම් පසේබුදුය, ජෙත නම් පසේබුදුය,

ජයන්ත නම් පසේබුදුය, පදුම නම් පසේබුදුය,
උප්පල නම් පසේබුදුය, පදුමුත්තර නම් පසේබුදුය,
රක්ඛිත නම් පසේබුදුය, පබ්බත නම් පසේබුදුය,
මානත්ථද්ධ නම් පසේබුදුය, වීතරාග නම් පසේබුදුය,

යන මොහුද, මැනවින් මිදුනු සිත් ඇති කණ්හ නම් පසේබුදු තෙමේද, යන භව ගමන වැළැක්වූ මහත් ආනුභාව ඇති සියළු කෙලෙස් බැඳුම් සිඳදැමූ මහර්ෂිවූ පිරිනිවණට පැමිණි මේ පසේබුදුවරයන් වහන්සේලාද, අන්‍යවූ අප්‍රමාණ පසේබුදුවරයන් වහන්සේලාද මතක් කොට මේ ඉසිගිලිය වන්දනා කරව්.”

MN 03-03-09. බාල පණ්ඩිත සූත්‍රය

සුත්‍රයේ පාළි සජ්ජායනය අසන්න ඉහල ත්‍රිකෝණ ලකුණ ඔබන්න

මේ සම්මා සම්බුද්ධ සාසනයේ අරමුණ සංසාර විමුක්තිය නොහොත් නිර්වාණය ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගැනීමම වේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිය බුද්ධ කෘත්‍යයේ යෙදී ගතකල සතලිස් පස් වස පුරාම මේ අභිලාශය ඉෂ්ඨ කරගන්නට දෙවි මිනිසුන්ට අනේක ලෙස උපදෙස් දී ඇත. සියලු මනුෂ්‍යයන් ඒ සඳහා ඇවැසි පුර්ව සුදුසුකම් නොහොත් පාරමී ලබා උපන්නවුන් නොවන නිසා ධර්මය අසන සැවොම මේ අරමුණ ඉටුකර නොගනී. ඒ නිසා එවැනි පාරමී අල්ප ජනයා ට මේ සංසාරයේ ඇති භයානක බව පෙන්නාදී, අයහපත් මතු භවයකින් මුදවා ගන්නට, සතර අපායේ දුක් විඳීමෙන් වලකා සුගතියක මතු භවය සකසා ගන්නට මේ බාල පණ්ඩිත සුත්‍රය දේශනා කල බව පෙනේ.

අකුසල්වලින් ඇතිවන ආදීනව, මේ ජීවිතයේදීම මිනිසකු තුන් ආකාරයකින් ලබන සැටි ද, මේ අකුසල් නිසා සතර අපායවල උපත සිදු වන සැටි ද, ඒ සතර අපායන්හි දරුණු විපාක ගැනද පංච සීලය ආරක්ෂා කර ගැනීමෙන් තිරිසන් අපාය, ප්‍රේත අපාය, මහා නිරය ආදියෙහි නොවැටී සිටිය හැකි බවද මෙහි කියැවේ.

පුජ්‍ය අපරැක්කේ සුමංගල හිමි කල සුත්‍ර විවරණය

§ 1 .මා විසින් මෙසේ අසනලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවන නම් අනේපිඬු සිටුහුගේ ආරාමයෙහි වැඩ වාසය කරණසේක. එකල්හි දිනක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’ කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ඒ භික්ෂූහු ‘පින්වතුන් වහන්සැ’ යි කියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

බාලයා

§ 2. “මහණෙනි,
බාලයාගේ බාල ලක්ෂණ,
බාලයාය”යි හැඳිනීමට කරුණු,
බාලයාගේ චරිත ගුණාංග තුනකි.
ඒ තුන කවරේද යත්..

මහණෙනි,
බාලයා නපුර කරන්නට සිතන්නෙකි.
නපුරු කථා, නපුරු දෙඩීම් කියන්නෙකි
නපුරු දේම කරන්නෙකි.

මහණෙනි, ඉදින් බාලයා එසේ නපුරු සිතුවිලි නොසිතන්නේ නම් නපුරු ලෙස වචන නොකියන්නේ නම්, නපුරු ක්‍රියා නොකරන්නේ නම් , මේ අසත්පුරුෂයෙකැයි, මේ බාලයෙකැයි පණ්ඩිතයෝ කෙසේ දැනගන්නද?

මහණෙනි, බාලයා නපුර කරන්නට සිතන්නෙකි.
නපුරු කථා, දෙඩීම් ඇත්තෙකි.
නපුරු දේම කරන්නෙකි ,
එහෙයින් ඔහු අසත් පුරුෂයා බාලයෙකැයි පණ්ඩිතයෝ දැනගනිත්.

මේ භවයේදී ම

§ 3 . මහණෙනි, බාලයා මේ ආත්ම භවයෙහිම තෙවැදෑරුම්වූ, දුක් දොම්නස් විඳී.

(i) සමාජයෙන් අපහාස ගර්හා

මහණෙනි, බාලයා සභාවක ඉන්නේද , වීථියෙක මිනිසුන් මිනිසුන් කතාකරමින් යද්දී එතන හුන්නේද, නගර චතුරශ්‍රයේ හෝ ජනයා එක්ව කතා කරනා අන් තැනක ඉන්නේද, රටේ තොටේ වැරදි වැඩ, අකුසල් කරන මිනිසුන් ගේ දෝෂයන් ගැන ඒ මිනිසුන් කතා කරනවා අසන්නට ලැබෙයි. මහණෙනි, ඉදින් බාලයා

  • ප්‍රාණඝාත කරන්නේ ද,
  • නුදුන් දෙය ගන්නේ ද,
  • කාමයෙහි වරදවා හැසිරෙන්නේ ද,
  • බොරු කියන්නේ ද,
  • ප්‍රමාදයට හේතුවන , මත් වතුර, මත් කුඩු ගන්නේද ,

මහණෙනි. එහිදී බාලයාහට මෙසේ අදහස් වෙයි
‘මේ මිනිස්සු මාද මේ අකුසල් කරන බව දන්නවානම් මා ගැනත් මෙලෙසම නරක නපුරු මිනිසෙකි යැයි අපහාස කරනු ඇත. ඒ වරද ස්වභාවයෝ මා තුළද ඇත. ’ කියායි. මහණෙනි, බාලයා මේ භවයෙහිම මේ පළමු දුක දොම්නස විඳී.

(ii) රජයෙන් දඬුවම්

§ 4. මහණෙනි, අපරාධකල සොරකු , රජුන් විසින් අල්වා ගත පසු නන් වැදෑරුම් කම්කටුලු කරවනු බාලයා දකී.

කසවලින් තළවනු ලබන්නවුන්ද, වේවැල් වලින් තලවනු ලබන්නවුන්ද, සතර රියන් දිග දණ්ඩෙන් අත කපනු ලබන්නවුන්ද, පා කපනු ලබන්නවුන්ද, අත් පා දෙකම කපනු ලබන්නවුන්ද, කණ කපනු ලබන්නවුන්ද, නාසය කපනු ලබන්නවුන්ද, කන් නාසා දෙකම කපනු ලබන්නවුන්ද, “බිලංගථාලික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “සඩ්ඛමුණ්ඩික” නම් කර්මය කරන්නවුන්ද, “රාහුමුඛ” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “ජෝතිමාලික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “හත්ථපජ්ජොතික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “ඒරකවත්තික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “චීරකවාසික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “ඒණෙය්‍යක” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “බලිසමංසික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “කහා පණක” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “ඛාරා පතච්ඡික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “සලිඝ පරිවත්තික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, “පලාල පිට්ඨික” නම් කර්මය කරනු ලබන්නවුන්ද, උණුකරනලද තෙල් ඉසිනු ලබන්නවුන්ද, බඩගින්නෙන් පීඩිත සුනඛයන් ලවා කවන්නවුන්ද, පණපිටින් හුල හිඳුවනු ලබන්නවුන්ද, කඩුවෙන් හිස සිඳිනු ලබන්නවුන්ද, දකී. 1198

[1198:- බුද්ධ කාලින භාරතයේ දුන් දඬුවම් විස්තරයක් පහත දක්වා ඇත. අටුවාවේ මේ සවිස්තරාත්මක ලෙස විස්තර වෙයි. ….  
 කසවලින් තලවත්, වේවැල්වලින් තලවත්, දෙකට පැලු (දෙරියන් පමණ) අඬුවලින් තළවත්, අත්ද කපත්, පයද කපත්, අත් පා සියල්ලමත් කපත්, කණත් කපත්, නාසයත් කපත්, කන් නාසාත් කපත්, බිලංගථාග්‍රික (ඉස්කබල ගලවා මොළය උතුරවමින් කරන) නම් වධය කරත්, සංඛමුණ්ඩික (හිසේ කෙස් හා සම ගලවා බොරළු ලා උලා සුදු කිරීම) නම් වධය දෙති, රාහු මුඛ (අඩුවෙන් කට අරවා එහි තුළ ගිනි දැල්වීම) නම් වධය දෙත්, ජෝතිමාලික (ශරීරය තෙල් ගැන්වූ රෙදිවලින් වෙලා ගිනි දැල්වීම) නම් වධය දෙත්, හත්ථ පජ්ජොතික (අත්දෙකේ තෙල් රෙදි වෙලා ගිනි දැල්වීම) නම් වධය දෙත්, එරකවත්තික (බෙල්ලෙහි පටන් ඇස්වටය දක්වා හම ගලවා ඔහු ලවා පෑගවීම) නම් වධය දෙත්, චීරක වාසික (බෙල්ලෙහි පටන් තුනටිය දක්වා සම ගලවා තබා එතනින් පටන්ගෙන ඇස්වටය දක්වා සම ගලවා තැබීම) නම් වධය දෙත්, එණෙය්‍යක (දෙදන දෙවැලමිටිවල යවුල් ගසා වටකොට ගිනිතැබීම) නම් වධය දෙත්, බලිස මංසික (දෙපැත්තෙන් තුඩු ඇති බිලියෙන් ගසා මස් කැඩීම) නම් වධය දෙත්, කහාපණක (කහවනු සේ මස් කැපීම) නම් වධය දෙත්, ඛාරා පතච්ඡික (සිරුර සිදුරුකොට කාරම් දිය ඉසීම) නම් වධය දෙත්, පළිඝ පරිවත්තික (ඇලයකින් බිම හොවා කණෙහි යවුල් ගසා පය ගෙන කරකැවීම) නම් වධය දෙත්, පලාල පිඨික (සම නොබිඳෙන සේ ඇට මස් තළා පිදුරු වැටියක් සේ ඇකිලීම) නම් වධය දෙත්, රත්වූ තෙල් ඉසිත්, බල්ලන් ලවා කවත්, ජීවිතය තිබියදීම උලෙහි ඉඳුවත්, කඩුවෙන් හිස් සිඳිත්]

§ 3. “මහණෙනි, එහිදී බාලයා මෙසේ සිතයි.
‘යම් පාප කර්මයන් හේතුකොටගෙන රජවරු අපරාධකල සොරුන් අල්වාගෙන මේ අයුරු නන්වැදෑරුම් කම්කටුලු කරවත්ද, , ඒ පාපධර්ම මා කෙරෙහිද ඇත්තේය. මමද ඒ අධර්මයන් කරන කෙනෙකි.

§ “රජවරු මා එසේ කරන බව දන්නවා නම්, මාත් අල්වාගෙණ, නානා ප්‍රකාර කම්කටුලු කරවන්නහුය. කසවලින් තළවන්නාහුය. ……. කඩුවෙන් හිස ගසා මරා දමන්නේය.’
මහණෙනි, බාලයා මේ ආත්මභාවයෙහි මේ දෙවෙනි දුක් දොම්නසද විඳියි.

ස්වයං වික්ශෝප

§ 5. “මහණෙනි, මෙසේ අධර්මයන් අකුසලයන් කරන්නාවූ බාලයා , බාලයා තමා තනිව ඉන්නා විට ඔහු විසින් පෙර කයින් කරණ ලද්දාවූද නපුරු ක්‍රියා ද, නපුරු වචනයෙන් අනුනට ගහට ගෙන දුන්න වූ අවස්ථාද, අනුනට නපුර පිණිස තමන් සිතන ලද්දාවූද, යම් ලාමක අකුසල ධර්මයෝ ඔහුගේ සිතට, ඔහුගේ මතකයට එති. ඒ මතකයන් ඔහු වසා සිටිත්. එල්බ සිටිත්.

මහණෙනි, යම් පර්වත කූටයක සෙවනැල්ල සවස් කාලයෙහි පොළොව මත පැතිර යයිද, අධිකව පැතිර පවතීද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම පුටුවෙහි හුන්, ඇඳෙහි සයනය කළ, බිම හෝනා, මේ බාලයා විසින් පූර්වයෙහි කල කායික දුශ්චරිත, වාක් දුශ්චරිත, මනෝ දුශ්චරිත ඔහු වෙත එළඹ සිටිත්. එල්බ සිටිත්. විශේෂයෙන් එල්බ සිටිත්. මහණෙනි, එහිදී බාලයාට මෙසේ අදහස් වෙයි.

‘මා විසින් යහපතක් නොකරණ ලදී. කුසලයක් නොකරණලදී. සසර භය දුරු කරන්නට යමක් නොකරණලදී. පාපයන්ම කලෙමි. රෞද්‍රකම් කලෙමි. නරකක්ම කරණලදී. එසේ වූ මා මිය පරලොව ගිය විට මේ නපුරු කම් කළවුන් යන දුර්ගතියකම ඉපදීම සිදිවන්නේයැයි, හෙතෙම ශෝක කරයි. ක්ලාන්ත වෙයි. වැළපෙයි. ළෙහි අත්ගසා හඬයි. මුළාවට පැමිණෙයි. 1199

[1199:- මේ සිදුවීම මරණ මංචකයේදී සිදුවන බව මේ සුත්‍රයේ සඳහන් නොවුනත්, බොහෝ අනෙක් සුත්‍රවල එසේ මරණයට ආසන්න වුවිට තමන් ජීවිතය පුරා කල නොහොඳ නරක සියල්ල චිත්‍රපටයක් මෙන් තමන්ට පෙනෙන්නට වන බව ඒ අනුව ගති නිමිත්ත, එනම් මතු භවය නිර්ණය වන බවත් සඳහන් වේ.]

මහණෙනි, බාලයා මේ ආත්මභාවයෙහි මේ තුන්වන දුක්ඛය , දොම්නස විඳියි.

අපා දුක්

§ 6. “මහණෙනි, බාලයා කයින් දුශ්චරිතකොට වචනයෙන් දුශ්චරිතකොට, සිතින් දුශ්චරිතකොට, කාය භේදයෙන්, මරණින් මතු, කිසි සැපක් නැති, නපුරු දුක් ඇති, අතරක් නැතිව දුක් දෙන නරකයෙහි උපදී. මහණෙනි, යමක් “ඒකාන්තයෙන් අනිෂ්ටය, ඒකාන්තයෙන් අයහපත්ය, මනාප නොවන්නේයයි” කියන්නේ නම්, මේ නිරය බඳු අනෙකක් නැත.

§ 7. “එසේ කීකල්හි එක්තරා භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට “ස්වාමීනි, මට උපමාවන්ගෙන් දැක්විය හැකිදැයි” ඇසීය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ “මහණ, හැකියයි” වදාළසේක. 1200

§ 8. “මහණ, රාජ පුරුෂයන් යම් අපරාධකල සොරකු අල්වා ගෙනවුත්, රජුට පමුණුවා
‘ දෙවයන්වහන්ස, මේ ඒ අපරාධ සිදුකල හොරාය. මොහුට නිසි දඬුවම පමුණුවනු මැනවැ”යි දක්වන්නාහුය.’ රජ කියන්නේ ‘මේ පුරුෂයාට උදය කාලයෙහි අඩයටි සියයකින් අනිව්” යි කියන්නේය.
රාජ පුරුෂයෝද ඔහුට අඩයටි සියයකින් පෙරවරු කාලයෙහි අනින්නාහුය.

ඉක්බිති රජතුමා දවල් කාලයෙහි විමසන්නේ
‘පින්වත, ඒ පුරුෂයා කෙසේදැයි අසන්නේය.’
‘දෙවයන් වහන්ස, ඔහු තවම ජීවත් වේයයි’ කියන්නාහුය.
රජ එවිට මෙසේ කියන්නේය.
’ ඒ පුරුෂයාට දවල් කාලයෙහිත් අඩයටි සියයකින් අනිව්’ යයි කියන්නේය.
ඔහුට දවල් කාලයෙහිදීත් අඩයටි සියයකින් අනින්නාහුය.

ඉක්බිති රජතුමා සවස් කාලයෙහි විමසන්නේ
‘එම්බල පුරුෂය, ඒ චෞරයා දැන් කෙසේ දැයි’ අසන්නේය.
‘දෙවයන් වහන්ස, එසේම ජීවත් වේයයි’ කියන්නාහුය.
රජතුමා ඔහුට ‘සවස් කාලයෙහි ඒ පුරුෂයාට අඩයටි සියයකින් අනිව්යයි’ කියන්නේය.
රාජ පුරුෂයන් සවස් කාලයෙහිත් ඔහුට අඩයටි සියයෙන් අනින්නාහුය.

මහණෙනි, ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
අඩයටි තුන්සියයකින් ඇනුම් කෑ ඒ පුරුෂයා ඒ හේතුවෙන් මහා දුකක් දොම්නසක් විඳින්නේද?”

“ස්වාමීනි, එක් අඩයටියකින් අනිනු ලබන්නාවූ පුරුසයෙක් තෙම ඒ හේතුවෙන් මහා දුකක් වේදනාවක් විඳින්නේය අඩයටි තුන්සියයකින් අනිනු ලබන කල්හි කියනුම කවරේද?”

§ 9. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිටක් පමණ කුඩා ගලක් අතට ගෙණ භික්ෂූන් ඇමතූ සේක.
“මහණෙනි, කුමක් සිතන්නහුද? මා මිටට ගත් මේ ගල හා හිමවත් පර්වතය යන දෙක අතුරෙන් කවරක් ඉතා විශාල දැයි” ඇසූහ.

“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් අතට ගන්නා ලද මේ ගල ඉතා කුඩාය, හිමවත් පර්වතරාජයා හා සමානකොට බලනවිට ගණනකටවත් නො පැමිණෙයි. සියක් වැනි, දහස් වැනි, ලක්ෂයක් වැනි, කොටසටවත් නොපැමිණෙයි. බලන්නෙකුට සමාන කිරීමේ පමණටත් නොපැමිණෙයි.” යි කීහ.

“මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම ඒ පුරුෂයා අඩයටි තුන්සියයකින් අනිනු ලැබූ හේතුවෙන් යම් දුකක් විඳීනම් එය නිරයකට සමාන කොට බලනවිට ගණනකටවත් ගත නොහැක. සියක්වැනි, දහස්වැනි, ලක්ෂයක් වැනි කොටසකටත් නොපැමිණෙයි. බලන්නෙකුට සමාන කිරීමේ පමණටවත් නොපැමිණෙයි.”

§ 10. “මහණෙනි, නිරයපාලයෝ මොහුට පඤ්චවිධ දණ්ඩනය නම් වධය දෙත්.

(එනම්,) රත්වූ යහුලකින් දකුනතට අනිත්. රත්වූ යහුලක් දෙවෙනි අතෙහිද අනිත්. රත්වූ යහුලක් පාදයෙහි අනිත්. රත්වූ යහුලක් දෙවෙනි පාදයෙහිද අනිත්. තවත් රත්වූ යහුලක් ළය මැද ට අනියි. ඔහු එහි තියුණුවූ, දැඩිවූ දුක්ඛ වේදනාවක් විඳී. යම්තාක්කල් ඒ පාප කර්මය කෙළවර නොවේද, ඒතාක් ඔහු කලුරිය නොකෙරෙයි.

§ 11. “මහණෙනි, නිරයපාලයෝ ඔහු බිම බාවා කෙටේරිවලින් සසිත්. ඒ මිනිසා එහි දුක්වූ කටුකවූ වේදනා විඳී. ඒ පාප කර්මය නොගෙවේනතාක් ඔහු නොමැරෙන්නේය.

§ 12. “මහණෙනි, නිරයපාලයෝ ඔහු පා උඩුකුරු කොට, හිස යටිකුරුකොට තබා, වෑවලින් සසිත්. හෙතෙම එහි තියුණුවූ, කටුකවූ, දුක් වේදනාවන් විඳි. යම්තාක් කල් ඒ පාපකර්මය කෙළවර නොවේද, ඒ තාක්කල් ඔහු කලුරිය නොකෙරෙයි.

§ 13 . “මහණෙනි, නිරයපාලයෝ ඔහු රථයක බැඳ ඒ රථය ඔහුවත් බිම දිගේ ඇදගෙන, ගිනිගෙන ඇවිලෙන්නාවූ, අතිශයින් දිලියෙන්නාවූ, ගිනිදැල් සහිතවූ පොළොවෙහි ඉදිරියටද ගමන් කරවත්. පස්සටද ගමන් කරවත්. ඔහු එහි තියුණුවූ, කටුකවූ, දුක් වේදනාවක් විඳී. යම්තාක්කල් මේ පාපකර්මය කෙළවර නොවේද, ඒ තාක්කල් ඔහු කළුරිය නොකෙරෙයි.

§ 14 .“මහණෙනි, නිරයපාලයෝ ගිනිගෙන ඇවිලෙන්නාවූ, අතිශයින් ගිනිගෙන දිලිසෙන්නාවූ, ගිනිදැල් සහිතවූ, අඟුරු පර්වතයකට ඔහු නැංවීමද බැස්වීමද කරත්. ඔහු එහි දුක්වූ, තියුණුවූ කටුකවූ වේදනාවන් විඳියි. යම්තාක් ඒ පාපකර්මය කෙළවර නොවේද, ඒ තාක් ඔහු කළුරිය නොකෙරෙයි.

§ 15 . මහණෙනි, නිරයපාලයෝ ඔහු පා උඩුකුරුකොට, හිස යටිකුරුකොට ගෙන, ගිනිගෙන ඇවිලෙන්නාවූ, අතිශයින් දිලිසෙන්නාවූ, ගිනිදැල් සහිතවූ, තැවීම ඇති කල්දේරමක බහාලත්. ඔහු එහි පෙණ නගිමින් පැසෙයි. ඔහු එහි පෙණ නැගීම් සහිතව පැසෙන්නේ වරක් උඩට යෙයි. වරක් යටට යයි. වරක් සරසටද යයි. ඔහු එහි දුක්වූ, තියුණුවූ, කටුකවූ වේදනා විඳියි. යම්තාක් ඒ පාපකර්මය කෙළවර නොවේද, ඒතාක් ඔහු මිය නොයයි.

§ 16 . මහණෙනි, නිරය පාලයෝ ඔහු අට මහා නිරයෙහි දමත්. මහණෙනි, ඒ අට මහා නිරය නම් කල නිරයේ ,

“කොන් සතරක් ඇත්තේය, දොරටු සතරක් ඇත්තේය, කොටස් වශයෙන් බෙදන ලද්දේය, කොටස් වශයෙන් ප්‍රමාණ කරන ලද්දේය, යකඩ පවුරකින් වට කරන ලද්දේය, යකඩ පියනකින් වසන ලද්දේය.”
“ඒ මහා නිරයෙහි බිම යකඩයෙන්ම නිමකරන ලදී. මුළු බිම්ම දැල්වෙන ගින්නෙන් යුක්තය. සියලු කල්හි හාත්පස යොදුන් සියයක් ගින්න පැතිර සිටී.

§ 17. “මහණෙනි, මම නොයෙක් ක්‍රමයෙන් නිරය පිළිබඳ විස්තර කථාව කියන්නෙමි. මහණෙනි, වර්ෂ සියයක් දහසක් කියන්නේ වී නමුත් ඒ කීමෙන් නිරය දුක කියා කෙළවර කරන්නට පහසු නොවේ.

අට මහා නිරය

§ 18. සත්වයා බොහෝ සෙයින් දුක් විඳින අපායේ ප්‍රධාන නිරයවල් අටකි. සංජීව, කාලසූත්‍ර, සංඝාත, රෞරව, මහා රෞරව, තාප, ප්‍රතාප, අවීචි යනුවෙනි. තවත් ඔසුපත් නිරයවල් හෙවත් උස්සද නිරයවල් 128කි. මේ අනුව නිරය 136කි. මේ අටමහ නරකය ගැන අටුවාවල සඳහන් තොරතුරු දැක්වේ.

§19 –සංජීව නරකය :

අටමහ නරකයන්ගෙන් ප්‍රථම නරකය යි. මෙහි උපන් නිරිසතා යමපල්ලන් විසින් කපන කොටන කල්හි ද කර්ම බලය නිසා ජීවිතය තොර නොවන හෙයින් සංජීව නම නරකයට යෙදී ඇත්තේ ය. චාතුම්මහාරාජිකයේ සම්පූර්ණ ආයුෂ මෙහි එක දවසකි. මිනිස් ලොව වර්ෂ ගණනින් අනූ ලක්ෂයක් අවුරුදු මේ නරකයට එක් දිනකි. එබඳු දින 30ක් මසකි. මාස 12ක් අවුරුද්දකි. එබඳු මිනිස් ලොව වර්ෂ ගණනින් අවුරුදු කෝටි එක්ලක්ෂ සැට දෙදහසක් වන්නේ ය. මිනිස් ලොව උපන් කල බෝ රුක් කපා අතු කඩා දැමුවෝ ද, බණ පොත් සිඳ බිඳ දැම්මෝ ද, පොත් ගුල් නැසුවෝ ද, තුනුරුවන්ට කරන අපහාස, සත්පුරුෂයින් පීඩාවට පත් කිරීම හා පස්පව්, දස අකුසල් මේ නිරයේ උපතට හේතු වේ. මෙහි කකිය කකිය නටන ලෝ දියෙන් ද බුර බුරා නගින ගිනිදැල්වලින් ද යමපල්ලන්ගේ ඉතා සියුම් වූ කඩු තෝමර ආදී මුවහත් ආයුධවලින් ද පීඩා ලබමින් කර්මය ගෙවෙන තෙක් නොමැරී දුක් විඳිති. කර්මය ගෙවුන දා කලුරිය කරති. ගව් දෙගව් උස ඇති සිරුරු දරමින් දරුණු දුක් විඳිති.

§ 20 –කාලසූත්‍ර නිරය :

අටමහ නරකවලින් දෙවෙනි නරකය යි. මෙහි උපන් නිරිසතාගේ ද සිරුර ගව්දෙගව් පමණ උස් වෙයි. සියුම් ආයුධ වලින් යමපල්ලෝ නිරිසතාගේ ඇඟ මස් ලියති. ගිනිගෙන දිලිසෙන යපොළොවෙහි හොවා ඇඟමස් සසිති. ඉරති. කර්මවේගය තිබෙනතාක් නොමැරී දුක් විඳිමින් ජීවත් වන නිරිසතා මහ දුකින් හඬ හඬා ඈත මෑත දුව පැන ඇවිදී. තාවතිංසයේ සම්පූර්ණ ආයුෂ මෙහි එක දවසකි. මිනිස් ලෝ ගණනින් අවරුදු තුන්කෝටි සැට ලක්ෂයක් මේ අපායට එක් දිනකි. එබඳු මාස වර්ෂ ආදියෙන් මෙහි පරමායු වර්ෂ දහසකි. මිනිස් වර්ෂ ගණනින් පරමායු අවුරුදු දොළොස් ලක්ෂ අනූදහස් අට කෝටියක් වේ. මිනිස් ලෝ උපන් කල දාගැබ් බින්දෝ ද, දා කරඬු මැකුවෝ ද, ධාතු සහිත පෙති පිළිම සිඳ බිඳ දැමුවෝ ද, සිල්වත් ගුණවතුන් මැරුවෝ ද පූජනීය වස්තු විනාශ කරන, පූජනීය ස්ථාන කෙලෙසන, ගරු කළ යුතු අයට හිරිහැර කරන අයත්, පස්පව් දස අකුසල් සිදු කරන අයත් මේ නිරයට වැටේ. මේ අපායෙහි ඉපිද කර්මය ගෙවෙනතාක් මහ දුක් විඳිමින් කල් යවති. කර්මය ගෙවුන දා චුත වෙති.

§ 21-සංඝාත නිරය :

මෙහි උපදින නිරි සතුන්ගේ ශරීරවලින් අඩක් කටිය දක්වා යට ගිනිගෙන දිලිසෙන යපොළොවෙහි ගැලී සිටී. එසේ සිටි නිරිසතුන් බුර බුරා නගින ගිනිදැල්වලින් දැවෙද්දී නැගෙනහිර දිශාවෙහි සිට ගිනිගත් විශාල යකඩ පර්වතයක් හෙණ හඬ නංවමින් පෙරලීගෙන අවුත් නිරිසතාගේ ශරීරය ද පොඩි කරමින් බටහිර බිත්තියෙහි වැදී නවතී. නැවත උතුරු දිගින් පෙරලී එන යකඩ පර්වතය නිරිසතුන්ට පීඩා කරමින් දකුණු බිත්තියෙහි හැපී නවතී. මෙසේ උතුරු, දකුණු, නැගෙනහිර, බටහිර, උඩ, යට යන සදිසාවෙන් පෙරළී එන යකඩ පර්වතවලට පොඩි වෙමින් ඝාතනය වෙමින් කර්මවේගය තිබෙනතාක් පීඩා ලබමින් කල් යවත්.

අහිංසක ගුණවත් ස්ත්‍රී පුරුෂයන්ට තලා පෙලා හිරිහැර කළෝ ද, සම්මත කුලවතුන්ට අවනම්බු කොට ඔවුන් තනතුරුවලින් පහ කළාහු ද, උකුණන් ඉනිකුණන් බින්දෝ ද, උගුල් අටවා සතුන් මැරුවෝ ද සත්ව ඝාතන, සත්ව හිංසාව, දූෂණ වංචා කරන අයත් පස්පව් දස අකුසල් කරන අයත් මේ නිරයට වැටේ. මිනිස් ලොව තුදුස්කෙළ සතළිස් ලක්ෂයක් අවුරුදු මෙහි දිවා රාත්‍රී එක දවසයි. එම දින මාස, වර්ෂ ගණනින් අපාය වර්ෂ දෙදහස් පරමායු වෙති. මිනිස් ලෝ ගණනින් එක්ප්‍රකෝටි තුන්ලක්ෂ සැට අටදාහක් පරමායු බව දක්වයි. යාම දිව්‍ය ලෝකයේ සම්පූර්ණ ආයුෂ මෙහි එක දවසකට සමාන වේ.

§ 22 –රෞරව නිරය :

ගිනිගෙන දිලිසෙන පොළොවෙහි බුර බුරා නගින ගිනිදැල්වලින් රුක් සිදුරු තුළ ගින්නක් මෙන් ඇතුළත දැවෙමින් මෙහි දුක් විඳින නිරිසත්තු කර්ම බලයෙන් නොමැරී ජීවත් වෙති. මව්පියන් තළා පෙළා හිංසා කළාහු ද සහලේ ඥාතීන්ට පීඩා කළාහු ද අපවාද කළාහු ද පස්පව් දස අකුසල් කළ අය මෙහි ඉපිද දුක් විඳිති. මිනිස් ලෝ ගණනින් සත්පණස් කෝටි හැට ලක්ෂයක් අවුරුදු එක් දිවා රාත්‍රියක් වන මේ අපායෙහි එබඳු මාස වර්ෂ ගණනින් පරමායු වර්ෂ සාර දහසෙකි. මිනිස් ලෝ ගණනින් පරමායු වර්ෂ අටප්‍රකෝටි විසිනව ලක්ෂ සූසාළිස් දහසකි. තුසිත දිව්‍ය ලෝකයේ සම්පූර්ණ ආයුෂ මෙහි එක දවසකට සමාන වේ.

§ 23.- මහා රෞරව නිරය :

නිම්මාණරති දිව්‍ය ලෝකයේ සම්පූර්ණ ආයුෂ මෙහි එක දවසකට සමාන වේ. මිනිස් ලෝ ගණනින් අවුරුදු දෙසීය තිස්කෙළ හතලිස් ලක්ෂයක් එක් දිවා රාත්‍රියක් වන මේ නරකයේ එබඳු මාස වර්ෂ ගණනින් පරමායු අටදහස් වසරකි. මිනිස් ලෝ ගණනින් හැටහය ප්‍රකෝටි පන්තිස් ලක්ෂ දෙපණස් දහස් ප්‍රමාණ වර්ෂ ගණනක් පරමායු වෙයි. ඉතා බියකරු ගිනිදැල්වලින් වෙලි වෙලී මහ දුක් විඳින නිරිසත්තු අපායෙහි වූ මහා ඝෝර වූ දුක්ඛයන්ගෙන් පීඩා ලබති. පන්සිල් දසසිල් ආදී උසස් සීල ගුණයන් ආරක්ෂා කරන සිල්වත් ගුණවතුන්ට නින්දා අපහාස කළෝ ද අර්යෝපවාද කළෝ ද පස්පව් දස අකුසල් කළ අය මෙහි ඉපදී කර්මය ගෙවෙනතාක් දැඩි දුකින් තැවේ.

§ 24. –තාප නිරය :

මිනිස් ලොව වසන කල රජ බල, නිල බල, රාජකාරී බල ආදී යම් යම් තත්ත්වයේ වගකීම් බල දරමින් ද සතර අගතියෙන් ද ක්‍රියාකොට, හිමියන් අහිමියන් කොට, අහිමියන් හිමියන් කොට, බොරු නඩු පටලවා වැඩිපුර දඩමුඩ ගස්වා මහජනයාට වධ කළාහු ද පස්පව් දස අකුසල් කළ අය මේ නරකයේ උපදිති. ගිනිගෙන දිලිසෙන යහුලින් ඇමිනී සෙලවෙනු නොහැකිව මහ දුක් විඳිති. මිනිස් ලෝ වර්ෂ ගණනින් නවසිය විසිඑක්කෝටි සැට ලක්ෂයක් අවුරුදු මේ අපායට එක් දිනයකි. එනම් පරනිම්මිතවසවත්තී දිව්‍ය ලෝකයේ සම්පූර්ණ ආයුෂ මෙහි එක දවසකට සමාන වේ. එබඳු දින මාස වර්ෂ ගණනින් පරමායු වර්ෂ සොළොස් දහසකි. මිනිස් ගණනින් පරමායු වර්ෂ පන්දහස් සත් සිය දහහතර ප්‍රකෝටි අසූසාර ලක්ෂ දසදහස් කෝටියක් පමණ වේ.

§ 25.- ප්‍රතාප නිරය :

බොරු සාක්ෂි කීවෝ ද, එයට අනුබල දුන්නෝ ද, බොරු අගති නඩු විනිශ්චය කළෝ ද, අනුන්ගේ දේපල ප්‍රයෝගයෙන් හා බලහත්කාරයෙන් තමන්ට හිමි කර ගත්තෝ ද පස්පව් දස අකුසල් කළ අය මේ දරුණු දුක් ඇති අපායෙහි ඉපිද දුක් විඳිති. මෙහි විශේෂයෙන් ගිනිගෙන දිලෙන යකඩ පර්වත තැන් තැන්වල ඇත. යමපල්ලන් විසින් නිරිසත්තු පර්වත මුදුනට නංවනු ලැබෙත්. එකල ක්‍ෂාරාවාත නම් මහා වාතයක් කර්ම බලයෙන් හමාවිත් නිරිසතා බිම හෙළයි. බිම වැටෙන නිරිසතා පා උඩුකුරුව හිස යටිකුරුව වැටෙන්නේ බිම සිටුවා ඇති යහුල්මත වැටී එහි ඇමිණේ. මෙහි පරමායු කොතෙක් ද? දෙගව් උස ඇති, දෙගව් වට ගලක් අවුරුදු සියයකට වරක් පිස දමනු ලැබීමෙන් ගෙවී ගොස් ඒ ගල බිම හා සම බවට යෑමට යම්තාක් කල් ගතවේ ද මෙහි පරමායු ඒ තාක් කල් බව දක්වා ඇත. අර්ධ අන්තඃ කල්පයක් බව ද කියයි. එනම් පරමායුෂ දහයේ සිට අසංඛෙය්‍ය දක්වා මිනිසාගේ ආයුෂ වැඩීමට ගතවන කාලය යි. ඒ තාක් නිරයේ දුක් විඳිය යුතු ය.

§ 26 – අවීචිය :

අටවෙනි නිරය අවීචිය යි. මෙය සෙසු මහ නරක හතට වඩා දුක් උපදවන ස්වභාවයෙන් යුක්ත ය. කල්පයේ මුල් භාගයේ ඇතිවන භයානක ගින්නක් මෙන් අපායේ නැගෙනහිරින් පටන් ගන්නා ගිනිසිළු බුර බුරා නගමින් සළාදි දී ගොස් බටහිර බිත්තියේ හැපෙයි. බටහිරින් පටන් ගන්නා ගිනිදැල් බුර බුරා නගිමින් නැගෙනහිර බිත්තිය දක්වා හැපීගොස් ආපසු එයි. උතුරු දකුණු දෙදිශාවෙන් පටන් ගන්නා ගිනි ද මෙසේ බුර බුරා නැග නැග දිවෙයි. සුවාසූ දහසක් යොදුන් ගැඹුරැති මහ සයුරේ ජලස්කන්ධය එකවිට ගෙන අවීචියෙහි ගිනියම් වූ යකබල පිට බහාලුවොත් යකබලකට දැමූ තණ අග පිණි බිඳක් මෙන් දවා පියන තරම් තද ගිනි ඇත්තේ ය. මෙතරම් දරුණු වූ ගින්නෙන් නිරිසතා නොමැරී දුක් විඳිමින් කල් යවන්නේ කර්ම වේගය නිසා ය.

මාතෘඝාතක, පිතෘඝාතක, අරහන්තක ඝාතක, ලෝහිතුත්පාදක, සංඝභේදක යන පඤ්චානන්තර්ය කර්ම කළෝ ද බෝසත් ගුණ දරණ උතුමන්ට පීඩා කළෝ ද, දාගැබ් මහ බෝ සිඳ බිඳ දැමුවෝ ද, තෙරුවන් සතු දෙය සොරා ගත්තෝ ද, දරුණු ලෙස සුරා පානය හා ස්ත්‍රී දූෂණ කළෝ ද, සිල්වතුන් භේද කළෝ ද යන අපරාධ කළ අය, පස්පව් දස අකුසල් කළ අය මෙහි ඉපිද මහ දුක් විඳිති. තපස් දම් රකිනා සීල සංයමයෙන් යුතු අයටත්, සුපේෂල භික්ෂූන්ටත් පරුෂ වචනයෙන් බණින අයත් මේ නිරයේ උඩුකුරු පා ඇතිව, යටිකුරු හිස ඇතිව වැටේ. උතුමන්ට බණින පව්කාරයෝ කෑලිවලට කැපූ මත්ස්‍යයන් මෙන් අවුරුදු අසංඛෙය්‍ය ගණනක් මෙහි පැසේ. මෙහි පරමායු අන්තඃ කල්පයකි. මිනිසුන්ගේ පරමායු වර්ෂ දහයේ සිට අසංඛෙය්‍ය දක්වා වැඩි වී නැවත දස වර්ෂය දක්වා පිරිහීමට ගතවන කාලය අන්තඃ කල්පයකි. පාපය ගෙවෙන තෙක් නැවත නැවත ඉපදී දුක් විඳිති.

අවීචියෙහි උපන් දෙව්දත් භවකීල නම් වූ දුක අනුභව කරයි. දෙව්දත් තෙර යොදුන් සියයක් උස් වූ සිරුරක් දරයි. දෙපාවල කෙණ්ඩා දක්වා යට යපොළොවෙහි ගැලී ඇත. දෙඅත් මැණික් කටුව දක්වා දෙපස ලෝහමය බිත්තියෙහි ද හිස බැමතෙක් උඩපියස්සෙහි ද ගැලී ඇත්තේ ය. අධෝභාගයෙන් යවුලක් පිවිස සිරුර විනිවිද ගෙනගොස් උඩ ලෝහමය පියස්සෙහි ඇමිනී ඇත. පෙරදිග බිත්තියෙන් යවුලක් පැන නැගී ලය විනිවිද ගොස් අපරදිග බිත්තියෙහි ඇනී ඇත. උතුරු බිත්තියෙන් නික්මුනු යවුල ඉල ඇට විනිවිද ගොස් දකුණුදිග බිත්තියට වැදී ඇත. සෙසු නිරිසතුන්ගෙන් වෙන් ව වෙනම කොටසක මෙසේ දෙව්දත් නිරිසතා භවකීලය නම් වූ මේ දරුණු දුක විඳිමින් සිටී.

යාව න තං පාපකම්මං බ්‍යන්තී හෝති න ච තාව කාලංකරෝති
යනුවෙන් දේවදූත සූත්‍රයෙහි වදාරා ඇත්තේ ද පාපකර්මය ගෙවී නොතිබෙන තාක් සත්වයා නොමැරී දුක් විඳින බවයි.

අග්ගිජාලාහි දුක්ඛේහි – සත්තේහි ච නිරන්තරං
විචී න දිස්සතේ යස්ස – අවීචීති පවුච්චති

යනුවෙන් දුක් විඳින සතුන්ගේ ද දුක්ඛ වේදනාවන්ගෙන් ද ගිනිදැල්වලින් ද අතරක්, සැනසීමක් මේ අපායෙහි නොමැති හෙයින් මේ අපාය අවීචි නම් වීයයි දක්වා ඇත්තේ ය.

පෙරදිගින් පටන්ගත් ගිනිදැල් අපරදිග දක්වා විහිද ගොස් අපරදිග ප්‍රාකාරයෙහි හැපී යොදුන් සියයක් තැන් පිටතට විනිවිද යයි. සෙසු දිශාවන්හි ද එසේමැයි. මෙසේ නිරය තුළ ගිනිදැල් බුර බුරා සළාදිදී මහා ශබ්ද පතුරුවමින් නිරය පිටතට සියයක් යොදුන් තැන් පැතිර සිටි. අවීචියට මහා නිරය යයි ද දේශනා කර ඇත.

චතුක්කණ්ණෝ චතුද්වාරෝ – විභත්තෝ භාගසෝ මිතෝ
අයෝපාකාරපරියන්තෝ – අයසා පටිකුජ්ජිතෝ
තස්ස අයෝමයා භූමි – ජලිතා තේජසායුතා
සමන්තා යෝජනසතං – ඵරිත්වා තිට්ඨති සබ්බදා
(දේවදූත සූත්‍රය – ම.නි. 3)

කොණ් සතරක් ද දොරවල් සතරක් ද ඇති මහා නරකයෙහි ඇතුළ කොටස්වලට බෙදී ඇත්තේ ය. ඇතුළත සියක් යොදුනක් දිග පළල ඇත්තේ ය. යකඩ ප්‍රාකාරයකින් වටවී ඇති අතර එබඳු පියනකින් වැසී ඇත්තේ ය. බිම යකඩ භූමිය ම ය. මේ සියල්ල ගිනිගෙන දිලිසෙන්නේ ය. යොදුන් සියයක් ඈතට තේජස් පැතිරෙන්නේ ය. යොදුන් සියයක් ඈත සිටියහුගේ දෙඇස් පුපුරා හැලෙන තරම් රස්නයක් ඇති බව දේශිතයි.

§ 27. තව ද හුණ තලයක පුරාලූ යහුණු සෙයින් අවීචියේ පැහෙන සතුන්ගේ ද ගණනක් නැත. එහෙත් ඔවුනොවුන්ගේ ගමන් යෑමට / දිවීමට එයින් බාධාවක් නැත. යන්නවුන්ට සිටගත් අයගෙන් ද සිටින අයට දුවන්නවුන්ගෙන් ද බාධාවක් නැත. මෙසේ සත්වයින්ගෙන් අතරක් නැති හෙයින් මහා නරකය අවීචිය නම් විය.

මේ අටමහ නරකයන්ගෙන් එක් නිරයක් වටා තවත් නිරයවල් 16ක් ඇත. ඒ නිරයවල් පොදුවේ උස්සද නිරයවල් ලෙස හැඳින්වේ. ඔසුපත් නිරය යයි ද කියත්. මේ අනුව උස්සද නිරය 128ක් වේ. අටමහ නරකයන් සහිතව නිරය 136 කි. මේ 136ක් නිරයවල් මේ මහා පෘථිවිය හා සම්බන්ධ ය. ලෝකාන්තරික නිරය සක්වළින් එහා ය.

තිරිසන් අපාය

§ 28 .“මහණෙනි, තණකොළ කන තිරිසන්ගත සත්වයෝ වන්නාහ. ඔව්හු තෙත්වූ තණද, වියලි තණද, දත්වලින් උළා කති. මහණෙනි, තණ කන තිරිසන්ගත සත්තු කවරහුද?

අශ්වයෝද, ගවයන්ද, කොටළුවෝද, එළුවෝද, මුවෝද යනාදී සතුන් වෙති. එයින් අන්‍ය තණ බුදින තිරිසන් සත්වයෝද වෙති.

මහණෙනි, බාලයා රස තෘෂ්ණාවෙන්, දිව පිනවන රසයට ගිජු වී, රස ඇති කෑම අනුභව කිරීම සඳහා නොයෙක් අකුසල කොට කාය භේදයෙන් මරණින් මතු තණ අනුභව කරන සත්වයන්ගේ භවයකට පැමිණෙයි.

§ 29 .“මහණෙනි, අඳුරෙහි උපදින, අඳුරෙහි දිරන, අඳුරෙහි මැරෙණ, තිරිසන් සත්වයෝ වෙති.
අඳුරෙහි උපදින, අඳුරෙහි දිරණ, අඳුරෙහි මැරෙණ, තිරිසන්ගත සත්වයෝ කවරහුද?

ලොකු පණුවෝද කුඩා පණුවෝද, ගැඩවිල්ලුද වෙති.
එයින් අන්‍යවූ අඳුරෙහි උපදින, අඳුරෙහි දිරණ, අඳුරෙහි මැරෙණ තිරිසන්ගත සත්තුද වෙති.

මහණෙනි, රස තෘෂ්ණාවෙන්, දිව පිනවන රසයට ගිජු වී, රස ඇති කෑම අනුභව කිරීම සඳහා නොයෙක් අකුසල කොට කාය භේදයෙන් මරණින් මතු , මේ අඳුරෙහි උපදින , අඳුරෙහි දිරන , අඳුරෙහි මැරෙන, සත්වයන්ගේ භවයක උපදී.

§ 30 .“මහණෙනි, අසූචි අනුභවකරන තිරිසන් සත්වයෝ ඇත. ඔව්හු දුරදීම අසූචි ගන්ධය ආඝ්‍රාණයකොට දුව එති. මෙහි අනුභව කරන්නෙමු, මෙහි අනුභව කරන්නෙමු කියා මහත් කෑදර බවෙන් දිව එති.

බමුණෝ යාග ගන්ධයෙන් දැනීමෙන් මෙහි යාගය අනුභව කරන්නෙමු, මෙහි දානය අනුභව කරන්නෙමුයි දුවත්ද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම අසූචි අනුභව කරන තිරිසන් සත්වයෝ වෙති. ඔව්හු දුරදීම අසූචි ගඳ ආඝ්‍රාණය කොට ඒ කන්නට දුව එත්.

මෙහිදී කන්නෙමු, මෙහිදී කන්නෙමු කියායි. මහණෙනි, අසූචි අනුභව කරන තිරිසන්ගත සත්වයෝ කවරහුද?

කුකුලන් හා ඌරෝද, බල්ලන් හා සිවල්ලුද යන මොවුහු වෙති. එයින් අන්‍ය වූ අසූචි අනුභව කරන අන්‍ය සත්වයෝද වෙති. මහණෙනි, රස තෘෂ්ණාවෙන්, දිව පිනවන රසයට ගිජු වී, රස ඇති කෑම අනුභව කිරීම සඳහා නොයෙක් අකුසල කොට කාය භේදයෙන් මරණින් මතු අසූචි අනුභව කරන සත්වයන්ගෙන් එක් භවයකට පැමිණෙයි.

§ 31 . “මහණෙනි, දියෙහි උපදින, දියෙහි දිරණ, දියෙහි මැරෙණ, තිරිසන් සත්වයෝ වෙති.
දියෙහි උපදින, දියෙහි දිරණ, දියෙහි මැරෙණ, තිරිසන් සත්වයෝ කවරහුද?

මත්ස්‍යයෝද, කැසුබුවෝද, කිඹුල්ලුද වෙති. එයින් අන්‍යවූ දියෙහි උපදින, දියෙහි දිරණ, දියෙහි මැරෙණ තිරිසන් ගත ප්‍රාණීහුද වෙති.

මහණෙනි, රස තෘෂ්ණාවෙන්, දිව පිනවන රසයට ගිජු වී, රස ඇති කෑම අනුභව කිරීම සඳහා නොයෙක් අකුසල කොට කාය භේදයෙන් මරණින් මතු දියෙහි උපදින, දියෙහි දිරණ, දියෙහි මැරෙණ සත්ව භවයක ඉපදෙයි. .

§ 32 .“මහණෙනි, අසූචියෙහි උපදින, අසූචියෙහි දිරණ, අසූචියෙහි මැරෙණ, තිරිසන්ගත ප්‍රාණීහු ඇත්තාහ.
මහණෙනි, අසූචියෙහි උපදින, අසූචියෙහි දිරණ, අසූචියෙහි මැරෙණ තිරිසන්ගත ප්‍රාණීහු කවරහුද?

මහණෙනි, සමහර සත්වයෝ කුණු මස්වල උපදිත්, කුණුමස්වල දිරත්, කුණුමස්වල මැරෙත්, කුණු කුණපයෙහි උපදිත්, කුණු කුණපයෙහි දිරත්, කුණු කුණපයෙහි මැරෙත්, කුණු වූ ආහාරවල කෑම වල උපදිත්, එහිම දිරත්, එහිම මැරෙත්, ගවර වලෙහි උපදිත්, ගවර වලෙහි දිරත්, ගවර වලෙහි මැරෙත්, අපිරිසිදු දිය රැස්වන තැනක උපදිත්, අපිරිසිදු දිය රැස්වෙන තැනක දිරත්, අපිරිසිදු දිය රැස්වෙන තැනක මැරෙත්, එයින් අන්‍යවූ අසූචියෙහි උපදින, අසූචියෙහි දිරණ, අසූචියෙහි මැරෙණ තිරිසන්ගත ප්‍රාණීහුද වෙති.

මහණෙනි, මහණෙනි, රස තෘෂ්ණාවෙන්, දිව පිනවන රසයට ගිජු වී, රස ඇති කෑම අනුභව කිරීම සඳහා නොයෙක් අකුසල කොට කාය භේදයෙන් මරණින් මතු , බාලයා අසූචියෙහි උපදින , අසූචියෙහි දිරන, අසූචියෙහි මැරෙන , සතුන්ගේ භවයකට ට පැමිණෙයි.

§ 33 . “මහණෙනි, මම නොයෙක් ක්‍රමයෙන් තිරිසන් යෝනියේ විස්තර කියන්නෙම්ද, මහණෙනි, තිරිසන්ගත සත්වයින්ගේ දුක මෙතෙකැයි කීමෙන් මුදුන් අවසාන කරන්නට පහසු නොවෙයි.

§ 34 .“මහණෙනි, යම් විටෙක ගොවියෙක් සතු නගුලක, එක සිදුරක් ඇති විය ගස, ගංවතුරක් නිසා, මහමුහුදට ගසාගන යන්නේය.

ඒ වියදණ්ඩ දකුණට හමන වාතයෙන් අපරදිගට ගසාගෙන යන්නේය. අපරදිග වාතයෙන් පෙර දිගට ගසා ගෙනයන්නේය. උතුරුදිග වාතයෙන් දකුණු දිගට ගසා ගෙනයන්නේය. දකුණු දිග වාතයෙන් උතුරු දිගට ගසා ගෙන යන්නේය.
ඒ මුහුදෙහි එක ඇසක් කණ කැස්බෙක් වසන්නේය. ඌ වර්ෂ සියයක්, වර්ෂ දහසක්, වර්ෂ ලක්ෂයක් ඇවෑමෙන් එක් වරක් පමණක් උඩට එන්නේය.

මහණෙනි, ඒ කැස්බාවා මේ එක් සිදුරක් ඇති වියදණ්ඩෙහි ඇති එකම වූ සිදුර තුලින් අහස දකින්නට, ඊට බෙල්ල ඇතුල් කරන්නට හැකි සම්භාවිතාව කුමක් යයි සිතන්නේද ?”

“ස්වාමීනි, ඉදින් ඒකාන්තයෙන් එසේ සිදුවීමට ඉතා කලාතුරකින් වත් සිදුවෙයි කීම අසීරුය. ඉතා දිගු බොහෝ කාලයක් ඇවෑමෙන් කිසියම් කලෙක සිදුවන්නකි.”

“මහණෙනි, ඒ කණකැස්බා මේ එක් සිදුරක් ඇති වියදඬු සිදුරෙහි බෙල්ල ඇතුල් කරන්නේ නම් එය කවදා හෝ සිදුවන්නකි. මහණෙනි, නිබඳ දුක් ඇති සතර අපායට වන් බාලයා, ඉන් මිදී මිනිසත් බව ලැබීම ඊටත් වඩා අතිශයින් දුර්ලභයයි මම කියමි.
ඊට හේතු කවරේද?

මහණෙනි, ධර්මයට අනුව හැසිරීම කල නොහැකි, යහපත් ලෙස හැසිරීම නොහැකි, කුසල ක්‍රියාවක් කල නොහැකි , පින්කිරීමක් නැති , මේ තිරිසන් අපායෙන් මිදීම සිතා ගන්නට අසීරුය. තිරිසන් අපායේ වැටුනො එකිනෙකා කා ගනිති. දුබලයන් අනික් සතුන් ගේ ගොදුරු බවට පත් වෙති.

§ 35 . මහණෙනි, ඉදින් බාලයා කල්ප ගණනක් තිරිසන් අපායේ දුක් විඳ, කිසියම් කලෙක යලි මිනිසත් බවට පැමිණේද, එකල්හි ඔහු ගේ ඉපදීම සැඬොල් කුලය හෝ වැදි කුලය හෝ කුලුපොතු කුලය හෝ රථකාර කුලය හෝ රදා කුලය හෝ යන යම් නීච කුලයක වෙයි. එබඳු නීච කුලයක උපන්නෙකු ආහාර මද දුකින් බඩගින්න නිවාගැනීමට අපහසුව නොයෙක් විෂම ක්‍රියා කරයි.

හෙතෙමේද දුර්වර්ණද වෙයි. යකකුමෙන් දැකීමට අප්‍රිය රුපයක් ඇත්තෙක් වෙයි. මිටි වෙයි. බොහෝ ආබාධ ඇත්තෙක් වෙයි. කණෙක් හෝ කොරෙක් හෝ කුදෙක් හෝ පිලෙක් හෝ වෙයි. ආහාර පැන් රෙදි යානා මල් ගඳ විලවුන් විසීමට තැනක් සහ පහන් දල්වන උපකරන නොලබන්නෙක් වෙයි.

ඔහු නැවත කයින් දුශ්චරිත කෙරෙයි. වචනයෙන් දුශ්චරිත කරයි. සිතින් දුශ්චරිත කරයි.. හෙතෙම කයින් දුශ්චරිත කොට, වචනයෙන් දුශ්චරිත කොට, සිතින් දුශ්චරිතකොට කාය භේදයෙන් මරණින් මතු සැපයෙන් පහවූ නරක ගති ඇති, අතරක් නැති දුක් ඇති නරකයෙහි නැවත උපදී.

§ 36. “මහණෙනි, සූදු අන්තුවෙකු යම්සේ පළමු ඔට්ටුවෙන් සිය ධනය, පැරදී යලි සිය පුත්‍රයා ඔට්දටුවට අල්ලා සුදු කරන්නේ එයද පැරදී, යලි ඒ නැවත දිණමි’යි සිතා සිය භාර්‍ය්‍යාවද ඔට්ටුවට අල්ලා සුදු කෙල සියල්ල නැති කර ගන්නේය. පසුව තමාත් බන්ධනයට අසුවන්නේය.,

මහණෙනි, ඒ සූදුකාරයාගේ පළමු පරාජයෙන්ම පුත්‍රයාගේ නැතිවීමද, භාර්‍ය්‍යාවගේ නැතිවීමද, පසුව තමනුත් බැඳීමද යන සියලු වස්තුව නැතිවීමද, යන ඒ පැරදීම බාලයාගේ මේ සසර ලබන පැරදීම හා සසඳන විට සුළු කාරණයකි.

යම්හෙයකින් ඒ බාලයා කයින් දුශ්චරිත කොට, වචනයෙන් දුශ්චරිත කොට, සිතින් දුශ්චරිත කොට, කාය භේදයෙන් මරණින් මතු සැපයෙන් පහවූ නපුරුගති ඇති අතරක් නැති, දුක් ඇති නරකයෙහි උපදී නම් මෙය ඊටත් වඩා ඉතා මහත් පැරදීමකි. 1201

[1201:- අකුසල කිරීමෙන් යම් අපා දුකකට පත්වන බාලයා කියන්නට බැරි තරම් දිගු කලක් ඒ දුක් විඳ කවදා හෝ මිනිසත් බවක් ලදත්, දුගී දුප්පත් කුලයක දිළිඳුව ඉපදී, ඒ දිළිඳු කම නිසා නැවත අකුසල් කොට යලි අපාගත වේ. ඔහු මෙසේ අනන්ත කාලයක් දුක් වේදනාම විඳින නිසාය.]

මහණෙනි, මේ නම් බාලයාගේ බාල ක්‍රියා නිසා ඔහුට සදහටම හිමි වන්නාවූ ඉරණම වෙයි.

පණ්ඩිතයා

§ 37. “මහණෙනි, පණ්ඩිතයාගේ
පණ්ඩිත ලක්ෂණ,
පණ්ඩිත නිමිති.
පණ්ඩිත චරිත

කියා තුනක් වෙති.
ඒ තුන කවරහුද?

මහණෙනි, පණ්ඩිතයා බුද්ධිමත්ව සිතන්නේක්, පිරිසිදු ලෙස කතා කරන්නෙක්, යහපත් ක්‍රියා කරන්නෙක් වෙයි. මහණෙනි, පණ්ඩිතයා බුද්ධිමත්ව නොසිතන්නේ නම්, පිරිසිදු ලෙස කතා නොකරන්නේ නම්, යහපත් ක්‍රියා නොකරන්නේ නම්, කුමකින් ඔහු පණ්ඩිතයායයි දැනගන්නාහුද?

§ 38. මහණෙනි, මිනිසෙක් බුද්ධිමත්ව සිතන්නේක්ද , පිරිසිදු ලෙස කතා කරන්නෙක්ද , යහපත් ක්‍රියා කරන්නෙක් ද නම් ඔහු පණ්ඩිතයායයි ලෝකයා දැනගනිත්. මහණෙනි, පණ්ඩිතයා මේ ආත්මභාවයෙහිදීම තෙවැදෑරුම් සැප සහගත සොම්නසක් විඳියි.

මහණෙනි,

මහණෙනි, පණ්ඩිතයා සභාවක ඉන්නේද , වීථියෙක මිනිසුන් මිනිසුන් කතාකරමින් යද්දී එතන හුන්නේද, නගර චතුරශ්‍රයේ හෝ ජනයා එක්ව කතා කරනා අන් තැනක ඉන්නේද, රටේ තොටේ හොඳ වැඩ කරන , කුසල් කරන මිනිසුන් ගේ ගුණයන් ගැන ඒ මිනිසුන් කතා කරනවා අසන්නට ලැබෙයි. මහණෙනි, ඉදින් පණ්ඩිතයා තමන්ද ඒ ගුණ ඇති සත් පුරුෂයන් සේම

  • පර පන නොනසන බව ද.
  • නුදුන් දෙය නො ගන්නා බව ද,
  • කාමයෙහි වරදවා නොහැසිරෙන බව ද,
  • බොරු නොකියන බව ද,
  • ප්‍රමාදයට හේතුවන , මත් වතුර, මත් කුඩු නොගන්නා බවද , දකියි.

මහණෙනි. එහිදී පණ්ඩිතයා හට මෙසේ අදහස් වෙයි
‘මේ මිනිස්සු මා මේ අකුසල් නොකරන බව දන්නවානම් මා ගැනත් මෙලෙසම සත් පුරුෂ මිනිසෙකි යැයි කතා කරනු ඇත. ඒ ගුණ ස්වභාවයෝ මා තුළද ඇත. ’ කියායි.

මහණෙනි, පණ්ඩිතයා මේ භවයෙහිම මේ පළමු දුක සොම්නස සතුට විඳී.

§ 39 “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි. පණ්ඩිතයා රජවරුන් අපරාධකල සොරුන් අල්වාගෙණ නන්වැදෑරුම් කම්කටුලු කරවනු ලබන්නවුන් දකී.

“මහණෙනි, එහිදී පණ්ඩිතයාහට මෙසේ අදහස් වෙයි. ‘මේ පාප කර්මයක් හේතුකොටගෙණ සොරු රජුන්ගෙන් මෙසේ අප්‍රමාන වධ දඬුවම් ලබති. මා ඒ අකුසල කර්ම, අයහපත් කාය කර්ම නොකරන නිසා මා මෙවන් දඬුවම් නොලබන්නෙමි. ඒ නිසා පණ්ඩිතයා මේ ආත්මභාවයෙහි මේ දෙවෙනි සැපයවූ සොම්නස විඳී.”

§ 40 “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි.

මෙසේ ධර්මහි හැසිරෙන්නාවූ කුසලයන් කරන්නාවූ පණ්ඩිතයා, තමා තනිව ඉන්නා විට ඔහු විසින් පෙර කයින් කරණ ලද්දාවූද යහපත් ක්‍රියා ද, යහපත් වචනයෙන් අනුනට සතුට ගෙන දුන්න වූ අවස්ථාද, අනුනට යහපත කරනු පිණිස තමන් සිතන ලද්දාවූද, කුසල ධර්මයෝ ඔහුගේ සිතට, ඔහුගේ මතකයට එති. ඒ මතකයන් ඔහු වසා සිටිත්. එල්බ සිටිත්.

මහණෙනි, යම් පර්වත කූටයක සෙවනැල්ල සවස් කාලයෙහි පොළොව මත පැතිර යයිද, අධිකව පැතිර පවතීද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම පුටුවෙහි හුන්, ඇඳෙහි සයනය කළ, බිම හෝනා, මේ පණ්ඩිතයා විසින් පූර්වයෙහි කල කායික සුචරිත, වාක් සුචරිත, මනෝ සුචරිත, ඔහු වෙත එළඹ සිටිත්. එල්බ සිටිත්. විශේෂයෙන් එල්බ සිටිත්. මහණෙනි, එහිදී පණ්ඩිතයාට මෙසේ අදහස් වෙයි.

මා විසින් යහපතක්ම කරණ ලදී. අකුසලයක් නොකරණලදී. සසර භය දුරු කරන්නට බොහෝ දේ කරණලදී. පාපයන් නොකලෙමි. රෞද්‍රකම් නොකලෙමි. යහපත් දේම කරණලදී. එසේ වූ මා මිය පරලොව ගිය විට මේ නපුරු කම් කළවුන් යන දුර්ගතියක මගේ ඉපදීම සිදු නොවන්නේයැ“යි, හෙතෙම සතුටට පත්වෙයි.

මහණෙනි, පණ්ඩිත යා මේ ආත්මයෙහි මේ තුන්වන සැපයවූ සොම්නස විඳියි.

§ 42 . “මහණෙනි, පණ්ඩිතයා කයින් සුචරිතයෙහි හැසිර, වචනයෙන් සුචරිතයෙහි හැසිර, සිතින් සුචරිතයෙහි හැසිර, කාය භේදයෙන් මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයෙහි උපදියි.

මහණෙනි, යමක් ඒකාන්තයෙන් ඉෂ්ටය. ඒකාන්තයෙන් යහපත්ය. ඒකාන්තයෙන් මනාපයයි කියන්නේ නම්, මහණෙනි, මේ සිදුවීම ඒකාන්තයෙන් ඉෂ්ටය. ඒකාන්තයෙන් මනාපයයි ස්වර්ග කිය යුතුය. ස්වර්ගය සැපය දැක්වීමට උපමාවකුදු පහසු නොවේ.”

එසේ වදාළකල්හි එක් භික්ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උපමාවක් කළ හැකිද, යන මෙය සැළකෙළේය. “මහණ, හැකියයි” භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළ සේක.

සක්විති සැප 1202

[1202:- චක්‍රවර්ති රජුන් ගැන මේ සඳහන්වන කාරනා පසු කාලීනව ඇතුල් කල බව බොහෝ දෙනා කියන්නේ, සක්විති රජුන් ගැන ජෛන හා බ්‍රාහ්මණ ආගම්වලත් ඇති නිසාත්, ඊට පෙර සිටම භාරත ජන කතාවල සතර ආකාර වූ සක්විති රජුන් ගැන සඳහන් වන නිසාත්ය. මුළු පෘතුවියම පාලනකරන චක්‍රවර්ති රජු ගැන පමනක් ථෙරවාද ත්‍රිපිටකයේ සමහර සුත්‍රවල කියවුණත් තවත් දොළොස් ආකාරයක සක්විති රජුන් ගැන ජෛන ආගමේ කියැවේ. මේ වා හුදු කථා රසය පිණිස මිස අල්ප හෝ අධ්යතිමික අභිවෘද්ධියකට හේතු නොවේ. විශේෂයෙන්ම ඔහුගේ සප්ත රත්නයන් ගැන කතාන්දර හා සෘද්ධි සතර ගැන කතාද ප්‍රබන්ධිත ඒවා ලෙස සැලකීම වටී ]

සප්ත රත්න

§  43 . “මහණ, ලෝකයේ මිනිසුන් සිතන ආකාරයට සක්විති රජු ලෝකයේ ඉහල සැප සම්පත් ලබන මනුෂ්‍යයාය. සක්විති රජ රත්න සතකින් හා ඍද්ධි සතරකින්ද යුක්තවූ හේතුවෙන් මහා සැපක් සොම්නසක් විඳින්නේය.

කවර රත්න සතකින්ද?

මහණෙනි, අභිෂේක කරණ ලද පසළොස්වක් පොහෝදා හිස සහිතව නෑවාවූ පෙහෙවස්වූ පහ මතුවට නැඟුණු, ක්ෂත්‍රිය රජුට දහස් ගණන් අර ඇති, නේමි සහිත, නැබ සහිත, සියලු ආකාරයෙන් හාත්පසින් පිරුණු චක්‍රරත්නය පහළවේ. එය දැක කිරීට අභිෂේක කරණ ලද ක්ෂත්‍රිය රජ, අස්නෙන් නැගිට වමතින් කෙණ්ඩිය ගෙණ, ‘පින්වත් චක්‍රරත්නය ගමන් කෙරේවා පින්වත් චක්‍රරත්නය දිනවායි, චක්‍රරත්නයට දකුණතින්, පැන් වත්කරයි. ඉක්බිති මහණෙනි, ඒ චක්‍රරත්නය පෙරදිගට ගමන්කරයි. සක්විති රජතෙම සිව්රඟ සෙනගද සමග අනුව ගමන්කරයි. මහණෙනි, යම් පෙදෙසක චක්‍රරත්නය පිහිටාද, එපෙදෙසෙහි සිව්රඟ සෙනගත් සමග විසීමට පැමිණෙයි.

“මහණෙනි, පෙරදිග යම් ප්‍රති විරුද්ධ රජවරු වෙත්ද, ඔව්හු සක්විති රජහු වෙත පැමිණ, ‘මහරජතුමනි, එනු මැනවි. මහරජතුමනි, යහපත් පැමිණීමකි. මහරජ තුමනි, ඔබ වහන්සේ අපට රජ වේවා. මහ රජතුමනි, අපට අනුශාසනා කරනු මැනවැයි’ කීයන්නෝය. සක්විති රජ එවිට මෙසේ කීයයි. ‘පරපණ නොනැසිය යුතුයි. නොදුන් දෙය නොගත යුතුයි. කාමයන්හි වරදවා නොහැසිරිය යුතුයි. බොරු නොකිය යුතුයි. මත්පැන් නොපිය යුතුයි. තෙපි මා යටතේ මේ ධර්ම පිළිපදිමින් රාජ්‍ය කරව්.” කියායි. මහණෙනි, පෙරදිග යම් විරුද්ධ රජවරු වෙත්ද, ඔව්හු සක්විති රජු අනුගමනය කරන්නෝ වෙත්.

“ඉක්බිති මහණෙනි, ඒ චක්‍රරත්නය පෙරදිග මුහුදෙහි ගැළී මතුවී දකුණුදිගට ගමන් කරයි. සක්විති රජතෙම සිව්රඟ සෙනග සමග අනුවයයි. මහණෙනි, යම් පෙදෙසක චක්‍රරත්නය පිහිටාද එපෙදෙසෙහි සිව්රඟ සෙනගත් සමග එහි පැමිණෙයි. මහණෙනි, දකුණුදිග යම් විරුද්ධ රජවරුවෙත්ද, ඔව්හු සක්විති රජහු වෙත එළඹ මෙසේ ……

“ඉක්බිති මහණෙනි, ඒ චක්‍ර රත්නය දකුණුදිග මුහුදෙහි ගැළී, මතුවී අපරදිග ගමන් කරයි………උතුරුදිගට ගමන් …..රජ එවිට මෙසේ කීයයි. ‘පරපණ නොනැසිය යුතුයි. නොදුන් දෙය නොගත යුතුයි. කාමයන්හි වරදවා නොහැසිරිය යුතුයි. බොරු නොකිය යුතුයි. මත්පැන් නොපිය යුතුයි. තෙපි මා යටතේ මේ ධර්ම පිළිපදිමින් රාජ්‍ය කරව්.” කියායි. මහණෙනි, සිව් දිග යම් විරුද්ධ රජවරු වෙත්ද, ඔව්හු සක්විති රජු අනුගමනය කරන්නෝ වෙත්.

“ ඉක්බිති මහණෙනි, ඒ චක්‍රරත්නය මුහුද කෙළවරකොට ඇති පොළොව දිනා, එම රාජධානියට පැමිණ, සක්විති රජුගේ අන්තඃපුරයෙහි දොරටුව හොබවමින් සක්විති රජුගේ අන්තඃපුරය ද්වාරයෙහි කඩ ඇණය ගසන ලද්දක් මෙන් සිටී. මහණෙනි, සක්විති රජුට මෙබඳු චක්‍රරත්නයක් පහළවෙයි.

§. “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි. සක්විති රජුට හස්ති රත්නය පහළ වෙයි. සියල්ල සුදු සත් තැනක් බිම පිහිටි, ඍද්ධි ඇති, අහසින් යන, උපෝසථ නම් ඇත් රජෙකි. ඔහු දැක සක්විති රජුගේ සිත පහදී. පින්වත්නි, මේ ඇත් යානය ඉදින් හික්මුණු බවට පැමිණෙන්නේ නම් ඒකාන්තයෙන් යහපත්ය. මහණෙනි, එකල්හි ඒ හස්ති රත්නය බොහෝ කලක් හික්මවන ලද යහපත් ආජානීය හස්තිරාජයෙක් යම්සේද එමෙන්ම හික්මී පැමිණෙයි. මහණෙනි, පෙර වූ දෙයක් නම් සක්විති රජතෙම ඒ හස්ති රත්නය විමසනු පිණිස පෙරවරු ඇතු පිට නැගී, මුහුද කෙළවරකොට ඇති, පොළොවෙහි හැසිර එම රාජධානියට අවුත් උදය ආහාර ගත්තේය. මහණෙනි, සක්විති රජුට මෙබඳු හස්ති රත්නයක් පහළවෙයි.

§ 39. “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි. සක්විති රජුට අශ්ව රත්නයක් පහළවෙයි.

කෙබඳු අශ්ව රත්නයක්ද සියල්ල සුදු, කවුඩෙක් මෙන් කලුපැහැ හිසක් ඇති, ‘මුඤ්ජ” නම් තෘණ විශේෂය වැනි කෙහෙ ඇති, ඍද්ධි ඇති, අහසින් යන, වළාහක නම් අස් රජෙකි. ඌ දැක සක්විති රජුගේ සිත පහදී.


පින්වත්නි, ඉදින් මේ අශ්වයානය හික්මෙන්නේ නම් ඒකාන්තයෙන් යහපත්ය, මහණෙනි, එකල්හි ඒ අශ්වරත්නය බොහෝ කල් හික්මවන ලද යහපත් ආජානීය අශ්වයෙක් මෙන් හික්මුණු බවට පැමිණෙයි.

මහණෙනි, සක්විති රජ ඒ, අශ්වරත්නය විමසීම සඳහා පෙරවරු කාලයෙහි අසුපිට නැගී මුහුද කෙළවර කොට ඇති පොළොවෙහි හැසිර එම රාජධානියට පැමිණ උදය ආහාර කෘත්‍ය කෙළේය. මහණෙනි, සක්විති රජුට මෙබඳු අශ්ව රත්නයක් පහළවෙයි.

§ 40. “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි. සක්විති රජුට මාණික්‍ය රත්නයක් පහළවෙයි.

එය යහපත්වූ, ජාතිමත්වූ, අටහුලස් ඇති, මොනවට පිරියම් කරණලද, වෛඪූර්‍ය්‍ය මාණික්‍යයෙක් වෙයි.

මහණෙනි, ඒ මාණික්‍යයාගේ ආලෝකය හාත්පස යොදුනක් පැතිර පවතී. මහණෙනි, පෙර වූ දෙයක් නම් සක්විති රජතෙම ඒ මැණික විමසීම සඳහා සිවුරඟ සෙනඟ සන්නද්ධ කොට, මැණික කොඩි මුදුනට නංවා රාත්‍රි අඳුරෙහි ගියේය

. මහණෙනි, හාත්පස යම් ගම් වූවාහුද ඒ ගම් මැණික් එලියෙන් දවල්යයි හඟිමින් කර්මාන්ත කළහ. මහණෙනි, සක්විති රජුට මෙබඳු මිණි රුවනෙක් පහළ වෙයි.

§ 41 “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි. සක්විති රජුට ස්ත්‍රී රත්නයක් පහළ වෙයි.

ඒ ස්ත්‍රී රත්නය විශිෂ්ට රූ ඇත්තේය. දැකුම් කලුය, ප්‍රසාද ජනකය, උතුම් වර්ණ සෞන්දර්‍යයෙන් යුක්තය, ඉතා දිග නොවෙයි, ඉතා කොටත් නොවෙයි, ඉතා කෙට්ටුත් නොවෙයි, ඉතා මහතත් නොවෙයි, ඉතා කලුත් නොවෙයි, ඉතා සුදුත් නොවෙයි, මිනිස් වර්ණය ඉක්මවූවා වෙයි, දිව්‍ය වර්ණයට නොපැමිණියාය.

මහණෙනි, ඒ ස්ත්‍රී රත්නයාගේ මෙබඳු කාය ස්පර්ශයක් වෙයි, කපු පුලුන්වල ස්පර්ශය මෙනි, මහණෙනි, ඒ ස්ත්‍රී රත්නයේ ශරීරය සීත කාලයෙහි උෂ්ණවේ, උෂ්ණ කාලයෙහි සීතවේ, මහණෙනි, ඒ ස්ත්‍රී රත්නයාගේ කයින් සඳුන් සුවඳ හමයි, මුවෙන් උපුල් මල් සුවඳ හමයි,

මහණෙනි, සක්විති රජුගේ ඒ ස්ත්‍රී රත්නය හැමට කලින් පුබුදින්නී වෙයි, හැමට පසුව නිදන්නී වෙයි කීකරුකම දක්වන්නීය, මනාපසේ හැසිරෙන්නීය, ප්‍රිය තෙපුල් කියන්නීය, මහණෙනි, ඒ ස්ත්‍රී රත්නය වනාහි සක්විති රජ සිතින්වත්, ඉක්මවා නොහැසිරෙයි, කයින් කොයින් ඉක්මවයිද, මහණෙනි, සක්විති රජුට මෙබඳු ස්ත්‍රී රත්නයක් පහළවෙයි.

§ 42. “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි.

සක්විති රජුට ගෘහපති රත්නයක් පහළවෙයි. යම් හෙයකින් සස්වාමිකවූ හෝ අස්වාමික නිධාන දකීද, එබඳු කර්ම විපාකයෙන් උපන් දිව්‍ය චක්ෂුසක් ඔහුට පහළවෙයි, හෙතෙම සක්විති රජුවෙත එළඹ මෙසේ කීය. ‘දෙවයන් වහන්ස, ඔබ වහන්සේ මන්දොත්සාහි වනුමැනවි, මම ඔබ වහන්සේට ධනයෙන් කටයුතුදෙය ධනයෙන් කරන්නෙමි, කියායි.

මහණෙනි, පෙර සක්විති රජතෙම එම ගෘහපති රත්නය විමසන්නේ නැව් නැග ගඟ මැද ගඟේ සැඩ පහරට බැසගෙණ ගෘහපති රත්නයට මෙය කීය. ‘ගෘහපතිය, මට හිරණ්‍ය ස්වර්ණයෙන් ප්‍රයෝජනය.’ ‘මහරජ එසේ වීනම් නැව එක ඉවුරකට පැමිණේවා’ ‘ගෘහපතිය, මට මෙහිදී හිරණ්‍ය ස්වර්ණයෙන් ප්‍රයෝජනය. ‘මහණෙනි, එකල්හි ඒ ගෘහපති රත්නය දෑතින් ජලය මැඩ, හිරණ්‍ය ස්වර්ණයෙන් පිරුණු නිදන් සැළියක් උඩට ගෙන සක්විති රජුට මෙසේ කීය

. ‘මහරජතුමනි, මෙපමණකින් ප්‍රමාණද? මහරජතුමනි, මෙපමණකින් කරණ ලදද? මහරජතුමනි, මෙපමණකින් පුදන ලදද? ‘සක්විති රජතෙම මෙසේ කීය.’ ගෘහපතිය, මෙපමණකින් ප්‍රමාණය. මෙපමණකින් කරණලදී. ගෘහපතිය, මෙපමණකින් පුදන ලදී.’ මහණෙනි, සක්විති රජුට මෙබඳු ගෘහපති රත්නයක් පහළවෙයි.

§ 43 “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි. සක්විති රජුට පුත්‍ රරත්නයක් පහළවෙයි.

කෙබඳු පුත්‍රරත්නයක්ද යත්, පණ්ඩිතවූ, ව්‍යක්තවූ, බුද්ධි ඇති, උපස්ථාන කටයුතු, සක්විති රජුට උපස්ථාන කරවන්නට, අස්කළ යුත්තන් අස්කරන්නට, ඒ ඒ තනතුරෙහි තබන්නට, සුදුස්සන් තබවන්නට, ශක්තිමත් පුත්‍රරත්නයකි.

හෙතෙම සක්විති රජු වෙත එළඹ මෙසේ කීය. ‘දෙවයිනි, ඔබවහන්සේ මන්දොත්සාහී වනු මැනවි. මම අනුශාසනය කරන්නෙමි. මහණෙනි, සක්විති රජුට මෙබඳු පුත්‍රරත්නයක් පහළවෙයි.

“මහණෙනි, සක්විති රජ මේ සප්ත රත්නයෙන් යුක්තවූයේ වෙයි.
ඍද්ධි සතරකින්ද යුක්තවූයේ වෙයි.
§ 44 කවර ඍද්ධි සතරකින්ද යත්?

  • “මහණෙනි, සක්විති රජ විශිෂ්ට රූ ඇත්තේය. දැකුම්කලුය. ප්‍රසාද ජනකය. අන් මිනිසුන්ට වඩා අතිශයින්ම උතුම් වර්ණ සෞන්දර්‍ය්‍යයෙන් යුක්තය. මහණෙනි, සක්විති රජ මේ පළමුවෙනි ඍද්ධියෙන් යුක්තය.
  • “මහණෙනි, නැවත අනෙකක් කියමි. සක්විති රජ දීර්ඝායුෂ ඇත්තේ වෙයි. අන් මිනිසුන්හට වඩා බොහෝ කල් ජීවත්ව සිටින්නේය. මහණෙනි, සක්විති රජ මේ දෙවෙනි ඍද්ධියෙන් යුක්තය.
  • “මහණෙනි, නැවත අනෙකක් කියමි. සක්විති රජට රෝග පීඩා නැත්තේය. අන් මිනිසුන්ට වඩා අතිශයින් ඉතා සිහිල් නොවූ, ඉතා උෂ්ණ නොවූ, සමව ආහාර පැසෙන ගින්නෙන් යුක්තය. මහණෙනි, සක්විති රජත මේ තුන්වෙනි ඍද්ධියෙන් යුක්තය.
  • “මහණෙනි, නැවතද අනෙකක් කියමි. සක්විති රජ බමුණු ගෘහපතියනට ප්‍රිය මනාපය, මහණෙනි, පුතුන්හට පියෙකු මෙන් ප්‍රියය, මනාපය,

§ 45. මහණෙනි, පෙර වූවක් කියමි.
සිව්රඟ සෙනඟ විසින් සක්විති රජතෙම උයන් බිමට පමුණුවනු ලැබීය. මහණෙනි, එකල්හි බමුණු ගැහැවියෝ සක්විති රජුවෙත එළඹ මෙසේ කීවාහුය.
‘දෙවයන් වහන්ස, අපි, ඔබවහන්සේ දැක ගන්නට ඉතා කැමැත්තෙන් ඉන්නා බැවින්, අපට බොහෝ වෙලාවක් පෙනෙන සේ ඔබේ රථය සෙමින් පදවන සේ රතාචරින්ට කියනු මැනව.

. ‘මහණෙනි, සක්විති රජ තම රියැදුරු ඇමතීය. ‘රියැදුර, යම්සේ බමුණු ගෘහපතියෝ බෝකල් මා දකින්නාහුද, එසේ හෙමිහිට රිය ගමන් කරව,’ කියායි.

මහණෙනි, සක්විති රජතෙම මේ සතරවැනි ඍද්ධියෙන් යුක්තය.

මහණෙනි, සක්විති රජතෙම මේ ඍද්ධි සතරින් යුක්තය.

මහණෙනි, තවද සක්විති රජතෙම මේ සත් වැදෑරුම් රත්නයෙන් හා සතර ඍද්ධියෙන් යුක්තවූයේ ඒ හේතුවෙන් සැප සොම්නස විඳින්නේ නම් ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද?”

“ස්වාමීන්වහන්ස, එකම රත්නයෙන් යුක්තවූ කෙනෙකුද ඒ හේතුවෙන් සැප සොම්නස විඳින්නේය. සප්ත රත්නයෙනුත් චතුර්විධ ඍද්ධියෙනුත් යුක්තවූයේ කියනුම කවරේද?”

§ 47. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිටක් පමණ ගලක් ගෙණ භික්ෂූන් අමතා වදාළසේක. “මහණෙනි, මා විසින් ගන්නාලද ස්වල්ප මාත්‍ර මිටක් පමණ යම් මේ ගලක් වේද, යම් මේ හිමවත් පර්වතරාජයෙක් වේද, කවරක් ඉතා මහත්යයි හඟනෙහිද?”

“ස්වාමීන් වහන්ස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් ගන්නා ලද ස්වල්ප මාත්‍ර මිටක් පමණ ගල හිමවත් පර්වතරාජයාහට සමකොට බලනවිට ඉතා ස්වල්පය. ගණනකටද නොපැමිණෙයි. කලභාගයකටවත් නොපැමිණෙයි. සමානත්වයටද නොපැමිණෙයි.”

“මහණෙනි, එපරිද්දෙන්ම සක්විති රජ සප්තවිධ රත්නයෙන්ද, සතර ඍද්ධියෙන්ද යුක්තවූයේ ඒ හේතුවෙන් යම් සැපවූ සොම්නසක් විඳීද, ඒ සැපය දිව්‍ය සැපයට සමකොට බලනවිට ගණනකටද නොපැමිණෙයි. කලභාගයකටද නොපැමිණෙයි. සමානත්වයටද නොපැමිණෙයි.

§ 48. මහණෙනි, මේ පණ්ඩිතයා ඉදින් කිසියම් කලෙක දීර්ඝ කාලයක් ඇවෑමෙන් යලි මිනිසත් බවට පැමිණේද, ක්ෂත්‍රිය මහාසාර කුලයක් හෝ බ්‍රාහ්මණ මහාසාර කුලයක් හෝ ගෘහපති මහාසාර කුලයක් හෝ යන යම් උසස් කුලයෝ වෙත්ද, එබඳු පිරුණු මහත් ධන ඇති, බොහෝ රන් රිදී ඇති, බොහෝ වස්තු ඇති, බොහෝ ධන ධාන්‍ය ඇති කුලයක උපදී.

හෙතෙමේද විශිෂ්ට රූ ඇතිව උපදනේය., දැකුම්කලු ව උපදනේය, ප්‍රසාදජනකව උපදනේය, උතුම් ජවි වර්ණයෙන් යුක්තව උපදනේය. අහර, පැන්, වස්ත්‍ර, යාන, මල් ගඳ විලවුන්, සයන, වාසභූමි, පහන් ලබන්නෙය. ඒ නිසා ඔහු යලි කයින් සුචරිත කරයි. වචනයෙන් සුචරිත කෙරෙයි. සිතින් සුචරිත කෙරෙයි. හෙතෙම කයින් සුචරිතකොට, වචනයෙන් සුචරිත කොට, සිතින් සුචරිතකොට, කාය භේදයෙන් මරණින් මතු යලිත් වරක් යහපත් ගති ඇති ස්වර්ගලෝකයට පැමිණෙයි.

§ 49. මහණෙනි, සූදුකාරයෙක් පළමු දිනීමෙන් මහත් වස්තු රාශියක් ලබන්නේද, ඒ සූදුකාරයා යම් හෙයකින් පළමු ජයගැනීමෙන්ම මහත් වස්තු රාශියක් ලබන්නේ නම් ඒ දිනීම ස්වල්ප මාත්‍ර වූවකි.

මන්දයත් ඒ පණ්ඩිතයා කයින් සුචරිතකොට, වචනයෙන් සුචරිත කොට, සිතින් සුචරිත කොට කාය භේදයෙන් මරණින් මතු යහපත් ගති ඇති ස්වර්ග ලෝකයෙහි ඉපදීම1205 , ඒ සුදුවෙන් ආනන්ද කහවනු දිනීමට වඩා ශ්‍රේෂ්ටය. ඊට වඩා ඉතා අති මහත්ය. මහණෙනි, මෙය සියල්ලෙන් පිරුණු පණ්ඩිත භූමියයි.”

[1205: ත්‍රිවිධ සුචරිත කාර්ම කරන පණ්ඩිතයා ඒ නිසා දිවය ලෝකයක ඉපිදෙන්නේය. නැවත කවදා හෝ යලි මනුෂ්‍ය භාවය ලබන්නේ නම්, ධනවත්, කුලවත්, මහාසාර පවුලකම උපදනේය. එසේ ඉපිද යස ඉසුරින් ආට්‍යය ජීවිතයක් සතුටින් ගෙවන්නේ යලි ඉමහත් කුසල් කරන්නට සමත් වන්නේය. ඒ අනුසසින් යලි දිව්‍යය සැප ලන්නට දිව ලොව උපදනේය. සසර නිමකොට නිවන් සාක්ෂ්‍ය කරන තුරු මෙසේ සපයෙන්ම සසර වසන්නේය.]

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සූත්‍රය වදාළසේක. ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දේශනාව සතුටින් පිළිගත්තාහුය.

MN 03-02-04 . සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බ සූත්‍රය

පුජ්‍ය පිටිගල ගුණරතන ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය 1 දේශනාව
පුජ්‍ය පිටිගල ගුණරතන ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය 2 දේශනාව

§ 1. මා විසින් මෙසේ අසනලදී.1069
එක් කලෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර අනේපිඬුසිටුහු විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසනසේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි,’යි කියා භික්ෂූන්ට කථා කළසේක.
“ස්වාමීනි,’යි කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

[1069:-“සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බ” යනු සේවනය කලයුතු හා සේවනය නොකළයුතු .. ලෙස සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත. සේවනය යන්නේ අදහස ..ඒ ආකාරයයට පැවැත්විය යුතු, ඒ අනුව කල යුතු, ඒ ආකාරයට හැසිරිය යුතු ලෙස සැලකිය හැක.]

§ 2. “මහණෙනි, මම ඔබට සේවනය කළ යුතුවූද, සේවනය නොකළ යුතුවූද, ධර්ම ගැන දේශනා කරන්නෙමි. එය මැනවින් අසව්, මැනවින් මෙනෙහි කරව්. දේශනා කරන්නෙමි”යි කියායි.
“එසේය ස්වාමීනි”යි ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක. 1070

[1070: භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කල මේ පහත ඇති නිල් පාට චේදයේ දැක්වූ සාරාංශ ගත දේශනාව අසා හුන් සාරිපුත්ත මහා රහතුන් වහන්සේ “ස්වාමින් මේ මා ඒ කාරණය වටහා ගත ආකාරය යයි පවසමින් විස්තරාත්මකව මේ සුත්‍රය ඉදිරිපත් කරයි. ඒ අසන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ අනුමත කරමින්. “එසේය සාරිපුත්‍රය, ඒ ….. දෙසනා කොට නැවත සැරියුත් හිමියන්ගේ විස්තර කිරීම සඳහන් කරයි. මේ පරිවර්තනයේදී එසේ දෙවනුව බුදුන් වහන්සේ සඳහන් කල චේදය නැවතත් සම්පුර්ණයෙන්ම නොලියා කෙටිලෙස දැක්වීමු.]

පළමු සුත්‍ර වාරය

§ 3. “මහණෙනි,

  1. මිනිසාගේ කායික පැවැත්ම සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය. සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් ඇති බව කියමි. කායික පැවැත්මේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය, 1071
  2. වචන පාවිච්චියේදී නොහොත් කතා කිරීමේදී ද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය
  3. මහණෙනි, සිතීමේදීද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ සිතන දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  4. සිතේ ව්ත්තුපාදය1072 පැවැත්මද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ සිතීමේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය
  5. මහණෙනි, මම සිතද සේවනය කළ යුත්තය, සේවනය, නොකල යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ සිතද සේවනය කළ යුත්ත අනිකකි, සේවනය නොකළ යුත්ත අනිකකියි, කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  6. මහණෙනි, සංඥාවද සේවනය කළ යුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ සංඥාව පැවැත්වීමේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  7. මහණෙනි, මම දෘෂ්ටියද සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ දෘෂ්ටිය ලැබීමේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.
  8. “මහණෙනි, යමෙකුගේ ස්වීයත්වය ඇතිකරගැනීමෙදීද, සේවනය කළ යුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ ස්වීයත්වය ඇතිකරගැනීම පිලිබඳ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.

[1071:- “අඥමඥ” යන පාලි පදය “සහමුලින්ම” වෙනස්ය ලෙස දැක්වීමි. එකිනෙකට ප්‍රතිවිරුද්ධ ධර්මයන් සේද දැක්වීම වැරදි නොවේ.]

[1072:- චිත්තුපාදය යනු සිතන විට තම සිත කුමන ආකාරයට ඇති සිතිවිලි වෙත නැමේදැයි යන්නය. පහත ඇති වෙනි චේදය මේ විස්තර වශයෙන් දක්වයි.]

§ 4. මෙසේ දේශනා කළ කල්හි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍රයන් වහන්සේ මෙසේ ප්‍රකාශ කළේය.
“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සංක්ෂේපයෙන් දේශනා කරන ලද, විස්තර නොකරන ලද මේ ධර්මයේ අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් මා දැනගතිමි”යි කියායි.

§ 5 . “මහණෙනි, කායික පැවැත්ම සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය. සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් ඇති බව කියමි. කායික පැවැත්මේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.” මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී. ”

ඒ කුමක් සඳහා මෙසේ ඔබ වහන්සේ දේශනා කරණ ලදද යත් ?

“ස්වාමීනි, යම් කාය සමාචාරයක් කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ කායසමාචාරය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් කායසමාචාරයක් සේවනය කරන්නා තුල අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ කාය සමාචාරය සේවනය කළ යුතුයි. ”

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ කාය සමාචාරයක් සේවනය කරන්නා හට අකුශල ධර්මයෝද වැඩෙත්ද, කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත් ,

  • ස්වාමීනි, යමෙක් , ප්‍රාණීන් කෙරෙහි දයා රහිතව, ලේ තැවරුණු අතින් යුතුව, කෘර සිති යුතුව ප්‍රාණඝාත කරන්නේද, දඬු මුගුරු ගෙන සතුනට හිංසා පීඩා පමුනුවන්නේද
  • ගමෙහි වේවා අරණ්‍යයෙහි වේවා, අන්සතු දේ ගන්නේද, තමන්ට නොදුන්නාවූ දේ සොර සිතින් ගන්නේද, නුදුන් දෙය පරිභෝජනය කරන්නේද ,
  • මව විසින් රක්නා ලද, පියා විසින් රක්නා ලද, සොහොයුරන් විසින් රක්නා ලද, සොහොයුරියන් විසින් රක්නා ලද, ඥාතීන් විසින් රක්නා ලද, දැරියක්, විවාහයට පත්ව ඉන්නා වූ ස්ත්‍රියක්, කාන්තාවක්, විවා ගිවිසුම් ගෙන ඉන්නා වූ ස්ත්‍රියක් සමග අයතා කාම සෙවන වශයෙන් හැසිරී , කාම මිථ්‍යාචාරයෙහි යෙදෙත්ද, ස්වාමීනි, එබඳුවූ කායික පැවැත්ම සේවනය කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳු කායික ක්‍රියා කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද?

  • ස්වාමීනි, යමෙක් ප්‍රාණඝාතය නොකරන්නේද, ප්‍රාණඝාතයෙන් වෙන්වූයේද, දඬු මුගුරු අවි ආයුධ පරිහරණය නොකරන්නේද, අන් සතුන් කෙරෙහි දයාවෙන් යුක්තවූයේද, සියළු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇතිව වාසය කෙරේද,
  • දුන් දෙය පමණක් ගන්නේද , නොදුන් දෙය ගැණීමෙන් වෙන්වූයේ ද, ගමෙහි හෝ වේවා අරණ්‍යයෙහි හෝ වේවා, අන්සතු වස්තුවක්, උපකරණයක් , සොරසිතින් නොගන්නේද,
  • ස්ත්‍රීන් කෙරෙහි , කාම සේවනය වශයෙන් හැසිරීමට නොයන්නේද , කාම මිථ්‍යාචාරයෙහි නොයෙදෙත්ද, .

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ කායික පැවැත්ම සේවනය ඇත්හතාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.

එසේ හෙයින් ඔබ වහන්සේ “මහණෙනි, කායික පැවැත්ම සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය. සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් ඇති බව කියමි. කායික පැවැත්මේ මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය.”යි වදාරණ ලදී”යි මේ සඳහා දේශනා කරන ලදී.

§ 6. “මහණෙනි, කතා කිරීමේදී ද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය“.යි ඔබ වහන්සේ දේශනා කල සේක.”

ඒ කුමක් සඳහා දේශනාකරන ලදද යත් ?”

“ස්වාමීනි, කුමන ආකාර වචන සේවනය කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ වචනයේ පැවැත්ම සේවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි යම් වචන පැවැත්මක් සේවනය කරන්නාහට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ වචන පැවැත්ම සේවනය කළයුතුයි”.

“ස්වාමීනි, කෙබඳු ලෙස වචනය කතාව පාවිච්චි කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත්?

  • ස්වාමීනි, යමෙක් සභාවක , හෝ පිරිසක් මැද, නෑයන් මැද හෝ රජකුල මැද සිටියේද, උසාවියකට සාක්ෂි දෙනු පිණිස ආවේද , ‘පින්වත් පුරුෂය මෙහි එව. යමක් දන්නෙහිනම් එය කියව’යි, සාක්ෂ්‍ය අසන ලද්දාවූ විට, නොදන්නා දෙය, දනිමියි කියත්ද . දන්නා දෙය හෝ ‘නොදනිමි’යි කියත් ද . නොදැක්කා වූ දෙය දැක්කෙමි ’යි කියත් ද, . දක්නා ලද දෙය ‘නොදැක්කෙමි ’යි කියත් ද, මෙසේ තමා ට ලාභයක් පිණිස හෝ අන් කෙනෙකුට වාසියක් පිණිස, දැන දැන බොරු කියන්නේ ද,
  • එක්ව ඉන්නා පිරිසක් බිඳවීම පිණිස, අසමගි කිරීම පිණිස එතැනින් අසා මෙතැන දී කියන්නේද, මෙතන්හි අසා එතනට ගොස් කියන්නේද, මෙසේ සමගිවූවන් භේද කරන්නේද, භේදවූවන්ගේ භේදයට අනුබල දෙන්නේද , භේදයෙහි ඇළුනේද , භේදවූ අය දැක සතුටුවන්නේද , භේද කරන කතා කියන්නේද , මෙසේ කේලාම් බස් කියන්නෙක් වේද,
  • “යම් වචනයක් අනුන්ට ගැරහීම් වශයෙන් කියයිද, රළු, කර්කශ වූද අනුන්ගේ සිතට කටුක වූද, අනුන් සිත් කටු අත්තක මෙන් ඇමිණෙන සුළු බඳු කතා ඇත්තේ ද, ඇසුවන් අසන්තෝෂයට , අමනාපයට , කෝපයට පත්කරන අයුරින් කතා කරන්නේද , අනුන්ගේ සිත් අවුස්සන ඔවුනගේ සිත් කළඹන දේ කියන්නේද, ඵරුෂ වචන කියන්නේ ද ,
  • නොකල්හි කථා කරන්නේද , බොරු කියන්නේද , වැඩකට නැති හිස් බස් දොඩන්නේද , ධර්මයට නොගැලපෙන , විනයට නොගැලපෙන දේ කියන්නේද, සිත තබාගැනීමට නුසුදුසු දේ දොඩවන්නේද, නොකල්හි, සීමාවක් නැතිව, වැඩකට හේතු නොවන වචන , සම්ඵප්‍රලාප බස් ඇත්තේද,

“ස්වාමීනි, මෙබඳු වචන සේවනය කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝම වැඩෙත්. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ වචනයේ පැවැත්මක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත්,..?

  • “ස්වාමීනි, යමෙක්, සභාවක , හෝ පිරිසක් මැද, නෑයන් මැද හෝ රජකුල මැද සිටියේද, උසාවියකට සාක්ෂි දෙනු පිණිස ආවේද , ‘පින්වත් පුරුෂය මෙහි එව. යමක් දන්නෙහිනම් එය කියව’යි, සාක්ෂ්‍ය අසන ලද්දාවූ විට, නොදන්නා දෙය, නොදනිමියි කියත්ද . දන්නා දෙය හෝ ‘දනිමි’යි කියත් ද . නොදැක්කා වූ දෙය නොදැක්කෙමි ’යි කියත් ද . දක්නා ලද දෙය ‘දැක්කෙමි ’යි කියත් ද, මෙසේ තමා ට ලාභයක් පිණිස හෝ අන් කෙනෙකුට වාසියක් පිණිස, බොරු නොකියන්නේ ද,
  • එක්ව ඉන්නා පිරිසක් බිඳවීම පිණිස, අසමගි කිරීම පිණිස එතැනින් අසා මෙහි නොකියන්නේද, මෙතන්හි අසා එතනට ගොස් නොකියන්නේද, මෙසේ සමගිවූවන් භේද නොකරන්නේද , භේදවූවන්ගේ භේදය නැති කොට එකමුතු කරන්නට උත්සාහ කරන්නේද, භේදවූ අය දැක දුක්වන්නේ ඔවුන් අතර මිත්‍රත්වය, සමගිය වැඩෙන වචන කියන්නේද ,
  • ඵරුෂ වචන නොකියන්නේ අනුනට ප්‍රිය වූ සතුට ඇති කරවන්නාවූ , කණට සුව එලවන , ප්‍රෙමය ඇති කරවන , සිත සතුටු කරවන , ශිෂ්ට වචන කියන්නේ ද, බොහෝ දෙනාගේ සිත් ඇදගන්නා වචන කියන්නේද, බොහෝ දෙනාගේ මනාපය වඩන වචන කියන්නේ වේද,

“ ස්වාමිනි, මෙබඳුවූ වචන සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. “

මහණෙනි, වචන පාවිච්චියේදී ද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය“.යි ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා දේශනාකරන ලද බව මම දකිමි.

§ 7. ” මහණෙනි, සිතීමේදීද සේවනය කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. සිතන දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය. “යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරන ලදද යත් ?”

“ස්වාමීනි, යම් ආකාරවූ සිතිවිලි නිසා කෙනෙකුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ මනෝ සමාචාරය සේවනය නොකළ යුතුය. එබඳුවූ සිතුවිලි නොසිතිය යුතුය. ස්වාමීනි, යම් මනෝසමාචාරයක් සේවනය කරන්නහුගේ, යම් ආකාර සිතිවිලි ඇති විට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ මනොසමාචාරය සේවනය කළයුතුය.”

“ස්වාමීනි කෙබඳුවූ මනොසමාචාරයක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, යත්.”

  • ‘ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් අභිජ්ජාව යන, දැඩි විෂම ලෝභය1073 ඇත්තේ නම් , ඒ අන්සතු සම්පත මා සතුවන්නේ නම් ඉතා යෙහෙකැයි ආශා කරන්නේද, විපල්ලාසවූ සිතින් මේ කාම වස්තුන් මා සතු වුවද, අන් සතු උවද ඒ සියල්ල අනිත්‍ය, දුක්ඛ , අනාත්ම බව නොදැක මටත් මේ බඳු දේ ඇත්නම් හොඳය කියා සිතන්නේද.
  • දූෂ්‍යවූ අදහස් ඇතිව මා හට විරුද්ධවූ මේ මිනිසුන්, මා අකමැති මේ සත්වයන් නැසෙත්වා, වධයට පැමිණෙත්වා, සිඳෙත්වා, විනාශවෙත්වා, නොපවත්වෙත්වා”යි අනුන්ගේ විනාශය කැමති වන්නේවේද,

ස්වාමීනි, මෙබඳු මනො සමාචාරයක් සේවනය කරන්නහුගේ, මෙලෙස සිතන්නාගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

[1073:- 1. අභිජ්ජාව : විෂම ලෝභය ලෙසින් බොහෝ විට හැඳින්වෙන උප ක්ලේශයයි. හමුවන රූපයක් (වර්ණ, ශබ්ධ, ඝන්ධ, රස, ස්පර්ශ රූපයක්) ගැන විපල්ලාසවූ සිතින් සිතා (එම රුපයේ අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම බව නොදැක) මේ රුපය මට ඇතිනම් හොඳය. මේ වගේ එකක් මා සතුවෙයි  නම් හොඳ යැයි ඇතිවෙන සිතිවිල්ල හෝ තමනට අප්‍රිය  රුපයක් හමුවේ නම් මෙය  නැත්නම් මට සුවයක් වේයැයි කරන සිතිවිල්ල (අනුන්ගේ දේ මට ඇත්නම් හොඳයයි ආශා කරන දැඩි ලොභය)

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ මනො සමාචාරයක් සේවනය කරන්නාහට, කෙලෙස සිතන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත් ?”

ස්වාමීනි, මෙලෙව්හි ඇතැමෙක්

  • .ස්වාමීනි, යමෙක් සිත තුල අභිජ්ජාව යන, විෂම ලෝභය නැති නම් , ඒ අන්සතු සම්පත මා සතුවන්නේ නම් හොඳයැ”යි අන් සතු දෙයට ආශා නොකරන්නේය, මේ කාම වස්තුන් මා සතු වුවද, අන් සතු වූවද ඒ සියල්ල අනිත්‍ය, දුක්ඛ , අනාත්ම ය යි සිතා උපේක්ෂාවෙන් ඉන්නේද, “‘මේ බඳු වස්තු ඔහුට ඇත්තේ පෙර කල පින නිසාය. මට නැත්තේ මා එසේ පෙර දී පින් නොකළ නිසාය. ඒ නිසා මාද වහ වහා පින් කරන්නෙමි’යි කියා සිතන්නේද.
  • මෛත්‍රී අදහස් ඇතිව, මා හට විරුද්ධවූ මේ මිනිසුන්ද, සුවපත් වෙත්වා, සැපතට පැමිනෙත්වා, යි තමන් කැමති අකමැති බෙදීමකින් තොරව සියල්ලන්ගේ සුඛ විහරණය පතන්නේද, අනුන්ගේ සැපයට කැමති වන්නේ ද,

“ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ මනොසමාචාරයන් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. “

“මහණෙනි, මම මනොසමාචාරය සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළයුත්තය යයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ මනොසමාචාරයද සේවනය කළයුත්ත අනිකකි, සේවනය නොකළයුත්ත අනිකකියි කියමි“යි. ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දේ මේ සඳහාය.

§ 8. ” සිතේ ව්ත්තුපාදය1074 නොහොත් “සිතේ නැඹුරුව පැවැත්මද කළ යුතු පිළිවෙළය., සේවනය නොකළ යුතු පිළිවෙළය.’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. මේ සිතීමේ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය “යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලදී.

[1074:- චිත්තෝත්පාද” යනු සිතිවිලි ඇතිකරගැනීමේ දී කෙනෙක් සිත මෙහෙයවන ආකාරය ය. සිතුවිලි ඉබේම ඇතිවෙනවා නොව මනුෂ්‍යයා ඊට පෙරදී කෙසේ සිත පුරුදු කල ආකාරයට ඇතිවෙන බව සැලකීම වටී. කුසල පුරුදු හොඳ දේ සිතන මිනිසෙක්ට අභිජාව, ද්වේශය, තරහව ඇතිවෙනවා අඩුය. ඉංග්‍රීසියෙන් inclination of mind ලෙස චිත්තෝත්පාද “සිතේ නැඹුරුව” කියා කිය හැකිය. §7 වන චේදයේ සඳහන් කල “මනෝ සමාචාර” නොහොත් “සිතීම්” සම්පුර්ණ කම්ම පථ එනම් විපාක පිණිස කර්ම සකස් වෙන ඒවා ලෙසත් මේ චිතොත්පාද, එතරම් බලගතු නොවෙන, තවමත් කර්ම පථ නොවෙන ධර්ම ලෙසත් අටුවාව දක්වයි.]

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරන ලදද යත් ?”

“ස්වාමීනි, යම් සිතක පුරුද්ද (චිත්තෝත්පාද) නිසා ඔහුගේ සිතේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ සිතිවිලි පුරුදු සේවනය නොකළයුතුය. ස්වාමීනි, යම් සිතක සිතන පුරුදු හෙවත් චිත්තොත්පාද සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද එබඳුවූ සිතන පුරුදු සේවනය කළයුතුය.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සිතීම් පුරුදු නම් චිත්තෝත්පාද සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත් ?

  • ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් විෂම ලෝභය ඇත්තේ අන් සතු දේ ගැන ආසාවෙන් කෑදරකමින් යුත් සිතින් වෙසේද,
  • ව්‍යාපාද සිත් ඇත්තේ අනුන්ට විනාසයක් නපුරක් වේවායි පතමින් ව්‍යාපාදයෙන් යුත් සිතින් වෙසේද, හිංසාකිරීම්ට කැමතිව හිංසා කරන සිතින් යුක්තව වෙසේද,

“ස්වාමිනි, එබඳුවූ සිතේ පුරුදු සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සිතන පුරුදු චිත්තෝත්පාද, සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත්”,

  • ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් විෂම ලෝභ නැත්තේ, දැඩි ලෝභ නැති සිතින් වෙසෙයිද , අන් සතු දේ ගැන උපේක්ෂාවෙන් සිතයිද,
  • ව්‍යාපාද නැත්තේ, ව්‍යාපාද රහිත සිතින් වෙසෙයි. හිංසා කරන සිත් නැත්තේ හිංසා නොකරන සිතින් යුක්තව වෙසෙයිද .

“ස්වාමීනි, එබඳුවූ සිත් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.”

“මහණෙනි, මම චිත්තෝත්පාද ද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තය’යි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ චිත්තෝත්පාද වශයෙන් ද සෙවනය කළයුත්ත අනිකකි. සෙවනය නොකළ යුත්ත අනිකකි’යී කියමි” යි ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා දේශනා කරණ ලදී.

§ 9. “මහණෙනි, මම සංඥාවද සේවනය කළයුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තය යි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය. සෙවනය කළයුත්ත අනිකකි. සෙවනය නොකළයුත්ත අනිකකි’යි කියමි” යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලදී.

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරන ලද්දේ ද යත් ,
“ස්වාමීනි, යම් සංඥාවක් සේවනය කරන්නහු ගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත් ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත් ද, එබඳුවූ සංඥාව සේවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි, යම් සංඥාවක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ සංඥාව සෙවනය කළ යුතුයි.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සංඥාවක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශලධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත්?”,

  • ස්වාමීනි, ඇතැමෙක් විෂම ලෝභය ඇත්තේ ලෝභ සහගත සංඥාවෙන් වෙසෙයිද අසහන
  • අසහන වූ, ව්‍යාපාද සිත් ඇතිව ව්‍යාපාද සහගත සංඥාවෙන් වෙසෙයිද,
  • අනුනට කයෙන් වචනයෙන් හිංසා කරන්නේ හිංසා සහගත සංඥාවෙන් වෙසෙයිද,

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ සංඥාව සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ සංඥාවක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත් ?

  • ස්වාමීනි, ඇතමෙක් අන් සතු දේ කෙරෙහි කෑදර බව නොහොත් විෂම ලෝභය නැතිව උපේක්ෂ සිතින් වසයිද
  • ව්‍යාපාද නැත්තේ ව්‍යාපාද නැති සංඥාවෙන්, අනුනට ව්යාසනයක් නපුරක් නොපතමින් වසයිද,
  • මෛත්‍රී සහගත සිතින් සියලු සත්වයනට යහපතක් වේවායි පතමින් වසයිද

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ සංඥාවන් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්.

මහණෙනි, මම සංඥාවද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. ඒ සංඥාවද සේවනය කළයුත්ත අනිකකි. සේවනය නොකළ යුත්ත අනිකකි”යි කියමි”යි ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා දේශනාකරන ලදී.

§ 10 . “මහණෙනි, “දෘෂ්ටි සේවනය” ද, කළ යුත්තය සෙවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි. දෙආකාරය එකිනෙකට සහමුලින්ම වෙනස්ය. දෘෂ්ටි සේවනය කළයුත්ත එකකි, සෙවනය නොකළ යුත්ත අනිකකි,යි කියමි”යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරණලදී.

මෙය කුමක් සඳහා දේශනා කරණ ලද ද යත් ?

“ස්වාමීනි, යම් දෘෂ්ටියක් සෙවනය කරන්නහු ගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ දෘෂ්ටිය සෙවනය නොකළ යුතුය. ස්වාමීනි, යම්බඳුවූ දෘෂ්ටියක් සෙවනය කරන්නහුගේ අකුශලයෝ පිරිහෙත්ද, කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ දෘෂ්ටිය සෙවනය කළ යුතුය.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ දෘෂ්ටියක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත්?”,

  • ස්වාමීනි, ඇතමෙක් මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තේවේ. ‘
  • දෙන දානයෙහි , ත්‍යාගයෙහි ඵල නැත.
  • “කළ හොඳ නොහොඳ දෙක්හි ඵල විපාක නැත.
  • මරණින් පසු යලි ඉපදීමක් නැත.
  • මවට පියාට සැලකීමෙන් විපාක නැත.
  • චුතව උපදින ඕපපාතික සත්වයෝ නැත.
  • මෙලොව හා පරලොව තම නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂකොට ප්‍රකාශ කරන මහණ බමුණන් ලොව නැත’
    යනුවෙනි.

ස්වාමීනි, මෙබඳුවූ දෘෂ්ටි සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ දෘෂ්ටිය සේවනය කරන්නහුගේ අකුශලධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශලධර්මයෝ වැඩෙත්ද යත්?”,

  • ස්වාමීනි ඇතමෙක්, මෙබඳු දාෂ්ටි ඇත්තේවේ.
  • ‘දුන් දැයෙහි ඵල ඇත. “
  • කළ හොඳ නොහොඳ දෙක්හි ඵල විපාක ඇත.
  • නැවත පුනර්භවයක් ඇත.
  • මවට , පියාට සැලකීමෙන් හොඳ විපාක ඇත.
  • ඕපපාතිකව උපදින සත්වයෝ ඇත.
  • මෙලොව හා පරලොව තමා නුවණින් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට ප්‍රකාශ කරන මහණ බමුණන් ලොව ඇත.’
    යනුවෙනි.

“ස්වාමීනි, මෙබඳු වූ දෘෂ්ටි සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.

මහණෙනි, මම දෘෂ්ටියද සේවනය කළ යුත්තය සෙවනය නොකළ යුත්තයයි දෙපරිදිකොට කියමි. ඒ දෘෂ්ටියද සෙවනය කළයුත්ත අනිකකි. සෙවනය නොකළයුත්ත අනිකක”යි කියමි” යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද්දේ මේ නිසාය.

§ 11 . මහණෙනි, ආත්මභාව ප්‍රතිලාභය1075 නොහොත් ස්වීයත්වය, පෞරුෂත්වය ලැබීමද දෙපරිදි යැයි කියමි. සේවනය කළ යුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. හෙද සේවනය කළයුතු ආත්මභාවය ලැබීම අනිකකි. සේවනය නොකළයුතු ආත්මභාවය ලැබීමද අනිකකි”යි ඔබ වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා දේශනා කරණ ලදද?”

[1075:- අත්තභාව පටිභා = ආත්මභාව ප්‍රතිලාභ (උත්පත්ති ලැබීම්) ලෙස දීඝ නිකායේ සංගීති සුත්‍රයේ මෙසේ දක්වා ඇත.
“ආත්මභාව ප්‍රතිලාභ සතරක් වෙත්.
a. ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි ආත්ම සඤ්චෙතනාව (තමාගේ මෙහෙයීම) කරණකොටගෙනම චුතවෙයිද, අනුන්ගේ මෙහෙයවීම හේතුකොටගෙන චුත නොවෙයිද, එබඳු උත්පත්තියක් ඇත.
b. ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි අනුන්ගේ මෙහෙයවීම නිසා චුතවන්නේද තමාගේ මෙහෙයීමෙන් චුතනොවන්නේද එබඳු උත්පත්තියක් ඇත්තේය.
c. ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි තමාගේ මෙහෙයීමත් අනුන්ගේ මෙහෙයවීමත් නිසා චුතවන්නේද එබඳු උත්පත්තියක් ඇත්තේය.
d.ඇවැත්නි, යම් උත්පත්තියෙක්හි තමාගේ මෙහෙයීමත් අනුන්ගේ මෙහෙයවීමත් නිසා චුතනොවන්නේද. එබඳු උත්පත්තියක් ඇත. (යන සතරයි)
DN 03-10 සංගීති සුත්‍රය ]

“ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ ආත්මභාවය ලැබීමක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? එබඳුවූ, ආත්මභාවය ලැබීම සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම්බඳුවූ, ආත්මභාවය ලැබීමක් සේවනය කරන්නහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ ආත්මභාවය ලැබීම සේවනය කළ යුතුයි.

“ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ ආත්මභාව ලැබීමක් ඇත්තහුගේ අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද යත් ?”

“ස්වාමීනි, දුක් සහිත ආත්මභාවය ලැබීම ඇත්තහුගේ උත්පත්තිය නොනිමි බැවින් අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්, කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. ස්වාමීනි, කෙබඳුවූ ආත්මභාවය ලැබීමක් ඇත්තහුගේ අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? ස්වාමීනි, දුක් රහිත ආත්මභාවය ලැබීම ඇත්තහුගේ උත්පත්තිය නිමි බැවින් අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්.” 1074

[1074:- අපරිනිට්ටිතභාවාය ‘ යන පදය මේ සුත්රයටම විශේෂ වුවකි. අටුවාව මේ විස්තර කරන්නට භාවනා අපරිනිට්ටිතභාවාය යන වෙනත් යෙදුමක් හා සැසඳීම කරයි. මේ භවයේදීම සිය ක්ලේශ ප්‍රහාණය සිදු කරගන්නට අසමත් සත්වයා මුළු ජීවිතය පුරාම අකුසල ධර්මයෝ වැඩෙත්. කුසල ධර්මයෝ පිරිහෙත්. දුක් විඳින්නාවූ භවයක හිමි කරුවෝ වෙති. භව තන්හාව නොහල සෝවාන්, සකෘදාගාමි, අනාගාමි උතුමන් පවා උත්පත්තිය නිමා නොකරන තාක්, එනම් අරහත් ඵලය සාක්ෂාත් කරන තෙක් දුක් සහිත ආත්මභාවම ලබන්නවුන් ය.]

“මහණෙනි, මම ආත්මභාවය ලැබීමද දෙපරිදි කොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද, යනුවෙනි. හෙද සේවනය කළ යුතු ආත්මභාවය ලැබීම අනිකකි. සේවනය නොකළ යුතු ආත්මභාවය ලැබීමද අනිකකියි, මෙසේ යමක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලදද? ඒ මේ සඳහා දේශනා කරණ ලදී.”

§ 12 . “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙපයෙන් වදාරනලද විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදන ලද මේ ධර්මයාගේ අර්ථය මම විස්තර වශයෙන් මෙසේ දනිමි”යි කීය.

පළමු පිලිගැන්ම හා අනුමැතිය

§ 13. “යහපත, යහපත ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සංක්ෂෙපයෙන් කියන ලද විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මේ ධර්මයේ අර්ථ විස්තර වශයෙන්ම තෙපි දන්නා අයුරු නිවැරදිය..

“ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සංක්ෂෙපයෙන් කියන ලද මෙහි අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් දතයුතුය.

දෙවන විස්තර කිරීම

§ 14 .ශාරිපුත්‍රය,

  • චක්ඛුවිඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයද මම සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.
  • සොතවිඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ශබ්දයද මම සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තය දෙයාකාරයකින් කියමි.
  • ඝාණවිඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ගන්ධයද මම සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්ත යයි දෙපරිදිකොට කියමි.
  • ජිව්හා විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ රසයද සේවනය කළ යුත්ත සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.
  • කායවිඥානයෙන් දැනගතයුතු ස්පර්ශයද මම සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙපරිදි කොට කියමි.
  • මනොවිඥානයෙන් දැනගතයුතු ධර්මාරම්මණයද සේවනය කළයුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්වාමින් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළ කෙළේය.

“ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂෙපයෙන් වදාරණ ලද විස්තර වශයෙන්, අර්ථ නොබෙදන ලද මෙහි මෙසේ විස්තර වශයෙන් අර්ථය දනිමි.”

§ 24.‘ශාරිපුත්‍රය, මම චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු වූ රූපයද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමියි ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.1075

[1075: පසිඳුරන් ගෙන් ලබන ආරම්මණ නිසාම අකුසල් ධර්මයෝ වැඩෙති. ඉන්ද්‍රිය සංවරය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කලේ මේ පිණිසය . § 24 සිට § 29 දක්වා ඇත්තේ පස් ඉඳුරන්ගෙන් ලබන ආරම්මණ පරිහරණය කලයුතු හා නොකළ යුතු ආකාරයය.]

එය කුමක් සඳහා වදාරණ ලදද යත්?”,

“ස්වාමීනි, යම් චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයක් සෙවනය කරන්නහුට එසේ දැකීමෙන් අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, මෙබඳුවූ චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපය නොදැකිය යුතුයි.’

ස්වාමීනි, යම් චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයක් සෙවනය කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ රූප දැකිය යුතුය”

ශාරිපුත්‍රය, චක්ඛු විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රූපයද සේවනය කළ යුත්තය සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි‘යි ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදනම් එය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 25 .“ශාරිපුත්‍රය, ශ්‍රොත විඥානයෙන් දැනගතයුතු ශබ්දයද දෙපරිදි කොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද? යත්”

“ස්වාමීනි, යම් ශබ්දයක් අසන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ ශබ්දයක් නොඇසිය යුතුයි.
“ස්වාමීනි, යම් ශබ්දයක් අසන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, මෙබඳුවූ ශබ්දය ඇසිය යුතුයි.
ශාරිපුත්‍රය, සොත විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ශබ්දයද දෙපරිදිකොට කියමි සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”

§ 26.“ශාරිපුත්‍රය, මම ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ගන්ධයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද යත් ”

“ස්වාමීනි, යම් ඝන්ධයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද එබඳුවූ, ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ, ගන්ධයක් සේවනය නොකළ යුතුයි.
ස්වාමීනි, යම් ඝාණ ගන්ධයක් සේවනය කරන්නහුට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ, ගන්ධය සෙවිය යුතුයි.

ශාරිපුත්‍රය, ඝාණ විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතු වූ, ගන්ධය දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදද, එය මේ සඳහා වදාරණ ලදී.”

§ 27 .“ශාරිපුත්‍රය, ජිව්හා විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු රසය……
§ 28.“ශාරිපුත්‍රය, කාය විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ස්පර්ශය ……
§ 29 .“ශාරිපුත්‍රය, මනො විඤ්ඤාණයෙන් දැනගතයුතු ධර්මය දෙපරිදි කොට කියමි. සිතිය යුත්තද නොසිතිය යුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මයක් සිතන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මයන් නොසිතිය යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මයක් සිතන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මය සේවනය කළයුතුයි.
ශාරිපුත්‍රය, මම මනො විඤ්ඤාණයෙන් දතයුතුවූ ධර්මය දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් ඒ සඳහා වදාරණ ලදී”

§ 30.“ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංක්ෂේපයෙන් දෙසනලද විස්තර වශයෙන්ද නොබෙදනලද මෙහි අර්ථය මෙසේ විස්තර වශයෙන් දනිමි,” කියායි.

“යහපත, යහපත ශාරිපුත්‍රය, ශාරිපුත්‍රය, තොපි මා විසින් සංක්ෂෙපයෙන් කියනලද විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් දන්නහුය.

“ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සැකෙවින් කියනලද මෙහි විස්තර වශයෙන් අරුත් මෙසේ දතයුතුය.

තුන්වන විස්තර කිරීම1076

[1076:- මේ කොටසේහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සංඝ සමාජය පිණිස වැදගත් කාරනා සියල්ලම කුසල සහ අකුසල වශයෙන් දෙකොටසට බෙදා දක්වයි. ආමිස පරිහරණයේදී සති සම්පජනයෙන් යුතුව මේ දෙආකාරයෙන් සේවනය කලයුතු ආකාරයට කිරීම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අනුමත කරයි.]

§ 39. “ශාරිපුත්‍රය,

  • චීවරයද, දෙපරිදියැයි කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ශාරිපුත්‍රය, මම පිණ්ඩපාතයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ සේනාසනයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “නිගමයද, දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි.
  • “ නගරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “ ජනපදයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළ යුත්තද සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි.
  • “පුද්ගලයන් ද සේවනය කළයුත්තය, සේවනය නොකළ යුත්තයයි දෙයාකාරයකින් කියමි.”

මෙසේ වදාළ කල්හි ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්වාමින්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙය සැළකෙළේය.

“ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන්වහන්සේ විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් නොබෙදූ මෙහි මෙසේ විස්තර වශයෙන් අදහස දනිමි.”

§ 40. “ශාරිපුත්‍රය, මම චීවරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම්, චීවරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ චීවරය සේවනය නොකළ යුතුයි.
“ස්වාමීනි, යම්, චීවරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ චීවරය සේවනය කළයුතුයි.

“ශාරීපුත්‍රය, මම චීවරය දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි.
මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදද? එය මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 41. “ශාරිපුත්‍රය, මම පිණ්ඩපාතයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි යම් පිණ්ඩපාතයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? එබඳුවූ, පිණ්ඩපාතය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් පිණ්ඩපාතයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, පිණ්ඩපාතය සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම පිණ්ඩපාතයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 42. “ශාරිපුත්‍රය, සේනාසනයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් සේනාසනයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, සේනාසනය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ, සේනාසනයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, සේනාසනය සේවනය කළයුතුයි”

ශාරිපුත්‍රය, සේනාසනයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 43. “ශාරිපුත්‍රය, ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාරණලදී.
මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම්බඳුවූ, ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, ගම සේවනය නොකළ යුතුයි.”

“ස්වාමීනි යම් ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ ගම සේවනය කළයුතුයි.

” ශාරිපුත්‍රය, ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවිය යුත්තද, නොසෙවිය යුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 44. “ශාරිපුත්‍රය, මම නිගමයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළයුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදි.
මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ නියම්ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, නියම්ගම සේවනය නොකළ යුතුයි.”

“ස්වාමීනි යම් නියම්ගමක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, නියම්ගම සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම නියම්ගමද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියා ඔබ වහන්සේ විසින්මේ සඳහා වදාරණලදී.

§ 45. “ශාරිපුත්‍රය, මම නගරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.
මෙසේ කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි, යම් , නගරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, නගරය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් බඳුවූ, නගරයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, නගරය සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම නගරයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද, නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 46. “ශාරිපුත්‍රය, මම ජනපදයද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී. මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි යම්, ජනපදයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද? කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද? එබඳුවූ, නගරය සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනිත යම්බඳුවූ, ජනපදයක් සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, ජනපදය සේවනය කළයුතුයි.”

“ශාරිපුත්‍රය ජනපදයද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද, නොසෙවිය යුත්තද කියායි. මෙසේ ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා වදාරණ ලදී.

§ 47. “ශාරිපුත්‍රය, පුද්ගලයාද දෙපරිදිකොට කියමි. සේවනය කළයුත්තද, සේවනය නොකළ යුත්තද කියායි. මෙසේ මෙය ඔබ වහන්සේ විසින් වදාරණ ලදී.

මෙය කුමක් නිසා වදාරණ ලදද?”

“ස්වාමීනි! යම් පුද්ගලයෙකු සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, එබඳුවූ, පුද්ගලයා සේවනය නොකළ යුතුයි. ස්වාමීනි, යම් පුද්ගලයකු සේවනය කරන්නාට අකුශල ධර්මයෝ පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්මයෝ වැඩෙත්ද, එබඳුවූ, පුද්ගලයා සේවනය කළයුතුයි.”

ශාරිපුත්‍රය, මම පුද්ගලයාද දෙපරිදිකොට කියමි. සෙවියයුත්තද නොසෙවිය යුත්තද කියායි. ඔබ වහන්සේ විසින් මේ සඳහා කියනලදී.”

‘ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් අරුත් නොබෙදූ මෙහි මෙසේ විස්තර වශයෙන් අදහස් දනිමි.”

තුන්වන අනුමත කිරීම

“යහපත, යහපත ශාරිපුත්‍රය, ඔබ මා විසින් සැකෙවින් ප්‍රකාශකළ විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අර්ථය විස්තර වශයෙන් දන්නෙහිය. (මෙතැන් සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් , 40 සිට 47 දක්වා සැරියුත් හිමියන් කල විස්තරය නැවත දේශනා කලේ යයි සුත්‍රයේ සඳහන් වේ.)

“ශාරිපුත්‍රය, මා විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් අරුත් නොබෙදූ මෙහි විස්තර වශයෙන් අර්ථය මෙසේ දතයුතු.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියලු ක්ෂත්‍රියයෝ මා විසින් සැකෙවින් කී විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියළු ක්ෂත්‍රියයින්ට මෙය බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියළු බ්‍රාහ්මණයෝ මා විසින් කෙටියෙන් කී, විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදූ, මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියලු බ්‍රාහ්මණයින්ට මෙය බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියලු වෛශ්‍යයෝ මා විසින් කෙටියෙන් කී, විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදූ, මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියලු වෛශ්‍යයින්ට මෙය බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් සියලු ක්ෂුද්‍රයෝ මා විසින් කෙටියෙන් කී, විස්තර වශයෙන් අර්ථය නොබෙදූ, මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නාහුනම් ඒ සියලු ක්ෂුද්‍රයින්ට මෙය බොහෝ කලක් හිතසුව පිණිස වන්නේය.

“ශාරිපුත්‍රය, ඉදින් දෙවියන් මරුන් බඹුන් මහණ බමුණන් සහිත ලෝකය දෙවිමිනිසුන් සහිත සත්වයෝ මා විසින් සැකෙවින් වදාළ විස්තර වශයෙන් අර්ථ නොබෙදූ මෙහි අදහස විස්තර වශයෙන් දන්නේ නම් දෙවියන් මරුන් බඹුන් මහණ බමුණන් සහිත ලෝකයට දෙවිමිනිසුන් සහිත ප්‍රජාවට බොහෝ කාලයක් හිත සුව පිණිස වන්නේය”යි වදාළේය.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනාකළ සේක.
සතුටුවූ ආයුෂ්මත් ශාරිපුත්‍ර ස්ථවිරයන්වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ කථාවට බෙහෙවින් සතුටු වූහ

DN 01-011  කේවඩ්ඩ සූත්‍රය

අද පවා බොහෝ බෞද්ධයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මනුෂ්‍යයෙකු ලෙස සැලකීම උන්වහන්සේට කරන නින්දාවක්ය, එයින් තමන්ට අප්‍රමාන අකුසල් සිදුවෙය කියා විශ්වාස කරති. මනුෂ්‍ය භවයක් ලබා ඉපිද මනුෂ්‍යයකුට ලැබිය හැකි උත්තරීතරම මානසික සුවය ලබන මග ස්වයං ඥානයෙන් අවබෝධකළ ඒ උත්තමයා මිනිසුන් සිය මතයට අනුගත කරන්නට නොයෙකුත් සෘද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පෑවාය. උන් වහන්සේගේ ශරීරයෙන් සවනක් ආලෝක රැස් විහිදෙන්නේය. යනාදී මිත්‍යා කතා සුමංහල විලාසිනිය, ධම්මපදට්ට අට්ට කථා ආදී පසු කාලින නිබන්ධන වල ලියා ඇති නිසා, ඒවා විස්වාස කරන මිනිසුන්ට සැබෑ බුදු රජාණන් වහන්සේ කව්දැයි දැනගන්නට නොහැකිව ඇත. සෝ ධම්මං පස්සති! සෝ මං පස්සති! යි දෙසු පරිදි ධර්මය අවබෝධ කරගන්නට උත්සාහ නොකොට මේ බුදුන් වහන්සේ විජ්ජාකාරයෙකු, මායා පන්නෙකු ලෙස දැක්වීම ලංකාවේ සිදුවේයැයි සිතනු දුෂ්කරය. සෘද්ධි පෑම තහනම් කොට විනය නීතියක් පවා පැනවූ බව සැවොම දන්නා කරුණකි. මේ සුත්‍රයේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් තමන් සෘද්ධිය අසුචි සේ පිළිකුලෙන් සලකන බව සඳහන් කර ඇත. ධර්මය පහදවා දෙන්නට සෘද්ධි, ආදේසනා ප්‍රාතිහාර්ය නොව, අනුසාසනාවම සුදුසු බව මේ සුත්‍රයේ දැක්වේ. මිනිසුන්ට බන කියත්දී , කවි කතන්දර කියා , බුදුන්ගේ ගුණ ගැන කියා විමුක්ති මාර්ගයට යොමුකිරීම උකහටය. ඉඳුරන් සංවර කරගෙන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් ලොව දැකීමෙන් ලෝභ දෝස මෝහ යන කෙලෙස් මුල් නැති කර හැකි බව ඉස්මතු කරන දෙසනාම කරත්වා.

මේ සුත්‍රය බොහෝවිට අලුතින් කාරනා එක් කර නිමවා ඇති එකක් බව අන්තිමට සඳහන් වන මහා බ්‍රහ්මයා ට ඇති දැනීම බුදු රජාණන්වහන්සේගේ දැනීමට වඩා බොහෝ අඩුය කියන්නට ගෙතු සක්වල සැරිසරන බෞද්ධ භික්ෂුවකගේ කතාවෙන් පෙනේ.

සුත්‍ර විවරණ දේසනාව – පළමු කොටස
සුත්‍ර විවරණ දේසනාව – දෙවන කොටස
කෙවට්ටගහපති පුත්ත වත්ථු

§ 1. “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නාලන්දා නුවර සමීපයේවූ පාවාරික සිටාණන්ගේ අඹවනයේ වාසය කරනසේක. එවිට කේවඩ්ඩ නම් ගෘහපතියෙක් භාග්‍යවතුන්වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ එක් පැත්තක හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය කීවේය.

§ 2. “ස්වාමීනි, මේ නාලන්දා නුවර ජනයා පොහොසත්ය, දියුණුය. බොහෝ ජනයා මෙහි ඉන්නේය. ඔව්හු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන්ම පැහැදුණාහුය. ස්වාමීනි, ඔබ වහන්සේ , මේ භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්නට කිවහොත්, එසේ පාන සෘද්ධි දැක තව බොහෝ නාලන්දාවේ වැසියෝ ඔබ වහන්සේ කෙරෙහිත්, මේ සාසනය කෙරෙහිත් පහදිනවා ඇත. එහෙයින් භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන ලෙස අනුදැන වදාරන සේක්වා ” යි කීහ.

§ 3 .මෙසේ කී කල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කේවඩ්ඩ ගෘහපතිට මෙසේ වදාළ සේක.

“කේවඩ්ඩය, සුදු වත් හඳනා ගිහි ශ්‍රාවකයන් පහදවා ගන්නට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්න යැයි මම මේ සාසනයේ භික්ෂුන්ට කියා නැත. එසේ කියන්නේත් නැත. ” යි කී සේක.

දෙවනුවද, කේවඩ්ඩ ගෘහපතියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණයම කීයේය.
“ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ කීමට ගරු නොකරන්නෙක් නොවෙමි. එනමුත් මම නැවතද, මෙසේ කියමි. ස්වාමීනි, මේ නාලන්දා නුවර පොහොසත්ය, දියුණුය. බොහෝ ජනයා ඇත්තේය. මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් ඔව්හු පැහැදුණාහ. ස්වාමීනි, මේ භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්නට හැකි නම් බොහෝ නාලන්දා වැසියෝ බොහොසේ භාග්‍යවතුන්වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් පහදින්නාහ. එසේ හෙයින් ස්වාමිනි ඔබවහන්සේ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය කරන්නට භික්ෂුවකට නියම කරණසේක්වා. ”

දෙවනුවද භාග්‍යවතුන් වහන්සේ, ” කේවඩ්ඩය , සුදු වත් හඳනා ගිහි ශ්‍රාවකයන් පහදවා ගන්නට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්න යැයි මම මේ සාසනයේ භික්ෂුන්ට කියා නැත. එසේ කියන්නේත් නැත. ” යි කී සේක.

§ 4. තුන්වනුවද, කේවඩ්ඩ ගෘහපති පුත්‍ර භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණයම කීයේය. “ස්වාමීනි, මම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ කීමට ගරු නොකරන්නේ නොවෙමි. එනමුත් මම නැවතද, මෙසේ කියමි. ස්වාමීනි, මේ නාලන්දා නුවර පොහොසත්ය, දියුණුය. බොහෝ ජනයා ඇත්තේය. මිනිසුන්ගෙන් ගැවසී ගත්තේය. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් ඔව්හු පැහැදුණාහ. ස්වාමීනි, මේ භික්ෂු සංඝයාට ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය පාන්නට හැකි නම් බොහෝ නාලන්දා වැසියෝ බොහෝ සේ භාග්‍යවතුන්වහන්සේ කෙරෙහි විශේෂයෙන් පහදින්නාහ. එසේ හෙයින් ස්වාමිනි ඔබවහන්සේ ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය කරන්නට භික්ෂුන්ට නියම කරණසේක්වා” යි කීහ.

§ 5 .මෙසේ තුන් වන වරටත් කෙවඩ්ඩ ගෘහපති මේ ඉල්ලීම කල විට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ.

කේවඩ්ඩය, මා විසින් විශේෂ ඥානයෙන් දැන අවබෝධ කොට ප්‍රකාශ කරනලද ප්‍රාතිහාර්යයෝ තුන් ආකාර වෙත්. ඒ තුන මොනවාද යත්.

  • එනම් (ඍද්ධි) නොයෙක් මැවීම් ආදිය කිරීමේ ප්‍රාතිහාර්යය
  • (ආදේශනා) අනුන්ගේ සිත් දැකීමේ ප්‍රාතිහාර්යය
  • (අනුසාසනී) අනුශාසනා කිරීමේ ප්‍රාතිහාර්යය යන තුනයි.

ඉද්ධි පාටිහාරියං

§ 6 . කේවඩ්ඩය, ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යය යනු කවරේද?

“කේවඩ්ඩය, සමහර ශ්‍රමණයෙක්, තවුසෙක් සිය සිත යම් ලෙසකින් වඩා ගත් පසු ඔහුට නොයෙක් අයුරු ඇති ඍද්ධි විධි දක්වන්නට හැකියාව ඇත. සමාධියෙන් සිත එකඟ කරගත් පසු ඔහුට …

  • තම ශරීරය බඳු බොහෝ ශරීර මවා පෙන්නීමට හැකියාව ඇත.
  • ඒ බොහෝ රූප යලි එක් රූපයක් බවට පෙන්නීමට හැකියාව ඇත.
  • විටෙක ඔහුව නොපෙනී යන්නටත් විටෙක නැවත තමන් පෙනීමටත් කල හැක.
  • බිත්ති, තාප්ප, කඳු ආදී ඕනෑම දෙයක් තුලින් ඒ හරහා යාමට හැක.
  • දියෙහි ගිලී යලි මතුවන්නා සේ මහා පොලොව තුලට කිඳා බසින්නටත්, නැවත මතුවන්නටත් හැක.
  • බිම ඇවිදින්නා සේ ජලය මත ඇවිද යන්නට හැක.
  • එරමිණිය ගොතාගත් සිරුරෙන් ඔහු කුරුල්ලෙකු පියඹා යන්නාසේ අහසේ ගමන් කරයි.
  • හිරු හා සඳු ඔහු සිය අත්වලින් අල්ලයි. 127
  • බ්‍රහ්ම ලෝකයට පවා ඔහුට යන්නට හැක.

[127: හිරු සඳු ඇල්ලීම වැනි දේ ගැන අටුවාව පවා කිසිවක් සඳහන් නොකරයි. මේ බොහෝ විට දෘෂ්ඨි මායා ලෙස මිනිසුන්ට දකින්නට හැකි “ඇස් බැන්දුම් ” ලෙස කියනා මවා පෑම් වෙන්නට ඇත.]

§ 7. මෙසේ නොයෙක් ඍද්ධි විධි වෙන් වෙන් කොට දක්වන්නාවූ ඔහු මහණෙක් නම් , මේ මහණා දැක ශ්‍රද්ධාව නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ කෙනෙකුට ඔහුගේ මහා ආනුභාව දැක, “පින්වත, ඇත්තෙන්ම පුදුමය, පින්වත, ඇත්තෙන්ම ඉතා පුදුමය”යි කියන්නේය.

ශ්‍රද්ධා නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ අය, ඒ ශ්‍රද්ධා ඇත්තාවූ පැහැදුන අයට මෙසේ කියන්නේය.
“පින්වත, ගන්ධාර රට බොහෝ ඍෂීහු අතර, ගන්ධාරී නම් විද්‍යාවක් ඇත්තීය. ඔවුන් අතරෙහි එකෙකු විසින් කරණ ලද ඒ විද්‍යාවද ‘ගන්ධාරී’ නම් වීය. ඒ විද්‍යාවෙන් සෘෂිවරු, තාපසවරු නොයෙක් අයුරු ඇති ඍද්ධි විධි වෙන් වෙන්ව කොට දක්වයි.

එකෙක්ව බොහෝසේ වෙයි. බොහෝසේ පෙනී යලි එකෙක් වෙයි. ප්‍රකට බවට, මුවහ බවට, අහසෙහි මෙන් බිත්තිය හරහට, පවුර හරහට, පර්වත හරහට නොහැපෙමින් යයි. අහසෙහි මෙන් පොළොවෙහි කිමිදීම් මතුවීම් කෙරෙයි. පොළොවෙහි මෙන් දියෙහි දිය නොබෙදා ගමන් කරයි. පක්ෂියකු මෙන් අහසෙහිද පර්යංකයෙන් හිඳගෙනම යයි. මේ මහත් ඍද්ධි ඇති මහත් ආනුභාව ඇති සඳ හිරු දෙදෙන අතගායි, පිරිමදියි, බඹලොව තෙක් ශරීරයෙන් වසඟ බව පවත්වයි” කියායි.

“කේවඩ්ඩය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
ශ්‍රද්ධා නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ මිනිසුන්, ඒ ශ්‍රද්ධාවත් පැහැදුනාවූ තැනැත්තාට මෙසේ නොකියන්නේදැ”යි ඇසූසේක.
“ස්වාමීනි, කියන්නේයයි” කීයේය,

“කේවඩ්ඩය, මම ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්යයෙහි මේ දොෂ හොඳින් දන්නෙමි. ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පාන්නට මම ලජ්ජා වෙමි. ඍද්ධි ප්‍රාතිහාර්ය පාන්නවුන් අසුචි මෙන් පිළිකුල් කරමි“යි වදාළේය. *

[“‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, කෙවට්ට, අපි නු සො අස්සද්ධො අප්පසන්නො දිගුච්ජති තං සද්ධං පසන්නං එවං වදෙය්‍යා’’

මෙසේ සෘද්ධි පෑම ගැන අදහස් දැරූ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නෙයෙක් විට මිනිසුන් විමතියට පත් කරමින් සෘද්ධි පෙන්නු බව සුත්‍රවල දකින්නට නැතත්, පටිසම්භිධාමග්ග පාලිය ආදී පසු කාලින නොයෙක් වේනත් ලේඛනවල විස්තර කර ඇත්තේ හුදෙක් අඥාන ජනයා ට ශ්‍රද්ධාව බලෙන් පෙවීමට බව පෙනේ. ]

ආදෙසනා පාටිහාරියං- (TELEPATHI)

§ 8 කේවඩ්ඩය, ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යය යනු කවරේද?

““කේවඩ්ඩය, යම් භික්ෂූවකට පර චිත්ත විජානන ඥානය ඇත්තේනම් ඔහු අනුන්ගේ සිත දැන ගනීයි.

  • සිතේ ස්වභාවය දැක ඔහු සතුටින් ඉන්නේද, අසතුටින් ඉන්නේද යි දැන ගනියි.
  • හටගත් සතුට හෝ අසතුට දැන ඒ බව කියයි.
  • කෙනෙකු කල්පනා කරන ලද කරුණු දැන කියයි.
  • විමසා බලන ලද කරුණු දැන කියයි.
  • ඔබේ හිත මෙසේ කාම සිතිවිලි වලින් යුක්තවූයේ වෙයි.
  • ඔබේ හිත මේ ආකාරද වෙයි. ඔබේ හිත මේ මේ දෙයක් සිතමින් පවතීයයි කියයි.
  • මෙසේ අනුන්ගේ සිත දැන කියන්නාවූ, සිතෙහි හටගත් සතුට සහ අසතුට දැන කියන්නාවූ කල්පනා කරන ලද කරුණු දැන කියන්නාවූ විමසා බලන ලද කරුණු දැන කියන්නාවූ ඔබේ හිත මෙසේ කාම සිතිවිලි වලින් යුක්තවූයේයයිද, ඔබේ හිත මේ ආකාරයෙන් පැවතෙන්නේයයිද, ඔබේ හිත මෙසේ මේ මේ දෙයක් සිතමින් පවතීයයි කියන්නාවූද ඒ භික්ෂුවට ප්‍රසන්නවූ එක් මිනිසෙක් ඒ ගැන සතුටින් මෙසේ කියයි.

“අනුන්ගේ සිත් දැක ඒ සිතිවිලි කියනා භික්ෂුවක් මම දුටුයෙමි”යි ඒ ශ්‍රද්ධාවත් ප්‍රසන්නවූ තැනැත්තා ශ්‍රද්ධා නැත්තාවූ කෙනෙකුට භික්ෂුහුගේ මහත් ඍද්ධි ඇති බවද, මහා ආනුභාව ඇති බව කියන්නේය.

එවිට ශ්‍රද්ධාව නැති මිනිසා මෙසේ කියන්නේය.

“පින්වත, චින්තාමණි නම් විද්‍යාවක් ඇත. ඒ විද්‍යාවෙන් ඒ භික්ෂුව අනුන්ගේ සිත දැන එසේ කියයි. සිතේ හටගත් සතුට හෝ අසතුට දැන කියයි………… කියයි. “

කේවඩ්ඩය, ඒ ගැන ඔබ කුමක් සිතන්නෙහිද?
“ඒ ශ්‍රද්ධාව නැත්තාවූ නොපැහැදුනාවූ තැනැත්තා, ඒ ශ්‍රද්ධාව ඇත්තාවූ පැහැදුනාවූ තැනැත්තාට මෙසේ නොකියන්නේද?”
” ස්වාමීනි, කියන්නේයයි” කීයේය.

“කේවඩ්ඩය, මම ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යයෙහි මේ දොෂය ද හොඳින් දකින්නෙමි. ආදේශනා ප්‍රාතිහාර්යයෙන් මම ලජ්ජා වෙමි. අසුචියක් මෙන් පිළිකුල් කරමි.

අනුසාසනී පාටිහාරියං–

§ 9 . “කේවඩ්ඩය, (අනුශාසනී) අනුශාසනා කිරීමේ ප්‍රාතිහාර්යය කවරේද?

කේවඩ්ඩය, භික්ෂුවක් මෙසේ අනුශාසනා කෙරෙයි.
“මෙසේ කල්පනා කරව්, මෙසේ කල්පනා නොකරව්. මෙසේ මෙනෙහි කරව්, මෙසේ මෙනෙහි නොකරව්. මෙය දුරු කරව්, මීට පැමිණ වාසය කරව් කියයි”
මෙය කේවඩ්ඩය, අනුශාසනා ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 10 .“කේවඩ්ඩය, අර්හත්වූ, සම්‍යක් සම්බුද්ධවූ, විදර්ශනාඥාන ආදී විද්‍යාඅට සීල සංවරය ආදී හසුරුවන ධර්ම පසළොස යන අෂ්ටවිද්‍යා පසළොස්චරණ ධර්මයන්ගෙන් යුක්තවූ, යහපත් ගති ඇත්තාවූ, සියලු ලෝකයන් දන්නාවූ, ශ්‍රේෂ්ඨවූ, හික්මවිය යුතු පුරුෂයන් දමනය කිරීමෙහි ඇදුරෙකු වැනිවූ, දෙවි මිනිසුන්ට ගුරුවරයෙක්වූ, (චතුරාර්‍ය්‍ය සත්‍ය) සත්‍යවූ උතුම් ධර්ම සතර අවබෝධකළාවූ, තථාගත කෙනෙක් මෙලොව උපදනාහ.

ඒ තථාගතයන් දෙවියන් සහිතවූ, මාරයන් සහිතවූ, බ්‍රහ්මයන් සහිතවූ, මහණ බමුණන් සහිතවූ, රජුන් හා මිනිසුන් සහිතවූ, සත්ව වර්ගයා ස්වකීය උසස් ඥානයෙන් දැන ධර්මය පැහැදිලි කොට ප්‍රකාශ කෙරේ. ඒ තථාගතයන් මුල යහපත්වූ, මැද යහපත්වූ, කෙළවර යහපත්වූ අර්ථ සහිතවූ, දස ආකාරයෙන් නියමවිදියට වචන ශබ්ද කරන්නාවූ (බ්‍යඤ්ජන සහිත) සියලු ලෙසින් සම්පූර්ණවූ, පිරිසිදුවූ සියලු ශාසන මාර්ග බ්‍රහ්මචර්යාව ගෙන හැර දක්වති.

§ 11. “ඒ ධර්මය ගෘහපතියෙක් හෝ ගෘහපති පුත්‍රයෙක් අසයි. ඔහු ඒ දහම අසා තථාගතයන් වහන්සේ කෙරෙහි ශ්‍රද්ධාවෙන් යුක්තවූයේ මෙසේ සලකන්නේය. “ගෘහවාසය පීඩා සහිතය. රාගාදී කෙලෙස් සහිත තැනෙකි. මහණකම කිසි බාධාවක් නොමැති අවකාශය මෙන් නිදහස්ය. ගිහිගෙයි වසන්නහු විසින් සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ සියලු ආකාරයෙන් පිරිසිදුවූ, ලියවූ හක්ගෙඩියක් වැනිවූ මෙම බ්‍රහ්මචරියාවෙහි හැසිරෙන්ට නොහැක්කේය. මම කෙස් දැළිරැවුලු කපාදමා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි මහණ වන්නෙම් නම් යහපතැ”යි කියායි.

“ඔහු පසු කාලයක ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ හෝ සිය සම්පත් හැර දමා , ස්වල්පවූ හෝ බොහෝවූ නෑපිරිස් හැර දමා , කෙස් රැවුලු කපා දමා සිවුරු හැඳ ගිහිගෙන් නික්ම සස්නෙහි මහණවේ.

මෙසේ මහණවූ ඔහු පධාන සංවර සීලයෙන් යුක්ත වූයේ, යහපත් හැසිරීමෙන් හා නිවැරදි පැවැත්මෙන් යුක්ත වූයේ, ස්වල්පවූ මුත් අකුසලයන්හි විශේෂයෙන් භයදක්නා ගති ඇත්තෙකුව, යහපත්වූ කාය ක්‍රියා වචී ක්‍රියාවෙන් යුක්ත වෙයි., ශික්ෂාපද සමාදන්ව එහි මොනවට හික්මෙයි. පිරිසිදුවූ ජීවිත පැවතුම් ඇත්තේ වෙයි. ශීලයෙන් යුක්ත වූයේ වෙයි, ඉන්ද්‍රියයන්හි වැසූ දොරටු ඇත්තේ වෙයි, කෑමෙහි පමණ දන්නේ වෙයි. යහපත් සතියෙන් හා නුවණින් යුක්ත වූයේ වෙයි. සන්තෝෂයෙන් යුක්තවෙයි.

§ 12. කේවඩ්ඩය, භික්ෂුවක් කෙසේ නම් සීල සම්පන්න වේද?

  • ප්‍රාණවධය හැර ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, අවි ආයුධ දඬු මුගුරු නොගන්නේ , පව් කිරීමෙහි ලජ්ජා ඇත්තේ කරුණාවන්තවූයේ, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිත අනුකම්පාව ඇතුව වාසය කෙරේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයක්වේ.
  • නොදුන්දෙය ගැනීමෙන් වෙන්ව, එයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, දුන් දෙයක්ම පමණක් ගන්නේ, දුන් දෙයම කැමතිවන්නේ, සොර නොවූ පිරිසිදුවූ සිතින් යුක්තව වාසය කෙරේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • අබ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව හැර උතුම් පැවතුම් ඇත්තේ ස්ත්‍රී පුරුෂ සංසර්ගය නම්වූ ග්‍රාම ධර්මයෙන් වෙන්වූයේ බ්‍රහ්මචාරීවේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • බොරු කීමෙන් දුරුව, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, සැබෑ තෙපුල් කියන්නේ, සැබවින් සැබව ගළපන ගති ඇතුව ස්ථිර කථා ඇත්තේ, ඇදහිය යුතු වචන ඇත්තේ ලෝකයා අතර විරුද්ධ කථා ඇති නොකෙරේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • පිසුණු බස් හැර දමන්නේ , ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, මෙතනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස එතැන නොකියන ගති ඇත්තේද, එතැනින් අසා මොවුන් බිඳවීම පිණිස මෙතැන නොකියන ගති ඇත්තේද, මෙසේ භෙදවූවන් ගළපන්නේ සමගිවූවන්ගේ සමගිය තහවුරු කිරීමට අනුබලදෙන්නේ, සමගියෙහි ඇලුම් බහුලකොට ඇත්තේ, සමගිකම්හි ඇලුනේ, සමගිකම්හි සතුටුවන ගති ඇත්තේ සමගිය ඇති කරණ තෙපුල් කියන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.
  • ඵරුෂ වචනය හැර ලා, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ යම් වචනයක් නිදොස් වේද, කනට සැපද, ප්‍රෙමණීයද, සතුටු කරයිද, යහපත්ද, බොහෝ දෙනාට ප්‍රියද, බොහෝ දෙනාගේ හිත් ප්‍රියකරන්නේද, එබඳු වචනම කියන්නේ වේ. මෙයද ඔහුගේ එක් සීලයෙකි.
  • හිස් ප්‍රලාප කථාවෙන් තොරව, ඉන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ. කාලයට සුදුසු කථා කරන්නේ, සිදුවූ තෙපුල්ම කියන්නේ, අර්ථයෙන් යුක්තවූ, ධර්මයෙන් යුක්ත විනය සම්බන්ධවූ තෙපුල් කියන්නේ, සුදුසු කල්හි උපමා හා කරුණු සහිතවූ, සීමාඇති, අර්ථයෙන් යුත්, නිධානයක් මෙන් සිතෙහි තැබිය යුතු වචන කියන්නේවේ. මෙසේ ඒ හිස් කථාවෙන් වැළැක්කේද දියුණුවට හේතුවන වචන කියන්නේද, මෙයද ඔහුගේ සීලයෙකි.

§ 13. යහපත් ආජීවයෙන් බැහැර වූ ජීවනෝපාය හා දළ ග්‍රාම්‍ය ක්‍රියාවන්ගෙන් ඔහු වැලකෙන්නේය.

  • “තණ, ගස්, වැල් සිඳීම් බිඳීම් ආදියෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ, දිනකට එක් වේලක් පමණක් වළඳන්නේ , රාත්‍රී ආහාරයෙන් හා අවේලේ කෑමෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය
  • නැටීම්, ගීකීම්, බෙර ආදිය වැයීම්, විසුලුදැකීම් යන මෙයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේය.
  • මල්, ගඳ සුවඳ විලවුන් පැළඳීම, ඉන් සැරසීම, අඩු තැන් පිරවීමෙන් අලංකාර කිරීම යන මෙයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • උස් අසුන් මහ අසුන් යන මෙයින් වැළකෙන්නේය.
  • රන් රිදී මසුරන් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • අමුවූ ධාන්‍ය වර්ග පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් තොරවූයේ. අමුමස් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • ස්ත්‍රීන් හා ගෑනුලමයින් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් තොරවූයේද වේ. වැඩකරුවන් වැඩකාරියන් පිළිගැන්මෙන් සම්පූර්ණයෙන්තොරවූයේ, එළුවන් හා තිරෙළුවන් පිළිගැනීමෙන් තොරවූයේ, කුකුළන්, හූරන්, ඇතුන්, ගවයන්, අසුන්, වෙළඹුන් කෙත්, වත්, යන මේ පිළිගැන්මෙන්ද, සම්පූර්ණයෙන් තොර වූයේය.
  • ගිහීන්ගේ දූත මෙහෙවරය, ගෙන්ගෙට යන මහත් මෙහෙවරය යන මෙවායින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය
  • ගනු දෙනු කිරීමය, තරාදි ආදියෙන් වඤ්චාකිරීමය, රන් හා තොරන් මිශ්‍ර වඤ්චාකිරීමය. වී ආදිය මැණීමෙන් වඤ්චා කිරීමය, හිමියන් අහිමි කිරීමාදිය සඳහා අල්ලස් ගැන්මය, උපායෙන් අනුන් රැවටීමය, යකඩ ආදී ලොහ රන් රිදීයයි අඟවා වඤ්චා කිරීමය, නොයෙක් ආකාරවූ කුටිල ප්‍රයොගය යන මෙයින් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය.
  • කැපීමය. මැරීමය, බැඳීමය, සැඟවී සිට වස්තු පැහැරගැන්මය. ගම් නියම්ගම් ආදිය පැහැරීමය, බලාත්කාරකමින් අන් සතු වස්තු පැහැරගැන්මය, යන මෙවායින්ද සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය, මෙයද ඔහුගේ සීලයක් වේ.
  • § 14.
  • “සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා මූලබීජය, බන්ධබීජය, ඵලබීජය, දලුබීජය, පස්වැනිවූ බීජබීජය යන මේ ගස් ආදිය වැවීමෙහි යෙදී වාසය කරත්. මෙබඳුවූ බීජගාම භුතගාමයන් සිඳීම් බිඳීම් ආදියෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේවේනම් මෙයද ඔහුගේ එක් සීලයක් වේ.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන ලද කෑම කා ආහාර වර්ග දෙවෙනි දිනට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මය, බීම වර්ග දෙවෙනි දිනට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මය, නොඉටන ලද (අයිතියට නොගත්) සිවුරු ආදිය, යාන සංඛ්‍යාත වහන් දෙකකින් වැඩි සයන, සුගන්ධයන්, තල සහල් ආදිය තැන්පත් කොට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මයයි කියන ලද පසුවට තබා ප්‍රයෝජන ගැන්මෙහි යෙදී වාසය කරත්. මෙබඳුවූ සත්නිධිකාර පරිභොගයෙන් වැළකී වෙසේ. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා නැටීමය, ගී කීමය, බෙර ආදිය වැයීමය, රඟමඬුලු සැරසීමය, වැඩක් නැති කථා ඇසීමය, කයිතාලම් හා අත්ලෙන් අත්ල ගැසීමය, මන්ත්‍ර පිරචීමෙන් මළමිණී නැංවීමය, සතරැස් හෝ කළ බෙර ගැසීමය, ශොභන චිත්‍ර විචිත්‍රය, සණදොවූන් කෙළිය, හුණගස් ඔසවා නැටීමය, මිනීඇට සෝදා තැබීමය, ඇතුන් හා පොරය, අශ්වයින් යොදා පොරය, මීවුන් හා පොරය, ගවයින් හා පොරය, එළුපොරය, මෙණ්ඩක එළුපොරය, කුකුළුපොරය, වටුපොරය, දඬු (පොලු) පොරය, තොරතුරු ඇනීමය, මල්ලව යුද්ධය, යුද්ධය, ඇත් අස් ආදිය දැකීමය යන විකාර දර්ශනයෙහි යෙදී වාසය කරත්. මෙසේ මෙබඳු විසුලු දැක්මෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන ලද කෑම කා දූ පෝරු ආදියෙහි කෙළීම්වූ ක්‍රීඩාවය, දශපද ක්‍රීඩාවය, දූ පෝරු ආදියෙහි මෙන් ආකාශයෙහි ක්‍රීඩාකිරීමය, බිම මණ්ඩල වශයෙන් සාදා පැන පැන ක්‍රීඩාකිරීමය, දූ කැට නොසොල්වා නියෙන් ගසා ක්‍රීඩා කිරීමය, දාදු කෙළීමය, සිං කෙළීමය, භිත්ති ආදියෙහි ඉරටමිටි ගසා ඇත් අස් ආදි රූප දක්වා කෙළීමය, පන්දු කෙළිමය, නලා පිඹීමය, ක්‍රීඩා නගුල් ගෙන සෙල්ලම් සීසෑමය, කරනම් ගැසීමය, තල්පත් ආදියෙන් කන්නන්ගුරුවා තනා ක්‍රීඩා කිරීමය, කොළ නැළියෙන් වැලි ආදිය මැන කෙළීමය, කුඩා රථයෙන් කෙළීමය, කුඩා දුන්නෙන් කෙළීමය, අහසෙහි හෝ පිටෙහි හෝ අකුරු ඇඳ කෙළීමය, සිතූ දේ කියවිම් කීම් ආදියෙන් කෙළීමය, ඒ ඒ දොෂ රූප දක්වා කෙළීමය, යන මෙබඳුවූ ප්‍රමාදයට කාරණාවූ දූ කෙළීමෙහි යෙදී වාසය කෙරෙත්. මෙසේ මෙබඳුවූ දූ කෙළියෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා දික්හඟලා පුටුය, පලස්ය, සතරඟුලෙන් දිග ලොම් ඇතිරිය, විසිතුරු එළුලොම් ඇතිරිය, එළුලොම් සුදුඇතිරිය, එළුලොමින් කළ ඉදිරියට නෙරූ මල් ඇති ඇතිරිය, සිංහාදි රූපයෙන් විසිතුරු එළුලොම් ඇතිරිය, එක් පිට ලොම් ඇති ඇතිරිය, දෙපිට ලොම් ඇති එළුලොම් ඇතිරිය, රත්රන් නූලෙන් කළ පට ඇතිරිලිය, එක්විට නැට්ටුක්කාරියන් දහසය දෙනෙක් නටනා එළුලොමින් කළාවූ මහඇතිරිය, ඇතුන් පිට අතුරණ ඇතිරිය, අසුන් පිට අතුරන ඇතිරිය, රථපිට අතුරණ ඇතිරිය, අඳුන්දිවි සමින් කළ ඇතිරිය, කෙසෙල් මුව සමින් කළ උතුම් ඇතිරිය, දෙපස තබනලද රතුපාට කොට්ට ඇති ආසනය යන මෙබඳු උස් අසුන් මහ අසුන් පාවිච්චි කෙරෙත්. මෙසේ මෙබඳුවූ උස් අසුන් මහ අසුන්හි හිඳීම් ආදියෙන් වළකියි. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා ඇඟ ඉලීමය, පිරිමැදීමය, නෑවීමය, මැඩීමය, මූනබලන කන්නාඩි, අඳුන් තෙල් හා සුවඳ පාවිච්චිය, මූණේ ගානා සුවඳ කුඩු, මූණේ ගානා සුවඳ ද්‍රව්‍ය අත්වල බඳින ආභරණ යන මේ දේ දැරීම හා පැළඳීමය, රත්රන් නූල් ආදියෙන් කුඩුම්බි බැඳීමය, විසිතුරු දඬුගෙන හැසිරීමය. බෙහෙත් නල එල්වාගෙන ඇවිදීමය, කඩු විසිතුරු කුඩ ගෙනයෑම, විසිතුරු සෙරෙප්පු හෝ සපත්තු පයලා ඇවිදීමය, නලල්පට බැඳීමය, කොණ්ඩා මාණික්‍ය පැළඳීමය, අවන් දැරීමය දික්වූ හවලු ඇති සුදුරෙදි ඇඳීමයයි මෙසේවූ සැරසීම් හා අඩුතැන් පිරවීමෙහි නිතර නිතර යෙදෙත්. මෙබඳුවූ සැරසීම් අලංකාර කිරීම් ආදියෙහි යෙදීමෙන් සම්පූර්ණයෙන් වළකියි. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම ඇතැම් පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා රජුන් පිළිබඳ කථාය, සොරුන් පිළිබඳ කථාය, මහඇමතියන් පිළිබඳ කථාය. සෙනා පිළිබඳ කථාය, භය පිළිබඳ කථාය, යුද පිළිබඳ කථාය, ආහාර පිළිබඳ කථාය, පානවර්ග පිළිබඳ කථාය, ඇඳුම් පිළිබඳ කථාය, ඇඳන් පිළිබඳ කථාය, මාලා පිළිබඳ කථාය, ගන්ධද්‍රව්‍යයන් පිළිබඳ කථාය, නෑයන් පිළිබඳ කථාය, රථ පිළිබඳ කථාය, ගම් පිළිබඳ කථාය, නියම්ගම් පිළිබඳ කථාය, නුවර පිළිබඳ කථාය, දනව් පිළිබඳ කථාය, ස්ත්‍රීන් පිළිබඳ කථාය, පුරුෂයන් පිළිබඳ කථාය, ගෑනු දරුවන් පිරිමි දරුවන් පිළිබඳ කථාය, යොධයන් පිළිබඳ කථාය, වීථි පිළිබඳ කථාය, වතුර ගෙන යන දාසීන් හෝ වතුර ගෙන යන තැන් හෝ පිළිබඳ කථාය, මළ නෑයන් යන ආදීන් පිළිබඳ කථාය, මුහුද පිළිබඳ කථාය, භවාභව කථාය යන මෙබඳු පහත් කථාවෙහි යෙදී වෙසෙත්. මෙබඳුවූ පහත් කථාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා ‘ඔබ මේ ධර්මවිනය නොදන්නෙහිය, මම මේ ධර්මවිනය දනිමි’ ඔබ මේ ධර්මවිනය කුමකැයි දන්නෙහිද? ඔබ වරදවා පිළිපදින්නෙහිය, මම මනාකොට පිළිපදින්නේ වෙමි’ ‘මාගේ වචන යහපත්ය හෝ අර්ථසහිතය, ඔබගේ වචන අර්ථ රහිතය.’ ‘පළමු කියයුත්ත පසුව කීයෙහිය, පසුව කිය යුත්ත පළමුව කීයෙහිය. යමක් ඔබ බොහෝ කල් පුරුදු කරණ ලද නම් ඒ සියල්ල නිෂ්ඵලවිය. ඔබට වාදාරොපනය කරණලදී. නින්දා කරණ ලද්දෙහිය. වාදයෙන් මිදෙනු පිණිස ක්‍රියා කරව. ඉදින් හැක්කෙහි නම් වාදයෙන් ගැළවෙව’ යන ආදි දොෂාරොපණ කථාවෙහි යෙදී වෙසෙත්. මෙසේ මෙබඳු දොෂාරොපණ කථාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළකෙන්නේය. . මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • ‘එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා රජුන්ගේ, රජ මහ ඇමතියන්ගේ, ක්ෂත්‍රියයන්ගේ, බමුණන්ගේ, ගෘහපතියන්ගේ සහ කුමරුන්ගේද හසුන් ගෙණ, ‘මෙතනින් අසවල් තැනට යව. අසවල් තැනින් මෙහි එව, මෙය ගෙණ යව, එතැනින් අසවල් දෙයගෙණෙවයි දූතභාවයෙහි හා හසුන් ගෙණ යෑමෙහි යෙදී වෙසෙත්. මෙබඳු දූතභාවය, හසුන් ගෙනයෑම යන මෙයින් වැළකෙන්නේය. . මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “ඒසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා කුහකයෝද, සිව්පස උදෙසා කථා කරන්නෝද, නිමිති කියන්නෝද නොහොත් ලාභ සත්කාර සඳහන් කරවන්නෝද, පරලාභාදිය උදෙසා කියන්නෝද, ලාභයකින් ලාභයක් සොයන්නෝද වෙත්. මෙබඳුවූ කුහක වංචා ප්‍රයෝග ආදියෙන් වළකියිද මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.”
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා සාමුද්‍රිකා ශාස්ත්‍රය, නිමිති ශාස්ත්‍රය, හෙනගැසීම ආදී මහ නිමිතිබලා කියන ශාස්ත්‍රය, ස්වප්න ශාස්ත්‍රය, ලක්ෂණ ශාස්ත්‍රය, මීයන්කැපූ වස්ත්‍රාදිය බලාකියනශාස්ත්‍රය ගිනිදෙවියා පිදීමය, දබ්බිහොමය, ථූස හොමය, තණ්ඩුල හොමය, කණ හොමය, සප්පි හොමය, තෙල හොමය, මුඛහොමය, ලේ හොමය, ශරීර විද්‍යා, වස්තුවිද්‍යා, නීති ශාස්ත්‍රය, සොහොනෙහි ශාන්ති කරන්නාවූ විද්‍යා, භූත විද්‍යා, නාග විද්‍යා, විෂ විද්‍යා, ගෝනුසු විද්‍යා, මී විද්‍යා, කුරුලු විද්‍යා, කපුටු විද්‍යා, ජීවිත කාලය කීම, ආයුධ වැළැක්වීම, තිරිසන් සතුන්ගේ ශබ්ද දැනීම වශයෙන් පැවති මන්ත්‍රය යන පහත් විද්‍යා හේතුකොට ගෙන වැරදි ජීවිතයෙන් ජීවිකා කෙරෙත්. මෙසේ මෙබඳු පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් කරණ ලාමක ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ වේද මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම, සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන ලද කෑම කා මණි ලක්ෂණය, වස්ත්‍ර ලක්ෂණය, දණ්ඩ ලක්ෂණය, කඩු ලක්ෂණය, දුනු ලක්ෂණය, ආයුධ ලක්ෂණය, ස්ත්‍රී ලක්ෂණය, පුරිස ලක්ෂණය, පිරිමිදරු ලක්ෂණය, ගෑනුදරු ලක්ෂණය, දාස ලක්ෂණය, දාසී ලක්ෂණය, ඇත් ලක්ෂණය, අශ්ව ලක්ෂණයත කැස්බෑ ලක්ෂණය, එළු ලක්ෂණය, මීහරක් ලක්ෂණය ගව ලක්ෂණය, ලොකු එළු ලක්ෂණය, කුකුළු ලක්ෂණය, වටු ලක්ෂණය, තලගොයි ලක්ෂණය, කර්ණිකා ලක්ෂණය, මුව ලක්ෂණයයි, මෙබඳු පහත් විද්‍යාවන් කරණකොට ගෙණ වැරදි ජීවිකාව කෙරෙත්. මෙසේවූ පහත් විද්‍යාවන් නිසා කරණ වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේද මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා අසවල් දිනට රජුන්ගේ බැහැරයෑම වන්නේය. අසවල් දින ඇතුළු නුවරට එන්නේය. අසවල් දින ඇතුළු නුවර රජුන් වෙත පැමිණීම වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ බැහැරට යෑම වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ ඇතුළු නුවරට ඊම වන්නේය. ඇතුළු නුවර රජුන්ගේ ආපසු යෑම වන්නේය. ඇතුළු නුවර රජුන්ට ජය වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ පරාජය වන්නේය. බැහැර රජුන්ගේ ජය වන්නේය. ඇතුළු නුවර රජුන්ගේ පරාජය වන්නේය. මෙසේ මොහුට ජය වන්නේය. මෙසේ පරාජය වන්නේයයි කියා මෙසේ පහත් විද්‍යා හේතුකොට ලාමක ජීවිකා කෙරෙත්. මෙබඳුවූ පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් කරණ වැරදි ජිවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයක් වේ.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දුන් කෑම කා චන්ද්‍රග්‍රහණය වන්නේය. සූර්යග්‍රහණය වන්නේය, තාරකා සමාගමය වන්නේය, සඳහිරු දෙදෙනාගේ නියම මාර්ග ගමන වන්නේය, සඳ හිරු දෙදෙනාගේ නොමග යෑම වන්නේය, තාරකාවන්ගේ මාර්ග ගමන වන්නේය. තාරකාවන්ගේ නොමග යෑම වන්නේය, උල්කාපාතය වන්නේය, දිසා දැවීම වන්නේය, පොළොව කම්පාව වන්නේය, අහස ගිගුරුම් වන්නේය, සඳ, හිරු, තාරකාවන්ගේ නැඟීම හා බැසීමද කෙළෙසීමද පිරිසිදු වීමද වන්නේය, චන්ද්‍ර ග්‍රහණය මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, සූර්යග්‍රහණය මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, තාරකා සමාගමය මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, චන්ද්‍ර සූර්යයන්ගේ මාර්ගයෙහි ගමන මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, ඔවුන්ගේ නොමග ගමන මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, තාරකාවන්ගේ මාර්ගයෙහි ගමන මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, තාරකාවන්ගේ නොමග ගමන මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය. උල්කාපාතය මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය. දිගුන් දැවීම මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, භූමි කම්පාව මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේය, අහස් ගිගුම් මෙබඳු විපාක ඇති වන්නේය, සඳ, හිරු, තාරකාවන්ගේ නැගීම, බැසීම, කිලිටු වීම හා පිරිසිදුවීම මෙබඳු විපාක ඇතිවන්නේයයි කියා මෙසේ පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් කරණ වැරදි ජීවිකාවෙන් ජීවිකා කෙරෙත්. මෙසේවූ පහත් විද්‍යා හේතුකොට ගෙණ කරණ ලාමක ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දුන් කෑම කා මනා වැසි ඇතිවන්නේය, මනා වැසි නැතිවන්නේය, යහපත් ආහාරපාන ඇතිවන්නේය, ආහාර පාන නැති වන්නේය, නිර්භය ඇතිවන්නේය, භය ඇතිවන්නේය, රොග ඇතිවන්නේය, නිරෝගී බව ඇතිවන්නේයයි කීමද, ඇඟිල්ල ඇල්ලීමය, ගණන්කිරීමය, කොටස්කර ගණන්කිරීමය, කාව්‍ය කිරීමය, ලෝකයට සිදුවන දේ ගැන ශාස්ත්‍ර ඉගෙණීමයයි මෙසේ පහත් විද්‍යාවන් කරණකොට වැරදි ජීවිකා කෙරෙත්. මෙසේවූ පහත් විද්‍යා හේතුවෙන් වන වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දුන් කෑම කා ආවාහ කරවීමය, විවාහ කරවීමය, සමගිය පිළිබඳ කථාකිරීමය, වියොගය පිළිබඳ කථාකිරීමය, ධන රැස් කිරීමය, වියදම් කිරීමය, යහපත් ශ්‍රියාව ඇතිකිරීමය, දුර්ගර්භකරණය, ගර්භවිරොධි කරණය, දිව් තද කිරීමය, නූල්බැඳීමය, අත් පෙරළීම පිණිස මන්ත්‍ර ජප කිරීමය, ශබ්ද නොඇසීම පිණිස මන්ත්‍ර ජප කිරීමය, කැඩපත්හි දෙවතාරොපණයකොට ප්‍රශ්න ඇසීමය, ගෑනුදරුවන්ගේ ශරීරයෙහි දෙවතාරොපණය කොට ප්‍රශ්න ඇසීමය, දෙවදාසියගේ ශරීරයෙහි යකුන් ආරොපණය කොට ප්‍රශ්න ඇසීමය හිරු වැඳීමය, මහබඹුට උපස්ථාන හෝ වැඳුම් කිරීමය, කටින් ගිනිදැල් පිට කිරීමය, ශ්‍රී දෙවිය කැඳවීමයයි කියන මෙබඳු පහත් විද්‍යාවෙන් වැරදි ජීවිකා කෙරෙත්.
    මෙබඳුවූ පහත් විජ්ජාවෙන් කරණ වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.
  • “කේවඩ්ඩය, එසේම සමහර පින්වත් මහණ බමුණෝ ශ්‍රද්ධාවෙන් දෙන කෑම කා ශාන්ති කර්ම කිරීමය, කාර්ය සමෘද්ධි කටයුතු කර්මය, මන්ත්‍ර කිරීමය, භුරිකර්මය, පණ්ඩකයා පුරුෂයකු කිරීමය, පුරුෂයා පණ්ඩකයකු කිරීමය, ගෙවල් සාදන බිම් මතුරා පිරිසිදු කිරීමය, ගෙට සුදුසු තැන බලිකම් විධානය, දියෙන් මූන සුද්ධ කිරීමය, නැහැවීමය, ගිනි පිදීමය, වමන කරවීමය, විරේක කරවීමය, උඩුකය විරේකය, යටිකය විරේකය, හිස විරේකය, කන්තෙලය, ඇස් බෙහෙත් ගැල්වීමය, නස්‍ය කිරීමය, අඳුන් ගෑමය, සිසිල් බෙහෙත් අඳුන් සෑදීමය, ආයුධ කටු ගසා කරන වෙදකමය, ශල්‍යකර්මය, ළදරුවන් පිළිබඳ වෙදකම්ය, මූලික බෙහෙත් දීමය, සැර බෙහෙත් දී පසුව එහි බල හැරීමය කියා හෝ මෙබඳු පහත් විද්‍යා කරණකොට වැරදි ජීවත්වීමෙන් ජීවිකා කෙරෙත්.
    මෙබඳුවූ වැරදි ජීවිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන් වැළැක්කේ නම් මෙයද ඔහුගේ සීලයකි.

§ 31. කේවඩ්ඩය, මෙසේ සීලසම්පන්නවූ භික්ෂුවහට බියට හේතුවන කාරනා කිසිවක් ඔහුගේ සීලසංවරය හේතුකොටගෙණ කිසිතැනකදී නොඋපදනේය.

කුමක් මෙන්ද යත්:- කේවඩ්ඩය, ක්ෂත්‍රියාභිෂෙකයෙන් කිරුළු පලන්, අභිෂෙක ලද්දාවූ, සතුරන් නැති කළාවූ ක්ෂත්‍රිය රජෙක් කිසිම සතුරෙකුගෙන් කිසි භයක් නොදක්නේද, එපරිද්දෙන්ම, කේවඩ්ඩය, සීලසම්පන්නවූ භික්ෂුව භය වවන්නට ඇති කාරණයන් අතුරෙන් එකකුදු සීලසංවරය හේතුකොට කිසි තැනකදී නොදක්නේය. ආර්යවූ (උතුම්වූ) මේ ශීල ගුණයෙන් යුක්තවූ ඒ භික්ෂුව, තමන් තුළ පිරිසිදුවූ (කායික හා චෛතසික) සැපය විඳියි. කේවඩ්ඩය, මෙසේ දැක්වූ ශීලයෙන් යුක්තවූ භික්ෂුව සීලසම්පන්න නම් වේ.

§ 32. කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව සිය ඉන්ද්‍රියයන්හි දොරටු වැසූවේ, සතර ධ්‍යානයන් ප්‍රත්‍යක්ෂ කරගන්නේය. භික්ෂුව්ක් කෙසේ නම් ඉන්ද්‍රිය සංවරය ඇතිව ඉන්නේද ?

  • කේවඩ්ඩය, මේ සස්නෙහි භික්ෂුවක් ඇසින් රූපයක් දැක එහි අරමුණුවල නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. (ඇස්) චක්කු ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීම ආදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නේය, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළි පදී. ඔහු තමාගේ ඇස් ඉන්ද්‍රියය රකී. ඇස් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ.
  • කණින් ශබ්දයක් අසා එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. කන් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීමාදි අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී. තමාගේ කන් ඉන්ද්‍රියය රකී. කන් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. නාසයට ගඳ සුවඳ දැනී එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. නාස් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආසාව හා කිපීමාදී අකූශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී.
  • තමාගේ නාස් ඉන්ද්‍රියය රකී. නාස් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. දිවෙන් රසයක් විඳ එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. දිව් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීමාදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල් වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී.
  • තමාගේ දිව් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. කයින් ස්පර්ශයක් ස්පර්ශකොට එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය. ශරීර ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට දැඩි ආශාව හා කිපීම ආදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද එබඳු දෙයින් වැලකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී. තමාගේ ශරීර ඉන්ද්‍රියය රකී.
  • ශරීර ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ. සිතින් (ධර්මයක්) අරමුණක් දැන එහි නොඇලේ. එහි නොපෙළඹෙන්නේය.
  • සිත් ඉන්ද්‍රියයෙහි අසංවරව වසන්නහුට යමක් නිසා දැඩි ආසාව හා කෝපය ආදී අකුශල ධර්මයෝ හිතට ඇතුල්වන්නාහුද, එබඳු දෙයින් වැළකීම පිණිස ඔහු පිළිපදී. හෙතෙම සිත් ඉන්ද්‍රිය රකී. සිත් ඉන්ද්‍රියයෙහි සංවරයට පැමිණේ.

එබඳුවූ භික්ෂුව උතුම්වූ ශීලරාශියෙන් යුක්තවූයේ අභ්‍යන්තරයෙහි පිරිසිදුවූ අධිචිත්ත සැපය විඳියි. කේවඩ්ඩය, මෙසේවූ භික්ෂුව ඉන්ද්‍රියයන්හි වසන ලද දොරටු ඇත්තේ වේ

§ 33. “කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව කෙසේ නම් සතියෙන් හා සම්පජන්නයේන් යුක්ත වේද?”

  • “කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව ඉදිරියට යෑමෙහිද ආපසු යෑමෙහිද, සතියෙන් යුක්තව එසේ කරන බැව් දැන කරන්නේය.
  • ඉදිරිය බැලීමෙහිද, වටපිට බැලීමෙහිද සතියෙන් දැන බලන්නේය.
  • අත් පා හැකිලීමෙහිද, දිගු කිරීමෙහිද, මනා සතියෙන් දැන එසේ කරන්නේය.
  • දෙපට සිවුරය, පාත්‍රය, සිවුරුය යන මේ දේ දැරීමෙහිද මනා සතියෙන් දැන එසේ කරන්නේය.
  • අනුභව කිරීමය, පානය කිරීමය, වැළඳීමය, රස විඳීමය යන මෙහිද මනා සතියෙන් යෙදී එසේ කරන්නේය.
  • මල මූත්‍ර පහකිරීම් පවා සතියෙන් සලකා කරන්නේය.
  • යෑම්, සිටීම්, හිඳීම් සැතපීම්, නිදි තොරකිරීම්, කථාකිරීම්, නිශ්ශබ්දව සිටීම් යන මේ දේ මනා සතියෙන් දැන කරන්නේය.

කේවඩ්ඩය, මෙසේ කරන්නාවූ භික්ෂුව සතියෙන් යුක්තවූයේය. යහපත් නුවණින් යුක්ත වූයේද වෙයි.

§ 34 . “කේවඩ්ඩය, භික්ෂුවක් කෙසේ ලද පමණින් සතුටු වේද (සන්තුට්ඨිමත් වේද )?

“කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව යන්තම් කය වැසීමට තරම්වූ සිවුරෙන්ද, ශරීරය පවත්වා ගන්නට ප්‍රමාණවූ ආහාරයෙන්ද සතුටු වේ. යම්සේ පක්ෂියෙක් යම් තැනෙක සිට පියාඹායේ නම් ඒ සියලුතැන සිය පියාපත් බර පමණක් දරමින් පියාඹා යේද, කේවඩ්ඩය, එපරිද්දෙන්ම භික්ෂුව සිය සිවුරු පමණක් රැගෙණ බැහැරයයි. කේවඩ්ඩය, මෙසේවූ භික්ෂුව සන්තොෂයෙන් යුක්ත වේ.

. “උතුම්වූ මේ සීලසමූහයෙන් යුක්තවූද, උතුම්වූ මේ ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් යුක්තවූද, මේ උතුම්වූ සති සම්පජඤ්ඤයෙන් යුක්තවූද, මේ උතුම්වූ සන්තොෂයෙන් යුක්තවූද ඒ භික්ෂුව කැලයද, ගහක් මුලද, කඳු පළාත්ද, කඳුරැලි ගල්ගුහාවන් හෝ මහා මගද, සොහොන්ද, ඉතා දුරවූ කැලෑ වාසස්ථානද, බොහෝ ඉඩකඩ ඇති තැන් සහ තණ ගුහාද යන මේ ස්ථාන වල වාසය කෙරෙයි. ඔහු පිණ්ඩපාතයෙන් හා දානය ගැනීමෙන් පසු පර්යංකය බැඳ, (කකුල් අකුලුවා හිඳ) උඩු කය කෙලින් තබා භාවනා අරමුණට සිහිය එළවා හිඳී. 119

[119: පරිමුඛන් සතින් උපට්ටිපෙත්වා – සතියම පෙරමුනෙහි තබාගෙන යනු භාවනා අරමුණ පෙරමුව තබා ගැන්මය. ආන පානය වේවා, අන් යම් ආරම්මනයක් වේවා සතිය ඉන් බැහැර නොයා රැක ගැනීම ]

  • “ඔහු ලෝකයෙහි ඇති කාම අරමුනු කෙරෙහි ආසාව, කැමැත්ත පහකොට ලෝභ රහිත සිතින් යුක්තව වාසය කෙරේ.
  • ලෝභයෙන් සිත මුදා ඉන් සිත පිරිසිදු කෙරේ. සිත කෙලෙසන්නාවූ අසහනය පහකොට, කෝධයෙන් දුරුවූ සිත් ඇතිව, සියලු ප්‍රාණීන් කෙරෙහි හිතානුකම්පා ඇත්තේව වාසය කරයි. ක්‍රොධ දොෂයෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.
  • කාය චිත්ත දෙකෙහිම අලස බව දුරුකොට කය-සිත පිළිබඳ පහවූ අලස බව නැත්තේ පිරිසිදු හැඟීම් ඇත්තේ, සතිය ඇත්තේ, යහපත් ප්‍රඥා ඇත්තෙක්ව වෙසේ. අලස බව දුරුකොට සිත පිරිසිදු කෙරේ. නොසන්සුන්කම හා පසුතැවීම දුරුකොට, සංසිඳුනු සිත් ඇතිව වාසය කෙරේ. ඇතුළත සංසිඳුනු සිත් ඇත්තේ, සිත විසිරයාම හා පසුතැවීමෙන් පිරිසිදු කෙරේ. විචිකිච්ඡාව (සැකය) දුරු කොට පහකළ විචිකිච්ඡා ඇත්තේ කුශලධර්ම විෂයෙහි සැක නැතිව වෙසේ. විචිකිච්ඡාවෙන් සිත පිරිසිදු කෙරේ.

§ 35 . “කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් ණයක් ගෙණ කර්මාන්තයන්හි යොදන්නේද, ඔහුගේ කර්මාන්තය දියුණු වන්නේ නම් ඔහුගේ ඒ පරණ ණය මුදල් සියල්ලම ඔහු ගෙවන්නේය. ඔහුගේ අඹු දරුවන් ආරක්ෂාකරණ පිණිස වැඩි යමක් ඉතුරුවූයේ නම් ඕහට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවේ. ‘මම පළමුවෙන් ණයක් ගෙණ කර්මාන්තයන්හි යෙදුවෙමි. මාගේ කර්මාන්තයෝ දියුණුවූහ. මම පැරණි ණය ගෙවූයෙමි. අඹු දරුවන් පොෂ්‍යකිරීම පිණිස අතිරේක මුදලක්ද මට ඉතිරිව ඇත්තේය’ කියායි. හෙතෙම තමන් ණය නැති බව සිහි කොටගෙණ බලවත් සතුටක් ලබන්නේය. සොම්නසට පැමිණෙන්නේය.

§ 36. කේවඩ්ඩය, යම් රොගයෙකින් පෙළෙන, ඉන් දුකට පත්වූ, දැඩි සේ ගිලන්වූ පුරුෂයෙක් වන්නේය., ඕහට ආහාර රුචි නොවන්නේය. , ඔහුගේ ශරීරයෙහි කිසි ශක්තියක් නැත්තේය. ඒ පුරුෂයා පසු කාලයක ඒ ආබාධයෙන් මිදෙන්නේ නම්, ඔහුට ආහාර රුචිය ඇතිවන්නේ නම්, ඔහුගේ ශරීර බලය ඇතිවන්නේ නම්, ඔහුට මෙසේ සිතෙයි. ‘මම පෙරදී රෝග ආබාධ ඇත්තාවූ, දුක් ඇති දැඩි ගිලන් බව ඇති කෙනෙක් වීමි. මට බත් රුචියද නොවීය, ශරීර බලයද නැතිවිය. මම පෙරවූ ඒ රෝග ආබාධයෙන් මිදුනෙමි. මට ආහාර රුචියද ඇත්තේය. කාය බලයද තිබේය’ කියායි. ඔහු ඒ කාරණය මුල්කොට බලවත් සතුටක් ලබන්නේය. සොම්නසටද පැමිණෙන්නේය.

§ 37. කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් යම් වරදක් නිසා සිරගෙයි ලන ලද්දේ වේද, ඔහු පසු කලක පීඩා නැතුව සැපසේ ඒ සිරගෙයින් මිදෙන්නේය. ඔහුගේ නිදහස පිණිස කිසිත් වියදමක් නොවූයේය. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය. එනම් “මම පෙර සිරගෙයි බැඳුනෙක් වූයෙමි. මම දැන් පීඩා රහිතව සැපසේ. ඒ සිරගෙයින් මිදුනෙමි. මගේ නිදහස පිණිස කිසි වියදමක්ද නොවූයේය’ කියායි. ඔහු සිරගෙයින් මිදීම නිමිති කොට බලවත් සතුටටද පැමිණෙන්නේය.

§ 38. කේවඩ්ඩය, සිය කැමැත්තෙන් යමක් කරන්ට නොහැකිවූ, අනුන්ට අයත්වූ තමා, කැමති ගමනක් ඒ වූ පරිදි යා නොහැකිවූ වහලෙක් වන්නේද, ඔහු පසු කලක ඒ දාස භාවයෙන් මිදෙන්නේ, තමාම තමාට අධිපතිකොට ඇත්තේ, අනුන්ට යටත් නොව තමාගෙන්ම යැපෙන්නේ. සිය අදහස් පරිදි ඒ ඒ තැන යා හැකි වන්නේද, ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය. එනම්, ‘මම පෙර තමා කැමති පරිදි යමක් කරන්ට නොහැකි, අනුන්ට යටත් මා අදහස් පරිදි කිසිතැනෙක යානොහැකි දාසයෙක්වීමි. ඒ මම දැන් ඒ දාස භාවයෙන් මිදුනෙක්මි. තමා අධිපතිකොට ඇත්තෙක් වීමි. අනුන්ට යටත්නූන කෙනෙක්වීමි. අනුන්ට යටත් නොව මා සපයාගත් දෙයින්ම යැපෙන්නෙම්, මා අදහස් පරිදි ඒ ඒ කැමැති තැනෙක යාහැක්කේද වෙමි’යි කියායි ඔහු ඒ දාසභාවයෙන් මිදීම හේතුකොට බලවත් සතුටක් ලබන්නේය එසේම සොම්නසට ද පැමිණෙන්නේය.

§ 39 .“කේවඩ්ඩය, යම් ධනවත් භොග සම්පත් ඇති පුරුෂයෙක්, ආහාර දුර්ලභවූ, භය සහිතවූ, දීර්ඝවූ කාන්තාර මාර්ගයකට පැමිණෙන්නේය. ඔහු කලකින් පසු ඒ කාන්තාර මාර්ගය ඉක්මවා එන්නේ සොර සතුරන්ගෙන් පීඩා නැති ගම්මානයකට සැපසේ ක්‍රමයෙන් පැමිණෙන්නේය. ඔහුට මෙබඳු අදහසක් ඇතිවේ. එනම්- ‘මම පෙර ධනවත් වූයෙම්, භොග සම්පත් සහිත වූයෙම්, දුර්ලභ භික්ෂා ඇති, භය සහිතවූ, දීර්ඝවූ කාන්තාර මාර්ගයක දුකසේ ආවෙමි. එසේවූ මම දැන් එම කාන්තාර මාර්ගය පසු කළෙමි. සැපවත්වූ භය රහිතවූ, ගමකට සැපසේ ක්‍රමයෙන් පැමණියෙමි’ යි කියායි. ඒ පුරුෂයා ඒ කාන්තාර මාර්ගය එතර කිරීම නිමිති කොට බලවත් සතුටක් ලබන්නේය. එසේම සොම්නසට පැමිණෙන්නේය.

§ 40 . කුසල් වළක්වන කරුණු පහ තමා කෙරෙහි දුරු නොවූ බව නුවණින් දකීන්නාවූ භික්ෂූවක්, ඒ ණයක් ගෙන ආපසු හෙවන්නට නොහැකිවන නය කරුවෙක් සේ, රෝගය සුව නොවූ රෝගියෙකු සේ, දාස බැවින් නොමිදුනු මිනිසෙකු සේ , සිර ගෙයින් නිදහස් නොකළ සිරකරුවකු සේ, කාන්තාරය තරණය නොකළ මගියෙකු සේ තමා අසරණ බව දකියි.

§ 41 . කේවඩ්ඩය, තමා තුල මේ නීවරණ පස දැන් දුරුව ගීය බව දකිනා භික්ෂුව, රෝගයෙන් සුව වූ රෝගියා සේ, ණය ගෙවා නිම කල මිනිසා සේ, රෝගය සුව කරගත් මිනිසා සේ, සිර ගෙයින් මිදුනු මිනිසා සේ, අනුන්ට යටත් නැති මිනිසා සේ , කාන්තාරය ඉක්මවා ගිය මගියා සේ, ප්‍රීතියෙන් පිරී යයි. ඔහුගේ සන්තානය අකම්පිත වේ. ඒ භික්ෂුවට සතුට උපදී. සතුටු වූවහුට ප්‍රීතිය උපදී. ප්‍රීතිසහගත සිත් ඇත්තහුගේ නාමකය (වේදනාදී ස්කන්ධ හතර) සංසිඳෙයි. සංසිඳුනු කය ඇති තැනැත්තේ කායික හා චෛතසික සැපය විඳියි. සැප ඇත්තහුගේ සිත, සමාධියට (එකඟ බවට) පැමිණෙයි. ඒ සමාධිය නිසා භික්ෂුවගේ සන්තානය වස්තු කාම, ක්ලෙශ කාමයන්ගෙන් වෙන් වෙයි., අකුශල ධර්මයන් කෙරෙන්ද වෙන් වෙයි. විතක්ක නොහොත්ය්, අරමුණට සිත පැමිණවීම සිදු නොවේ. , විචාර හෙවත් අරමුණෙහි නැවත නැවත යෙදී හැසිරීම සිදු නොවේ., භික්ෂුව මෙසේ සිත තැන්පත්වූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කෙලෙස් රහිතවූ කල්හි ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, විදර්ශනා ඥානය ඉපදවීම පිණිස සිත එලවයි. ඒ සඳහා වෙසෙසින් සිත නමයි. ඔහු මෙසේ දැන ගනී. රෙදි සෝදන්නට සබන් කුඩු අනනා රෙදි ශෝධකයෙක් විසාල දිය බඳුනක සබන් අනා කලතා ලු විට එහි ලු සළුවක් හාත් පසින්ම, මුළුමනින්ම ඒ සබන් වලින් වැසේන්නසේ ඒ සබන් ස්පර්ශ කරන්නා සේ ඔහු මේ ප්‍රීතියෙන් වැසී ගනී. ගිලී යයි. ඔහුගේ සියළු අඟ පසඟයෝ විවේකයෙන් උපන් පීති සුඛයෙන් තෙත් වෙයි . එම භික්ෂුව සිතෙහි විවේකයෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති, ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කෙරේ.
මෙසේ පළමුවන ධ්‍යානයටද පැමිණ වාසය කෙරේද, කේවඩ්ඩය, මෙයද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 43 . නැවත ද , කේවඩ්ඩය, කාමයන්ගෙන් වෙන්වූ සිත, සියලු අකුසල් ධර්මයෙන් මිදුන ඔහු සිත දැන් වීතක්ක, විචාරයන් ගෙන් මිදී., ඔහු සන්තානය නිසල වන්නේ ඒ නිසල බව නිසා උපන් පීති සුඛයෙන් පිරුණු දෙවෙනි ධ්‍යානයට පැමිණෙයි.

දිය උල්පත් වලින් දිය පිරෙන්නාවූ යම් පොකුණකට උතුරු දිසාවෙන් ගලන දිය පාරක් නැතත්, දකුණු දිසාවෙන් ගලන දිය පාරක් නැතත්, අන් කිසි දිසාවකින් ගලන දිය පාරක් නැතත්, ඒ පොකුණ තුලින්ම මතුවූ උල්පත් දිය නිසා පොකුණ පිරී යයි. පොකුණේ සියලු බිත්ති ජලයෙන් පෙගී යයි. සියලු අකුසල් ධර්මයෙන් මිදුන ඔහු සිත දැන් වීතක්ක, විචාරයන් ගෙන් මිදී., ඔහු සන්තානය නිසල වන්නේ ඒ නිසල බව නිසා උපන් පීති සුඛයෙන් ඔහුගේ සියොළඟ තෙමී සංතෘප්ත වේ. කේවඩ්ඩය, මේද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 25, “කේවඩ්ඩය,

ඔහු සිය විදර්ශනා නුවන යොමා මෙසේ දැන ගනියි. ‘මාගේ මේ ශරීරය දෙතිස් රූපයෙන් යුක්තය, ඒ සියලු රූපයෝ සතර මහාභූතයන්ගේ හේතුවෙන් හටගත්තේය. මව්පියන් නිසා හටගත්තේය. ආහාරයෙන් වඩනා ලද්දේය. අනිත්‍ය බවය, ඇඟ ඉලීමය, පිරිමැදීමය, බිඳීමය, විනාශය යන මේ දේ ස්වභාවකොට ඇත්තේය, මාගේයයි ගන්නා මේ විඤ්ඤාණය මේ ශරීරය ආශ්‍රය කෙරේ. එහිම බැඳුනේ වෙයි’ කියායි.

§ 25, “කේවඩ්ඩය,, යහපත්වූ පිරිසිදු ආකාරයෙන් හටගත්තාවූ , අටැස්වූ, ගල් ආදී දොස් බැහැර කිරීමෙන් හොඳ ලෙස සකස් කරණ ලද්දාවූ, නිර්මලවූ, විශේෂයෙන් ප්‍රසන්නවූ කැලැල් නැතිවූ, සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණවූ, වෛධූර්‍ය මැණිකක් වේද, එහි නිල්වූ හෝ කහපාටවූ හෝ රතුවූ හෝ සුදුවූ හෝ පඬුවන්වූ හෝ නූලක් අමුණන ලද්දේද ඒ මැණික පුරුෂයෙක් අතට ගෙණ මෙසේ සලකා බලන්නේය.

මේ වෛධූර්‍ය මැණික මනාසේ කාන්තිමත් හෙයින් යහපත්වේ. පිරිසිදු ආකාරයෙන් උපන්නේය. අටැස් ඇත්තේය, දොස් දුරුකිරීමෙන් මනාකොට සකස් කරණ ලද්දේය. නිර්මලය, විශේෂයෙන් ප්‍රසන්නය, කැලැල් නැත, සියලු ආකාරයෙන් සම්පූර්ණය. ඒ මැණිකෙහි මේ නීලවර්ණවූ හෝ කහපාටවූ හෝ රතුවූ හෝ සුදුවූ හෝ පඬුවන්වූ හෝ නූලක් අමුණන ලද්දේය’ කියායි.

“කේවඩ්ඩය, එපරිද්දෙන් යොගී භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කෙලෙස් රහිතවූ කල්හි, පහවූ ක්ලෙශයන් ඇතිවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, විදර්‍ශනාඥානය පිණිස සිත එලවා තබයි, ඒ සඳහා විශේෂයෙන් සිත නමයි.

ඒ භික්ෂුව මෙසේ දන්නේය, කෙසේද යත්, ‘මාගේ මේ ශරීරය නිර්මිත රූපය සතර මහා භූතයන්ගෙන් හටගත්තේය. මව්පියන් නිසා හටගත්තේය, ආහාරයෙන් වඩනා ලද්දේය. අනිත්‍ය බවය, ඉලීමය පිරීමැදීමය, බිඳීමය, විනාශය යන මේ ස්වභාවකොට ඇත්තේය. මේ විඤ්ඤාණය මේ ශරීරය ආශ්‍රය කෙළේ වෙයි. මෙහිම බැඳී සිටියේය’ කියායි.
මෙයද කේවඩ්ඩය, අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනුලැබේ.

§ 26 . “ඔහු මෙසේ ධ්‍යානයෙන් සිත එකඟවූ කල්හි. පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි කෙලෙස් නැතිවූ කල්හි ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි. මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුව සිටි කල්හි, නොසැලෙන බවට පැමිණි කල්හි, මනොමයවූ රූපයක් නිපදවීම පිණිස සිත එලවා තබයි, වෙසෙසින් නමයි. ඔහු ආකාරවත්වූ, මනොමයවූ (ධ්‍යාන සිතින් නිපදවනලද) ශරීරය හා අත පය ආදී අවයව ඇති, විකලනුවූ ඉඳුරන් ඇති, මේ ශරීරයෙන් අන්‍යවූ ශරීරයක් හොඳ ලෙස මවයි.

“කේවඩ්ඩය,, යම්සේ පුරුෂයෙක් මුදු තණ ගසින් තණ බඩය උදුරා ගන්නේද, මේ තණ ගසය, මේ තණබඩයය, තණගස අනිකෙක, තණබඩය අනිකෙක, තණ ගසින්ම තණබඩය ඇදගන්නා ලද්දේය, තනන ලද්දේය යන වැටහීම ඕහට පහළ වන්නේය.

“කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් කඩුවක්, එහි කොපුවෙන් ඉවත් කරන්නේද ඔහුට මෙබඳු අදහසක් වන්නේය. මේ කඩුවය, මේ කොපුවය, කඩුව අනිකෙක, කොපුව අනිකෙක, කොපුවෙන් කඩුව ඉවත් කරණ ලද්දේය කියායි.

“කේවඩ්ඩය, යම් පුරුෂයෙක් සර්පයකු සැවයෙන් පහ කරන්නේද ඕහට මේ සර්පයාය, මේ සැවයය, සර්පයා එකෙකි, සැවය අනිකකි, සැවයෙන් සර්පයා වෙන්කරණ ලද්දේයයි වැටහීමක් ඇතිවන්නේය.

“කෙවඩ්ට්ය, එසේම භික්ෂුව (මෙසේ සිත සමාධිගතවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමය සිතෙහි නැති වූ වූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි) සිතින් උපදවන කය මැවීම පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත්කොට ඊට නමයි. ඔහු මේ කයින් රූ ඇති, සිතින් මවනලද, සියලුශරීරය සහ අතපය ආදී අවයවඇති, නොපිරිහුණු ඉන්ද්‍රිය ඇති, වෙන කයක් මවයි.

කේවඩ්ඩය, මෙයද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 28. “ඔහු (මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, නැවතීමට පැමිණි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි) ඍද්ධිවිධි පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉදිරිපත්කොට නමයි. 128

“කේවඩ්ඩය, දක්ෂ කුඹල්කරුවෙක් යහපත්සේ පදම්කළ මැටියෙන් කැමති කැමති වලන් සැලි ආදි වර්ගයන් යම්සේ කරන්නේද, නිපදවන්නේද, කේවඩ්ඩය, දළ කැටයම් කරුවෙක් සකස්කළ දළයෙහි යම්සේ කැමති කැමති දළ කැටයම් වර්ගයක් කරන්නේද, නිපදවන්නේද, කේවඩ්ඩය, දක්ෂ රන්කරුවෙක් පදම්කළ රණින් කැමති කැමති රන් අබරණ ජාතීන් යම්සේ කරන්නේද, නිපදවන්නේද කේවඩ්ඩය, එසේම භික්ෂුව සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, ඍද්ධි විධි පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත්කොට නමයි.

ඔහු නොයෙක් ඍද්ධි විධි වෙන් වෙන් කොට දක්වයි. එකෙක්ව බොහෝ සේ වෙයි. බොහෝසේව එකෙක් වෙයි. ප්‍රකට බවට, මුවහ බවට, අහසෙහි මෙන් බිත්තිය හරහට, පවුර හරහට, පර්වත හරහට නොහැපෙමින් යෙයි. දියෙහි මෙන් පොළොවෙහි කිමිදීම් මතුවීම් කෙරෙයි. පොළොවෙහි මෙන් දියෙහි දිය නොබෙදා ගමන් කරයි. පක්ෂියකු මෙන් අහසෙහිද පර්යංකයෙන් හිඳගෙනම යෙයි. මේ මහත් ඍද්ධි ඇති, මහත් ආනුභාව ඇති, සඳ හිරු දෙදෙන අතගායී. පිරිමදියි. බඹලොව තෙක් ශරීරයෙන් වසඟබව කෙරෙයි.) මෙයද කෙවට්ටය අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

[128: මේ සෘද්ධි ගැන කල සඳහන 5 වන චේදය හා නොගැලපේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සිය භික්ෂු සංඝයාට නොකරන්න යයි දෙසනා කල සෘද්ධි පිණිස භික්ෂුව සිත මෙහෙයවයි යයි කීම පසු කාලින එක් කිරීමක් බව සලකනු වටී.]

§ 29. “ඔහු මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිතවූ කල්හි, ක්ලේශයන් පහව ගිය කල්හි මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉදිරිපත් කොට නමයි. ඒ භික්ෂුව පිරිසිදුවූ මිනිස් බව ඉක්මවූ, දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානයෙන් දිව්‍යමයවූද, මනුෂ්‍යමයවූද, දුරෙහිවූද, සමිපයෙහිවූද, දෙයාකාර ශබ්දයන් අසයි.

“කේවඩ්ඩය, දික් මඟකට පැමිණි පුරුෂයෙක් බෙර හඬද, මිහිඟු බෙර හඬද, සක්, පණාබෙර, ගැටබෙර හඬද, අසත්දී , මේ බෙරයේ හඬයයිද, මේ මිහිඟු බෙරයේ හඬයයිද, මේ සක් බෙරයේ හඬ යැයි, මේ පණාබෙර, හඬයැයි, මේ ගැටබෙර හඬයයි පැහැදිලිව දැන ගන්නේද , කේවඩ්ඩය, එලෙසින්ම භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමසිත් රහිතවූ කල්හි, පහවූ ක්ලෙශයන් ඇති කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, ස්ථිර බවට පැමිණි කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත්කොට නමයි. ඔහු මෙසේ පිරිසිදුවූ, මිනිස් කණ ඉක්මවූ දිව්‍ය කණ සම්බන්ධ ඥානයෙන් දිව්‍යමයවූද, මනුෂ්‍යමයවූද, දුරෙහිවූද, සමීපයෙහිවූද, දෙයාකාර ශබ්දයන් අසයි. මෙයද කෙවට්ටය, අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 30 .‘ඔහු මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, සිතේ කාමයන් සිඳුණු කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවූ කල්හි, සිත මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට සුදුසුවූ කල්හි, ස්ථිර බවට පැමිණි කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, පර සිත් දැනගන්නා ඤාණය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉදිරිපත් කොට නමයි.

“කේවඩ්ඩය, අලංකාර වී හැඩවෙන්නට සැරසෙන ස්ත්‍රියක් හෝ පුරුෂයෙක් හෝ ළමයෙක් හෝ තරුණයෙක් හෝ පිරිසිදු නොකිළිටි කැඩපතෙක හෝ පිරිසිදු දිය භාජනයෙක්හි හෝ තමාගේ මූනේ ශෝභාව පරීක්ෂා කරන්නේද, එවිට සිය මුහුණේ කැලල් සහිත නම් කැලල් සහිතයයි දැනගනියීද, කැලල් රහිත නම් කැලල් රහිතයයි දැනගනියිද. “කේවඩ්ඩය, එසේම භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි, පරසිත් දැනගන්නා ඤාණය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, ඉදිරිපත් කොට නමයි.

  • ඔහු අන්‍ය සත්වයන්ගේ, අන්‍ය පුද්ගලයන්ගේ සිත සිතින් පිරිසිඳ දනියි.
  • රාග සහිත සිත රාග සහිත සිතයයි දනියි.
  • රාගය පහවූ සිත රාගයෙන් තොරවූ සිතයයී දනියි.
  • දෝස සහිත සිත දොසසහිත සිතයයී දනියි.
  • දෝසය නැති සිත දොස රහිත සිතයයී දනියි
  • මෝහ සහිත සිත මෝහ සහිත සිතයයි දනියි,
  • මෝහය පහවූ සිත මෝහයෙන් තොරවූ සිතයයි දනියි.
  • හැකුලුණු සිත හැකුලුණු සිතයයි දනියි.
  • විසුරුණු සිත විසුරුණු සිතයයි දනියි.
  • මහත් බවට ගිය සිත, මහත් බවට ගිය සිතයයි දනියී.
  • මහත් බවට නොගිය සිත, මහත් බවට නොගිය සිතයයි දනියි.
  • කාම සහිත සිත, කාම සහිත සිතයයි දනියි.
  • ලෞකික හිත් අතුරෙන් උසස්ම සිත අනුත්තර සිතයයි දනියි.
  • සමාධිගතවූ සිත සමාධිගත සිතයයි දනියි.
  • සමාධිගතනොවූ සිත සමාධි ගත නොවූ සිතයයි දනියි.
  • ක්ලෙශයන්ගෙන් මිදුනු සිත, මිදුනු සිතයයි දනියි.
  • නොමිදුනු සිත නොමිදුනු සිතයයි දනියි.

§ 31 . “ඔහු සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාම සිත් රහිතවූ කල්හි ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි, පෙර ජාති සිහිකිරීමේ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි.

“කේවඩ්ඩය, පුරුෂයෙක් යම්සේ තම ගමින් අන් ගමකට යන්නේද, ඒ ගමිනුත් අන් ගමකට යන්නේද, ඒ ගමිනුත් තමන්ගේ ගමට එන්නේද. ‘මම සිය ගමින් අසවල් ගමට ගියෙමි. එහිදී මෙසේ සිටියෙමි. මෙසේ හුන්නෙමි. මෙසේ කථාකළෙමි. මෙසේ නිශ්ශබ්ද වීමි. එගමිනුදු අසවල් ගමට ගියෙමි. එහිද මෙසේ සිටියෙමි. මෙසේ හුන්නෙමි. මෙසේ කථාකෙළෙමි. මෙසේ නිශ්ශබ්ද වීමි. ඒ මම ඒ ගමින් සිය ගමට පැමිණියෙමි’යි හෙතෙම දන්නේය.

  • හේ තෙමේ නොයෙක් විධියේ පෙර විසීම් සිහිකෙරෙයි.
  • කෙසේද යත්, (එක් ජාතියක්ද, දෙ ජාතියක්ද, තුන් ජාතියක්ද, හතර ජාතියක්ද, පස් ජාතියක්ද, දස ජාතියක්ද, විසි ජාතියක්ද, තිස් ජාතියක්ද, සතළිස් ජාතියක්ද, පණස් ජාතියක්ද, සියක් ජාතියක්ද, දහස් ජාතියක්ද, සියක් දහස් ජාතියක්ද, නොයෙක් විනාශ වෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් හැදෙමින් පවතින කල්පයන්ද, නොයෙක් විනාශවන හෝ හැදෙන කල්පයන්ද,
  • ‘අසුවල් තැන වීමි, මෙනම් ඇත්තෙමි, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම් මේ කෑම කෑවෙම්, මේ සැප දුක් වින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවර කොට ඇත්තෙම් වීමි.
  • මම එයින් චුතවූයෙම් අසවල් තැන උපන්නෙමිත එහිදු මෙනම් ඇත්තෙම්, මේ ගොත්‍ර ඇත්තෙම්, මේ පාට ඇත්තෙම්, මේ කෑම ගත්තෙමි , මේ සැප දුකුවින්දෙම්, මේ ආයුෂ කෙළවරකොට ඇත්තෙම් වීමි. ඒ මම එයින් චුතවූයෙම්, මෙහි උපන්නෙමි’ යි මෙසේ ආකාර සහිතව දැන්වීම් සහිතව, නොයෙක්විදියේ පෙර ජීවිත සිහි කෙරෙයි.

§ කේවඩ්ඩය, ඔහු (මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසුදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමහිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි (සත්වයන් ගේ මරණින් පසු උත්පත්ති දැනගන්නා නුවණ පිණිස සිත ඉදිරිපත්කෙරෙයි. ඉදිරිපත්කොට නමයි.

කේවඩ්ඩය යම්සේ පාරේ හන්දියක ප්‍රාසාදයක් වේද, එහි ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් සිටියේ ගෙට ඇතුල්වෙන ගෙයින් නික්මෙන, වීථියෙහි හැසිරෙන, පාර හන්දියේ හිඳින මනුෂ්‍යයන් දක්නේද, ඔහුට මෙසේ සිතෙයි. ‘මේ මිනිස්සු ගෙට ඇතුළුවෙති, මොවුහු නික්මෙති, මොවුහු වීථියෙහි හැසිරෙති, මොවුහු පාර හන්දියේ ඉඳිති’යි කියායි. කෙවට්ටය, එසේම භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාම හිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහව ගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, සිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පා නොවන බවට පැමිණි කල්හි සත්වයන්ගේ චුති උත්පත්ති දැනගන්නා නුවණ පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි, සිත ඉදිරිපත් කොට නමයි.

  • හේ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිවඇසින් චුතවන උපදින සත්වයන් දකී.
  • පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද හොඳලොව ගියාවූද නරක ලොව ගියාවූද කර්මය ලෙස පැමිණි සත්වයන් දනී.
  • මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය දුශ්චරිතයෙන් යුක්තය, වචි දුශ්චරිතයෙන් යුක්තය, මනෝ දුශ්චරිතයෙන් යුක්තය, උත්තමයින්ට බණින්නෝය, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකයෝය, මිථ්‍යාදෘෂ්ටිකර්ම සමාදන් වූවෝය. ඔවුහු ශරීරයෙන් වෙන්ව මරණින් මතු අපායවූ, දුර්ගතියවූ, දුකවූ, නිරයට පැමිණෙත්.
  • නැතහොත් ‘මේ පින්වත් සත්වයෝ කාය සුචරිතයෙන් යුක්තය, වචී සුචරිතයෙන් යුක්තය, මනෝ සුචරිතයෙන් යුක්තය, උත්තමයින්ට නොබනින්නෝය, සත්‍යය අදහන්නෝය, සත්‍යය ඇදහීම් සමාදන් වූවෝය. ශරීරයෙන් වෙන්ව මරණින් මතු යහපත් ගතියවූ, ස්වර්ගලෝකයට පැමිණියෝය’යි
  • මෙසේ පිරිසිදුවූ මිනිස් ඇස ඉක්මවූ දිව ඇසින් චුතවන උපදින සත්වයන් දකී. පහත්වූද උසස්වූද ලක්ෂණවූද අවලක්ෂණවූද සුගතියට පැමිණියාවූද දුර්ගතියට පැමිණියාවූද කර්මය ලෙස පැමිණි සත්වයන් දනී.

මෙයද, කෙවට්ටය අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ “කේවඩ්ඩය, යම්සේ පර්වත මුදුනක පිරිසිදු, සිත් සතුටු කරන නොකැළඹුනු, දියවිලක් වේද, එහි ඉවුරේ ඇස් ඇති පුරුෂයෙක් සිටියේ නැවතී තිබෙන්නාවූ සිප්පිබෙල්ලන් හා සක්බෙල්ලන්ද, කැටකැබිලිතිද, එහා මෙහා යන්නාවූ මසුන් රෑන්ද, දක්නේද, ඔහුට මෙසේ සිතෙන්නේය. ‘මේ දිය විල පිරිසිදුය, මනා සිත් ප්‍රිය කරන්නේය, නොකැළඹුනේය, එහි සිප්පි බෙල්ලන් හා සක්බෙල්ලන්ද, කැටකැබිලිතිද නැවතී තිබේ. මසුන් රෑන් හැසිරෙත්ය’කියායි.

කේවඩ්ඩය, එලෙසින් භික්ෂුව මෙසේ සිත එකඟවූ කල්හි, පිරිසිදුවූ කල්හි, දීප්තිමත්වූ කල්හි, කාමසිත් රහිත කල්හි, ක්ලෙශයන් පහවගිය කල්හි, මෘදුවූ කල්හි, කටයුත්තට යොග්‍යවූ කල්හි, හිත ස්ථිරවූ කල්හි, කම්පානොවන බවට පැමිණි කල්හි, බොහෝ කල් සිට එන ක්ලෙශයන් නැතිකිරීමේ ඥානය පිණිස සිත ඉදිරිපත් කෙරෙයි. ඉද්රිපත්කොට නමයි.

  • ඔහු මේ දුකයයි තතු ලෙස දැනගණී.
  • මේ දුක් ඉපදීමේ හේතුවයයි තතු ලෙස දැනගණී.
  • මේ දුක් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ දුක් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ කෙලෙස්යයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ කෙලෙස් හේතුයයි තතු ලෙස දැනගණී,
  • මේ කෙලෙස් නැතිකිරීමයයි තතු ලෙස දැන ගණී.
  • මේ කෙලෙස් නැතිකිරීමේ මාර්ගයයයි තතුලෙස දැනගණී
  • මෙසේ දන්නා ඔහුගේ සිත කාම ආශාවන් කෙරෙන්ද මිදේ, භවයට ඇති ආශාවන් කෙරෙන්ද මිදේ, මෝහය කෙරෙන්ද සිත මිදේ,
  • මිදුනු කල්හි මිදුනේය යන සිත වෙයි. ඉපදීම නැති විය, උතුම් හැසිරීමෙහි වසනලදී, කටයුත්ත කරණලදී, මෙයින් පසු කටයුතු අනිකක් නැතැයි’ දැනගණී.

කෙවට්ටය, මෙයද අනුශාසනී ප්‍රාතිහාර්යයයි කියනු ලැබේ.

§ 67. මේ ප්‍රාතිහාර්යය තුන මා විසින් තමන්ගේ විශේෂ ඥානයෙන් දැන අවබෝධකොට ප්‍රකාශකරණ ලද්දාහුය.

භූත නිරෝධෙසකභික්ඛු වත්ථු

§ . කේවඩ්ඩය පෙරවූ දෙයක් කියමි.
මේ භික්ෂු සංඝයා අතුරෙහිමවූ එක්තරා භික්ෂුවක්හට මෙවැනි අදහසක් පහළ වූයේය.
“පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හිදී, කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණ අවශේෂයක් ඉතිරි නොවී නැවත ඇති නොවන පරිදි විනාශ වන්නාහුදැ“යි කියාය.

කේවඩ්ඩය, එවිට ඒ භික්ෂුව සිත එකඟවූ කල දිව්‍ය ලෝකයට යන මාර්ගයයි කියන ලද ඍද්ධිවිධ ඥානය පහළවන්නේද එවැනි සමාධියකට සමවැදුනේය. කේවඩ්ඩය, එවිට ඒ භික්ෂුව චාතුර්මහාරාජික දෙවියෝ වෙත පැමිණියේය. පැමිණ චාතුර්මහාරාජික දෙවියන්ගෙන් මේ කාරණය ඇසුයේය.

“ඇවැත්නි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හිදී, කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණ අවශේෂයක් ඉතිරි නොවී නැවත ඇති නොවන පරිදි විනාශ වන්නාහුදැ, කියාය.’

“කේවඩ්ඩය, භික්ෂුව මෙසේ ඇසු කල චාතුර්මහාරාජික දෙවියෝ ඒ භික්ෂුවට මේසේ කීවෝය.
‘මහණ, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතිරිනොවී නැවත නොපවතින අන්දමින් විනාශ වන්නාහුද යන මේ කාරණය අපිද නොදනිමු. අපට වඩා රූප සම්පත්තියෙන් හා ප්‍රඥා ආදී ගුණවලින් යුක්තවූද ශරීර වර්ණය පිරිවර ආදියෙන් ඉතා උතුම්වූද සතරවරම් රජකෙනෙක් ඇත්තාහුය. මේ කාරණය ඒ සතරවරම් මහරජහු දන්නාහුය. ” කියාය.

“එවිට ඒ භික්ෂුව සතර වරම් රජහුගෙන් ඇසු ….තාවතිංස දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

” තාවතිංස දෙවිවරු රජහුගෙන් ඇසු ….ශක්‍ර දෙවි රජු දන්නාහුය. කියාය.

“ශක්‍ර දෙවි රජුගෙන් ඇසු ….යාම දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

“යාම දෙවිවරුගෙන් ඇසු ….සුයාම දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

“සුයාම දෙවිවරුන් ගෙන් ඇසු ….තුසිත දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

“තුසිත දෙවිවරුන්ගෙන් ඇසු …සංතුසිත දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

.සංතුසිත දෙවිවරුන්ගෙන් ඇසු ….නිම්මානරති දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

නිම්මානරති දෙවිවරු න්ගෙන් ඇසු ….සුනිමිත්ත දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

.සුනිමිත්ත දෙවිවරුන් ගෙන් ඇසු ….පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

පරනිම්මිත වසවත්ති දෙවිවරුන්ගෙන් ඇසු …වසවත්ති දෙවිවරු දන්නාහුය. කියාය.

වසවත්ති දෙවිවරුගෙන් ඇසු ….බ්‍රහ්මයන් දන්නාහුය. කියාය.

§ බ්‍රහ්මයන්ගෙන් ඇසු ….මහා බ්‍රහ්මයා දන්නාහුය. කියාය.
.” ඇවැත්නි, ඒ මහාබ්‍රහ්මතෙම දැන් කොතනදැයි ඇසුවේය.
“මහණ, මහා බ්‍රහ්මයා යම් තැනකදැයි කියා හෝ මහා බ්‍රහ්මයා යම් ස්ථානයකදැයි කියා හෝ අපි නොදනිමු. මහණ, එසේද වුවත් යම් නිමිති ලකුණු දකින්ට ලැබෙත්ද, එලියක් හටගනීද, බැබලීමක් පහළවේද එකල මහා බ්‍රහ්මයා පහළවන්නේය. එලියක් හටගනීද බැබලීමක් පහළවේද යන මේ එක පූර්වලකුණක් මහා බ්‍රහ්මයාගේ පහළවීම ගැන ඇත්තේය.”

“කෙවට්ටය, එවිට ඒ බ්‍රහ්මතෙම ටික වේලාවකින්ම පහළවූයේය. කෙවට්ටය, එවිට ඒ භික්ෂුව මහාබ්‍රහ්මයා වෙත පැමිණ, බ්‍රහ්මයාගෙන් මේ කාරණය ඇසුවේය. “ඇවැත්නි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතිරිනොවී නැවත නොපවතින අන්දමින් විනාශ වන්නාහුද යි’ කියාය.

“කෙවට්ටය, මෙසේ ඇසූ කල මහාබ්‍රහ්මයා ඒ භික්ෂුවට මෙසේ කීයේය.
“මහණ, මම බ්‍රහ්මවෙමි, මහා බ්‍රහ්මවෙමි, සියල්ලන් මැඩපවත්වා සිටින්නාවූ ප්‍රධානයා වෙමි, අනුන් විසින් මැඩපැවැත්විය නොහැක්කෙක් වෙමි. ඒකාන්තයෙන් සියල්ල දක්නෙමි. සියලු ජනයා වසඟයෙහි පවත්වමි. ලොවට ප්‍රධාන දෙවියා වෙමි, ලෝකයට කර්තෘවෙමි, ලෝකය මවන්නෙක් වෙමි, ලෝකයට උත්තම වෙමි, සත්වයන් කොට්ඨාසවලට බෙදන්නෙක් වෙමි, පුරුදු කරනලද ධ්‍යාන ඇත්තෙමි, උපන්නාවූද උපදින්නාවූද සියලු සත්වයන්ට පියා වෙමි.”

“කෙවට්ටය, දෙවනුවද ඒ භික්ෂුව මහාබ්‍රහ්මයාට මේ කාරණය කීයේය.
‘ඇවැත්නි, මම ඔබගෙන් ඒ ගැන නොඇසීමි, ඔබ බ්‍රහ්මයෙක් ද, මහා බ්‍රහ්මයෙක්ද, සියල්ල මැඩපවත්වා සිටින ප්‍රධානියාද, අනුන් විසින් මැඩපැවැත්විය නොහැක්කෙක්වූයෙහිද, ඒකාන්තයෙන් සියල්ල දක්නෙක්ද, සියලු ජනයා වසඟයෙහි පවත් වන්නාද , ලොවට ප්‍රධාන දෙවියාද, ලෝකයට කර්තෘද, ලෝකය මවන්නෙක් වූයෙහිද, ලෝකයට උත්තම වූයෙහිද, සත්වයන් කොට්ඨාස වලට බෙදන්නෙක් වූයෙහිද, පුරුදු කරණ ලද ධ්‍යාන ඇත්තෙක් වූයෙහිද, උපන්නාවූද උපදින්නාවූද සියලු සත්වයන්ට පියා වූයෙහිදැයි’ කියා නොඇසීමි. ‘ඇවැත්නි, මම ඔබගෙන් මෙසේ ඇසුවෙමි.

‘ඇවැත්නි, “ඇවැත්නි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතිරිනොවී නැවත නොපවතින අන්දමින් විනාශ වන්නාහුද යි’ කියාය.

කෙවට්ටය, දෙවනුවද ඒ මහාබ්‍රහ්මයා භික්ෂුවට මෙසේ කියේය.
“මහණ, මම බ්‍රහ්මවෙමි, මහාබ්‍රහ්ම වෙමි, සියල්ලන් මැඩපවත්වා සිටින්නාවූ ප්‍රධානයා වෙමි, අනුන් විසින් මැඩපැවැත්විය නොහැක්කේ වෙමි, ඒකාන්තයෙන් සියල්ල දක්නෙමි, සියලු ජනයා වසඟයෙහි පවත්වමි, ලොවට ප්‍රධාන දෙවියා වෙමි, ලෝකයට කර්තෘ වෙමි, ලෝකය මවන්නෙක් වෙමි. ලෝකයට උත්තම වෙමි. සත්වයන් කොටස්වලට බෙදන්නෙක් වෙමි, පුරුදු කරණ ලද ධ්‍යාන ඇත්තෙමි. උපන්නාවූද උපදින්නාවූද සියලු සත්වයන්ට පියා වෙමි.”

කෙවට්ටය, තෙවනුවද ඒ භික්ෂුව ……ඇවැත්නි, මම ඔබගෙන් මෙසේ අසමි. ඇවැත්නි, පස්ධාතු දියධාතු ගිනිධාතු වායුධාතු යන මේ සතර මහා භූතයෝ කවර තැනක කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණි තැනැත්තාහට ඉතුරුනොවී නැවත නූපදින පරිදි විනාශ වන්නාහුදැයි කියාය.

§ “කෙවට්ටය, එවිට ඒ මහාබ්‍රහ්මතෙම ඒ භික්ෂුව අතින් අල්වාගෙන එක්පැත්තකට පමුණුවා, ඒ භික්ෂුවට මේ කාරණය කීයේය.
‘මහණ, මේ බ්‍රහ්මකායික දෙවියෝ මා ගැන මෙසේ දනිත්:
“මහාබ්‍රහ්මයා විසින් නොදක්නාලද කිසිවක් නැත්තේය. මහාබ්‍රහ්මයා විසින් අවබෝධ නොකරන ලද කිසිවකුත් නැත්තේයයි කියායි. එහෙයින් මම ඔවුන් ඉදිරියෙහි මේ කාරණය නොදන්නා බව ප්‍රකාශ නොකෙළෙමි. මහණ, පස්ධාතු දියධාතු ගිනිධාතු වායුධාතු යන සතර මහාභූතයෝ යම්තැනක ඉතුරුනොවී නැවත නූපදින පරිදි විනාශවන්නාහුද යන මේ කාරණය මමද නොදනිමි’ කියායි.

“මහණ, කුමන හේතුවකින් නුඹවහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉක්මවා මේ ප්‍රශ්නය විසඳීම පිණිස බඹලොව දක්වා පිටත සෙවීමට පැමිණියෙහිද. මහණ, එබැවින් නුඹ වහන්සේ විසින් මේ කාරණය වරදවා කරණ ලද්දේය, අපරාධයක් කරණ ලද්දේය. මහණ, නුඹවහන්සේ වැඩිය මැනව. ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙතට පැමිණ මේ ප්‍රශ්නය ඇසුව මැනව. යම් ආකාරයකින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නුඹවහන්සේට ප්‍රකාශකරණසේක්ද එපරිද්දෙන් එය පිළිගත මැනවයි’ මහාබ්‍රහ්මයා කීයේය.

“කෙවට්ටය, එවිට ඒ භික්ෂුතෙම ශක්තිමත් පුරුෂයෙක් හකුළාගත් අතක් දිඟුකරන්නේ හෝ යම්සේද, දිඟුකළ අතක් හකුළන්නේ හෝ යම්සේද, ඒ ආකාරයෙන් බ්‍රහ්මලෝකයෙන් නොපෙනී ගොස් මාගේ ඉදිරියෙහි පහළවූයේය. කෙවට්ටය එවිට ඒ භික්ෂුතෙම වැඳ එකපැත්තක උන්නේය. කෙවට්ටය, එකපැත්තක උන්නාවූ ඒ භික්ෂුතෙම මා මෙසේ ප්‍රශ්නකළේය.”

“ස්වාමීනි (පස්ධාතු, දියධාතු, ගිනිධාතු, වායුධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හි කුමකට පැමිණ, කුමකට පැමිණි තැනැත්තාහට ඉතුරුනොවී නැවත නූපදින පරිදි විනාශවන්නාහුදැයි”) කියායි

තීර දස්සිස කුණුපමා

§ 85. “කෙවට්ටය, මෙසේ ඇසූ කල මම ඒ භික්ෂුවට මේසේ කීවෙමි.

“මහණ, පෙර පැවැති කරුණක් කියමි.
මුහුදෙහි යාත්‍රා කරන්නාවූ වෙළෙන්දෝ වෙරළ දකින ගති ඇති කවුඩු, උකුසු වැනි කුරුල්ලෙකු ගෙන නැවෙන් මුහුද තරණය කරත්ද, ඔව්හු වෙරළ නොදක්නාවූ බැවින් වෙරළ දකින ගති ඇති කුරුල්ලා මුදත්. ඒ කුරුල්ලා නැගෙනහිර දිසාවට යයි, දකුණු දිසාවට යයි, බස්නාහිර දිසාවට යයි, උතුරු දිසාවට යයි, උඩටද යයි, පහල දිසාවටද යයි. ඉදින් ඒ කුරුල්ලා හාත්පස වෙරළක් දක්නේද ඒ වෙරළ දෙසට යන්නේය. ඉදින් ඒ කුරුල්ලා හාත්පස වෙරළක් නොදක්නේ නම් ඒ නැවටම ආපසු එයි’

මහණ, එපරිද්දෙන්ම ඔබ බ්‍රහ්ම ලෝකය දක්වා සොයන්නේ මේ ප්‍රශ්නය විසඳන්නෙකු හමු නොවූයෙහිද එහෙයින් නැවත මා වෙතම හැරී ආයෙහිය. මහණ, ඒ ප්‍රශ්නය මෙසේ නොඇසිය යුතුයි. කෙසේද?
“ස්වාමීනි, පඨවිධාතු අපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතු යන මේ සතර මහාභූතයෝ කවර තැනෙක්හිදී, කුමකට පැමිණ කුමකට පැමිණ අවශේෂයක් ඉතිරි නොවී නැවත ඇති නොවන පරිදි විනාශ වන්නාහුදැ, කියා නොඇසිය යුතුය.’

මහණ මේ ප්‍රශ්නය ඇසිය යුත්තේ මෙසේය:-

කුමකට පැමිණ කුමක් හේතුකොටගෙන පස්, දිය, වතුර වායු යන සතර මහාභූතයෝ නොපිහිටත්ද හෙවන් පිහිටීම නොලබත්ද කවර තැනෙක්හි දීර්ඝවූ හෝ කොටවූ හෝ සියුම්වූ හෝ මහත්වූ හෝ ප්‍රියවූ හෝ අප්‍රියවූ හෝ (උපාදාය රූප රැස) මහාභූතයන් නිසා පවත්නා කුඩා රූපධාතු සමූහය නොපිහිටාද හෙවත් පිහිටීම නොලබාද කවර තැනක කුමකට පැමිණ නාමයත් රූපයත් (සිතත් කයත්) ඉතිරි නොවී නිරුද්ධවේද කියායි.

‘එහි විවරණය මෙසේ වෙයි.’

‘නුවණින් දැනගත යුතුවූ ඇසින් නොදැක්ක හැකිවූ ඉපදීම්, නැතිවීම කොන් නැති හැම පැත්තෙන්ම පැමිණිය හැකි තොටවල් ඇති මේ නිර්වාණ ධාතුවට පැමිණ පස්, දිය, ගිනි, වායු යන සතර මහාභූතයෝ පිහිටීම නොලබත්. මෙහි දීර්ඝවූ හෝ කොටවූ හෝ කුඩාවූ හෝ මහත්වූ හෝ ප්‍රියවූ හෝ අප්‍රියවූ හෝ මහාභූතයන් නිසා පවත්නා කුඩා රූපයෝ නොපිහිටත්. මෙහි නාම රූප දෙක ඉතිරි නොවී නිරුද්ධ වෙයි. විඤ්ඤාණ (සිත) නිරෝධයෙන් මේ නාමරූප රාශිය මේ නිර්වාණයට පැමිණ ඉතිරි නොවී නැවත නූපදින පරිදි නිරුද්ධ වෙයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ධර්මය වදාළසේක. සතුටු සිත් ඇති “කේවඩ්ඩ, ගෘහපති පුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්මදේශනාව සතුටින් පිළිගත්තේය.